<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:planet="http://planet.intertwingly.net/" xmlns:indexing="urn:atom-extension:indexing" indexing:index="no"><access:restriction xmlns:access="http://www.bloglines.com/about/specs/fac-1.0" relationship="allow"/>
  <title>πλανήτης ελληνικής κοινότητας ΕΛ/ΛΑΚ</title>
  <updated>2026-09-17T03:18:44Z</updated>
  <generator uri="http://intertwingly.net/code/venus/">Venus</generator>
  <author/>
  <id>atom.xml</id>
  <link href="atom.xml" rel="self" type="application/atom+xml"/>
  <link href="planeturl" rel="alternate"/>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://privacy.ellak.gr/?p=5577</id>
    <link href="https://privacy.ellak.gr/2026/09/16/europes-cookie-law-is-really-about-surveillance/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Ο ευρωπαϊκός «νόμος για τα cookies» είναι στην πραγματικότητα νόμος για την παρακολούθηση</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Το 2022, δημοσιογράφος πλήρωσε 160 δολάρια για δεδομένα θέσης μίας εβδομάδας που αφορούσαν επισκέψεις σε περισσότερες από 600 κλινικές του Planned Parenthood στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα δεδομένα έδειχναν από πού είχαν έρθει οι επισκέπτες, πόση ώρα έμειναν και πού πήγαν στη συνέχεια. Μετά τη δημοσίευση του ρεπορτάζ, ο μεσίτης δεδομένων απέσυρε το προϊόν. Η αγορά ... <a class="read-more" href="https://privacy.ellak.gr/2026/09/16/europes-cookie-law-is-really-about-surveillance/" title="&#x39F; &#x3B5;&#x3C5;&#x3C1;&#x3C9;&#x3C0;&#x3B1;&#x3CA;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C2; &#xAB;&#x3BD;&#x3CC;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C2; &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B1; cookies&#xBB; &#x3B5;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3C0;&#x3C1;&#x3B1;&#x3B3;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1; &#x3BD;&#x3CC;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C2; &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3C0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3CD;&#x3B8;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Το 2022, δημοσιογράφος <a href="https://www.vice.com/en/article/location-data-abortion-clinics-safegraph-planned-parenthood/">πλήρωσε 160 δολάρια για δεδομένα θέσης μίας εβδομάδας που αφορούσαν επισκέψεις σε περισσότερες από 600 κλινικές του Planned Parenthood</a> στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα δεδομένα έδειχναν από πού είχαν έρθει οι επισκέπτες, πόση ώρα έμειναν και πού πήγαν στη συνέχεια. Μετά τη δημοσίευση του ρεπορτάζ, ο μεσίτης δεδομένων απέσυρε το προϊόν. <strong>Η αγορά που το γέννησε, όμως, παρέμεινε.</strong></p>



<p>Αντίστοιχη αγορά έχει αναπτυχθεί και στην Ευρώπη. Δημοσιογράφοι απέκτησαν δισεκατομμύρια εγγραφές δεδομένων θέσης που διακινούνταν εμπορικά στη <a href="https://netzpolitik.org/2024/data-broker-files-how-data-brokers-sell-our-location-data-and-jeopardise-national-security/">Γερμανία</a> και στο <a href="https://netzpolitik.org/2025/databroker-files-all-you-need-to-know-about-how-adtech-data-exposes-the-eu-to-espionage/">Βέλγιο</a>. Από τα δεδομένα αυτά προέκυπταν μετακινήσεις γύρω από νοσοκομεία, θρησκευτικούς χώρους, γραφεία συνδικάτων, υπουργεία, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, θεσμικά όργανα της ΕΕ και κτίρια του ΝΑΤΟ. <strong>Πληροφορίες που συλλέγονται από συνηθισμένες εφαρμογές για διαφημιστικούς σκοπούς μπορούν να αποκαλύψουν τις πιο προσωπικές πτυχές της ζωής μας</strong>, να ταυτοποιήσουν δημόσια πρόσωπα και να δημιουργήσουν κινδύνους ασφάλειας για ολόκληρους θεσμούς.</p>



<p>Τα παραδείγματα αυτά αναδεικνύουν μια διάκριση που βρίσκεται στον πυρήνα όσων συνήθως αποκαλούμε «ευρωπαϊκό δίκαιο της ιδιωτικότητας» και που σε αναγνώστες εκτός Ευρώπης μπορεί να φαίνεται υπερβολικά σχολαστική. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο όρος «ιδιωτικότητα» καλύπτει συνήθως ολόκληρο το ζήτημα· <strong>το ενωσιακό δίκαιο, αντίθετα, αναγνωρίζει δύο διακριτά θεμελιώδη δικαιώματα</strong>. Το <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12012P/TXT">άρθρο 7 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης</a> προστατεύει την ιδιωτική ζωή, την κατοικία και τις επικοινωνίες, ενώ το <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12012P/TXT">άρθρο 8</a> προστατεύει τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/09/11f76dfd51c84507aa0fd534673dd74a7c7dc606-1200x675-1.png"><img alt="" class="wp-image-5585" height="576" src="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/09/11f76dfd51c84507aa0fd534673dd74a7c7dc606-1200x675-1-1024x576.png" width="1024"/></a></figure>



<p>Η διάκριση δεν είναι τυπολατρική. Η προστασία δεδομένων ρυθμίζει κατά βάση τι συμβαίνει όταν τα προσωπικά δεδομένα υποβάλλονται σε επεξεργασία. Η ιδιωτικότητα και το απόρρητο των επικοινωνιών προστατεύουν κάτι επιπλέον: τον ίδιο τον χώρο από τον οποίο αντλούνται οι πληροφορίες. Βάζουν όριο στην είσοδο σε αυτόν τον χώρο εξαρχής. Γύρω από αυτό ακριβώς το ερώτημα οικοδομήθηκε το <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02002L0058-20091219">πλαίσιο ePrivacy</a>. <strong>Το ePrivacy θεσπίζει ειδικούς κανόνες για το απόρρητο των επικοινωνιών και για την πρόσβαση σε πληροφορίες που είναι αποθηκευμένες στις συσκευές μας ή παράγονται από αυτές — κανόνες που καλύπτουν τις επικοινωνίες, τα μεταδεδομένα και τη θέση.</strong> Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ) ρυθμίζει πρωτίστως τι επιτρέπεται να κάνει ένας οργανισμός με τα προσωπικά δεδομένα από τη στιγμή που τα έχει στα χέρια του. Η διαφορά μετράει — και χάνεται κάθε φορά που η «ιδιωτικότητα» χρησιμοποιείται πρόχειρα ως συνώνυμο της προστασίας δεδομένων.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Ο νόμος που όλοι συναντούν στο λάθος σημείο</h3>



<p>Οι περισσότεροι γνωρίζουν το ePrivacy μέσα από ένα banner για cookies — ίσως η χειρότερη δυνατή σύσταση. Ένα πλαίσιο που αφορά το απόρρητο μοιάζει έτσι με ένα βαρετό σύνολο κανόνων για αναδυόμενα παράθυρα, ενώ η βιομηχανία της παρακολούθησης επικαλείται τα ίδια αυτά παράθυρα, που η ίδια βοήθησε να δημιουργηθούν, ως απόδειξη ότι ο νόμος απέτυχε.</p>



<p>Το <a href="https://www.edpb.europa.eu/system/files/2024-10/edpb_guidelines_202302_technical_scope_art_53_eprivacydirective_v2_en_0.pdf">άρθρο 5 παράγραφος 3</a>, η διάταξη πίσω από πολλά από αυτά τα banners, ορίζει πότε επιτρέπεται σε κάποιον να αποθηκεύσει πληροφορίες στον τερματικό εξοπλισμό ενός προσώπου ή να αντλήσει πληροφορίες από αυτόν. Το ζήτημα όμως είναι ευρύτερο: <strong>το ePrivacy αφορά την ίδια την πράξη της πρόσβασης στη συσκευή.</strong></p>



<p>Ως «τερματικός εξοπλισμός» νοούνται τα κινητά και οι φορητοί υπολογιστές, αλλά και τα συνδεδεμένα αυτοκίνητα, οι τηλεοράσεις, οι φορετές συσκευές, τα έξυπνα γυαλιά και άλλα αντικείμενα του Διαδικτύου των Πραγμάτων. Ο κανόνας καλύπτει τη μοναδική ταυτοποίηση συσκευών (fingerprinting), τα εικονοστοιχεία παρακολούθησης, την τοπική αποθήκευση, τα αναγνωριστικά του λειτουργικού συστήματος και τις εντολές που κάνουν μια συσκευή να στέλνει πληροφορίες αλλού. Η αρχή είναι απλή: <strong>μια συσκευή δεν γίνεται ανοιχτή σε επιθεώρηση επειδή ένα μεμονωμένο στοιχείο πληροφορίας δεν αρκεί από μόνο του για να ταυτοποιήσει τον χρήστη της.</strong> Το ePrivacy <strong>προστατεύει επίσης το απόρρητο των επικοινωνιών</strong> και ρυθμίζει τα δεδομένα κίνησης και θέσης που κατέχουν οι πάροχοι. Περιορίζει τη διατήρηση και την επαναχρησιμοποίησή τους, καλύπτει τις ανεπιθύμητες επικοινωνίες και θέτει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίσουν το απόρρητο.</p>



<p><strong>Το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας ePrivacy ποτέ δεν ανταποκρίθηκε στον τρόπο που χρησιμοποιούμε τις ψηφιακές υπηρεσίες.</strong> Γράφτηκε με άξονα τους παραδοσιακούς παρόχους τηλεφωνίας και επικοινωνιών, γι’ αυτό και πολλές διαδικτυακές υπηρεσίες έμειναν αρχικά εκτός της προστασίας του. <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2018/1972/oj/eng">Οι υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν πλέον να εμπίπτουν στους κανόνες για το απόρρητο των επικοινωνιών</a>, η κάλυψη όμως εξακολουθεί να εξαρτάται από νομικούς χαρακτηρισμούς αόρατους για τους χρήστες. Το ίδιο μήνυμα, το ίδιο ίχνος θέσης, τα ίδια δεδομένα συσκευής μπορούν να προστατεύονται διαφορετικά ανάλογα με το αν η εταιρεία χαρακτηρίζεται πάροχος τηλεπικοινωνιών, υπηρεσία μηνυμάτων ή πλατφόρμα. Υπό αυτές τις συνθήκες, προστατεύει άραγε ακόμη ο νόμος το ίδιο το δικαίωμα;</p>



<h3 class="wp-block-heading">Ένα πλαίσιο, δύο συστήματα παρακολούθησης</h3>



<p>Η διάκριση ανάμεσα στον ΓΚΠΔ και το ePrivacy γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη όταν μιλάμε για παρακολούθηση. Από τη μία πλευρά, <strong>η εμπορική παρακολούθηση ξεκινά συνήθως προτού καν τεθεί το ερώτημα του ΓΚΠΔ, με την πρόσβαση σε μια συσκευή ή σε ένα σήμα που σχετίζεται με τις επικοινωνίες:</strong> μια εφαρμογή ενσωματώνει ένα πακέτο λογισμικού που συλλέγει δεδομένα θέσης, μια τηλεόραση καταγράφει τις συνήθειες θέασης. Αυτές οι μικρές πράξεις πρόσβασης τροφοδοτούν συστήματα κατάρτισης προφίλ, διαφήμισης, μέτρησης και μεταπώλησης.</p>



<p>Ο ΓΚΠΔ παραμένει καθοριστικός από τη στιγμή που τα προσωπικά δεδομένα μπαίνουν σε αυτή την αλυσίδα. Το ePrivacy θέτει το ερώτημα που προηγείται: επιτρέπεται στον πάροχο να χρησιμοποιήσει δεδομένα κίνησης ή θέσης; Μπορεί ένας ιχνηλάτης να διαβάσει από μια συσκευή ή πρέπει μια επικοινωνία να παραμείνει απόρρητη; Δεν ρυθμίζει ολόκληρη την αγορά των μεσιτών δεδομένων, μπορεί όμως να κλείσει κάποιες από τις στρόφιγγες που την τροφοδοτούν.</p>



<p>Η ίδια διάκριση μετράει και για την κρατική παρακολούθηση. <strong>Το ePrivacy έχει σφραγίσει</strong> <a href="https://edri.org/policy-files/data-retention/"><strong>μία από τις μακροβιότερες ευρωπαϊκές διαμάχες γύρω από την παρακολούθηση</strong></a><strong>: τη διατήρηση δεδομένων.</strong> Οι κυβερνήσεις ζητούν επανειλημμένα από τους παρόχους να κρατούν δεδομένα κίνησης και θέσης, ώστε να είναι διαθέσιμα αργότερα στην αστυνομία και στις υπηρεσίες ασφαλείας. Το <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02002L0058-20091219">άρθρο 15</a> επιτρέπει περιορισμούς για λόγους δημόσιου συμφέροντος, αυτοί όμως εξακολουθούν να δεσμεύονται από τον Χάρτη, μαζί με τις απαιτήσεις αναγκαιότητας και αναλογικότητας του <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12012P/TXT">άρθρου 52</a>.</p>



<p>Η νομολογία που προέκυψε από το Δικαστήριο της ΕΕ — από τις υποθέσεις <a href="https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-293/12">Digital Rights Ireland</a>, <a href="https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-203/15">Tele2 Sverige και Watson</a>, <a href="https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-511/18">La Quadrature du Net</a> και <a href="https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-793/19">SpaceNet</a> έως την πρόσφατη <a href="https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-470/21">HADOPI</a> — έχει γίνει περίπλοκη. Το Δικαστήριο απορρίπτει τη γενική και αδιάκριτη διατήρηση δεδομένων κίνησης και θέσης ως κανόνα, επιτρέπει ωστόσο τη στοχευμένη διατήρηση και ορισμένες περιορισμένες μορφές γενικής διατήρησης.</p>



<p><strong>Το αρχείο του ποιος επικοινώνησε με ποιον, πότε, για πόση ώρα και από πού μπορεί να ανασυνθέσει μια ολόκληρη ζωή, χωρίς να αποκαλυφθεί το περιεχόμενο ούτε ενός μηνύματος.</strong> Επαναλαμβανόμενες κλήσεις προς ογκολογικό τμήμα μπορεί να μαρτυρούν μια διάγνωση. Ένα τηλέφωνο που εντοπίζεται σε κλινική διακοπής κύησης, σε τζαμί, σε γραφείο συνδικάτου ή σε μια διαδήλωση μπορεί να αποκαλύψει δεδομένα υγείας, θρησκευτικές πεποιθήσεις, συνδικαλιστική δράση ή πολιτικές απόψεις.</p>



<p>Γι’ αυτό έχει σημασία το ePrivacy: <strong>τα μεταδεδομένα μπορούν να αποκαλύψουν πολλά, πολύ πριν διαβάσει κανείς έστω κι ένα μήνυμα.</strong></p>



<p><strong>Η εμπορική και η κρατική παρακολούθηση κινητοποιούν διαφορετικές εξουσίες και διαφορετικές εγγυήσεις.</strong> Όλο και περισσότερο, ωστόσο, <strong>στηρίζονται στην ίδια υποδομή.</strong> Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η υπηρεσία μετανάστευσης και τελωνείων (ICE) και η υπηρεσία τελωνείων και προστασίας των συνόρων <a href="https://www.aclu.org/news/privacy-technology/new-records-detail-dhs-purchase-and-use-of-vast-quantities-of-cell-phone-location-data">αγόρασαν πρόσβαση σε δεδομένα θέσης κινητών που είχαν συλλεχθεί μέσω συνηθισμένων εφαρμογών</a> και πωλούνταν από μεσίτες δεδομένων. Οι αρχές δεν χρειάστηκε να στήσουν δικό τους σύστημα παρακολούθησης: η διαφημιστική βιομηχανία είχε ήδη καταγράψει τις μετακινήσεις των ανθρώπων σε τεράστια κλίμακα.</p>



<p><strong>Το λογισμικό κατασκοπείας κάνει την επικάλυψη ακόμη πιο εμφανή.</strong> Εργαλεία τύπου Pegasus αναπτύσσονται και πωλούνται από ιδιωτικές εταιρείες και στη συνέχεια χρησιμοποιούνται από δημόσιες αρχές εναντίον δημοσιογράφων, ακτιβιστών, δικηγόρων και πολιτικών αντιπάλων. Μπορούν να εισχωρήσουν σε ένα τηλέφωνο, να αποκτήσουν πρόσβαση σε επικοινωνίες και μεταδεδομένα, να παρακολουθούν τη θέση του, να ενεργοποιούν μικρόφωνα και κάμερες. Ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων έχει <a href="https://www.edps.europa.eu/sites/default/files/publication/15-12-15_intrusive_surveillance_en.pdf">συνδέσει ρητά τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού με την Οδηγία ePrivacy, όπου εφαρμόζεται το ενωσιακό δίκαιο</a>, χαρακτηρίζοντας το κινητό «εικονική κατοικία» του προσώπου. Υπάρχει, δηλαδή, μια εμπορική αγορά που πουλά τη δυνατότητα εισόδου ακριβώς σε εκείνες τις συσκευές και τις επικοινωνίες που το ePrivacy υποτίθεται ότι προστατεύει.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Το ChatControl έκανε το όριο ορατό</h3>



<p>Οι προτάσεις που έχουν γίνει γνωστές ως <a href="https://edri.org/our-work/csa-regulation-document-pool/">«ChatControl»</a> έθεσαν το ερώτημα με ασυνήθιστη σαφήνεια: μπορούν οι επικοινωνίες να παραμένουν απόρρητες όταν ιδιωτικοί πάροχοι τις σαρώνουν για έναν σκοπό δημόσιας πολιτικής; Ο νομικός δεσμός είναι άμεσος. Από τη στιγμή που πολλές υπηρεσίες μηνυμάτων και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου εντάχθηκαν στους κανόνες απορρήτου του ePrivacy, πρακτικές που ως τότε κρίνονταν κυρίως με βάση τον ΓΚΠΔ έπρεπε πλέον να συμμορφώνονται και με τα <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02002L0058-20091219">άρθρα 5 και 6</a> της Οδηγίας ePrivacy, που προστατεύουν τις επικοινωνίες και τα δεδομένα κίνησης. Οι πάροχοι που ήθελαν να συνεχίσουν την εθελοντική σάρωση δεν αρκούσε πια να επικαλεστούν μια νομική βάση του ΓΚΠΔ· χρειάζονταν και ειδική εξαίρεση από τους κανόνες του απορρήτου.</p>



<p>Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η ΕΕ θέσπισε τον <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/1232/oj/eng">Κανονισμό 2021/1232</a>. Ο κανονισμός δημιούργησε <strong>μια προσωρινή παρέκκλιση που επιτρέπει στους παρόχους, σε καθαρά εθελοντική βάση και υπό προϋποθέσεις</strong>, να χρησιμοποιούν τεχνολογίες για τον εντοπισμό και την αναφορά υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών και άγρας παιδιών, χωρίς ωστόσο να θεμελιώνει νομική βάση για σάρωση. Όσο οι διαπραγματεύσεις για ένα μόνιμο πλαίσιο συνεχίζονται, οι συννομοθέτες έχουν ανανεώσει δύο φορές την παρέκκλιση, <a href="https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20260325IPR39207/child-sexual-abuse-online-voluntary-detection-measures-will-not-be-extended">με ολοένα μεγαλύτερη απροθυμία</a>.</p>



<p>Το ότι χρειάστηκε παρέκκλιση δεν είναι λεπτομέρεια: μια νομική βάση του ΓΚΠΔ δεν σου ανοίγει την πόρτα του ePrivacy — πρέπει να ικανοποιούνται και τα δύο επίπεδα.</p>



<p>Το ChatControl αποκαλύπτει επίσης πόσο θολά είναι τα όρια ανάμεσα στην ιδιωτική και τη δημόσια παρακολούθηση. <strong>Η υπηρεσία και η τεχνική υποδομή είναι ιδιωτικές, αλλά ο στόχος και η νομική πίεση προέρχονται από δημόσιες αρχές.</strong> Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τις απόρρητες επικοινωνίες για να μιλήσουν με δικηγόρους, γιατρούς, δημοσιογράφους, συγγενείς και οργανώσεις υποστήριξης, για να οργανωθούν πολιτικά, να καταγγείλουν παρανομίες, να ζητήσουν βοήθεια. Το <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A12012P/TXT">άρθρο 52</a> απαιτεί κάθε περιορισμός αυτού του χώρου να είναι νόμιμος, αναγκαίος και αναλογικός. Αυτό ισχύει ακόμη κι όταν ο επιδιωκόμενος σκοπός είναι απολύτως θεμιτός.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Πώς η ΕΕ έκανε τον δικό της νόμο για το απόρρητο να μοιάζει ξεπερασμένος</h3>



<p><strong>Η Οδηγία ePrivacy είναι όντως ξεπερασμένη.</strong> Χρονολογείται από το 2002, με γνωστότερη τροποποίησή της εκείνη του 2009. Η ορολογία της αντανακλά μια παλιότερη αγορά τηλεπικοινωνιών, η επιβολή της είναι ελλιπής και ανομοιόμορφη από κράτος σε κράτος, ενώ τα banners για cookies έχουν καταλήξει εργαλείο χειραγώγησης αντί για μέσο ουσιαστικής επιλογής. Η ΕΕ, πάντως, προσπάθησε να την αντικαταστήσει.</p>



<p>Το 2017 η Επιτροπή πρότεινε έναν Κανονισμό ePrivacy που θα κάλυπτε τις διαδικτυακές επικοινωνίες, τα μεταδεδομένα, τις τεχνολογίες παρακολούθησης και τις συνδεδεμένες συσκευές. Οι κλαδικές ενώσεις υποστήριξαν ότι ο ΓΚΠΔ αρκούσε, ζήτησαν μεγαλύτερη ευελιξία για περαιτέρω επεξεργασία και αντιτάχθηκαν σε αυστηρότερα όρια στην παρακολούθηση. <strong>Η κοινωνία των πολιτών, οι ενώσεις καταναλωτών και οι αρχές προστασίας δεδομένων ζητούσαν ισχυρότερο απόρρητο και καλύτερη προστασία για τα μεταδεδομένα και τις συσκευές.</strong> Τα κράτη μέλη διαφώνησαν ως προς το πεδίο εφαρμογής, την επιβολή, τις εξαιρέσεις και τη διατήρηση δεδομένων. Έπειτα από χρόνια διαπραγματεύσεων, <a href="https://edri.org/our-work/the-eprivacy-regulation-proposal-has-been-withdrawn-but-the-fight-for-your-privacy-is-far-from-over/">η Επιτροπή απέσυρε την πρόταση το 2025</a>.</p>



<p>Σε όσα ακολούθησαν, η Επιτροπή δεν είναι ουδέτερος παρατηρητής. Πρότεινε το πλαίσιο ChatControl και την προσωρινή του παρέκκλιση, προωθεί μια <a href="https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/internal-security/lawful-access-data/data-retention_en">νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση για τη διατήρηση δεδομένων</a> και έχει πλέον προτείνει να μεταφερθούν σημαντικοί κανόνες για τον τερματικό εξοπλισμό στον ΓΚΠΔ, μέσω του <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52025PC0837">Digital Omnibus</a>.</p>



<p><strong>Η βιομηχανία, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη δεν συγκροτούν ενιαία συμμαχία.</strong> Τα συμφέροντά τους συχνά συγκρούονται: οι εταιρείες θέλουν περισσότερο χώρο για να αξιοποιούν δεδομένα συσκευών και επικοινωνιών στη διαφήμιση, στην ανάλυση δεδομένων και στην τεχνητή νοημοσύνη· πολλές κυβερνήσεις θέλουν οι πάροχοι να διατηρούν δεδομένα για λογαριασμό των αρχών επιβολής του νόμου· και η Επιτροπή θέλει να επιδείξει απλοποίηση, διευρύνοντας ταυτόχρονα τα εργαλεία νόμιμης πρόσβασης. Το αποτέλεσμα, συνολικά, είναι μια πίεση να αντιμετωπίζεται το απόρρητο ως τριβή, που κάθε φορά απαιτεί μια εξαίρεση, μια παρέκκλιση ή ένα πιο ελαστικό νομικό καθεστώς.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι αλλάζει αν η πρόσβαση στη συσκευή περάσει στον ΓΚΠΔ</h3>



<p><a href="https://edri.org/our-work/the-digital-omnibus-is-going-on-summer-break-your-rights-are-not/">Το Digital Omnibus ήταν εξαρχής παντελώς ανεπαρκές</a>, επιχείρησε ωστόσο να αντιμετωπίσει ένα υπαρκτό πρόβλημα: οι χρήστες έχουν κουραστεί από banners που επαναλαμβάνουν την ίδια ερώτηση, κρύβουν το κουμπί της άρνησης και μετατρέπουν την ιδιωτικότητα σε δοκιμασία αντοχής. Όμως <strong>η απλοποίηση της συγκατάθεσης δεν μπορεί να σημαίνει απλοποίηση των ίδιων των δικαιωμάτων.</strong></p>



<p>Η πρόταση της Επιτροπής διατηρεί τη συγκατάθεση ως γενικό κανόνα για την αποθήκευση ή την πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα στη συσκευή ενός προσώπου, διευρύνοντας παράλληλα τις εξαιρέσεις. Θα διέσπαγε όμως την ίδια πράξη ανάμεσα σε δύο καθεστώτα: η πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα θα υπαγόταν στον ΓΚΠΔ, ενώ οι υπόλοιπες πληροφορίες θα έμεναν στο ePrivacy. Η εποπτεία θα μετατοπιζόταν επίσης προς τον μηχανισμό «μίας στάσης» του ΓΚΠΔ, που έχει αποδειχθεί αδύναμος στο να λογοδοτήσουν οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες. Μεγάλο μέρος της βιομηχανίας πιέζει για ακόμη περισσότερα, με ορισμένες εταιρείες να ζητούν πρόσβαση στις συσκευές με βάση όλες τις νομικές βάσεις του ΓΚΠΔ, <a href="https://cdn.digitaleurope.org/uploads/2026/02/Digital-omnibus-a-first-step-and-what-must-come-next-now.pdf">συμπεριλαμβανομένου του έννομου συμφέροντος</a>.</p>



<p>Ένα επιχειρηματικό συμφέρον στη διαφήμιση, στην ανάλυση δεδομένων, στην ασφάλεια, στη βελτίωση των υπηρεσιών ή στην ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης εξηγεί ενδεχομένως τι θέλει να κάνει μια εταιρεία με μια πληροφορία. Δεν απαντά όμως, από μόνο του, στο αν της επιτρέπεται να μπει στη συσκευή εξαρχής. <a href="https://www.techpolicy.press/digital-omnibus-proposal-could-finally-end-europes-cookie-banner-problem/">Υπάρχει καλύτερη απάντηση στη λεγόμενη «κόπωση από τα cookies».</a> <strong>Οι χρήστες θα έπρεπε να μπορούν να δηλώνουν τις επιλογές τους</strong> — άρνηση αλλά και συγκατάθεση — μία φορά, μέσα από το πρόγραμμα περιήγησης, το λειτουργικό σύστημα, τις εφαρμογές ή άλλα εργαλεία που ελέγχουν οι ίδιοι, και οι υπηρεσίες να υποχρεούνται να σέβονται αυτά τα <a href="https://edri.org/our-work/cookies-and-consent-why-eprivacy-matters-for-our-browsing-life/">μηχαναγνώσιμα σήματα</a>. Έτσι θα εξαφανίζονταν τα περισσότερα banners, χωρίς να καταργηθεί το όριο.</p>



<p>Η ΕΕ χρειάζεται επίσης σαφέστερους κανόνες για τις νέες υπηρεσίες επικοινωνιών, συνεπή επιβολή και επικαιροποιημένη προστασία για τα μεταδεδομένα, τη θέση και τις συνδεδεμένες συσκευές. Χρειάζεται, ακόμη, μια ειλικρινής συζήτηση για την πρόσβαση του κράτους. <a href="https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/internal-security/lawful-access-data/data-retention_en"><strong>Ο μελλοντικός νόμος για τη διατήρηση δεδομένων</strong></a> <strong>θα κρίνει πόσο μακριά μπορούν να φτάσουν οι κυβερνήσεις μετατρέποντας τα αρχεία των καθημερινών μας επικοινωνιών σε μόνιμο ανακριτικό εργαλείο.</strong></p>



<p>Το παράδοξο με το ePrivacy είναι ότι το προσέχουμε όταν αποτυγχάνει και το αγνοούμε όταν έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Βλέπουμε το banner, σπάνια όμως τον κανόνα που περιορίζει τη χρήση των δεδομένων θέσης από έναν πάροχο, τις δικαστικές αποφάσεις κατά της αδιάκριτης διατήρησης ή την ανάγκη μιας παρέκκλισης προτού σαρωθούν ιδιωτικά μηνύματα. <strong>Αυτή η αορατότητα έκανε το ePrivacy εύκολο στόχο.</strong> Η βιομηχανία μπορεί να το υποβιβάσει σε ζήτημα cookies. Οι κυβερνήσεις μπορούν να παρουσιάσουν το απόρρητο ως εμπόδιο στις έρευνες. Η Επιτροπή μπορεί να χαρακτηρίσει περιττή πολυπλοκότητα ό,τι απομένει από τη διάκριση ανάμεσα στο ePrivacy και τον ΓΚΠΔ.</p>



<p><strong>Η ιδιότυπη ευρωπαϊκή διάκριση ανάμεσα στην ιδιωτικότητα και την προστασία δεδομένων παραμένει πολύτιμη.</strong> Τα συνδεδεμένα αυτοκίνητα, οι έξυπνες τηλεοράσεις, τα κινητά και οι διαρκώς ενεργές συσκευές επικοινωνίας εκθέτουν την καθημερινότητά μας περισσότερο από ποτέ. Και όσο λεπταίνει το όριο ανάμεσα στον φυσικό και τον ψηφιακό κόσμο, τόσο λεπταίνει και η ιδέα ότι η ιδιωτικότητα αφορά μόνο τα δεδομένα που συλλέγονται. Γι’ αυτό η πιο κρίσιμη προστασία παραμένει μία: να εμποδίζεις κάποιον να μπει, εξαρχής.</p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://edri.org/our-work/europes-cookie-law-is-really-about-surveillance/">https://edri.org/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-16T08:08:57Z</updated>
    <category term="topstory"/>
    <category term="&#x399;&#x3B4;&#x3B9;&#x3C9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C9;&#x3C0;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CE;&#x3BD; &#x3B4;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3C9;&#x3BD;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://privacy.ellak.gr</id>
      <link href="https://privacy.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://privacy.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα</subtitle>
      <title>Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα</title>
      <updated>2026-09-16T09:16:02Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opengov.ellak.gr/?p=22762</id>
    <link href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/16/the-shaky-sovereignty-bet-behind-the-eus-ai-gigafactories/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>AI Gigafactories: το αβέβαιο στοίχημα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Στην ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης του Σεπτεμβρίου 2025, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέδειξε τα AI Gigafactories, τις μεγάλης κλίμακας υπολογιστικές εγκαταστάσεις για την τεχνητή νοημοσύνη, σε κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ατζέντας για την τεχνολογική κυριαρχία. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη χρειάζεται δική της τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) για να διασφαλίσει ... <a class="read-more" href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/16/the-shaky-sovereignty-bet-behind-the-eus-ai-gigafactories/" title="AI Gigafactories: &#x3C4;&#x3BF; &#x3B1;&#x3B2;&#x3AD;&#x3B2;&#x3B1;&#x3B9;&#x3BF; &#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3AF;&#x3C7;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x3B5;&#x3C5;&#x3C1;&#x3C9;&#x3C0;&#x3B1;&#x3CA;&#x3BA;&#x3AE;&#x3C2; &#x3BA;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C7;&#x3AF;&#x3B1;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Στην <a href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/ov/SPEECH_25_2053">ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης</a> του Σεπτεμβρίου 2025, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέδειξε τα AI Gigafactories, τις μεγάλης κλίμακας υπολογιστικές εγκαταστάσεις για την τεχνητή νοημοσύνη, σε κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ατζέντας για την τεχνολογική κυριαρχία. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη χρειάζεται δική της τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) για να διασφαλίσει την ανεξαρτησία της και να στηρίξει τη βιομηχανία και την κοινωνία της. Εξήγγειλε μαζικές επενδύσεις σε Gigafactories που θα βοηθήσουν τις ευρωπαϊκές νεοφυείς επιχειρήσεις να αναπτύξουν, να εκπαιδεύσουν και να θέσουν σε λειτουργία τα μοντέλα νέας γενιάς. Τόνισε, τέλος, ότι το κάλεσμα της Επιτροπής προς τον ιδιωτικό τομέα βρήκε «συντριπτική» ανταπόκριση.</p>



<p>Ένα χρόνο μετά, και με τη φετινή ομιλία ξανά στο προσκήνιο, αξίζει να εξετάσουμε πώς εξελίχθηκε αυτή η ατζέντα και σε ποιες παραδοχές στηρίζεται.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Το δημόσιο χρήμα ως εγγυημένη ζήτηση</h3>



<p>Στις αρχές του 2026 η ΕΕ θέσπισε τον <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2026/150/oj/">Κανονισμό (ΕΕ) 2026/150</a>, ο οποίος ορίζει το νομικό πλαίσιο για τη δημόσια στήριξη των AI Gigafactories. Έξι μήνες αργότερα, λίγο πριν από τις θερινές διακοπές, η Επιτροπή δημοσίευσε <a href="https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/opportunities/tender-details/bc712395-692d-41ab-aa25-8e254ae86eb2-CN">την πρόσκληση υποβολής προσφορών</a> για την επιλογή των κοινοπραξιών που θα τα δημιουργήσουν. Κατά την εκτίμηση της Επιτροπής, κάθε Gigafactory θα απαιτήσει επένδυση τουλάχιστον 4 έως 5 δισ. ευρώ. Ακριβώς λόγω αυτού του μεγέθους, η προκήρυξη προβλέπει ότι θα λειτουργούν με μοντέλο κατά κύριο λόγο βιομηχανικό και αγοραίο, ώστε να είναι οικονομικά βιώσιμα μακροπρόθεσμα.</p>



<p>Ο κανονισμός προέβλεψε δύο τρόπους με τους οποίους η ΕΕ και τα κράτη που μετέχουν στην <a href="https://www.eurohpc-ju.europa.eu/about_en">Κοινή Επιχείρηση EuroHPC</a>, τον κοινό φορέα της Ένωσης για τους υπερυπολογιστές και τις υποδομές ΤΝ, μπορούν να στηρίξουν αυτές τις επενδύσεις. Η πρώτη επιλογή ήταν η άμεση συμμετοχή στις κεφαλαιουχικές δαπάνες για την υπολογιστική υποδομή. Η δεύτερη ήταν μια ισοδύναμη συνεισφορά μέσω της εγγυημένης αγοράς χρόνου πρόσβασης στους υπολογιστικούς πόρους των Gigafactories. <a href="https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/opportunities/tender-details/bc712395-692d-41ab-aa25-8e254ae86eb2-CN">Η προκήρυξη</a> επέλεξε τον δεύτερο δρόμο.</p>



<p><strong>Έτσι, αντί να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή εκ των προτέρων, η ΕΕ και τα <a href="https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/opportunities/tender-details/docs/bc712395-692d-41ab-aa25-8e254ae86eb2-CN/CfT%20AIGF%20-%20Annex%202_V1.pdf">κράτη μέλη δεσμεύονται</a> να αγοράσουν υπολογιστική ισχύ μόλις οι εγκαταστάσεις τεθούν σε λειτουργία. </strong>Η δέσμευση της ΕΕ δεν μπορεί να υπερβαίνει το 17% του κόστους της υπολογιστικής υποδομής και πρέπει να συνοδεύεται από τουλάχιστον ισόποση συνεισφορά των συμμετεχόντων κρατών. Σε αντάλλαγμα, οι δημόσιες αρχές εξασφαλίζουν εγγυημένο μερίδιο του χρόνου πρόσβασης.</p>



<p>Για την αρχική φάση έχει δεσμευτεί 1 δισ. ευρώ από το τρέχον Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021–2027, και τα κράτη πρέπει να συνεισφέρουν τουλάχιστον ισόποσα. Για τη φάση επέκτασης προβλέπονται άλλα 4 δισ. ευρώ, τα οποία όμως προϋποθέτουν την έγκριση του πολυετούς προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο μετά το 2027. Το <a href="https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/opportunities/tender-details/docs/bc712395-692d-41ab-aa25-8e254ae86eb2-CN/CfT%20AIGF%20-%20Annex%202_V1.pdf">Παράρτημα 2</a> παρουσιάζει τις δεσμεύσεις των κρατών. Έτσι οι υποψήφιοι γνωρίζουν πόση εθνική συγχρηματοδότηση είναι διαθέσιμη για να καλυφθεί η υποχρέωση ισόποσης συμμετοχής.</p>



<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/AI-gigafactory.png"><img alt="" class="wp-image-22763" height="576" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/AI-gigafactory-1024x576.png" style="width: 736px; height: auto;" width="1024"/></a></figure>



<p>Οι ιδιώτες εταίροι της κοινοπραξίας που θα κατασκευάσει και θα λειτουργήσει κάθε Gigafactory θα πρέπει επομένως να καλύψουν οι ίδιοι το αρχικό κόστος. Θα έχουν όμως εξασφαλισμένο ένα μέρος των μελλοντικών τους εσόδων. Οι <a href="https://ec.europa.eu/info/funding-tenders/opportunities/portal/screen/opportunities/tender-details/docs/bc712395-692d-41ab-aa25-8e254ae86eb2-CN/CfT%20AIGF%20-%20Tender%20Specifications_V1.pdf">προδιαγραφές του διαγωνισμού</a> περιγράφουν τις δημόσιες αρχές ως «στρατηγικό πελάτη-άγκυρα» (strategic anchor customer). Μέσω της κοινής προμήθειας χρόνου πρόσβασης, το Δημόσιο αναλαμβάνει μέρος του επενδυτικού κινδύνου. Κατά την προκήρυξη, αυτό εξασφαλίζει στους φορείς λειτουργίας «σημαντική οικονομική ασφάλεια» και «εξαιρετική προβλεψιμότητα εσόδων».</p>



<h3 class="wp-block-heading">Από πού θα προέλθει η ζήτηση;</h3>



<p>Η εμπορική βιωσιμότητα των Gigafactories θα κριθεί από το αν θα βρουν πελάτες για την υπόλοιπη χωρητικότητά τους. Οι προδιαγραφές δίνουν μεγάλο βάρος σε αυτό το ζήτημα. Οι υποψήφιοι οφείλουν να τεκμηριώσουν ότι υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον από την αγορά, προσκομίζοντας για παράδειγμα επιστολές πρόθεσης, μνημόνια συνεννόησης και προσυμφωνημένες συμβάσεις με δυνητικούς πελάτες.</p>



<p>Η ζήτηση αυτή, ωστόσο, δεν χρειάζεται να προέρχεται από ευρωπαϊκούς φορείς. Τα Gigafactories είναι ρητά ανοιχτά σε χρήστες από όλο τον κόσμο. Επιπλέον, οι προδιαγραφές (σελ. 9) επιτρέπουν σε διεθνείς παρόχους υπηρεσιών και βιομηχανικούς εταίρους να λειτουργούν ως πελάτες-άγκυρες, ιδίως κατά την πρώτη φάση. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι μεγάλοι πάροχοι υπολογιστικού νέφους, οι λεγόμενοι hyperscalers, οι οποίοι στηρίζουν έτσι την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την εμπορική βιωσιμότητα των εγκαταστάσεων. Οι πελάτες αυτοί μπορούν να διατηρούν επιχειρησιακή αυτονομία ως προς τη χωρητικότητα και τις υπηρεσίες που παρέχουν στους δικούς τους χρήστες. Οι υπηρεσίες αυτές ενδέχεται να μην υπάγονται στους γενικούς όρους κυριαρχίας που διέπουν τα Gigafactories.</p>



<p>Η προκήρυξη δεν παραβλέπει τον κίνδυνο που ενέχει αυτή η επιλογή. Οι υποψήφιοι πρέπει να εξηγήσουν πώς θα διαχειριστούν τη συγκέντρωση της πελατείας τους. Αν ένα Gigafactory στηρίζεται αρχικά σε λίγους μεγάλους πελάτες, οφείλει να παρουσιάσει μια σαφή, αναλογική και χρονικά οριοθετημένη στρατηγική. Η στρατηγική αυτή πρέπει να δείχνει πώς θα διευρύνει και θα διαφοροποιήσει σταδιακά την πελατειακή του βάση μέσα στο ευρύτερο ευρωπαϊκό οικοσύστημα ΤΝ.</p>



<p>Η λογική του σχήματος φαίνεται να είναι η εξής: η ευρωπαϊκή ζήτηση ενδέχεται αρχικά να μην επαρκεί για να καταστήσει τα Gigafactories βιώσιμα. Οι δημόσιες αρχές εξασφαλίζουν μια σταθερή βάση ευρωπαϊκής ζήτησης και οι μεγάλοι διεθνείς πελάτες προσθέτουν όγκο. Με τον καιρό, αναμένεται να αναπτυχθεί και η ζήτηση από το ευρύτερο ευρωπαϊκό οικοσύστημα.</p>



<p>Για μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να ενισχύσει την τεχνολογική κυριαρχία της Ευρώπης, αυτό δημιουργεί μια προφανή αντίφαση. <strong>Οι φορείς με αρκετή ζήτηση για να γίνουν βιώσιμες επενδύσεις τέτοιας κλίμακας είναι, κατά πάσα πιθανότητα, οι ίδιες τεχνολογικές εταιρείες των οποίων τη δεσπόζουσα θέση στις ευρωπαϊκές υποδομές νέφους και ΤΝ επιδιώκει να περιορίσει η ατζέντα της κυριαρχίας.</strong></p>



<p>Υπάρχει όμως και μια βαθύτερη παραδοχή. <strong>Η κατασκευή τεράστιων υπολογιστικών εγκαταστάσεων εν αναμονή μιας μελλοντικής ευρωπαϊκής ζήτησης δεν είναι ουδέτερη επιλογή. </strong>Προϋποθέτει ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ΤΝ, οι δημόσιοι φορείς και οι ερευνητές θα χρειαστούν ακριβώς αυτό το είδος υποδομής και σε αυτή την κλίμακα. Το στοίχημα λοιπόν δεν αφορά μόνο το αν θα αυξηθεί η ευρωπαϊκή ζήτηση για ΤΝ, αλλά και το αν θα κινηθεί προς μια κατεύθυνση που απαιτεί τέτοιες υποδομές. Επενδύοντας πριν διαμορφωθεί η ζήτηση, η ΕΕ δεν περιορίζεται να την προβλέψει· κατευθύνει η ίδια την εξέλιξη της ευρωπαϊκής ΤΝ προς αυτή την πορεία.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Η αγορά κέντρων δεδομένων στην ΕΕ</h3>



<p>Ο ρόλος που επιφυλάσσει η προκήρυξη στους hyperscalers αντικατοπτρίζει ένα γενικότερο γνώρισμα της ευρωπαϊκής αγοράς κέντρων δεδομένων. Οι φορείς λειτουργίας βασίζονται σε λίγες διεθνείς τεχνολογικές εταιρείες, που λειτουργούν ως μεγάλοι πελάτες με μακροχρόνιες συμβάσεις. Οι συμβάσεις αυτές εξασφαλίζουν την προβλέψιμη ζήτηση που καθιστά εμπορικά βιώσιμες τις μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές.</p>



<p>Η <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52026SC0502">εκτίμηση επιπτώσεων</a> της Επιτροπής που συνοδεύει την πράξη για την ανάπτυξη του υπολογιστικού νέφους και της ΤΝ (Cloud and AI Development Act) αποτυπώνει αυτή τη δυναμική. Η νέα χωρητικότητα συστέγασης (colocation) μισθώνεται συχνά στις Amazon Web Services, Microsoft και Google. Ο κύριος λόγος είναι ότι οι συμβάσεις με αυτούς τους παρόχους επιτρέπουν στους φορείς λειτουργίας να αποσβέσουν ταχύτερα τις επενδύσεις τους. Έως το 2028, οι τρεις αυτές εταιρείες αναμένεται να καλύπτουν περίπου το 65% της ζήτησης για κέντρα δεδομένων στην Ευρώπη.</p>



<p>Πρόσφατη <a href="https://www.somo.nl/eus-data-centre-expansion-will-fast-track-profits-and-power-for-us-big-tech-and-investors/">έρευνα του ολλανδικού ερευνητικού κέντρου SOMO</a> δείχνει πώς εκδηλώνεται αυτή η δυναμική στην πράξη. Σύμφωνα με την έκθεση, η σχεδιαζόμενη ανάπτυξη κέντρων δεδομένων στην ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη ζήτηση αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών, και η έκθεση το τεκμηριώνει με σειρά παραδειγμάτων. Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι τα Gigafactories θα αναπαραγάγουν το ίδιο μοτίβο. Η δομή της σημερινής αγοράς όμως υποδηλώνει ότι δύσκολα θα βρεθεί επαρκής ζήτηση χωρίς σημαντική εξάρτηση από τις αμερικανικές εταιρείες.</p>



<p>Η εξάρτηση από διεθνείς παίκτες ίσως να μην περιορίζεται καν στη ζήτηση, που αποτελεί μόνο τη μία όψη της εξίσωσης. Τα Gigafactories θα χρειαστούν μεγάλα ιδιωτικά κεφάλαια, και η Επιτροπή <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/eu-launches-ai-gigafactories-call-boost-europes-computing-capacity-and-unlock-more-eu30-billion">φιλοδοξεί να κινητοποιήσει</a> πάνω από 20 δισ. ευρώ ιδιωτικών επενδύσεων. Δεν είναι ακόμη γνωστό ποιοι θα διαθέσουν αυτά τα κεφάλαια, αλλά και εδώ η υφιστάμενη αγορά λειτουργεί προειδοποιητικά. Σύμφωνα με το SOMO, η επέκταση των κέντρων δεδομένων στην Ευρώπη χρηματοδοτείται ήδη σε σημαντικό βαθμό από αμερικανούς επενδυτές, μεταξύ των οποίων μεγάλες εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων και ταμεία υποδομών.</p>



<p>Διαμορφώνονται έτσι δύο αλληλένδετες εξαρτήσεις. Οι hyperscalers ενδέχεται να προσφέρουν τη μακροχρόνια ζήτηση που καθιστά τα Gigafactories βιώσιμα, και οι διεθνείς επενδυτές τα κεφάλαια για την κατασκευή τους. Το αβέβαιο στοίχημα της πρωτοβουλίας είναι ότι οι δημόσιες προμήθειες μπορούν να ανατρέψουν αυτή τη δυναμική. Εγγυώμενες μέρος της ζήτησης, οι δημόσιες αρχές δεν επιδιώκουν μόνο να περιορίσουν τον επενδυτικό κίνδυνο. <strong>Επιδιώκουν επίσης να στρέψουν τα ιδιωτικά κεφάλαια σε υποδομές που ενισχύουν την ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία. Ουσιαστικά, η Επιτροπή ελπίζει να αντιστρέψει μια δυναμική της αγοράς που σήμερα παγιώνει τις εξαρτήσεις της Ευρώπης.</strong></p>



<h3 class="wp-block-heading">Μπορεί η μείωση του κινδύνου να οδηγήσει σε κυριαρχία;</h3>



<p>Τα Gigafactories αποτελούν χαρακτηριστικό δείγμα της ευρύτερης στρατηγικής της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της τεχνολογικής της κυριαρχίας. Οι δημόσιοι πόροι χρησιμοποιούνται για να προσελκύσουν ιδιωτικές επενδύσεις, τις οποίες η ΕΕ επιχειρεί στη συνέχεια να κατευθύνει προς δημόσιους στόχους. Η οικονομολόγος Ντανιέλα Γκάμπορ (Daniela Gabor)<strong> εισήγαγε τον όρο «κράτος της απομείωσης κινδύνων» (de-risking state)</strong>. Η Γκάμπορ <a href="https://osf.io/preprints/socarxiv/hpbj2_v1">επισημαίνει μια εγγενή αντίφαση</a> σε αυτό το είδος σχέσης κράτους και κεφαλαίου, όταν το κεφάλαιο έχει τον πρώτο λόγο<strong>. Αν η δημόσια πολιτική διαμορφώνεται με γνώμονα τις απαιτήσεις κινδύνου και απόδοσης των ιδιωτών επενδυτών, η ικανότητα του κράτους να κατευθύνει τις επενδύσεις προς τους δικούς του στόχους ενδέχεται να περιορίζεται.</strong></p>



<p>Στην περίπτωση των Gigafactories, η Επιτροπή επιχειρεί να διαχειριστεί αυτή την αντίφαση θέτοντας όρους κυριαρχίας στις ιδιωτικές επενδύσεις που θέλει να προσελκύσει. Σύμφωνα με την προκήρυξη, ο συντονιστής κάθε Gigafactory πρέπει να έχει την έδρα του και τον πραγματικό του έλεγχο εντός της ΕΕ. Ο φορέας φιλοξενίας και η φυσική υποδομή πρέπει να βρίσκονται στο έδαφος της Ένωσης, όπου πρέπει να εκτελούνται και οι βασικές τεχνικές λειτουργίες. Απαγορεύεται η ανάθεση βασικών τεχνικών λειτουργιών και της επεξεργασίας δεδομένων σε υπεργολάβους με έδρα εκτός ΕΕ. Επιπλέον, κάθε δυνητικά ευαίσθητη πρόσβαση από τρίτες χώρες υπόκειται σε δημόσια εποπτεία.</p>



<p>Η προκήρυξη επιδιώκει επίσης να περιορίσει τις τεχνολογικές εξαρτήσεις. Οι υποψήφιοι καλούνται να παρουσιάσουν συγκεκριμένο σχέδιο για μια στοίβα λογισμικού (software stack) με βάση και έλεγχο στην Ευρώπη. Η στοίβα αυτή πρέπει να περιλαμβάνει και τα επίπεδα νέφους και ΤΝ και να είναι σε λειτουργία έως το τέταρτο έτος. Οι υποψήφιοι ενθαρρύνονται επίσης να ενσωματώνουν σταδιακά εξοπλισμό (hardware) ευρωπαϊκού σχεδιασμού.</p>



<p>Οι απαιτήσεις αυτές αποσκοπούν να διοχετεύσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις σε υποδομές επί των οποίων η Ευρώπη θα διατηρεί έναν βαθμό στρατηγικού και τεχνολογικού ελέγχου. Ο έλεγχος αυτός όμως δεν είναι απόλυτος. Όπως αναφέρθηκε, οι διεθνείς πελάτες-άγκυρες, μεταξύ των οποίων και οι hyperscalers, μπορούν να διατηρούν επιχειρησιακή αυτονομία για τις υπηρεσίες που προσφέρουν στους δικούς τους χρήστες. Οι υπηρεσίες αυτές ενδέχεται να μην υπάγονται στους γενικούς όρους κυριαρχίας. Εξακολουθούν πάντως να ισχύουν οι δικλίδες ασφαλείας σε επίπεδο υποδομής και ο έλεγχος των τελικών χρηστών.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι ακολουθεί</h3>



<p>Οι κοινοπραξίες έχουν προθεσμία έως τις 12 Νοεμβρίου για να υποβάλουν τις προσφορές τους, και τα πρώτα Gigafactories αναμένεται να επιλεγούν στις αρχές του 2027. Κρίσιμο θα είναι να δούμε ποιοι θα είναι οι πελάτες-άγκυρες και από πού θα προέρχεται η χρηματοδότηση. Θα αναπαραγάγουν οι επιλεγμένες κοινοπραξίες το σημερινό μοτίβο, δηλαδή υποδομές που βρίσκονται μεν στην Ευρώπη αλλά χρηματοδοτούνται από διεθνή κεφάλαια και εξαρτώνται από τη ζήτηση των παγκόσμιων τεχνολογικών κολοσσών; Ή μήπως η προοπτική της δημόσιας μείωσης του κινδύνου θα αποδειχθεί αρκετά ελκυστική ώστε να συσπειρώσει μια διαφορετική συμμαχία επενδυτών, φορέων λειτουργίας και πελατών;</p>



<p>Η προσέγγιση της Επιτροπής επιχειρεί να αξιοποιήσει τις δημόσιες προμήθειες με διπλό στόχο. Ο πρώτος είναι να δημιουργηθούν υποδομές που υπηρετούν την ευρωπαϊκή κυριαρχία και ο δεύτερος να στραφούν οι ιδιωτικές επενδύσεις προς την ίδια κατεύθυνση.  Ταυτόχρονα όμως κινείται εντός των ορίων που η ίδια η ΕΕ έχει ήδη θέσει. Δεσμευόμενη σε πολύ μεγάλες εγκαταστάσεις προτού υπάρξει η αντίστοιχη ευρωπαϊκή ζήτηση, η Ένωση έχει ήδη κάνει μια στρατηγική επιλογή για το είδος του οικοσυστήματος ΤΝ που θέλει να καλλιεργήσει. Ίσως λοιπόν το ουσιαστικό ερώτημα να μην είναι αν η ΕΕ μπορεί να κάνει τα Gigafactories «κυρίαρχα». Το ερώτημα είναι μάλλον αν το μοντέλο τους είναι η τεχνολογική πορεία που η Ευρώπη πρέπει να στηρίξει με δημόσιους πόρους.</p>



<p>Με αφορμή <a href="https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/state-union_en">τη φετινή ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης</a>, η Ευρώπη χρειάζεται ένα σαφέστερο σχέδιο για το μέλλον της στην ΤΝ. Σήμερα η Ευρώπη θεωρεί δεδομένη την τρέχουσα πορεία της τεχνολογίας και αναρωτιέται μόνο πώς θα ανταγωνιστεί μέσα σε αυτήν. Διαθέτει επίσης δημόσιους πόρους για να αμβλύνει τους κινδύνους ενός μοντέλου που χαράσσεται στη Σίλικον Βάλεϊ. Αντί γι’ αυτό, οφείλει να ορίσει η ίδια τι θέλει από την ΤΝ. Και αυτό δεν αφορά μόνο στρατηγικές και σχέδια δράσης, αλλά και τις τεχνολογικές και υποδομικές επιλογές στις οποίες αυτά θεμελιώνονται.</p>



<p>Πηγή άρθρου:  <a href="https://openfuture.eu/blog/the-shaky-sovereignty-bet-behind-the-eus-ai-gigafactories/">https://openfuture.eu/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-16T06:26:28Z</updated>
    <category term="Policy"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7; &#x3A0;&#x3BF;&#x3BB;&#x3B9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B1; &#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x391;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opengov.ellak.gr</id>
      <link href="https://opengov.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opengov.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</subtitle>
      <title>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</title>
      <updated>2026-09-16T07:15:54Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://www.linuxinsider.gr/9823</id>
    <link href="https://www.linuxinsider.gr/forum/dokimes-reviews/9823/backup-sto-linux-horis-paniko-kup-timeshift-btrfs-snapshots-kai-ti" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title xml:lang="el">Backup στο Linux χωρίς πανικό: Kup, Timeshift, Btrfs snapshots και τι διαλέγεις τελικά</title>
    <summary type="xhtml" xml:lang="el"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Τα backup είναι από εκείνα τα θέματα που όλοι ξέρουμε ότι πρέπει να πάρουμε σοβαρά, αλλά συνήθως τα θυμόμαστε όταν είναι ήδη αργά. Κάπου ανάμεσα στο «θα το στήσω το Σαββατοκύριακο», στο «έχω τα…   Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου <a href="https://www.linuxinsider.gr/forum/dokimes-reviews/9823/backup-sto-linux-horis-paniko-kup-timeshift-btrfs-snapshots-kai-ti">Backup στο Linux χωρίς πανικό: Kup, Timeshift, Btrfs snapshots και τι διαλέγεις τελικά</a> όπως δημοσιεύθηκε στο <a href="https://www.linuxinsider.gr" target="_blank">Linux Insider</a></div>
    </summary>
    <updated>2026-09-15T16:10:36Z</updated>
    <author>
      <name>Linux Insider</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://www.linuxinsider.gr/</id>
      <link href="https://www.linuxinsider.gr/" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="http://www.linuxinsider.gr/rss.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <title xml:lang="el">Linux Insider - Νέα και συζητήσεις για Linux, ελεύθερο λογισμικό και ανοικτό κώδικα</title>
      <updated>2026-09-17T03:16:51Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opengov.ellak.gr/?p=22543</id>
    <link href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/15/sovereign-cloud-how-to/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Nextcloud: Πώς ένας Οργανισμός μπορεί να αποκτήσει το δικό του «Cloud» με ασφάλεια, οικονομία και ανεξαρτησία</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Κάθε οργανισμός (δημόσιος φορέας, ΜΚΟ ή επιχείρηση) αποθηκεύει σήμερα τα αρχεία, τα έγγραφα και την επικοινωνία του σε κάποιο «cloud». Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό σημαίνει Google Workspace ή Microsoft 365. Άνετες λύσεις, αλλά με τρία σταθερά μειονεκτήματα Το Nextcloud είναι μια ώριμη, ανοιχτού κώδικα εναλλακτική λύση που καλύπτει τις ίδιες ανάγκες (αποθήκευση και διαμοιρασμό αρχείων, ... <a class="read-more" href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/15/sovereign-cloud-how-to/" title="Nextcloud: &#x3A0;&#x3CE;&#x3C2; &#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;&#x3C2; &#x39F;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2; &#x3BC;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B5;&#x3AF; &#x3BD;&#x3B1; &#x3B1;&#x3C0;&#x3BF;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF; &#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#xAB;Cloud&#xBB; &#x3BC;&#x3B5; &#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;, &#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AF;&#x3B1; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3B1;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Κάθε οργανισμός (δημόσιος φορέας, ΜΚΟ ή επιχείρηση) αποθηκεύει σήμερα τα αρχεία, τα έγγραφα και την επικοινωνία του σε κάποιο «cloud». Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό σημαίνει Google Workspace ή Microsoft 365. Άνετες λύσεις, αλλά με τρία σταθερά μειονεκτήματα </p>



<ol>
<li>υψηλό και αυξανόμενο κόστος αδειοδότησης, </li>



<li>δεδομένα που φυλάσσονται σε υποδομές εκτός Ελλάδας (ή και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης), και </li>



<li>πλήρη εξάρτηση από την τιμολογιακή πολιτική ενός και μόνο προμηθευτή.</li>
</ol>



<p>Το Nextcloud είναι μια ώριμη, ανοιχτού κώδικα εναλλακτική λύση που καλύπτει τις ίδιες ανάγκες (αποθήκευση και διαμοιρασμό αρχείων, συνεργατική επεξεργασία εγγράφων, ημερολόγιο, βίντεο-κλήσεις, chat) αλλά εγκαθίσταται σε υποδομή που ελέγχει πλήρως ο ίδιος ο οργανισμός. Ο <a href="https://opensource.ellak.gr/2021/05/03/nextcloud-installation-for-the-needs-of-an-organization/"><strong><em>Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ) το χρησιμοποιεί παραγωγικά εδώ και χρόνια</em></strong></a>, και σε αυτό το άρθρο εξηγούμε τι είναι, γιατί έχει σημασία, πώς το χρησιμοποιούμε εμείς, και κυρίως πώς μπορεί ένας άλλος οργανισμός να κάνει τη δική του μετάπτωση.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι είναι το Nextcloud</h3>



<p>Το <a href="https://nextcloud.com/" rel="noreferrer noopener" target="_blank">Nextcloud</a> είναι μια πλατφόρμα «ιδιωτικού cloud» ανοιχτού κώδικα. Σε αντίθεση με τις εμπορικές υπηρεσίες cloud, το λογισμικό εγκαθίσταται σε διακομιστές που επιλέγει ο ίδιος ο οργανισμός, είτε σε δικό του κέντρο δεδομένων, είτε σε ελληνικό ή ευρωπαϊκό πάροχο cloud (όπως η ελληνική ακαδημαϊκή υποδομή GRNET που χρησιμοποιεί η ΕΕΛΛΑΚ), είτε σε οποιαδήποτε άλλη υποδομή της επιλογής του.</p>



<p>Λειτουργικά, ένας χρήστης δεν αντιλαμβάνεται μεγάλη διαφορά από ένα Google Drive ή ένα OneDrive: ανεβάζει αρχεία, τα μοιράζεται με συναδέλφους, τα συγχρονίζει στον υπολογιστή και το κινητό του, τα ανοίγει και τα επεξεργάζεται online. Η ουσιαστική διαφορά βρίσκεται στο «πού» και στο «ποιος ελέγχει»: τα δεδομένα παραμένουν εκεί που τα τοποθετεί ο οργανισμός, ο κώδικας είναι δημόσια ελέγξιμος, και δεν υπάρχει εξάρτηση από τους όρους χρήσης ενός τρίτου.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Ψηφιακή Κυριαρχία και GDPR. Γιατί έχει σημασία πού βρίσκονται τα δεδομένα</h3>



<p>Για δημόσιους φορείς και ΟΤΑ, η τοποθεσία αποθήκευσης δεδομένων δεν είναι απλή τεχνική λεπτομέρεια αλλά είναι ζήτημα κανονιστικής συμμόρφωσης. Ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR) θέτει αυστηρούς όρους για τη μεταφορά προσωπικών δεδομένων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, και πολλές δημόσιες υπηρεσίες, νοσοκομεία, εκπαιδευτικά ιδρύματα και ΜΚΟ που διαχειρίζονται ευαίσθητα δεδομένα πολιτών βρίσκονται αντιμέτωπες με νομικές και πρακτικές ασάφειες όταν χρησιμοποιούν αμερικανικές υπηρεσίες cloud.</p>



<p>Με μια εγκατάσταση Nextcloud σε ελληνική ή ευρωπαϊκή υποδομή, ο οργανισμός γνωρίζει με ακρίβεια πού φυλάσσονται τα δεδομένα του, ποιος έχει πρόσβαση σε αυτά, και υπόκειται αποκλειστικά στο εθνικό και ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο. Το Nextcloud προσφέρει επιπλέον εργαλεία που ενισχύουν τη συμμόρφωση:</p>



<ul>
<li><strong>Κρυπτογράφηση από την πλευρά του διακομιστή</strong>, ώστε τα αρχεία να είναι απροσπέλαστα χωρίς τα κατάλληλα κλειδιά.</li>



<li><strong>Έλεγχος ταυτότητας μέσω LDAP/Active Directory</strong>, με ενιαία σύνδεση (single sign-on) στους λογαριασμούς που ήδη διαχειρίζεται ο οργανισμός.</li>



<li><strong>Δεύτερος παράγοντας ταυτοποίησης (2FA)</strong> για ενισχυμένη ασφάλεια πρόσβασης.</li>



<li><strong>Λεπτομερή αρχεία καταγραφής (logs)</strong> για κάθε ενέργεια, χρήσιμα σε έλεγχο ή περιστατικό ασφάλειας.</li>
</ul>



<p>Καμία από αυτές τις δυνατότητες δεν αντικαθιστά μια ολιστική πολιτική προστασίας δεδομένων, αλλά ο συνδυασμός «γνωρίζω πού είναι τα δεδομένα μου» και «ελέγχω πλήρως ποιος έχει πρόσβαση» είναι δυσεύρετος στις εμπορικές λύσεις cloud.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Κόστος: Η οικονομική πλευρά της εξίσωσης</h3>



<p>Οι εμπορικές υπηρεσίες cloud χρεώνουν ανά χρήστη, μηνιαίως, επί της αέναης βάσης. Ένας οργανισμός με 100 εργαζόμενους που πληρώνει, ενδεικτικά, 10-15€ ανά χρήστη τον μήνα για ένα πλάνο με αποθηκευτικό χώρο και εργαλεία γραφείου, δαπανά 12.000-18.000€ ετησίως, κάθε χρόνο, επί της αέναης βάσης, με το κόστος να αυξάνεται καθώς αυξάνεται το προσωπικό ή οι ανάγκες αποθήκευσης.</p>



<p>Το Nextcloud, ως λογισμικό ανοιχτού κώδικα, δεν έχει κόστος αδειοδότησης. Το πραγματικό κόστος μετατοπίζεται σε:</p>



<ul>
<li><strong>Υποδομή</strong> (διακομιστής, δίσκοι, δικτύωση), είτε ως εξοπλισμός που αγοράζεται μία φορά, είτε ως μηνιαίο κόστος cloud hosting, τυπικά σημαντικά χαμηλότερο από αντίστοιχα πλάνα SaaS στην ίδια κλίμακα χρηστών.</li>



<li><strong>Τεχνική υποστήριξη</strong>, είτε εσωτερική (προσωπικό ΙΤ) είτε μέσω εξειδικευμένου συνεργάτη.</li>



<li><strong>Αρχική εγκατάσταση και μετάπτωση δεδομένων.</strong></li>
</ul>



<p>Για μικρούς και μεσαίους οργανισμούς, το ισοζύγιο συνήθως ευνοεί το Nextcloud μόλις ξεπεραστεί ένας βασικός αριθμός χρηστών, ειδικά όταν η υποδομή μπορεί να μοιραστεί με άλλες ανάγκες (π.χ. έναν υπάρχοντα διακομιστή). Για μεγαλύτερους οργανισμούς με δεκάδες ή εκατοντάδες χρήστες, η εξοικονόμηση γίνεται σημαντική, ειδικά σε βάθος χρόνου πολλών ετών.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Ανεξαρτησία: Το τέλος του Vendor Lock-In</h3>



<p>Πέρα από το άμεσο κόστος, υπάρχει και ένα λιγότερο ορατό αλλά εξίσου σημαντικό ρίσκο: η εξάρτηση από έναν και μόνο προμηθευτή (vendor lock-in). Όταν όλα τα δεδομένα, οι ροές εργασίας και οι συνήθειες των εργαζομένων είναι χτισμένα γύρω από μία εμπορική πλατφόρμα, ο οργανισμός χάνει διαπραγματευτική δύναμη: αλλαγές στην τιμολογιακή πολιτική, στους όρους χρήσης ή στη διαθεσιμότητα λειτουργιών γίνονται αποδεκτές παθητικά, γιατί το κόστος μετάβασης σε άλλη λύση φαίνεται απαγορευτικό.</p>



<p>Το Nextcloud, όντας ανοιχτού κώδικα, δεν «κλειδώνει» τον οργανισμό. Ο κώδικας είναι δημόσια διαθέσιμος, τα δεδομένα αποθηκεύονται σε τυπικές μορφές αρχείων και βάσεων δεδομένων, και η μετάβαση σε άλλον πάροχο υποδομής ή η αλλαγή τεχνικού συνεργάτη δεν απαιτεί εκ νέου μεταφορά όλων των δεδομένων σε νέα, κλειστή μορφή. Αυτή η ελευθερία κίνησης, να μπορείς να αλλάξεις προμηθευτή υποδομής χωρίς να αλλάξεις λογισμικό, είναι από τα πιο σημαντικά, αν και λιγότερο διαφημιζόμενα, οφέλη του ανοιχτού λογισμικού.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Η εμπειρία της ΕΕΛΛΑΚ: Πώς χρησιμοποιούμε το Nextcloud</h3>



<p>Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών λειτουργεί το δικό του <a href="https://cloud.ellak.gr/"><strong><em>Nextcloud</em></strong></a> ως την κεντρική πλατφόρμα συνεργασίας για το προσωπικό και τις ομάδες έργων. Η εγκατάσταση καλύπτει τις ακόλουθες πρακτικές ανάγκες:</p>



<ul>
<li><strong>Αποθήκευση και διαμοιρασμός αρχείων</strong>, με υποστήριξη πολύ μεγάλου όγκου δεδομένων, η δική μας εγκατάσταση φιλοξενεί 1 TB δεδομένων χρηστών.</li>



<li><strong>Συνεργατική επεξεργασία εγγράφων</strong> μέσω της ενσωμάτωσης με το Collabora Online, μια ανοιχτού κώδικα σουίτα γραφείου συμβατή με Word, Excel και PowerPoint. Πολλοί χρήστες μπορούν να επεξεργάζονται το ίδιο έγγραφο ταυτόχρονα, ακριβώς όπως στα Google Docs.</li>



<li><strong>Ενιαία σύνδεση (single sign-on)</strong> μέσω του κεντρικού LDAP καταλόγου χρηστών του οργανισμού, ώστε το προσωπικό να χρησιμοποιεί τα ίδια διαπιστευτήρια με τις υπόλοιπες εσωτερικές υπηρεσίες.</li>



<li><strong>Σύνδεση με εξωτερικό αποθηκευτικό χώρο</strong> (NAS) του οργανισμού, ώστε παλαιότερα αρχεία και αρχειοθετημένο υλικό να είναι διαθέσιμα μέσα από την ίδια, ενιαία διεπαφή.</li>



<li><strong>Αναζήτηση πλήρους κειμένου</strong> μέσα σε έγγραφα, μέσω μηχανισμού ευρετηρίασης (Elasticsearch), ώστε το προσωπικό να εντοπίζει περιεχόμενο χωρίς να θυμάται πού βρίσκεται αποθηκευμένο.</li>



<li><strong>Κρυπτογράφηση δεδομένων</strong> και δεύτερος παράγοντας ταυτοποίησης, ως επιπλέον στρώματα ασφάλειας.</li>



<li><strong>Τακτικά, αυτοματοποιημένα αντίγραφα ασφαλείας</strong> σε ξεχωριστό διακομιστή, ώστε η απώλεια δεδομένων να είναι πρακτικά αδύνατη.</li>
</ul>



<p>Η υποδομή βασίζεται εξ ολοκλήρου σε ελεύθερο λογισμικό: Linux (Debian), βάση δεδομένων MariaDB, εξυπηρετητή ιστού nginx και την ελληνική ακαδημαϊκή υποδομή cloud για τη φιλοξενία του διακομιστή. Καμία εξάρτηση από εμπορικές, κλειστού κώδικα υποδομές δεν υπάρχει σε κανένα στάδιο.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι χρειάζεται μια τέτοια εγκατάσταση: Βασικές απαιτήσεις</h3>



<p>Χωρίς να μπούμε σε τεχνικές λεπτομέρειες, μια λειτουργική εγκατάσταση Nextcloud για έναν οργανισμό απαιτεί:</p>



<p><strong>Υποδομή.</strong> Έναν διακομιστή (φυσικό ή εικονικό), με επαρκή μνήμη και αποθηκευτικό χώρο ανάλογα με τον αριθμό χρηστών και τον όγκο δεδομένων. Μπορεί να φιλοξενηθεί σε ιδιόκτητο κέντρο δεδομένων, σε ελληνικό ή ευρωπαϊκό πάροχο cloud, ή σε ακαδημαϊκή/ερευνητική υποδομή, όπου υπάρχει πρόσβαση.</p>



<p><strong>Λογισμικό βάσης.</strong> Ένα λειτουργικό σύστημα Linux, μια βάση δεδομένων, έναν εξυπηρετητή ιστού και τη γλώσσα PHP στην οποία είναι γραμμένο το Nextcloud. Όλα αυτά είναι ελεύθερο λογισμικό, χωρίς κόστος αδειοδότησης.</p>



<p><strong>Τεχνική εξειδίκευση.</strong> Είτε εσωτερικό προσωπικό ΙΤ με βασικές γνώσεις διαχείρισης συστημάτων Linux, είτε έναν εξωτερικό συνεργάτη για την αρχική εγκατάσταση και την περιοδική συντήρηση (ενημερώσεις ασφάλειας, αντίγραφα ασφαλείας, παρακολούθηση λειτουργίας).</p>



<p><strong>Σχέδιο μετάπτωσης δεδομένων.</strong> Μια σαφή καταγραφή πού βρίσκονται σήμερα τα δεδομένα (Google Drive, διαμοιρασμένοι φάκελοι δικτύου, τοπικοί δίσκοι) και πώς θα μεταφερθούν, με ποια σειρά, και ποιο διάστημα διακοπής (αν χρειαστεί) είναι αποδεκτό.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Πώς έγινε η δική μας εγκατάσταση</h3>



<p>Η δική μας εμπειρία δείχνει ότι η επιτυχία μιας τέτοιας μετάπτωσης εξαρτάται λιγότερο από την πολυπλοκότητα του λογισμικού και περισσότερο από τη μεθοδικότητα της διαδικασίας. Ακολουθήσαμε μια σταδιακή προσέγγιση:</p>



<ol>
<li><strong>Δοκιμαστικό περιβάλλον πρώτα.</strong> Κάθε σημαντική αλλαγή, είτε πρόκειται για αρχική εγκατάσταση είτε για αναβάθμιση σε νεότερη έκδοση, δοκιμάζεται πρώτα σε ξεχωριστό, δοκιμαστικό περιβάλλον, ώστε τυχόν προβλήματα να εντοπίζονται χωρίς να επηρεάζουν τους πραγματικούς χρήστες.</li>



<li><strong>Αντίγραφα ασφαλείας πριν από κάθε βήμα.</strong> Πριν από οποιαδήποτε αλλαγή στο παραγωγικό σύστημα, λαμβάνεται πλήρες αντίγραφο ασφαλείας, ώστε να υπάρχει πάντα δυνατότητα επαναφοράς.</li>



<li><strong>Σταδιακή, ελεγχόμενη μετάβαση.</strong> Η μετάβαση σε νέες εκδόσεις έγινε βήμα-βήμα, με επαλήθευση λειτουργίας (σύνδεση χρηστών, ανάγνωση/εγγραφή αρχείων, επεξεργασία εγγράφων, αναζήτηση) μετά από κάθε βήμα, πριν προχωρήσουμε στο επόμενο.</li>



<li><strong>Παράθυρο συντήρησης εκτός ωρών αιχμής.</strong> Η τελική μετάβαση στο παραγωγικό σύστημα προγραμματίστηκε σε ώρες χαμηλής χρήσης, με προκαθορισμένο, περιορισμένο χρονικό παράθυρο διακοπής λειτουργίας.</li>
</ol>



<p>Το αποτέλεσμα ήταν μια πλήρης αναβάθμιση χωρίς καμία απώλεια δεδομένων και με συνολικό χρόνο διακοπής λειτουργίας μικρότερο από δύο ώρες, απόδειξη ότι μια καλά σχεδιασμένη διαδικασία μετάπτωσης δεν χρειάζεται να είναι διαταρακτική για τους τελικούς χρήστες.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Ο οδικός χάρτης μετάπτωσης για άλλους οργανισμούς</h3>



<p>Ένας οργανισμός που εξετάζει τη μετάβαση από Google Workspace, Microsoft 365 ή δικτυακούς φακέλους σε Nextcloud μπορεί να ακολουθήσει μια αντίστοιχη, σταδιακή πορεία:</p>



<ol>
<li><strong>Αποτίμηση αναγκών.</strong> Καταγραφή πόσοι χρήστες θα χρειαστούν πρόσβαση, πόσος όγκος δεδομένων υπάρχει σήμερα, ποιες λειτουργίες είναι απαραίτητες (π.χ. συνεργατική επεξεργασία εγγράφων, ενιαία σύνδεση με υπάρχοντες λογαριασμούς, ενσωμάτωση με άλλο λογισμικό) και ποιες περιπτώσεις ευαίσθητων δεδομένων απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.</li>



<li><strong>Επιλογή υποδομής φιλοξενίας.</strong> Απόφαση αν η εγκατάσταση θα φιλοξενηθεί σε ιδιόκτητο εξοπλισμό, σε ελληνικό πάροχο cloud, ή όπου υπάρχει δικαίωμα πρόσβασης, όπως σε ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς, σε δημόσια ακαδημαϊκή υποδομή cloud.</li>



<li><strong>Πιλοτική εγκατάσταση.</strong> Στήσιμο μιας πρώτης, δοκιμαστικής εγκατάστασης με μικρή ομάδα χρηστών (π.χ. το τμήμα ΙΤ ή μια ομάδα εθελοντών χρηστών), για επαλήθευση ότι όλες οι απαιτούμενες λειτουργίες δουλεύουν όπως αναμένεται.</li>



<li><strong>Μετάπτωση δεδομένων.</strong> Μεταφορά αρχείων από την υπάρχουσα λύση, κατά προτίμηση σε φάσεις ανά τμήμα ή ομάδα, ώστε να ελαχιστοποιείται η διαταραχή και να υπάρχει χρόνος για διόρθωση τυχόν προβλημάτων.</li>



<li><strong>Εκπαίδευση χρηστών.</strong> Σύντομη ενημέρωση του προσωπικού για τις βασικές λειτουργίες (σύνδεση, μεταφόρτωση/λήψη αρχείων, διαμοιρασμός, επεξεργασία εγγράφων), ιδανικά με σύγκριση με τη λύση που ήδη γνωρίζουν.</li>



<li><strong>Πλήρης μετάβαση και παύση της παλιάς λύσης.</strong> Μετά από μια περίοδο παράλληλης λειτουργίας (αν κρίνεται απαραίτητη), οριστική μετάβαση και ακύρωση των παλαιών συνδρομών.</li>



<li><strong>Συνεχής συντήρηση.</strong> Καθορισμός ρουτίνας τακτικών ενημερώσεων ασφάλειας, αντιγράφων ασφαλείας και παρακολούθησης της λειτουργίας, κρίσιμο βήμα που συχνά παραβλέπεται, αλλά διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη αξιοπιστία της λύσης.</li>
</ol>



<h3 class="wp-block-heading">Ποιοι οργανισμοί ωφελούνται περισσότερο</h3>



<p>Η εμπειρία δείχνει ότι το Nextcloud ταιριάζει ιδιαίτερα σε:</p>



<ul>
<li><strong>Δημόσιους φορείς και ΟΤΑ</strong>, όπου η συμμόρφωση με το GDPR και η διαφάνεια στη διαχείριση δεδομένων πολιτών είναι θεσμική υποχρέωση, και όπου το δημόσιο χρήμα δικαιολογεί ιδιαίτερη προσοχή στο κόστος αδειοδότησης λογισμικού.</li>



<li><strong>ΜΚΟ και οργανισμούς κοινωνίας πολιτών</strong>, που διαχειρίζονται συχνά ευαίσθητα δεδομένα (π.χ. ευάλωτων ομάδων) με περιορισμένο προϋπολογισμό, και ωφελούνται διπλά από τη μηδενική άδεια χρήσης και τον έλεγχο επί των δεδομένων.</li>



<li><strong>Μικρομεσαίες επιχειρήσεις</strong>, που θέλουν να αποφύγουν το αυξανόμενο, ανά χρήστη κόστος των εμπορικών σουιτών γραφείου, ειδικά όταν διαθέτουν ή μπορούν να αναθέσουν βασική τεχνική υποστήριξη.</li>



<li><strong>Εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα</strong>, που συχνά έχουν ήδη πρόσβαση σε ακαδημαϊκή υποδομή cloud και μπορούν να επωφεληθούν άμεσα, χωρίς πρόσθετο κόστος υποδομής.</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">Μια επιλογή που αξίζει τη μελέτη</h3>



<p>Η μετάβαση σε μια λύση όπως το Nextcloud δεν είναι απλά μια τεχνική αλλαγή λογισμικού, είναι μια στρατηγική απόφαση που επηρεάζει το κόστος λειτουργίας, τη νομική συμμόρφωση και την ανεξαρτησία ενός οργανισμού για χρόνια. Δεν χρειάζεται να γίνει απότομα ή χωρίς σχεδιασμό. Η σταδιακή, μεθοδική προσέγγιση, δοκιμή σε ξεχωριστό περιβάλλον, αντίγραφα ασφαλείας, σταδιακή μετάπτωση, εκπαίδευση προσωπικού, είναι αυτή που καθιστά το έργο διαχειρίσιμο, όπως δείχνει και η δική μας εμπειρία στην ΕΕΛΛΑΚ.</p>



<p>Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ), ως φορέας με μακρόχρονη πρακτική εμπειρία στη λειτουργία και τη συντήρηση υποδομών ελεύθερου λογισμικού, είναι διαθέσιμος να συμβουλεύσει άλλους οργανισμούς, δημόσιους φορείς, ΜΚΟ, εκπαιδευτικά ιδρύματα ή επιχειρήσεις, που εξετάζουν μια τέτοια μετάβαση.<strong><em> Όσοι ενδιαφέρονται να μάθουν περισσότερα ή να συζητήσουν το δικό τους σχέδιο μετάπτωσης μπορούν να επικοινωνήσουν με την ΕΕΛΛΑΚ μέσω της ιστοσελίδας <a href="https://ellak.gr/pite-mas-ti-gnomi-sas/" rel="noreferrer noopener" target="_blank">ellak.gr</a>.</em></strong></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-15T06:25:45Z</updated>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x394;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3AD;&#x3C1;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x391;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x395;&#x3BB;&#x3B5;&#x3CD;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BF; &#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x39A;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C7;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>eiosifidis</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opengov.ellak.gr</id>
      <link href="https://opengov.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opengov.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</subtitle>
      <title>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</title>
      <updated>2026-09-16T07:15:54Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://www.linuxinsider.gr/9822</id>
    <link href="https://www.linuxinsider.gr/news/9822/i-magissa-ton-graphics-pos-i-alyssa-rosenzweig-ekane-tin-apple-gpu-na-milisei-linux" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title xml:lang="el">Η «μάγισσα» των graphics: πώς η Alyssa Rosenzweig έκανε την Apple GPU να μιλήσει Linux</title>
    <summary type="xhtml" xml:lang="el"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Κάποιες ιστορίες του open source δεν ξεκινούν με δελτίο Τύπου. Ξεκινούν με ένα μαύρο κουτί, λίγη περιέργεια και αρκετή επιμονή ώστε κάποιος να κοιτάξει ένα κομμάτι hardware χωρίς δημόσια τεκμηρίωση…   Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου <a href="https://www.linuxinsider.gr/news/9822/i-magissa-ton-graphics-pos-i-alyssa-rosenzweig-ekane-tin-apple-gpu-na-milisei-linux">Η «μάγισσα» των graphics: πώς η Alyssa Rosenzweig έκανε την Apple GPU να μιλήσει Linux</a> όπως δημοσιεύθηκε στο <a href="https://www.linuxinsider.gr" target="_blank">Linux Insider</a></div>
    </summary>
    <updated>2026-09-14T20:48:46Z</updated>
    <author>
      <name>Linux Insider</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://www.linuxinsider.gr/</id>
      <link href="https://www.linuxinsider.gr/" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="http://www.linuxinsider.gr/rss.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <title xml:lang="el">Linux Insider - Νέα και συζητήσεις για Linux, ελεύθερο λογισμικό και ανοικτό κώδικα</title>
      <updated>2026-09-17T03:16:51Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.ellak.gr/?p=176070</id>
    <link href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/14/i-ekdilosis-tis-evdomadas-gia-tis-anichtes-technologies-ke-tin-kenotomia-332/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Οι εκδηλώσεις της εβδομάδας, για τις ανοιχτές τεχνολογίες και την καινοτομία!</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Οι εκδηλώσεις δεν σταματούν καθώς αυτήν την εβδομάδα πραγματοποιούνται εκδηλώσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για τις ανοιχτές τεχνολογίες και την καινοτομία! Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ) σας προτείνει να τις παρακολουθήσετε και να τις διαδώσετε. Μπορείτε επίσης να δείτε περισσότερες εκδηλώσεις για τις επόμενες εβδομάδες ή να καταχωρίσετε τη δική σας εκδήλωση στο: https://ellak.gr/events. Date/Time Event 21/01/2025 – 01/09/2027Ολοήμερο ... <a class="read-more" href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/14/i-ekdilosis-tis-evdomadas-gia-tis-anichtes-technologies-ke-tin-kenotomia-332/" title="&#x39F;&#x3B9; &#x3B5;&#x3BA;&#x3B4;&#x3B7;&#x3BB;&#x3CE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x3B5;&#x3B2;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B1;&#x3C2;, &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B9;&#x3C2; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AF;&#x3B1;!">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p><strong><em>Οι εκδηλώσεις δεν σταματούν καθώς αυτήν την εβδομάδα πραγματοποιούνται εκδηλώσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για τις ανοιχτές τεχνολογίες και την καινοτομία! </em>Ο <a href="https://eellak.ellak.gr/">Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ)</a> σας προτείνει να τις παρακολουθήσετε και να τις διαδώσετε. <em>Μπορείτε επίσης να δείτε περισσότερες εκδηλώσεις για τις επόμενες εβδομάδες ή να καταχωρίσετε τη δική σας εκδήλωση στο: </em><a href="https://ellak.gr/events"><strong><em>https://ellak.gr/events</em></strong></a></strong>.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/images.jpg"><img alt="" class="wp-image-176071" height="447" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/images.jpg" width="447"/></a></figure>



<figure class="wp-block-table"><table><thead><tr><th>Date/Time</th><th>Event</th></tr></thead><tbody><tr><td>21/01/2025 – 01/09/2027<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/online-event-adopt-and-scale-ai-3/">#online event: Adopt and scale AI</a></td></tr><tr><td>14/09/2026 – 18/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/open-science-week-2026/">Open Science Week 2026</a><br/><em>TU Delft Library, Delft</em></td></tr><tr><td>15/09/2026 – 17/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/hybrid-event-xen-summit-2026/">#hybrid event: Xen Summit 2026</a><br/><em>HEADS office, Aschheim</em></td></tr><tr><td>15/09/2026 – 16/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/lf-energy-summit-europe-2/">LF Energy Summit Europe</a><br/><em>smartvillage Berlin, Berlin</em></td></tr><tr><td>17/09/2026 – 18/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/agntcon-mcpcon/">AGNTCon + MCPCon</a><br/><em>RAI Amsterdam, Amsterdam</em></td></tr><tr><td>17/09/2026 – 18/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/git-merge/">Git Merge</a><br/><em>suspenso, lisbon</em></td></tr><tr><td>18/09/2026 – 20/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/balccon2k26/">BalCCon2k26</a><br/><em>Congress Center, Novi Sad</em></td></tr><tr><td>18/09/2026 – 20/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/datenspuren-2026/">Datenspuren 2026</a><br/><em>Zentralwerk, Dresden</em></td></tr><tr><td>19/09/2026 – 24/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/akademy-2026/">Akademy 2026</a><br/><em>Graz University of Technology, Graz</em></td></tr><tr><td>19/09/2026 – 20/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/nextcloud-community-conference-2026/">Nextcloud Community Conference 2026</a><br/><em>CIC Berlin, Berlin</em></td></tr><tr><td>19/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/software-freedom-day-nj/">Software Freedom Day NJ</a><br/><em>Montclair State University, Montclair</em></td></tr></tbody></table></figure></div>
    </content>
    <updated>2026-09-14T07:09:12Z</updated>
    <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x395;&#x3BA;&#x3B4;&#x3B7;&#x3BB;&#x3CE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x395;&#x3BA;&#x3B4;&#x3AE;&#x3BB;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="open source"/>
    <category term="open source events"/>
    <author>
      <name>Kleiokaz</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.ellak.gr</id>
      <link href="https://opensource.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό λογισμικό</subtitle>
      <title>Ανοιχτό λογισμικό</title>
      <updated>2026-09-14T07:15:42Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opengov.ellak.gr/?p=22480</id>
    <link href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/14/europescope/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>EuropeScope: όταν τα ανοιχτά δεδομένα φωτίζουν το πώς αποφασίζει η Ευρώπη</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Πόσες φορές ψήφισε ο ευρωβουλευτής σας ενάντια στη γραμμή της πολιτικής του ομάδας; Πόσο συχνά εμφανίζεται στην Ολομέλεια; Σε ποια θέματα η ελληνική αντιπροσωπεία ψηφίζει ενωμένη και σε ποια διασπάται; Οι απαντήσεις υπάρχουν εδώ και χρόνια μέσα στα επίσημα δεδομένα των ευρωπαϊκών θεσμών — απλώς ήταν πρακτικά αδύνατο να τις βρει κανείς χωρίς να διαβάσει ... <a class="read-more" href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/14/europescope/" title="EuropeScope: &#x3CC;&#x3C4;&#x3B1;&#x3BD; &#x3C4;&#x3B1; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x3B4;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1; &#x3C6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3AF;&#x3B6;&#x3BF;&#x3C5;&#x3BD; &#x3C4;&#x3BF; &#x3C0;&#x3CE;&#x3C2; &#x3B1;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C6;&#x3B1;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B6;&#x3B5;&#x3B9; &#x3B7; &#x395;&#x3C5;&#x3C1;&#x3CE;&#x3C0;&#x3B7;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Πόσες φορές ψήφισε ο ευρωβουλευτής σας ενάντια στη γραμμή της πολιτικής του ομάδας; Πόσο συχνά εμφανίζεται στην Ολομέλεια; Σε ποια θέματα η ελληνική αντιπροσωπεία ψηφίζει ενωμένη και σε ποια διασπάται; Οι απαντήσεις υπάρχουν εδώ και χρόνια μέσα στα επίσημα δεδομένα των ευρωπαϊκών θεσμών — απλώς ήταν πρακτικά αδύνατο να τις βρει κανείς χωρίς να διαβάσει χιλιάδες σελίδες πρακτικών.</p>



<p>Το <strong><a href="https://www.europescope.eu">EuropeScope</a></strong> φιλοδοξεί να αλλάξει αυτό. Πρόκειται για μια ανεξάρτητη και δωρεάν πλατφόρμα που μετατρέπει τα νομοθετικά δεδομένα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε κάτι που μπορεί να διαβάσει, να κατανοήσει και — κυρίως — να επαληθεύσει ο καθένας.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/Screenshot-2026-09-14-at-09-58-43-EuropeScope-&#x2014;-How-Europe-actually-votes.png"><img alt="" class="wp-image-22481" height="614" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/Screenshot-2026-09-14-at-09-58-43-EuropeScope-&#x2014;-How-Europe-actually-votes.png" width="927"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Χτισμένο εξ ολοκλήρου πάνω σε ανοιχτά δεδομένα</h3>



<p>Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του εγχειρήματος είναι η πρώτη ύλη του. Το EuropeScope δεν στηρίζεται σε δημοσιογραφικές εκτιμήσεις ή σε ιδιωτικές βάσεις δεδομένων, αλλά αποκλειστικά σε δύο επίσημες, ανοιχτές πηγές:</p>



<ul>
<li>την <strong><a href="https://data.europarl.europa.eu/">Πύλη Ανοιχτών Δεδομένων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου</a></strong>, και</li>



<li>το <strong><a href="https://www.consilium.europa.eu/en/documents/public-register/votes/">δημόσιο μητρώο ψηφοφοριών του Συμβουλίου της ΕΕ</a></strong>.</li>
</ul>



<p>Πάνω σε αυτές τις πηγές, η πλατφόρμα επεξεργάζεται και δομεί χιλιάδες ονομαστικές ψηφοφορίες (roll call votes), που αντιστοιχούν σε εκατομμύρια επιμέρους ψήφους, και τις παρουσιάζει με αναλύσεις ανά πολιτική ομάδα και ανά κράτος μέλος.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι μπορεί να δει ο χρήστης</h3>



<p>Η κάλυψη είναι αρκετά ευρεία ώστε να δίνει συνολική εικόνα της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας:</p>



<p><strong>Προφίλ ευρωβουλευτών.</strong> Για κάθε μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καταγράφονται η συμμετοχή στις ψηφοφορίες, η ψηφοφορική του συμπεριφορά, οι εκθέσεις που έχει συντάξει, οι κοινοβουλευτικές ερωτήσεις που έχει καταθέσει, οι ομιλίες του στην Ολομέλεια, καθώς και οι «ανταρτικές» ψήφοι — δηλαδή οι φορές που ψήφισε αντίθετα από τη δική του πολιτική ομάδα. Κάθε στοιχείο παραπέμπει με σύνδεσμο στο αντίστοιχο επίσημο τεκμήριο.</p>



<p><strong>Δίκτυα συνεργασίας.</strong> Μέσα από την ανάλυση των συν-υπογραφών, αναδεικνύονται τα μοτίβα συνεργασίας ανάμεσα σε ευρωβουλευτές και πολιτικές ομάδες, συχνά πέρα από τα κομματικά σύνορα. Υπάρχει επίσης δυνατότητα άμεσης σύγκρισης δύο ευρωβουλευτών μεταξύ τους.</p>



<p><strong>Θεματική και εθνική ανάγνωση.</strong> Η πλατφόρμα δείχνει πώς ψηφίζει το Κοινοβούλιο ανά τομέα πολιτικής, πώς τοποθετείται κάθε εθνική αντιπροσωπεία ως μπλοκ και — ίσως το πιο ενδιαφέρον — πού οι εθνικές αντιπροσωπείες εμφανίζονται εσωτερικά διχασμένες αντί να ψηφίζουν ενιαία. Οπτικοποιήσεις των κοινοβουλευτικών επιτροπών και των πολιτικών ομάδων κάνουν τη δομή του Κοινοβουλίου κατανοητή με μια ματιά.</p>



<p><strong>Πίνακες ανά κράτος μέλος.</strong> Κάθε χώρα διαθέτει ξεχωριστό dashboard: πώς ψηφίζουν τα εθνικά κόμματα, ποιοι ευρωβουλευτές έχουν την υψηλότερη και ποιοι τη χαμηλότερη συμμετοχή, σε τι βαθμό η αντιπροσωπεία ευθυγραμμίζεται ή αποκλίνει από το σύνολο του Κοινοβουλίου και ποια ζητήματα τη διαιρούν περισσότερο. Έτσι ένα πανευρωπαϊκό σύνολο δεδομένων γίνεται άμεσα χρήσιμο για ένα εθνικό κοινό — και για τους Έλληνες πολίτες ή δημοσιογράφους που θέλουν να δουν πώς τοποθετήθηκαν οι 21 Έλληνες ευρωβουλευτές σε μια συγκεκριμένη ψηφοφορία.</p>



<p>Η χρησιμότητα του εργαλείου φάνηκε πρόσφατα στην πολυσυζητημένη ψηφοφορία για το λεγόμενο «chat control», όπου η πλατφόρμα δημοσίευσε το πώς ψήφισε ο κάθε ευρωβουλευτής μέσα σε λίγες ώρες από το αποτέλεσμα.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Διαφάνεια σημαίνει και επαληθευσιμότητα</h3>



<p>Αυτό που ξεχωρίζει το EuropeScope από μια απλή «ωραία οπτικοποίηση» είναι η εμμονή του στην ιχνηλασιμότητα. Όπου είναι εφικτό, ο χρήστης οδηγείται απευθείας στο πρωτότυπο θεσμικό τεκμήριο. Επιπλέον, η ομάδα έχει δημοσιεύσει τη <strong>μεθοδολογία</strong> της και διαθέτει <strong>δημόσιο API</strong>, ώστε δημοσιογράφοι, ερευνητές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών να μπορούν όχι μόνο να ελέγξουν τα ευρήματα, αλλά και να χτίσουν τις δικές τους εφαρμογές πάνω στα δεδομένα.</p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://data.europa.eu/en/news-events/news/europescope-making-european-decision-making-more-transparent">https://data.europa.eu/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-14T07:02:08Z</updated>
    <category term="news"/>
    <category term="Policy"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x394;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BF;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BD;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B1; &#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opengov.ellak.gr</id>
      <link href="https://opengov.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opengov.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</subtitle>
      <title>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</title>
      <updated>2026-09-16T07:15:54Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opengov.ellak.gr/?p=22359</id>
    <link href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/13/ta-anichta-dedomena-ine-ena-pedio-opou-i-ellada-mpori-na-epireasi-tin-exelixi-tis-tn/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Τα ανοιχτά δεδομένα είναι ένα πεδίο όπου η Ελλάδα μπορεί να επηρεάσει την εξέλιξη της ΤΝ</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα σε υπολογιστική ισχύ, μπορεί όμως να μετατρέψει τη γλώσσα, τη δημόσια γνώση, την επιστήμη και τον πολιτισμό της σε ανοιχτή υποδομή για την Τεχνητή Νοημοσύνη Η παγκόσμια συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη επικεντρώνεται συνήθως στα μεγαλύτερα μοντέλα, στα ακριβότερα κέντρα δεδομένων και στους ισχυρότερους ... <a class="read-more" href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/13/ta-anichta-dedomena-ine-ena-pedio-opou-i-ellada-mpori-na-epireasi-tin-exelixi-tis-tn/" title="&#x3A4;&#x3B1; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x3B4;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1; &#x3B5;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B1;&#x3B9; &#x3AD;&#x3BD;&#x3B1; &#x3C0;&#x3B5;&#x3B4;&#x3AF;&#x3BF; &#x3CC;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C5; &#x3B7; &#x395;&#x3BB;&#x3BB;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B1; &#x3BC;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B5;&#x3AF; &#x3BD;&#x3B1; &#x3B5;&#x3C0;&#x3B7;&#x3C1;&#x3B5;&#x3AC;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3B5;&#x3BE;&#x3AD;&#x3BB;&#x3B9;&#x3BE;&#x3B7; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x3A4;&#x39D;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><a href="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/ftcms_55af0a5b-8b26-4ea5-800b-70379c3295f8.jpg"><img alt="" class="wp-image-22361" height="576" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/ftcms_55af0a5b-8b26-4ea5-800b-70379c3295f8-1024x576.jpg" width="1024"/></a></figure></div>


<h2 class="wp-block-heading">Η Ελλάδα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα σε υπολογιστική ισχύ, μπορεί όμως να μετατρέψει τη γλώσσα, τη δημόσια γνώση, την επιστήμη και τον πολιτισμό της σε ανοιχτή υποδομή για την Τεχνητή Νοημοσύνη</h2>



<p>Η παγκόσμια συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη επικεντρώνεται συνήθως στα μεγαλύτερα μοντέλα, στα ακριβότερα κέντρα δεδομένων και στους ισχυρότερους επεξεργαστές. Με αυτούς τους όρους, μια χώρα του μεγέθους της Ελλάδας δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Κίνα. Ούτε χρειάζεται να προσπαθήσει.</p>



<p><em><strong>Υπάρχει όμως ένα άλλο πεδίο στο οποίο το μέγεθος της οικονομίας δεν είναι ο καθοριστικός παράγοντας: τα δεδομένα. Η ποιότητα, η προέλευση, η γλωσσική ποικιλία, η τεκμηρίωση και η δυνατότητα νόμιμης επαναχρησιμοποίησης των δεδομένων αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία όσο η ΤΝ περνά από τα γενικά μοντέλα στις πραγματικές εφαρμογές.</strong></em></p>



<p><em><strong>Εδώ η Ελλάδα διαθέτει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα που μέχρι σήμερα αξιοποιεί ελάχιστα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Από τα δημόσια αρχεία σε υποδομή ΤΝ</h2>



<p>Η Ελλάδα παράγει καθημερινά τεράστιες ποσότητες δημόσιας γνώσης. Η Διαύγεια, η νομοθεσία, τα πρακτικά της Βουλής, οι δημόσιες διαβουλεύσεις, τα πανεπιστημιακά αποθετήρια, οι διδακτορικές διατριβές, τα σχολικά βιβλία, οι στατιστικές σειρές, τα γεωχωρικά δεδομένα, τα δεδομένα περιβάλλοντος και μεταφορών και οι ψηφιοποιημένες συλλογές πολιτιστικών φορέων αποτελούν ένα μεγάλο ελληνικό απόθεμα γνώσης.</p>



<p><strong>Το γεγονός όμως ότι ένα έγγραφο βρίσκεται στο Διαδίκτυο δεν σημαίνει ότι αποτελεί χρήσιμο ανοιχτό δεδομένο για την ΤΝ. Ένα σαρωμένο κείμενο χωρίς δομή, μεταδεδομένα, σταθερό αναγνωριστικό και σαφείς όρους επαναχρησιμοποίησης έχει περιορισμένη αξία.</strong></p>



<p>Για να αποκτήσει πραγματική αξία πρέπει να μετατραπεί σε μηχαναγνώσιμο υλικό, να καθαριστεί, να τεκμηριωθεί, να αποκτήσει σαφή προέλευση και έκδοση, να διατεθεί μέσω ανοικτών μορφότυπων και APIs και, όπου επιτρέπεται, να συνοδεύεται από ανοικτή άδεια.</p>



<p>Αυτή ακριβώς είναι η διαφορά ανάμεσα στην απλή ψηφιοποίηση και στη δημιουργία δημόσιας υποδομής δεδομένων.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το glossAPI δείχνει ότι αυτό μπορεί ήδη να γίνει</h2>



<p>Το glossAPI του Οργανισμού Ανοιχτών Τεχνολογιών ΕΕΛΛΑΚ αποτελεί ένα πρακτικό παράδειγμα αυτής της μετάβασης. Δεν δημιουργεί απλώς μια ακόμη συλλογή εγγράφων. Αναπτύσσει μια επαναχρησιμοποιήσιμη διαδικασία που μετατρέπει ετερογενείς πηγές, μεταξύ άλλων αρχεία, σε δομημένα σώματα κειμένων κατάλληλα για επεξεργασία φυσικής γλώσσας, αναζήτηση, ανάκτηση γνώσης και ανάπτυξη εφαρμογών ΤΝ.</p>



<p>Στο Hugging Face διατίθενται ήδη δεκάδες συλλογές ελληνικών δεδομένων από διαφορετικά πεδία. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επεξεργασία εκατομμυρίων πράξεων της Διαύγειας. Έτσι, ένα σύστημα που δημιουργήθηκε αρχικά για τη διαφάνεια της διοίκησης μπορεί να αποκτήσει μια δεύτερη δημόσια αξία: να αποτελέσει μέρος της γλωσσικής και διοικητικής υποδομής της ελληνικής ΤΝ.</p>



<p><em><strong>Το παράδειγμα έχει σημασία επειδή δείχνει ότι το δύσκολο μέρος δεν είναι πάντοτε η εκπαίδευση ενός ακόμη μοντέλου. Συχνά είναι η επίμονη εργασία πριν από αυτήν: συλλογή, καθαρισμός, μετατροπή, τεκμηρίωση, έλεγχος ποιότητας και αποσαφήνιση των δικαιωμάτων επαναχρησιμοποίησης.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ελληνική γλώσσα δεν θα καλυφθεί αυτόματα από την αγορά</h2>



<p>Τα μεγάλα διεθνή μοντέλα εκπαιδεύονται κυρίως εκεί όπου υπάρχουν μεγάλες ποσότητες εύκολα διαθέσιμου ψηφιακού υλικού. Οι γλώσσες μικρότερων αγορών έχουν αναπόφευκτα μικρότερη παρουσία.</p>



<p><em><strong>Για την Ελλάδα αυτό δεν είναι μόνο γλωσσικό ζήτημα. Μέσα στα ελληνικά κείμενα βρίσκεται κωδικοποιημένος ο τρόπος λειτουργίας του κράτους, το δίκαιο, η εκπαίδευση, η ιστορία, η επιστημονική παραγωγή, ο πολιτισμός και η κοινωνική εμπειρία της χώρας.</strong></em></p>



<p>Αν αυτό το υλικό παραμένει κλεισμένο σε αρχεία, ασύνδετες βάσεις και αποθετήρια χωρίς κοινά πρότυπα, δεν μπορεί να αξιοποιηθεί συστηματικά. Αντίθετα, αν μετατραπεί σε αξιόπιστα και τεκμηριωμένα ανοιχτά σύνολα δεδομένων, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από πανεπιστήμια, ερευνητικές ομάδες, νεοφυείς επιχειρήσεις, δημόσιους φορείς και διεθνή έργα ανοικτής ΤΝ.</p>



<p>Έτσι μια μικρή χώρα αποκτά δυνατότητα επιρροής πολύ μεγαλύτερη από το οικονομικό της μέγεθος. Δεν χρηματοδοτεί το μεγαλύτερο μοντέλο. Βελτιώνει τα δεδομένα πάνω στα οποία μπορούν να εκπαιδευτούν, να προσαρμοστούν και να αξιολογηθούν πολλά μοντέλα.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ευρωπαϊκή πολιτική κινείται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση</h2>



<p>Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει τα δεδομένα ως κρίσιμη υποδομή της ΤΝ. <em><strong>Η νομοθεσία για τα ανοιχτά δεδομένα προβλέπει ειδική κατηγορία δεδομένων υψηλής αξίας, τα οποία πρέπει να είναι διαθέσιμα δωρεάν, σε μηχαναγνώσιμη μορφή, μέσω APIs και, όπου χρειάζεται, για μαζική λήψη.</strong></em></p>



<p>Η ευρωπαϊκή Data Union Strategy πηγαίνει ακόμη πιο μακριά, συνδέοντας άμεσα τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα ποιοτικών δεδομένων με την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ΤΝ. Παράλληλα αναπτύσσονται κοινοί ευρωπαϊκοί χώροι δεδομένων για τη δημόσια διοίκηση, την έρευνα, την υγεία, τη γεωργία, τον πολιτισμό, τη γλώσσα, την κινητικότητα και άλλους τομείς.</p>



<p>Η Ελλάδα επομένως δεν χρειάζεται να σχεδιάσει μια απομονωμένη εθνική πολιτική. Χρειάζεται να συνδέσει το δικό της απόθεμα δεδομένων με αυτή την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Μια εθνική πολιτική για δεδομένα έτοιμα για ΤΝ</h2>



<p>Το πρώτο βήμα είναι να θεωρήσουμε τα δημόσια δεδομένα υποδομή και όχι παραπροϊόν της διοίκησης. Κάθε σημαντικό σύνολο δεδομένων πρέπει να έχει υπεύθυνο φορέα, σταθερή χρηματοδότηση συντήρησης, σαφή άδεια, τεκμηρίωση, ιστορικό εκδόσεων, ανοικτό μορφότυπο και προγραμματιστική διεπαφή όπου αυτό είναι χρήσιμο.</p>



<p>Το δεύτερο είναι να καθιερωθεί η αρχή ότι η δημόσια χρηματοδότηση πρέπει, όπου δεν υπάρχουν περιορισμοί προστασίας προσωπικών δεδομένων, ασφάλειας ή δικαιωμάτων τρίτων, να παράγει δημόσια επαναχρησιμοποιήσιμα δεδομένα.</p>



<p><em><strong>Το τρίτο είναι να δημιουργηθεί μόνιμη δυνατότητα μετατροπής των ελληνικών δημόσιων συλλογών σε ποιοτικά δεδομένα κατάλληλα για ΤΝ, αξιοποιώντας υποδομές όπως το glossAPI αντί να ξεκινούν διαρκώς νέα αποσπασματικά έργα.</strong></em></p>



<p>Ανοιχτά δεδομένα βεβαίως δεν σημαίνει ότι όλα τα δεδομένα πρέπει να δημοσιοποιούνται. Τα προσωπικά, ευαίσθητα ή διαβαθμισμένα δεδομένα απαιτούν διαφορετική διακυβέρνηση. Η ανοιχτότητα πρέπει να εφαρμόζεται εκεί όπου είναι νόμιμη και κοινωνικά επωφελής, με προστασία της ιδιωτικότητας από τον σχεδιασμό.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Από καταναλωτής ΤΝ σε παραγωγό δημόσιας ψηφιακής αξίας</h2>



<p>Η Ελλάδα δύσκολα θα καθορίσει ποιος θα κατασκευάσει τον επόμενο κορυφαίο επεξεργαστή ή ποια εταιρεία θα εκπαιδεύσει το μεγαλύτερο παγκόσμιο μοντέλο. <em><strong>Μπορεί όμως να επηρεάσει το ποια ελληνική γνώση θα υπάρχει μέσα στο οικοσύστημα της ΤΝ, με ποιους όρους θα είναι διαθέσιμη και ποιος θα μπορεί να τη χρησιμοποιήσει.</strong></em></p>



<p>Αυτό είναι ένα ρεαλιστικό πεδίο ψηφιακής κυριαρχίας.</p>



<p><em><strong>Η επιλογή είναι απλή. Μπορούμε να αφήσουμε εκατομμύρια δημόσια έγγραφα, επιστημονικές εργασίες και πολιτιστικές συλλογές εγκλωβισμένα σε αποθετήρια και κλειστά αρχεία. Ή μπορούμε να τα μετατρέψουμε σε ένα ανοιχτό, ποιοτικό και διαλειτουργικό ελληνικό απόθεμα γνώσης που θα τροφοδοτεί την ευρωπαϊκή και διεθνή ΤΝ.</strong></em></p>



<p>Στη δεύτερη περίπτωση, η Ελλάδα δεν θα είναι απλώς χρήστης των μοντέλων που κατασκευάζουν άλλοι. Θα συνεισφέρει στην πρώτη ύλη από την οποία θα δημιουργούνται τα επόμενα.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές</h2>



<ol>
<li><strong>European Commission, European legislation on open data:</strong> Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την επαναχρησιμοποίηση δημόσιων δεδομένων ορίζει τα δεδομένα υψηλής αξίας ως κρίσιμες πηγές για νέες υπηρεσίες και για την ανάπτυξη εφαρμογών ΤΝ και προβλέπει μηχαναγνώσιμη διάθεση και APIs: <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/legislation-open-data">https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/legislation-open-data</a></li>



<li><strong>Commission Implementing Regulation (EU) 2023/138 on High-Value Datasets:</strong> Καθορίζει συγκεκριμένα δεδομένα υψηλής αξίας και απαιτεί τη διάθεσή τους μέσω APIs, ανοικτών μηχαναγνώσιμων μορφότυπων και, όπου προβλέπεται, μαζικής λήψης: <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2023/138">https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2023/138</a>,</li>



<li><strong>European Commission, Data Union Strategy, Unlocking data for AI:</strong> Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική συνδέει ρητά την αύξηση της πρόσβασης σε ποιοτικά δεδομένα με την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ΤΝ: <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/data-union-strategy-unlocking-data-ai">https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/data-union-strategy-unlocking-data-ai</a>,</li>



<li><strong>European Commission, Common European Data Spaces:</strong> Παρουσιάζει την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική κοινών χώρων δεδομένων σε τομείς όπως δημόσια διοίκηση, έρευνα, γεωργία, πολιτισμός, γλώσσα, κινητικότητα και υγεία: <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/data-spaces">https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/data-spaces</a>,</li>



<li><strong>ΕΕΛΛΑΚ, glossAPI, Greek Dataset Production from PDF+:</strong> Ανοιχτός αγωγός επεξεργασίας εγγράφων για τη μετατροπή κειμένων και άλλων πηγών σε δομημένα, επαναχρησιμοποιήσιμα σώματα κειμένων, με κώδικα υπό EUPL 1.2: <a href="https://github.com/eellak/glossAPI">https://github.com/eellak/glossAPI</a>,</li>



<li><strong>glossAPI, Diavgeia Greek Government Transparency Decisions:</strong> Ανοιχτό ελληνικό σύνολο δεδομένων που μετατρέπει πράξεις και μεταδεδομένα της Διαύγειας σε δομημένο σώμα κειμένων για επεξεργασία φυσικής γλώσσας, έρευνα και εφαρμογές ΤΝ: <a href="https://huggingface.co/datasets/glossAPI/diavgeia">https://huggingface.co/datasets/glossAPI/diavgeia</a>.</li>
</ol></div>
    </content>
    <updated>2026-09-13T19:48:44Z</updated>
    <category term="news"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x394;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3AD;&#x3C1;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x39A;&#x3B1;&#x3B9;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7; &#x3A0;&#x3BF;&#x3BB;&#x3B9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <category term="Digital Sovereignty"/>
    <category term="opengov"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opengov.ellak.gr</id>
      <link href="https://opengov.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opengov.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</subtitle>
      <title>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</title>
      <updated>2026-09-16T07:15:54Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.uom.gr/?p=1937</id>
    <link href="https://opensource.uom.gr/index.php/my-uom-server-logs-after-4-years/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Τι μας δείχνουν τα Server Logs του myUoM, τέσσερα χρόνια μετά τη κυκλοφορία του;</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Τον Νοέμβριο του 2022, η Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού κυκλοφόρησε την πρώτη ανοιχτού κώδικα εφαρμογή που συγκέντρωσε σε ένα σημείο το μενού του εστιατορίου, τα προγράμαμτα μαθημάτων και εξετάσεων, τον χάρτη της σχολής και τα δικαιολογητικά εγγραφής. Διατέθηκε με άδεια MIT, ώστε να μπορεί να την υιοθετήσει οποιοδήποτε πανεπιστήμιο, όπως και έγινε με την ευχάριστη συνεργασία… <a href="https://opensource.uom.gr/index.php/my-uom-server-logs-after-4-years/" rel="bookmark">Περισσότερα »<span class="screen-reader-text">Τι μας δείχνουν τα Server Logs του myUoM, τέσσερα χρόνια μετά τη κυκλοφορία του;</span></a></p>
<p>Το άρθρο <a href="https://opensource.uom.gr/index.php/my-uom-server-logs-after-4-years/">Τι μας δείχνουν τα Server Logs του myUoM, τέσσερα χρόνια μετά τη κυκλοφορία του;</a> εμφανίστηκε πρώτα στο <a href="https://opensource.uom.gr">Open Source UoM</a>.</p></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p class="wp-block-paragraph">Τον Νοέμβριο του 2022, η Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού κυκλοφόρησε την πρώτη ανοιχτού κώδικα εφαρμογή που συγκέντρωσε σε ένα σημείο το μενού του εστιατορίου, τα προγράμαμτα μαθημάτων και εξετάσεων, τον χάρτη της σχολής και τα δικαιολογητικά εγγραφής. Διατέθηκε με άδεια MIT, ώστε να μπορεί να την υιοθετήσει οποιοδήποτε πανεπιστήμιο, όπως και έγινε με την ευχάριστη συνεργασία που είχαμε με το <a href="https://iam.uniwa.gr">iamUniWa</a>, του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και το <a href="https://my.cs.uowm.gr/">MyCS</a> του Τμήματος Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Έχοντας αποχωρήσει από την ομάδα εδώ και κάποια χρόνια, και βρίσκοντας τον ελεύθερο χρόνο, μου δημιουργήθηκε η απορία για το πως πήγε τελικά αυτή η εφαρμογή. Την χρησιμοποιούν ακόμα οι φοιτητές; Αν ναι, πόσοι; Τι μπορεί να κρύβουν τα server logs όλων αυτών των χρόνων; Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως δυστυχώς, δεν είχαμε εγκαταστήσει κάποιο εργαλείο analytics. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το μόνο αρχείο του πως χρησιμοποιήθηκε η εφαρμογή είναι οι μηνιαίες συνόψεις του Awstats στον λογαριασμό φιλοξενίας του πανεπιστημίου μας. Από αυτό βγάλαμε 49 αρχεία, από τον Σεπτέμβριο του 2022 έως τον Σεπτέμβριο του 2026.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτά είναι όσα τελικά έδειξαν, μαζί με το κομμάτι όπου τα δικά μας νούμερα, κάποιες φορές αποδείχτηκαν λάθος.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Η εφαρμογή δεν έχει καμπυλη ανάπτυξης, έχει “σφυγμό”</strong></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img alt="" class="wp-image-1940" height="459" src="https://opensource.uom.gr/wp-content/uploads/2026/09/01-monthly-visits-1024x459.png" width="1024"/></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Το πρώτο πράγμα που φαίνεται δεν είναι η ανάπτυξη, αλλά ο ρυθμός! Παρατηρούμε ότι κάθε Οκτώβριο, η καμπύλη κορυφώνεται, ενώ κάθε Αύγουστος αδειάζει. Η αναλογία μεταξύ τους είναι περίπου οκτώ προς ένα και επαναλαμβάνεται σχεδόν πανομοιότυπα σε τέσσερα ακαδημαϊκά έτη. Στο μυαλό μου αυτό βγάζει απόλυτο νόημα, εφόσον η εφαμοργή η ίδια είναι φτιαγμένη για να υποδέχεται τους πρωτοετείς φοιτητές και να τους κατευθύνει στα διαφορετικά μονοπάτια του πανεπιστημίου, κάτι που από ότι φαίνεται χρησιμοποείται και τα τέσσερα αυτά χρόνια.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτό έχει σημασία πριν από οτιδήποτε άλλο, γιατί σημαίνει ότι κάθε σύγκριση μήνα με μήνα είναι άνευ νοήματος. Μια πτώση 40% από τον Μάρτιο στον Απρίλιο δεν είναι πρόβλημα της εφαρμογής, είναι το Πάσχα. Όλα τα νούμερα που ακολουθούν συγκρίνουν επομένως τους ίδιους μήνες διαφορετικών ετών.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img alt="" class="wp-image-1941" height="565" src="https://opensource.uom.gr/wp-content/uploads/2026/09/02-seasonality-1024x565.png" width="1024"/></figure>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Το νούμερο ανάπτυξής μας ήταν λάθος κατά επτά φορές</strong><br/></p>



<p class="wp-block-paragraph">Τα ακατέργαστα στοιχεία έλεγαν ότι οι επισκέψεις αυξήθηκαν 27% το 2026, η καλύτερη χρονιά με διαφορά. Αυτό το νούμερο είναι σχεδόν εξ ολοκλήρου τεχνητό. Τα αιτήματα προς ένα μόνο αρχείο, το <code>/.well-known/assetlinks.json</code>, ήταν μεταξύ 12 και 216 τον μήνα για τριάντα δύο μήνες. Τον Σεπτέμβριο του 2025 εκτινάχθηκαν στα περίπου 1.900 τον μήνα και σταμάτησαν να κινούνται: 1.907, 1.754, 1.947, 1.898, 1.943, 1.878, 1.912, 1.939.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img alt="" class="wp-image-1943" height="464" src="https://opensource.uom.gr/wp-content/uploads/2026/09/04-assetlinks-1024x464.png" width="1024"/></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτή ακριβώς η ακινησία είναι το στοιχείο που προδίδει. Η πραγματική φοιτητική κίνηση μεταβάλλεται οκταπλάσια μέσα στο ακαδημαϊκό έτος. Κάτι που χτυπάει ένα domain εξήντα φορές την ημέρα δεν μεταβάλλεται καθόλου. Και περίπου τα δύο τρίτα αυτών των αιτημάτων καταγράφονταν ως αρχή νέας επίσκεψης, δηλαδή φούσκωναν απευθείας τον μετρητή.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αν τα αφαιρέσουμε, μαζί με τα υπόλοιπα μη-σελιδικά αρχεία που συμπεριφέρονται το ίδιο, οι επισκέψεις Ιανουαρίου–Αυγούστου γίνονται:</p>



<figure class="wp-block-table"><table class="has-fixed-layout"><tbody><tr><td>Έτος</td><td>Όπως αναφέρθηκαν</td><td>Πραγματικές</td></tr><tr><td>2023</td><td>40.414</td><td>34.991</td></tr><tr><td>2024</td><td>33.870</td><td>29.637</td></tr><tr><td>2025</td><td>44.119</td><td>38.717</td></tr><tr><td>2026</td><td>56.200</td><td>40.305</td></tr></tbody></table></figure>



<figure class="wp-block-image size-large"><img alt="" class="wp-image-1944" height="540" src="https://opensource.uom.gr/wp-content/uploads/2026/09/03-corrected-growth-1024x540.png" width="1024"/></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Ανάπτυξη το 2026: <strong>+4%</strong>, όχι +27%. Παραμένει η καλύτερη χρονιά. Απλώς όχι η χρονιά που θα ισχυριζόμασταν.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα τι ξεκίνησε να ζητάει το αρχείο. Το myUoM δεν έχει έκδοση για Android, οπότε η προφανής εξήγηση αποκλείεται. Οι δύο υποψήφιες που απομένουν είναι μια αλλαγή δρομολόγησης που άρχισε να επιστρέφει το κέλυφος της εφαρμογής για άγνωστα paths, ή η ίδια η υποδομή επαλήθευσης του Chrome. Το αφήνουμε ανοιχτό αντί να μαντέψουμε.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Υπάρχει και ένα δεύτερο, διαφορετικό πρόβλημα στα ίδια δεδομένα: ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος του 2023 δείχνουν τις απευθείας προβολές σελίδων να δεκαπλασιάζονται χωρίς αντίστοιχη αύξηση στους μοναδικούς επισκέπτες. Η αιτία παραμένει άγνωστη. Οι δύο αυτοί μήνες εξαιρούνται από κάθε σύγκριση σε επίπεδο σελίδας.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Η ειλικρινής απάντηση στο «πόσοι το χρησιμοποίησαν»</strong><br/></p>



<p class="wp-block-paragraph">Το πάνελ όπου εμφανίζονται τα δεδομένα, δείχνει ότι 30.962 ήταν οι «συνολικοί μοναδικοί επισκέπτες» για το 2026. Αυτό το νούμερο είναι παραπλανητικό και δεν αποτελεί πραγματική μέτρηση. Ο τρόπος που λειτουργεί είναι ότι προσθέτει δώδεκα μηνιαία σύνολα, οπότε ένας φοιτητής που ανοίγει την εφαρμογή κάθε μήνα μετριέται δώδεκα φορές. Η αφαίρεση των διπλοεγγραφών σε ετήσιο επίπεδο δίνει 31.777 για την ίδια περίοδο. Το φιλτράρισμα της αυτοματοποιημένης κίνησης το κατεβάζει στα 25.786.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Κανένα από αυτά δεν είναι αριθμός ανθρώπων, και ο λόγος φαίνεται μέσα στα ίδια τα δεδομένα. Ένας φοιτητής που κοιτάζει το μενού δύο φορές την εβδομάδα παράγει περίπου οκτώ επισκέψεις τον μήνα. Τα logs δείχνουν 1,5 έως 1,9 επισκέψεις ανά μοναδική διεύθυνση. Και τα δύο δεν μπορούν να ισχύουν, εκτός αν ένας άνθρωπος καταγράφεται ως πολλές διαφορετικές διευθύνσεις, που είναι ακριβώς αυτό που κάνουν τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας ανάμεσα στις συνεδρίες, και τέσσερις στις πέντε επισκέψεις μας είναι από κινητό.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Δουλεύοντας αντίστροφα από τις πραγματικές επισκέψεις σε έναν μήνα αιχμής:</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img alt="" class="wp-image-1955" height="599" src="https://opensource.uom.gr/wp-content/uploads/2026/09/11-people-estimate-1024x599.png" width="1024"/></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Οι ενεργοί χρήστες σε μήνα αιχμής είναι κάπου ανάμεσα σε χίλιους και τέσσερις χιλιάδες. Η ετήσια εμβέλεια, μαζί με τους περιστασιακούς, περίπου <strong>τρεις έως οκτώ χιλιάδες άνθρωποι</strong>. Δεν μπορούμε να το στενέψουμε περισσότερο, και προτιμούμε να δημοσιεύσουμε το εύρος παρά έναν αριθμό που δείχνει ακριβής αλλά είναι λάθος. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι στο πανεπιστήμιο φοιτούν περίπου 16.000 άτομα.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Ενδείξεις ότι έγινε συνήθεια</strong><br/><br/></p>



<p class="wp-block-paragraph">Δύο αποτελέσματα δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση.<br/></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img alt="" class="wp-image-1948" height="710" src="https://opensource.uom.gr/wp-content/uploads/2026/09/05-return-frequency-1024x710.png" width="1024"/></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Η συχνότητα επιστροφής ανέβαινε κάθε χρόνο, 1,46 επισκέψεις ανά μοναδική διεύθυνση το 2023, μετά 1,51, 1,63 και 1,92. Είναι κατώτατο όριο και όχι πραγματική τιμή, για τον λόγο των κινητών που αναφέρθηκε παραπάνω, αλλά η κατεύθυνση είναι σαφής.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η προσέλκυση νέων χρηστών έχει φτάσει σε πλατό. Τέσσερις συνεχόμενοι Οκτώβριοι κινήθηκαν μεταξύ 7.400 και 9.300 μοναδικών διευθύνσεων. Η ανάπτυξη από το 2024 και μετά είναι βάθος, όχι εμβέλεια, γεγονός που σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος κάθε νέας χρονιάς φοιτητών εξακολουθεί να μην φτάνει στην εφαρμογή. </p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Ποιοι, με τι και πότε</strong></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img alt="" class="wp-image-1951" height="633" src="https://opensource.uom.gr/wp-content/uploads/2026/09/09-platforms-1024x633.png" width="1024"/></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Το Android ξεκίνησε με τη μισή κίνηση και σήμερα κρατάει το ένα τέταρτο, το iOS ανέβηκε από 38% σε 48%. Τα κινητά έμειναν σταθερά μεταξύ 78% και 83% σε όλη την περίοδο. </p>



<figure class="wp-block-image size-large"><img alt="" class="wp-image-1952" height="503" src="https://opensource.uom.gr/wp-content/uploads/2026/09/10-hours-1024x503.png" width="1024"/></figure>



<p class="wp-block-paragraph">Το ημερήσιο μοτίβο είναι αδιαμφισβήτητο. Η έντονη αιχμή είναι στις 12:00–14:00 και δεύτερη στις 17:00. Αυτό είναι το μενού του εστιατορίου, λίγο πριν το μεσημεριανό. Περίπου το 88% των επισκέψεων διαρκεί κάτω από τριάντα δευτερόλεπτα, που για μια αναζήτηση μενού σημαίνει ότι η εφαρμογή δουλεύει, όχι ότι αποτυγχάνει.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η αυτοματοποιημένη κίνηση αυξήθηκε επίσης σε όλη την περίοδο. Το ποσοστό των μοναδικών διευθύνσεων που αφαιρεί το φιλτράρισμα ανέβηκε από 3,7% το 2022 σε 18,9% το 2026, καθώς τα crawlers των γλωσσικών μοντέλων προστέθηκαν στις συνηθισμένες μηχανές αναζήτησης. Κάθε μελλοντική μελέτη αυτής της περιόδου πρέπει να το λάβει υπόψη.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ένα εθελοντικό φοιτητικό εγχείρημα λειτούργησε τέσσερα ακαδημαϊκά έτη χωρίς καμία προβολή μετά την εβδομάδα της κυκλοφορίας, κράτησε το κοινό του μέσα από πλήρη ανανέωση των φοιτητών, είδε την πιο δημοφιλή του λειτουργία να φτάνει σε ιστορικό υψηλό, και αύξησε τη χρήση τον μήνα που κανείς δεν ήταν υποχρεωμένος να το ανοίξει. Με οποιοδήποτε εύλογο μέτρο για δουλειά που έγινε απλήρωτη, παράλληλα με τα μαθήματα, αυτό πέτυχε.<br/></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Το συμπέρασμα</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Ένα εθελοντικό φοιτητικό εγχείρημα λειτουργεί για τέσσερα ακαδημαϊκά έτη χωρίς καμία προβολή μετά την εβδομάδα της κυκλοφορίας, κράτησε το κοινό του μέσα από πλήρη ανανέωση των φοιτητών, είδε την πιο δημοφιλή του λειτουργία να φτάνει σε ιστορικό υψηλό, και αύξησε τη χρήση τον μήνα που κανείς δεν ήταν υποχρεωμένος να το ανοίξει.<br/></p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p class="wp-block-paragraph">Φτιάχτηκε από φοιτητές, παράλληλα με τα μαθήματα, χωρίς καμία υποχρέωση να συνεχιστεί. Συνεχίστηκε και συνεχίζεται.</p>
</blockquote>



<hr class="wp-block-separator has-alpha-channel-opacity"/>



<p class="wp-block-paragraph"><em>Τα συγκεντρωτικά δεδομένα της ανάλυσης δημοσιεύονται σε μορφή <a href="https://github.com/open-source-uom/myuom-analytics">CSV</a>.</em></p>



<p class="wp-block-paragraph"/>
<p>Το άρθρο <a href="https://opensource.uom.gr/index.php/my-uom-server-logs-after-4-years/">Τι μας δείχνουν τα Server Logs του myUoM, τέσσερα χρόνια μετά τη κυκλοφορία του;</a> εμφανίστηκε πρώτα στο <a href="https://opensource.uom.gr">Open Source UoM</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-13T18:57:23Z</updated>
    <category term="myUoM"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BA;&#x3BC;&#x3B7;&#x3C1;&#x3AF;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Giorgos Apostolidis</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.uom.gr/index.php/blog/</id>
      <link href="https://opensource.uom.gr/index.php/blog/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.uom.gr/index.php/blog/" rel="alternate" type="text/html"/>
      <title>Blog - Open Source UoM</title>
      <updated>2026-09-14T09:18:23Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://www.linuxinsider.gr/9821</id>
    <link href="https://www.linuxinsider.gr/news/9821/linux-desktop-mpainei-se-fthinoporino-rythmo-kde-se-foyl-kinisi-gnome-stin-teliki-eytheia" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title xml:lang="el">Το Linux desktop μπαίνει σε φθινοπωρινό ρυθμό: KDE σε φουλ κίνηση, GNOME στην τελική ευθεία</title>
    <summary type="xhtml" xml:lang="el"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Ο Σεπτέμβριος έχει αυτή την περίεργη ενέργεια: ανοίγεις ξανά το laptop μετά τις διακοπές και ξαφνικά όλα ζητούν ενημέρωση. Στο Linux desktop, όμως, αυτή τη φορά δεν μιλάμε απλώς για ακόμη ένα κύμα…   Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου <a href="https://www.linuxinsider.gr/news/9821/linux-desktop-mpainei-se-fthinoporino-rythmo-kde-se-foyl-kinisi-gnome-stin-teliki-eytheia">Το Linux desktop μπαίνει σε φθινοπωρινό ρυθμό: KDE σε φουλ κίνηση, GNOME στην τελική ευθεία</a> όπως δημοσιεύθηκε στο <a href="https://www.linuxinsider.gr" target="_blank">Linux Insider</a></div>
    </summary>
    <updated>2026-09-12T15:03:18Z</updated>
    <author>
      <name>Linux Insider</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://www.linuxinsider.gr/</id>
      <link href="https://www.linuxinsider.gr/" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="http://www.linuxinsider.gr/rss.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <title xml:lang="el">Linux Insider - Νέα και συζητήσεις για Linux, ελεύθερο λογισμικό και ανοικτό κώδικα</title>
      <updated>2026-09-17T03:16:51Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://glossapi.gr/?p=1075</id>
    <link href="https://glossapi.gr/%ce%bf%ce%b9-%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%81%ce%ad%cf%82-%ce%ad%cf%87%ce%bf%cf%85%ce%bd-%ce%ae%ce%b4%ce%b7-%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%b5%ce%be%ce%bf%cf%86%ce%bb%ce%ae%cf%83%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b5/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Οι αγορές έχουν ήδη προεξοφλήσει την επανάσταση της ΤΝ. Η παραγωγικότητα όχι ακόμη</title>
    <summary>Γιατί οι υπερβολικές προσδοκίες για τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα δεν έχουν ακόμη επαληθευτεί Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα είναι ίσως η ταχύτερα διαδεδομένη ψηφιακή τεχνολογία των τελευταίων δεκαετιών. Μέσα σε ελάχιστα χρόνια έγιναν εργαλεία καθημερινής χρήσης για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, ενσωματώθηκαν σε επιχειρησιακό λογισμικό και κινητοποίησαν επενδύσεις πρωτοφανούς κλίμακας σε μικροκυκλώματα, υπολογιστικά κέντρα, ηλεκτρική ενέργεια και […]</summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><h2 class="wp-block-heading">Γιατί οι υπερβολικές προσδοκίες για τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα δεν έχουν ακόμη επαληθευτεί</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα είναι ίσως η ταχύτερα διαδεδομένη ψηφιακή τεχνολογία των τελευταίων δεκαετιών. <em><strong>Μέσα σε ελάχιστα χρόνια έγιναν εργαλεία καθημερινής χρήσης για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, ενσωματώθηκαν σε επιχειρησιακό λογισμικό και κινητοποίησαν επενδύσεις πρωτοφανούς κλίμακας σε μικροκυκλώματα, υπολογιστικά κέντρα, ηλεκτρική ενέργεια και νέες επιχειρήσεις.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Το πρόβλημα δεν είναι ότι η τεχνολογία δεν λειτουργεί. Λειτουργεί και βελτιώνεται με εντυπωσιακή ταχύτητα. Το πρόβλημα είναι ότι οι οικονομικές προσδοκίες έχουν κινηθεί ακόμη ταχύτερα.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν ήδη προεξοφλήσει ότι η ΤΝ θα αποτελέσει έναν από τους σημαντικότερους παραγωγικούς μετασχηματισμούς του 21ου αιώνα. Στα μέσα του 2026, οι εταιρείες που συνδέονται με την ΤΝ αντιπροσώπευαν περίπου το μισό της χρηματιστηριακής αξίας του S&amp;P 500, έναντι περίπου ενός τετάρτου το 2022. Μόνο το 2025, οι εταιρικές επενδύσεις που σχετίζονται με την ΤΝ έφθασαν περίπου τα 582 δισ. δολάρια παγκοσμίως.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Αυτό είναι το παράδοξο της σημερινής συγκυρίας: η αγορά έχει ήδη αποτιμήσει σε μεγάλο βαθμό την επανάσταση, ενώ η επανάσταση δεν εμφανίζεται ακόμη στους συνολικούς δείκτες παραγωγικότητας.</strong></p>



<h2 class="wp-block-heading">Το τεράστιο χάσμα ανάμεσα στην επένδυση και στην απόδοση</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου πραγματοποιείται το μεγαλύτερο μέρος της επένδυσης στην ΤΝ, η παραγωγικότητα της εργασίας αυξήθηκε κατά 2,2% μεταξύ του δεύτερου τριμήνου του 2025 και του δεύτερου τριμήνου του 2026. Πρόκειται για μια θετική επίδοση, όχι όμως για ιστορική τομή. Ο μέσος ετήσιος ρυθμός παραγωγικότητας στον τρέχοντα οικονομικό κύκλο βρίσκεται περίπου στο 2,1%, όσο και ο μακροχρόνιος αμερικανικός μέσος όρος.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Με άλλα λόγια, μέχρι σήμερα δεν βλέπουμε στους συνολικούς οικονομικούς δείκτες κάτι ανάλογο με εκείνο που υποδηλώνουν οι χρηματιστηριακές αποτιμήσεις.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κέρδη παραγωγικότητας. <em><strong>Υπάρχουν και σε ορισμένες εργασίες είναι εντυπωσιακά. Η εξυπηρέτηση πελατών, ο προγραμματισμός, η σύνταξη κειμένων, η αναζήτηση πληροφοριών και ορισμένες εργασίες μάρκετινγκ μπορούν να γίνουν σημαντικά ταχύτερα.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Όμως άλλο πράγμα είναι μια εργασία να γίνεται κατά 20% ή 30% γρηγορότερα και άλλο να αυξάνεται κατά αντίστοιχο ποσοστό η παραγωγικότητα ολόκληρης της επιχείρησης. Μεταξύ των δύο παρεμβάλλονται διαδικασίες, διοίκηση, δεδομένα, εγκρίσεις, πληροφοριακά συστήματα, έλεγχος ποιότητας και ανθρώπινη ευθύνη.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ΤΝ κερδίζει χρόνο, αλλά δημιουργεί και νέο κόστος</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ένα γλωσσικό μοντέλο μπορεί να δημιουργήσει μέσα σε δευτερόλεπτα μια έκθεση που προηγουμένως απαιτούσε ώρες. <em><strong>Αλλά κάποιος πρέπει να ελέγξει αν τα στοιχεία είναι σωστά, αν οι πηγές υπάρχουν, αν η συλλογιστική είναι βάσιμη και αν το αποτέλεσμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Όσο αυξάνεται το κόστος του λάθους, αυξάνεται και το κόστος επαλήθευσης.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Σε μια διαφημιστική ανάρτηση ένα λάθος μπορεί να διορθωθεί εύκολα. <em><u><strong>Σε μια φορολογική γνωμοδότηση, μια τραπεζική απόφαση, μια ιατρική συμβουλή ή μια διοικητική πράξη, το λάθος μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.</strong></u></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Γι’ αυτό η πραγματική παραγωγικότητα δεν μετριέται από το πόσο γρήγορα παράγει κείμενο ένα μοντέλο. Μετριέται από το αν μειώνεται το συνολικό κόστος μιας ολοκληρωμένης διαδικασίας χωρίς να μειώνεται η ποιότητα, η ασφάλεια και η λογοδοσία.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν ΤΝ, αλλά δεν βλέπουν ακόμη την επανάσταση</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η διάκριση αυτή φαίνεται και στις επιχειρησιακές έρευνες. Σε πρόσφατη διεθνή έρευνα σχεδόν 6.000 ανώτατων στελεχών, περίπου επτά στις δέκα επιχειρήσεις δήλωναν ότι χρησιμοποιούν ήδη ΤΝ.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αλλά περισσότερο από 80% δεν ανέφεραν μέχρι σήμερα μετρήσιμη επίδραση ούτε στην παραγωγικότητα ούτε στην απασχόλησή τους.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο στοιχείο της σημερινής συζήτησης. Δεν βρισκόμαστε μπροστά σε μια τεχνολογία που δεν χρησιμοποιείται. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια τεχνολογία που χρησιμοποιείται ευρύτατα, χωρίς ακόμη η χρήση της να μεταφράζεται στην οικονομική μεταμόρφωση που έχει ήδη προεξοφλήσει η αγορά.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Και αυτό κάνει το στοίχημα πολύ μεγαλύτερο. <em><u><strong>Όσο αυξάνονται οι επενδύσεις σε υπολογιστικά κέντρα, μικροκυκλώματα και ενεργειακές υποδομές, τόσο περισσότερη πραγματική παραγωγικότητα θα πρέπει τελικά να παραχθεί για να δικαιολογηθούν αυτές οι επενδύσεις.</strong></u></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Στο Δημόσιο το πρόβλημα είναι ακόμη δυσκολότερο</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η ίδια υπερβολή εμφανίζεται συχνά στη συζήτηση για τη δημόσια διοίκηση. Η εύκολη υπόσχεση είναι ότι η ΤΝ θα αυτοματοποιήσει αιτήσεις, άδειες, ελέγχους και εξυπηρέτηση πολιτών.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Όμως ένα κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί με πιθανότητες όπως ένα chatbot. Μια διοικητική απάντηση πρέπει να στηρίζεται στην ισχύουσα νομοθεσία. Μια απόφαση πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ποιος έχει την ευθύνη.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι μόνο 10 από 36 χώρες που εξετάστηκαν πραγματοποιούν κάποια συστηματική μέτρηση των οικονομικών ή μη οικονομικών αποτελεσμάτων των εφαρμογών ΤΝ στη δημόσια διοίκηση. Το πρόβλημα επομένως δεν είναι η έλλειψη πιλοτικών έργων. Είναι ότι δημιουργούνται πολλά πιλοτικά έργα χωρίς να γνωρίζουμε αρκετά καλά ποια από αυτά παράγουν πραγματική δημόσια αξία.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Η ΤΝ μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά το Δημόσιο, αλλά μόνο όταν συνδέεται με ανασχεδιασμό διαδικασιών, αξιόπιστα δημόσια δεδομένα, ανοικτά πρότυπα, ανθρώπινη εποπτεία και μετρήσιμους στόχους.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν πρόκειται για φούσκα. Γνωρίζουμε όμως τι πρέπει να αποδειχθεί</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η ιστορία προσφέρει ένα χρήσιμο μάθημα. Οι σιδηρόδρομοι υπήρξαν εξαιρετικά σημαντική τεχνολογία και ταυτόχρονα δημιούργησαν επενδυτικές φούσκες. Το Διαδίκτυο άλλαξε τον κόσμο, αλλά αυτό δεν εμπόδισε την κατάρρευση πολλών εταιρειών της εποχής των dot-com.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Μια τεχνολογία μπορεί λοιπόν να είναι πραγματικά μετασχηματιστική και ταυτόχρονα οι χρηματοπιστωτικές αγορές να υπερτιμούν την ταχύτητα, την κλίμακα ή τους οικονομικούς νικητές του μετασχηματισμού.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτό ακριβώς είναι το κρίσιμο ερώτημα για την ΤΝ.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Οι σημερινές αποτιμήσεις δεν βασίζονται μόνο στα έσοδα που παράγει σήμερα η τεχνολογία. Βασίζονται κυρίως στην υπόθεση ότι η ΤΝ θα μετατραπεί σύντομα σε μαζική αύξηση παραγωγικότητας σε ολόκληρη την οικονομία.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Μέχρι σήμερα αυτή η υπόθεση δεν έχει επαληθευτεί.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Δεν έχει όμως ούτε διαψευστεί.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Γι’ αυτό η σοβαρή πολιτική και επιχειρηματική στάση δεν είναι ούτε ο ενθουσιασμός ούτε η απόρριψη. Είναι η απαίτηση για αποτελέσματα. Λιγότερες παρουσιάσεις για το πόσο «έξυπνο» έγινε το μοντέλο και περισσότερη μέτρηση για το πόσο μειώθηκε το κόστος. Λιγότερα πιλοτικά έργα χωρίς συνέχεια και περισσότερες εφαρμογές που αποδεικνύουν πραγματικό όφελος. Λιγότερη εξάρτηση από έναν προμηθευτή και περισσότερα ανοικτά πρότυπα, ανοικτά μοντέλα όπου είναι κατάλληλα και δυνατότητα εσωτερικής υλοποίησης.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η αγορά έχει ήδη προεξοφλήσει μια επανάσταση. Τώρα η πραγματική οικονομία πρέπει να την επαληθεύσει .</p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές:</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Stanford Institute for Human-Centered AI, The 2026 AI Index Report, Economy:</strong> Καταγράφει την εκρηκτική αύξηση των επενδύσεων στην ΤΝ, με συνολικές εταιρικές επενδύσεις περίπου 581,7 δισ. δολαρίων το 2025, αλλά επισημαίνει ότι τα μακροοικονομικά αποτελέσματα στην παραγωγικότητα παραμένουν ακόμη πρώιμα και άνισα: <a href="https://hai.stanford.edu/ai-index/2026-ai-index-report/economy">https://hai.stanford.edu/ai-index/2026-ai-index-report/economy</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Bank of England, Financial Stability Report, July 2026:</strong> Διαπιστώνει ότι οι εταιρείες που συνδέονται με την ΤΝ αντιπροσωπεύουν πλέον περίπου το μισό της κεφαλαιοποίησης του S&amp;P 500, έναντι περίπου ενός τετάρτου το 2022, και προειδοποιεί ότι οι υψηλές αποτιμήσεις βασίζονται σε αβέβαιες προσδοκίες μελλοντικής αύξησης κερδών: <a href="https://www.bankofengland.co.uk/financial-stability-report/2026/july-2026">https://www.bankofengland.co.uk/financial-stability-report/2026/july-2026</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Yotzov et al., Firm Data on AI, NBER:</strong> Διεθνής έρευνα σχεδόν 6.000 ανώτατων στελεχών σε τέσσερις μεγάλες οικονομίες. Περίπου 69% των επιχειρήσεων χρησιμοποιούν ΤΝ, αλλά η μεγάλη πλειονότητα δεν αναφέρει ακόμη μετρήσιμη επίδραση στην παραγωγικότητα ή στην απασχόληση: <a href="https://www.nber.org/papers/w34836">https://www.nber.org/papers/w34836</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>U.S. Bureau of Labor Statistics, Productivity and Costs, Second Quarter 2026:</strong> Η παραγωγικότητα του μη αγροτικού επιχειρηματικού τομέα αυξήθηκε κατά 2,2% σε ετήσια βάση, ενώ ο μέσος ρυθμός στον τρέχοντα οικονομικό κύκλο είναι 2,1%, ίδιος με τον μακροχρόνιο μέσο όρο. <em><u><strong>Τα στοιχεία δεν δείχνουν ακόμη ένα ιστορικό άλμα παραγωγικότητα</strong></u></em>ς αντίστοιχο των προσδοκιών για την ΤΝ: <a href="https://www.bls.gov/news.release/prod2.nr0.htm">https://www.bls.gov/news.release/prod2.nr0.htm</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>OECD, Digital Government Outlook 2026:</strong> Δείχνει ότι η δημόσια διοίκηση υιοθετεί γρήγορα εφαρμογές ΤΝ, αλλά μόνο 10 από 36 χώρες πραγματοποιούν κάποια συστηματική αξιολόγηση του οικονομικού ή μη οικονομικού αποτελέσματος των σχετικών εφαρμογών, γεγονός που αναδεικνύει το χάσμα ανάμεσα στα πιλοτικά έργα και στη μετρήσιμη δημόσια αξία: <a href="https://www.oecd.org/en/publications/digital-government-outlook_0496b2bc-en.html">https://www.oecd.org/en/publications/digital-government-outlook_0496b2bc-en.html</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-12T13:59:09Z</updated>
    <category term="Commons"/>
    <category term="GlossAPI"/>
    <author>
      <name>ellak-editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://glossapi.gr</id>
      <logo>https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/07/cropped-gfoss_white-32x32.png</logo>
      <link href="https://glossapi.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://glossapi.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <title>glossAPI – blog</title>
      <updated>2026-09-17T03:18:44Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://www.linuxinsider.gr/9820</id>
    <link href="https://www.linuxinsider.gr/forum/dianomes-linux/9820/dnf5-horis-dramata-oi-basikes-entoles-kai-ti-allazei-gia-fedora-rhel-kai" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title xml:lang="el">DNF5 χωρίς δράματα: οι βασικές εντολές και τι αλλάζει για Fedora, RHEL και Amazon Linux</title>
    <summary type="xhtml" xml:lang="el"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Αν χρησιμοποιείτε Fedora ή κάποια RPM-based διανομή, το dnf είναι από εκείνες τις εντολές που γράφετε σχεδόν μηχανικά. Εγκατάσταση πακέτου, ενημέρωση συστήματος, αναζήτηση, καθάρισμα cache — όλα…   Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου <a href="https://www.linuxinsider.gr/forum/dianomes-linux/9820/dnf5-horis-dramata-oi-basikes-entoles-kai-ti-allazei-gia-fedora-rhel-kai">DNF5 χωρίς δράματα: οι βασικές εντολές και τι αλλάζει για Fedora, RHEL και Amazon Linux</a> όπως δημοσιεύθηκε στο <a href="https://www.linuxinsider.gr" target="_blank">Linux Insider</a></div>
    </summary>
    <updated>2026-09-11T16:16:01Z</updated>
    <author>
      <name>Linux Insider</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://www.linuxinsider.gr/</id>
      <link href="https://www.linuxinsider.gr/" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="http://www.linuxinsider.gr/rss.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <title xml:lang="el">Linux Insider - Νέα και συζητήσεις για Linux, ελεύθερο λογισμικό και ανοικτό κώδικα</title>
      <updated>2026-09-17T03:16:51Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://glossapi.gr/?p=1068</id>
    <link href="https://glossapi.gr/%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%b9%cf%87%cf%84%ce%ad%cf%82-%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b9%cf%84%ce%b5%ce%ba%cf%84%ce%bf%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ad%cf%82-ai-factory-%cf%84%ce%b9-%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%81%ce%b5%ce%af/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Ανοιχτές αρχιτεκτονικές AI Factory: τι μπορεί να υλοποιήσει σήμερα ένας φορέας με δικούς του πόρους</title>
    <summary>Η συζήτηση για την ψηφιακή κυριαρχία συχνά καταλήγει σε ένα απλουστευτικό δίλημμα: ανοιχτή ή κλειστή τεχνολογία. Στις υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης όμως το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό: μπορεί ένας οργανισμός που διαθέτει επαρκείς οικονομικούς πόρους και δική του τεχνική ομάδα να αγοράσει τα επιμέρους συστήματα από την αγορά, αλλά να σχεδιάσει, να ολοκληρώσει, να λειτουργήσει και […]</summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p class="wp-block-paragraph">Η συζήτηση για την ψηφιακή κυριαρχία συχνά καταλήγει σε ένα απλουστευτικό δίλημμα: ανοιχτή ή κλειστή τεχνολογία. Στις υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης όμως το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό: μπορεί ένας οργανισμός που διαθέτει επαρκείς οικονομικούς πόρους και δική του τεχνική ομάδα να αγοράσει τα επιμέρους συστήματα από την αγορά, αλλά να σχεδιάσει, να ολοκληρώσει, να λειτουργήσει και να εξελίξει ο ίδιος την υποδομή του;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Σε σημαντικό μέρος της στοίβας η απάντηση είναι πλέον ναι.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας δημόσιος φορέας ή ένα πανεπιστήμιο θα κατασκευάσει μόνο του επιταχυντές, μεταγωγείς δικτύου ή συστήματα αποθήκευσης. Σημαίνει ότι δεν είναι υποχρεωμένος να αγοράσει το AI Factory ως ένα αδιαίρετο «μαύρο κουτί». Μπορεί να αγοράζει τυποποιημένα εξαρτήματα, να χρησιμοποιεί ανοικτό λογισμικό και διεπαφές και να διατηρεί εσωτερικά την ευθύνη της ενσωμάτωσης συστημάτων, της λειτουργίας και των αναβαθμίσεων.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Εκεί ακριβώς βρίσκεται η πρακτική αξία των ανοιχτών προτύπων.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το ικρίωμα και η ψύξη μπορούν ήδη να σχεδιαστούν χωρίς αποκλειστικό προμηθευτή</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Στο φυσικό επίπεδο ενός υπολογιστικού κέντρου η ανοιχτότητα είναι σήμερα ιδιαίτερα ώριμη. Το Open Compute Project έχει αναπτύξει δημόσιες προδιαγραφές για ικριώματα, ηλεκτρική τροφοδοσία, διανομή ισχύος και ψύξη. Το Open Rack V3 αποτελεί πλέον καθιερωμένη βάση, ενώ το Open Rack Wide 1.0 μεταφέρει την ίδια φιλοσοφία στις πολύ υψηλές πυκνότητες ισχύος που απαιτούν οι σύγχρονες εγκαταστάσεις ΤΝ.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Για έναν φορέα με εσωτερική ομάδα μηχανικών αυτό έχει πρακτική σημασία. Μπορεί να σχεδιάσει το μηχανολογικό και ηλεκτρολογικό τμήμα της εγκατάστασης, να επιλέξει διαφορετικούς προμηθευτές για ικριώματα, παροχή ισχύος και ψύξη και να απαιτήσει τεκμηριωμένες διεπαφές.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Δεν χρειάζεται δηλαδή να αγοράσει το υπολογιστικό κέντρο και τους επιταχυντές ως ένα ενιαίο ιδιόκτητο σύστημα.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Το Open Rack Wide είναι ακόμη νέο και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως πρότυπο με πολυετή ιστορία παραγωγικής λειτουργίας. Είναι όμως ήδη αρκετά συγκεκριμένο ώστε να χρησιμοποιείται ως αρχιτεκτονική αναφοράς σε νέο σχεδιασμό.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Στο δίκτυο μεταξύ των ικριωμάτων η εσωτερική ολοκλήρωση είναι ρεαλιστική</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η μεγαλύτερη πρόοδος έχει συντελεστεί στο δίκτυο οριζόντιας κλιμάκωσης, δηλαδή στο δίκτυο που συνδέει εκατοντάδες ή χιλιάδες επιταχυντές μεταξύ διαφορετικών ικριωμάτων.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Το Ultra Ethernet Consortium διαθέτει πλέον δημοσιευμένες προδιαγραφές UEC 1.0.x για φορτία ΤΝ και υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων. Παράλληλα, το SAI επιτρέπει την αποσύνδεση του λειτουργικού συστήματος των μεταγωγέων από τα ίδια τα κυκλώματα μεταγωγής, ενώ το SONiC αποτελεί ώριμο ανοιχτό λειτουργικό σύστημα δικτύου.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Αυτό σημαίνει ότι ένας φορέας με δική του ομάδα δικτύων μπορεί να αγοράσει μεταγωγείς από περισσότερους κατασκευαστές, να σχεδιάσει μόνος του την τοπολογία leaf-spine ή άλλες κατάλληλες τοπολογίες, να εγκαταστήσει το δικό του λειτουργικό σύστημα δικτύου και να διατηρεί εσωτερικά τις ρυθμίσεις, τον αυτοματισμό και την παρακολούθηση.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Η απαίτηση «συμβατότητα με SONiC/SAI και UEC» δεν αποτελεί επομένως θεωρητική άσκηση. Είναι μέσο ώστε ο οργανισμός να διατηρεί επιχειρησιακό έλεγχο πάνω στο δίκτυό του.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το UALink ανοίγει το δυσκολότερο επίπεδο, αλλά δεν το έχει ακόμη κατακτήσει</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Το μεγαλύτερο σημείο εγκλωβισμού παραμένει η διασύνδεση κλιμάκωσης μεταξύ επιταχυντών. Εδώ τεχνολογίες όπως NVLink και NVSwitch προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα, αλλά δημιουργούν ταυτόχρονα ισχυρή εξάρτηση από συγκεκριμένο οικοσύστημα.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Το UALink αποτελεί την πιο σοβαρή ανοιχτή προσπάθεια αλλαγής αυτής της κατάστασης. Υπάρχουν δημοσιευμένες προδιαγραφές και αναπτύσσονται αρχιτεκτονικές συστημάτων γύρω από αυτές.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ωστόσο, ένας οργανισμός δεν πρέπει ακόμη να θεωρήσει ότι μπορεί να αντικαταστήσει χωρίς περιορισμούς κάθε ιδιόκτητη διασύνδεση με UALink. Το οικοσύστημα υλικού βρίσκεται σε μικρότερη κλίμακα και η πραγματική δυνατότητα επιλογής πολλών προμηθευτών πρέπει να εξετάζεται στην αγορά τη στιγμή της προμήθειας.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Εδώ η σωστή πολιτική είναι διαφορετική: να αποφεύγεται η τεχνητή δέσμευση σε ιδιόκτητες διεπαφές και να προβλέπεται δυνατότητα μετάβασης σε ανοικτές διασυνδέσεις καθώς ωριμάζει το οικοσύστημα.</strong></p>



<h2 class="wp-block-heading">Στο λογισμικό ένας φορέας μπορεί ήδη να κρατήσει σχεδόν ολόκληρη τη λειτουργία εσωτερικά</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Στο επίπεδο λογισμικού η δυνατότητα εσωτερικής υλοποίησης είναι πολύ μεγαλύτερη.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Linux, Kubernetes, Slurm, PyTorch, vLLM, DeepSpeed, Ray και εργαλεία παρακολούθησης, αυτοματισμού και DevOps επιτρέπουν σε μια ικανή εσωτερική ομάδα να στήσει και να λειτουργήσει μεγάλο μέρος της πλατφόρμας χωρίς να εξαρτάται από ιδιόκτητο σύστημα διαχείρισης.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Οι προδιαγραφές του Open Container Initiative προσθέτουν ένα ακόμη κρίσιμο επίπεδο φορητότητας. Τα περιβάλλοντα εκτέλεσης μπορούν να παραδίδονται ως OCI εικόνες και να μετακινούνται μεταξύ διαφορετικών υποδομών.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Αυτό αλλάζει τη λογική της προμήθειας. Ο προμηθευτής μπορεί να εγκαταστήσει αρχικά το υλικό ή να παρέχει υπηρεσίες εκκίνησης, αλλά δεν χρειάζεται να παραμένει απαραίτητος για κάθε αναβάθμιση, κάθε νέο workload ή κάθε αλλαγή μοντέλου.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Ο φορέας αποκτά την τεχνογνωσία και διατηρεί την αρχιτεκτονική στα χέρια του.</strong></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τι σημαίνει στην πράξη «εσωτερική υλοποίηση»</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Εσωτερική υλοποίηση δεν σημαίνει κατασκευή των εξαρτημάτων. Σημαίνει ότι ο οργανισμός λειτουργεί ως ο δικός του ολοκληρωτής συστημάτων.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Μια επαρκής εσωτερική ομάδα μπορεί να επιλέγει το υλικό, να σχεδιάζει το δίκτυο, να εγκαθιστά Linux και τους οδηγούς, να λειτουργεί Kubernetes ή Slurm, να αυτοματοποιεί την εγκατάσταση, να διαχειρίζεται αποθήκευση και αντίγραφα ασφαλείας, να εγκαθιστά PyTorch και μηχανές εξυπηρέτησης μοντέλων, να παρακολουθεί την απόδοση και να αντικαθιστά σταδιακά επιμέρους στοιχεία της στοίβας.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Για μια σοβαρή υποδομή χρειάζονται κατ’ ελάχιστον ικανότητες σε HPC και Linux, δικτύωση υπολογιστικών κέντρων, αποθήκευση, DevOps και αυτοματοποίηση, κυβερνοασφάλεια και MLOps. Σε μεγαλύτερη κλίμακα απαιτείται επίσης τεχνογνωσία σε ψύξη, ηλεκτρική ισχύ και διαχείριση εγκαταστάσεων.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Δεν χρειάζονται εκατοντάδες μηχανικοί. Χρειάζεται όμως μόνιμος τεχνικός πυρήνας με πρόσβαση στην υποδομή, τεκμηρίωση και ευθύνη λειτουργίας. Χωρίς αυτόν, η «ανοιχτή αρχιτεκτονική» κινδυνεύει απλώς να μεταφέρει την εξάρτηση από τον κατασκευαστή στον εξωτερικό ολοκληρωτή.</strong></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τα μοντέλα είναι επίσης μέρος της αυτονομίας</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η ίδια αρχή πρέπει να εφαρμόζεται στα μοντέλα ΤΝ. Η δυνατότητα λήψης των βαρών δεν αρκεί.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Ένας φορέας που θέλει να λειτουργεί εσωτερικά πρέπει να έχει το δικαίωμα να αποθηκεύει τα μοντέλα στις δικές του υποδομές, να τα εξυπηρετεί με δικό του λογισμικό, να αλλάζει μοντέλο χωρίς αλλαγή της εφαρμογής και, όπου απαιτείται, να τα προσαρμόζει στα δικά του δεδομένα.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Η Open Source AI Definition παρέχει ένα χρήσιμο πλαίσιο για τη διάκριση πραγματικά ανοιχτών συστημάτων από μοντέλα απλώς ανοιχτών βαρών. Στις προμήθειες όμως χρειάζονται συγκεκριμένα παραδοτέα: άδειες, βάρη, κώδικας, τεκμηρίωση δεδομένων, μορφές μοντέλων και δικαίωμα τοπικής λειτουργίας.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Τι μπορεί λοιπόν να απαιτήσει σήμερα ένας φορέας</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Ένας οργανισμός που διαθέτει τους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους μπορεί ήδη να σχεδιάσει εσωτερικά μεγάλο μέρος ενός AI Factory.</strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Μπορεί να χρησιμοποιήσει ανοικτές προδιαγραφές OCP στο φυσικό επίπεδο, UEC στο δίκτυο οριζόντιας κλιμάκωσης, SONiC και SAI στους μεταγωγείς, OCI για τα περιβάλλοντα εκτέλεσης, Kubernetes ή Slurm για τη διαχείριση πόρων και ανοιχτές πλατφόρμες για εκπαίδευση και εξυπηρέτηση μοντέλων.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Μπορεί επίσης να σχεδιάσει από την αρχή την εγκατάσταση ώστε να μεταβεί σε UALink ή άλλες ανοικτές διασυνδέσεις όταν η αγορά προσφέρει επαρκείς επιλογές.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Δεν υπάρχει ακόμη ένα πλήρως ανοιχτό, έτοιμο «SuperPOD» στο οποίο όλα τα εξαρτήματα είναι ελεύθερα εναλλάξιμα. Υπάρχει όμως κάτι ίσως σημαντικότερο: αρκετά ώριμα ανοιχτά πρότυπα ώστε ένας τεχνικά ικανός οργανισμός να μην είναι υποχρεωμένος να παραδώσει σε έναν προμηθευτή τον σχεδιασμό, τη λειτουργία και το μέλλον ολόκληρης της υποδομής του.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Αυτό είναι η ουσία της ψηφιακής κυριαρχίας στην πράξη: όχι να κατασκευάζουμε τα πάντα μόνοι μας, αλλά να μπορούμε να λειτουργούμε, να επισκευάζουμε, να εξελίσσουμε και να αλλάζουμε τα συστήματά μας χωρίς να ζητάμε κάθε φορά την άδεια του αρχικού προμηθευτή.</strong></em></p>



<h3 class="wp-block-heading">Πηγές:</h3>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Open Compute Project, Open Rack Specifications and Designs:</strong> Η επίσημη συλλογή προδιαγραφών του OCP για Open Rack V3 και Open Rack Wide αποτελεί τη βασική αναφορά για ανοικτές αρχιτεκτονικές ικριωμάτων, ισχύος και ψύξης: <a href="https://www.opencompute.org/wiki/Open_Rack/SpecsAndDesigns">https://www.opencompute.org/wiki/Open_Rack/SpecsAndDesigns</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Ultra Ethernet Consortium, Specification History:</strong> Η επίσημη ιστορία εκδόσεων της UEC τεκμηριώνει την εξέλιξη της ανοικτής δικτύωσης υψηλών επιδόσεων για υποδομές ΤΝ και HPC: <a href="https://ultraethernet.org/specification-history/">https://ultraethernet.org/specification-history/</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>UALink Consortium, Specifications:</strong> Οι επίσημες προδιαγραφές του UALink αποτελούν τη σημαντικότερη σημερινή προσπάθεια δημιουργίας ανοικτής διασύνδεσης κλιμάκωσης μεταξύ επιταχυντών: <a href="https://ualinkconsortium.org/specification/">https://ualinkconsortium.org/specification/</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Open Compute Project, Switch Abstraction Interface:</strong> Το SAI επιτρέπει την αποσύνδεση του λειτουργικού συστήματος δικτύου από το υλικό μεταγωγής και αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο μιας πολυπρομηθευτικής αρχιτεκτονικής δικτύου: <a href="https://www.opencompute.org/community/sai">https://www.opencompute.org/community/sai</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Linux Foundation, SONiC:</strong> Το SONiC αποτελεί ώριμο ανοιχτό λειτουργικό σύστημα δικτύου για μεγάλα υπολογιστικά κέντρα και επιτρέπει σε έναν φορέα να διατηρεί τον έλεγχο του λογισμικού των μεταγωγέων: <a href="https://www.linuxfoundation.org/press/press-release/software-for-open-networking-in-the-cloud-sonic-moves-to-the-linux-foundation">https://www.linuxfoundation.org/press/press-release/software-for-open-networking-in-the-cloud-sonic-moves-to-the-linux-foundation</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Open Container Initiative, OCI:</strong> Οι προδιαγραφές OCI για εικόνες, περιβάλλοντα εκτέλεσης και διανομή λογισμικού παρέχουν ώριμη βάση για φορητότητα εφαρμογών και εσωτερική λειτουργία της υπολογιστικής πλατφόρμας: <a href="https://opencontainers.org/">https://opencontainers.org/</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>PyTorch Foundation, vLLM and DeepSpeed:</strong> Η PyTorch Foundation συγκεντρώνει κρίσιμα ανοιχτά έργα για εκπαίδευση, κατανεμημένη επεξεργασία και εξυπηρέτηση μοντέλων, ενισχύοντας τη δυνατότητα εσωτερικής λειτουργίας μιας ανοικτής στοίβας ΤΝ: <a href="https://pytorch.org/blog/press-release-pytorch-foundation-expands-welcomes-projects-vllm-deepspeed/">https://pytorch.org/blog/press-release-pytorch-foundation-expands-welcomes-projects-vllm-deepspeed/</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Open Source Initiative, Open Source AI Definition:</strong> Η Open Source AI Definition παρέχει κοινό πλαίσιο για τη διάκριση πραγματικά ανοιχτών συστημάτων ΤΝ από μοντέλα που διαθέτουν απλώς τα βάρη τους: <a href="https://opensource.org/ai/open-source-ai-definition">https://opensource.org/ai/open-source-ai-definition</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-11T14:21:35Z</updated>
    <category term="Commons"/>
    <category term="GlossAPI"/>
    <author>
      <name>ellak-editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://glossapi.gr</id>
      <logo>https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/07/cropped-gfoss_white-32x32.png</logo>
      <link href="https://glossapi.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://glossapi.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <title>glossAPI – blog</title>
      <updated>2026-09-17T03:18:43Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://mycontent.ellak.gr/?p=10447</id>
    <link href="https://mycontent.ellak.gr/2026/09/11/wiki-loves-earth-2026-greek-nature/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Wiki Loves Earth 2026: Η ελληνική φύση μέσα από τον φωτογραφικό φακό</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Σημαντικός αριθμός φωτογραφιών που αναδεικνύουν τη φυσική κληρονομιά και τις προστατευόμενες περιοχές της Ελλάδας μεταφορτώθηκε στα Wikimedia Commons στο πλαίσιο του ελληνικού σκέλους του Wiki Loves Earth 2026, του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού που πραγματοποιείται σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο. Το Wiki Loves Earth έχει ως στόχο να αναδείξει, μέσα από τη φωτογραφία, τη ... <a class="read-more" href="https://mycontent.ellak.gr/2026/09/11/wiki-loves-earth-2026-greek-nature/" title="Wiki Loves Earth 2026: &#x397; &#x3B5;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B7;&#x3BD;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; &#x3C6;&#x3CD;&#x3C3;&#x3B7; &#x3BC;&#x3AD;&#x3C3;&#x3B1; &#x3B1;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3BF;&#x3BD; &#x3C6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC; &#x3C6;&#x3B1;&#x3BA;&#x3CC;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="entry-content">
<p class="wp-block-paragraph">Σημαντικός αριθμός φωτογραφιών που αναδεικνύουν τη φυσική κληρονομιά και τις προστατευόμενες περιοχές της Ελλάδας μεταφορτώθηκε στα Wikimedia Commons στο πλαίσιο του ελληνικού σκέλους του <a href="https://wle.wikimedia.gr/">Wiki Loves Earth 2026</a>, του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού που πραγματοποιείται σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Το Wiki Loves Earth έχει ως στόχο να αναδείξει, μέσα από τη φωτογραφία, τη φυσική κληρονομιά του πλανήτη και να εμπλουτίσει τα Wikimedia Commons με ελεύθερα διαθέσιμο φωτογραφικό υλικό. Οι συμμετέχοντες καλούνται να φωτογραφίσουν προστατευόμενες περιοχές, φυσικά τοπία, φυσικά μνημεία και άλλα χαρακτηριστικά στοιχεία της φύσης.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Στο ελληνικό σκέλος του διαγωνισμού, φωτογράφοι από όλη την Ελλάδα κατέγραψαν με τον φακό τους μοναδικά τοπία και περιοχές ιδιαίτερης φυσικής αξίας. Οι συμμετοχές συμβάλλουν στην καλύτερη τεκμηρίωση και προβολή του φυσικού πλούτου της χώρας, ενώ παράλληλα το υλικό διατίθεται ελεύθερα μέσω των Wikimedia Commons.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Το Wiki Loves Earth 2026 στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε και φέτος με την υποστήριξη και επίβλεψη του <a href="https://www.wikimedia.gr">Wikimedia Community User Group Greece</a>.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Η διαδικασία αξιολόγησης ολοκληρώθηκε με την ανάδειξη των <strong>10 νικητριών εικόνων</strong> του ελληνικού σκέλους. Οι φωτογραφίες ξεχώρισαν για την ποιότητα, την πρωτοτυπία και τον τρόπο με τον οποίο αποτυπώνουν τη μοναδικότητα της ελληνικής φύσης.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Οι δέκα νικήτριες εικόνες έχουν ήδη προκριθεί και υποβληθεί στον <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Earth_2026/Winners#Greece">διεθνή διαγωνισμό</a>, όπου θα εκπροσωπήσουν την Ελλάδα ανάμεσα στις κορυφαίες συμμετοχές από τις χώρες που συμμετέχουν στη διοργάνωση.</p>
<p class="wp-block-paragraph">Το Wiki Loves Earth αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την προβολή της φυσικής κληρονομιάς της Ελλάδας σε διεθνές επίπεδο. Μέσα από τις φωτογραφίες των συμμετεχόντων, μοναδικά ελληνικά τοπία και προστατευόμενες περιοχές γίνονται προσβάσιμα σε ένα παγκόσμιο κοινό και εμπλουτίζουν ένα από τα μεγαλύτερα αποθετήρια ελεύθερου οπτικού υλικού στον κόσμο.</p>
<p class="wp-block-paragraph"><strong>Συγχαρητήρια σε όλες και όλους τους συμμετέχοντες</strong> για τη συμμετοχή και τη συμβολή τους στην καταγραφή, τεκμηρίωση και ανάδειξη της φυσικής κληρονομιάς της Ελλάδας.</p>
<h3 class="wp-block-heading">Οι 10 νικήτριες εικόνες</h3>
<figure><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dalmatian_Pelican_at_Lake_Kerkini.jpg"><img alt="&#x391;&#x3C1;&#x3B3;&#x3C5;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C0;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BA;&#x3AC;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7; &#x3BB;&#x3AF;&#x3BC;&#x3BD;&#x3B7; &#x39A;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BA;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B7;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Wkkasimag" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Dalmatian_Pelican_at_Lake_Kerkini.jpg/960px-Dalmatian_Pelican_at_Lake_Kerkini.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"/>
</div>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Gold_medal_icon.svg/40px-Gold_medal_icon.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Αργυροπελεκάνοι στη λίμνη Κερκίνη<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Wkkasimag?action=edit&amp;redlink=1">Wkkasimag</a></p>
<figure><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vikos_gorge_2.jpg"><img alt="&#x3A4;&#x3BF; &#x3C6;&#x3B1;&#x3C1;&#x3AC;&#x3B3;&#x3B3;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x392;&#x3AF;&#x3BA;&#x3BF;&#x3C5; &#x3BC;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CE;&#x3C2; &#x3C6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3BF; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Stathis floros" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Vikos_gorge_2.jpg/500px-Vikos_gorge_2.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"/>
</div>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Silver_medal_icon.svg/40px-Silver_medal_icon.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Το φαράγγι του Βίκου μερικώς φωτισμένο<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Stathis_floros?action=edit&amp;redlink=1">Stathis floros</a></p>
<figure><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lake_plastiras_-_magic.jpg"><img alt="&#x39B;&#x3AF;&#x3BC;&#x3BD;&#x3B7; &#x3A0;&#x3BB;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C1;&#x3B1; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;:  &#x391;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C2; &#x391;&#x3BB;&#x3AD;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2;" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Lake_plastiras_-_magic.jpg/250px-Lake_plastiras_-_magic.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"/>
</div>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Bronze_medal_icon.svg/40px-Bronze_medal_icon.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Λίμνη Πλαστήρα<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:&#x391;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C2;_&#x391;&#x3BB;&#x3AD;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2;?action=edit&amp;redlink=1">Αλεξανδρής Αλέξης</a></p>
<figure><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Flamingo_with_its_reflection_-_Aigio_Greece_2023.jpg"><img alt="&#x3A6;&#x3BB;&#x3B1;&#x3BC;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B3;&#x3BA;&#x3BF; &#x3BC;&#x3B5; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3BD;&#x3AC;&#x3BA;&#x3BB;&#x3B1;&#x3C3;&#x3AE; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x3C3;&#x3C4;&#x3BF; &#x3BD;&#x3B5;&#x3C1;&#x3CC;, &#x391;&#x3AF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BF; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Andrews Ath" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Flamingo_with_its_reflection_-_Aigio_Greece_2023.jpg/960px-Flamingo_with_its_reflection_-_Aigio_Greece_2023.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"/>
</div>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/4_green.svg/40px-4_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Φλαμίνγκο με την αντανάκλασή του στο νερό, Αίγιο<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Andrews_Ath?action=edit&amp;redlink=1">Andrews Ath</a></p>
<figure><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%CE%9B%CE%99%CE%9C%CE%9D%CE%9F%CE%98%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%A3%CE%A3%CE%91_%CE%9A%CE%91%CE%9B%CE%9F%CE%A7%CE%A9%CE%A1%CE%99%CE%9F%CE%A5.jpg"><img alt="&#x39B;&#x3B9;&#x3BC;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B8;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C3;&#x3B1; &#x39A;&#x3B1;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C7;&#x3C9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3BF;&#x3C5;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: &#x391;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C2; &#x391;&#x3BB;&#x3AD;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2;" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/%CE%9B%CE%99%CE%9C%CE%9D%CE%9F%CE%98%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%A3%CE%A3%CE%91_%CE%9A%CE%91%CE%9B%CE%9F%CE%A7%CE%A9%CE%A1%CE%99%CE%9F%CE%A5.jpg/960px-%CE%9B%CE%99%CE%9C%CE%9D%CE%9F%CE%98%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%A3%CE%A3%CE%91_%CE%9A%CE%91%CE%9B%CE%9F%CE%A7%CE%A9%CE%A1%CE%99%CE%9F%CE%A5.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"/>
</div>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/5_green.svg/40px-5_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:&#x391;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C2;_&#x391;&#x3BB;&#x3AD;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2;?action=edit&amp;redlink=1">Αλεξανδρής Αλέξης</a></p>
<figure class="wp-block-image"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yiorgos_Vasiliadis-5.jpg"><img alt="&#x3A3;&#x3C4;&#x3BF; &#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C1;&#x3BF; &#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AC;&#x3BA;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x391;&#x3BC;&#x3B2;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD; &#x39A;&#x3BF;&#x3C1;&#x3C9;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Gvasiliadis" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Yiorgos_Vasiliadis-5.jpg/960px-Yiorgos_Vasiliadis-5.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/6_green.svg/40px-6_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Στο μικρο νησάκι του Αμβρακικού Κορωνησία<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Gvasiliadis">Gvasiliadis</a></p>
<figure><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dalmatian_Pelican_._Lake_Kerkini.jpg"><img alt="&#x391;&#x3C1;&#x3B3;&#x3C5;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C0;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BA;&#x3AC;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C2; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7; &#x3BB;&#x3AF;&#x3BC;&#x3BD;&#x3B7; &#x39A;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BA;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B7;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Wkkasimag" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Dalmatian_Pelican_._Lake_Kerkini.jpg/960px-Dalmatian_Pelican_._Lake_Kerkini.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"/>
</div>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/7_green.svg/40px-7_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Αργυροπελεκάνος στη λίμνη Κερκίνη<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Wkkasimag?action=edit&amp;redlink=1">Wkkasimag</a></p>
<figure><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Two_Black-winged_stilts_walking_to_the_shore_-_Aigio_Greece_2023.jpg"><img alt="&#x394;&#x3CD;&#x3BF; &#x3BA;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BF;&#x3BA;&#x3B1;&#x3BD;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3B8;&#x3CD;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3B1;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AE;, &#x391;&#x3AF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BF; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1; :Andrews Ath" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Two_Black-winged_stilts_walking_to_the_shore_-_Aigio_Greece_2023.jpg/960px-Two_Black-winged_stilts_walking_to_the_shore_-_Aigio_Greece_2023.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"/>
</div>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/8_green.svg/40px-8_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Δύο καλαμοκανάδες κατευθύνονται προς την ακτή, Αίγιο<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Andrews_Ath?action=edit&amp;redlink=1">Andrews Ath</a></p>
<figure><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stand_out_from_the_crowd_-_poplar_trees_on_Mt_Paggio_in_autumn.jpg"><img alt="&#x39B;&#x3B5;&#x3CD;&#x3BA;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C3;&#x3C4;&#x3BF; &#x3CC;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C2; &#x3A0;&#x3B1;&#x3B3;&#x3B3;&#x3B1;&#x3AF;&#x3BF; &#x3C4;&#x3BF; &#x3C6;&#x3B8;&#x3B9;&#x3BD;&#x3CC;&#x3C0;&#x3C9;&#x3C1;&#x3BF;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Zsolyomi" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Stand_out_from_the_crowd_-_poplar_trees_on_Mt_Paggio_in_autumn.jpg/960px-Stand_out_from_the_crowd_-_poplar_trees_on_Mt_Paggio_in_autumn.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"/>
</div>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/9_green.svg/40px-9_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Λεύκες στο όρος Παγγαίο το φθινόπωρο<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Zsolyomi?action=edit&amp;redlink=1">Zsolyomi</a></p>
<figure class="wp-block-image"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yiorgos_Vasiliadis-4.jpg"><img alt="&#x3A3;&#x3C4;&#x3BF; &#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C1;&#x3BF; &#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AC;&#x3BA;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x391;&#x3BC;&#x3B2;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD; &#x39A;&#x3BF;&#x3C1;&#x3C9;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Gvasiliadis" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Yiorgos_Vasiliadis-4.jpg/960px-Yiorgos_Vasiliadis-4.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/10_green.svg/40px-10_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Στο μικρο νησάκι του Αμβρακικού Κορωνησία<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Gvasiliadis">Gvasiliadis</a></p>
</div>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://blog.wikimedia.gr/2026/09/wiki-loves-earth-2026-%ce%b7-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%86%cf%8d%cf%83%ce%b7-%ce%bc%ce%ad%cf%83%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3/">https://blog.wikimedia.gr/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-11T08:18:31Z</updated>
    <category term="Blog"/>
    <category term="news"/>
    <category term="top-story"/>
    <category term="Wikipedia"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x3A0;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C7;&#x3CC;&#x3BC;&#x3B5;&#x3BD;&#x3BF;"/>
    <category term="&#x395;&#x3BA;&#x3B4;&#x3B7;&#x3BB;&#x3CE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
    <category term="Wiki Loves Earth"/>
    <category term="Wikimedia Community User Group Greece"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://mycontent.ellak.gr</id>
      <link href="https://mycontent.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://mycontent.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό περιεχόμενο</subtitle>
      <title>Ανοιχτό περιεχόμενο</title>
      <updated>2026-09-11T09:15:30Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.ellak.gr/?p=176063</id>
    <link href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/11/planet-ellak-gr-september-linux-insider/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Νέα από τον πλανήτη…planet.ellak.gr:  Ο Σεπτέμβρης άνοιξε με Linux σε M3 Macs και Slackware από τα παλιά</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">by: Linux Insider Ο Σεπτέμβρης μπήκε χωρίς τυμπανοκρουσίες, αλλά με εκείνο το ωραίο είδος ειδήσεων που διαβάζεις με τον πρώτο καφέ μετά την επιστροφή: λίγο hardware hacking, λίγο kernel housekeeping, λίγο cloud Linux και μια δόση Slackware για να θυμόμαστε από πού ερχόμαστε. Το κοινό νήμα αυτή τη φορά είναι η υποδομή, όχι το θέαμα. ... <a class="read-more" href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/11/planet-ellak-gr-september-linux-insider/" title="&#x39D;&#x3AD;&#x3B1; &#x3B1;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3BF;&#x3BD; &#x3C0;&#x3BB;&#x3B1;&#x3BD;&#x3AE;&#x3C4;&#x3B7;&#x2026;planet.ellak.gr:  &#x39F; &#x3A3;&#x3B5;&#x3C0;&#x3C4;&#x3AD;&#x3BC;&#x3B2;&#x3C1;&#x3B7;&#x3C2; &#x3AC;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BE;&#x3B5; &#x3BC;&#x3B5; Linux &#x3C3;&#x3B5; M3 Macs &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; Slackware &#x3B1;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3B1; &#x3C0;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B9;&#x3AC;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>by: <a href="https://www.linuxinsider.gr/">Linux Insider</a></p>



<p>Ο Σεπτέμβρης μπήκε χωρίς τυμπανοκρουσίες, αλλά με εκείνο το ωραίο είδος ειδήσεων που διαβάζεις με τον πρώτο καφέ μετά την επιστροφή: λίγο hardware hacking, λίγο kernel housekeeping, λίγο cloud Linux και μια δόση Slackware για να θυμόμαστε από πού ερχόμαστε.</p>



<p>Το κοινό νήμα αυτή τη φορά είναι η υποδομή, όχι το θέαμα. Linux σε νεότερα Apple Silicon μηχανήματα, συντηρητικές αλλά σημαντικές εκδόσεις σε FreeBSD, γρήγορος ρυθμός στον kernel, νέο cloud Linux από την AWS και μια ιστορική διανομή που δείχνει ξανά σημάδια κίνησης. Δεν είναι όλα έτοιμα για όλους. Αλλά όλα έχουν κάτι να πουν για το πού πηγαίνει η πλατφόρμα.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το Asahi Linux φτάνει επίσημα στα M3 Macs, αλλά με καθαρές προειδοποιήσεις</h2>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/asahi-linux-apple-m3-support.jpg"><img alt="" class="wp-image-176065" height="576" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/asahi-linux-apple-m3-support-1024x576.jpg" width="1024"/></a></figure>



<p>Η πιο ενδιαφέρουσα desktop/hardware είδηση των ημερών έρχεται από το Asahi Linux. Η ομάδα ανακοίνωσε στις 6 Σεπτεμβρίου ότι η υποστήριξη για M3-series Macs έχει ενσωματωθεί στον installer. Με απλά λόγια, το Asahi Linux υποστηρίζει πλέον επίσημα μηχανήματα με M3, M3 Pro και M3 Max.</p>



<p>Αυτό είναι σημαντικό γιατί το Apple Silicon παραμένει ένα από τα πιο δύσκολα και ενδιαφέροντα μέτωπα για το Linux desktop. Δεν μιλάμε για έναν τυπικό x86 φορητό με γνωστά components. Μιλάμε για πλατφόρμα όπου πολλά κομμάτια του hardware χρειάζονται reverse engineering, προσεκτική δουλειά στον kernel και ξεχωριστή υποστήριξη για συσκευές που σε άλλα laptops θεωρούνται αυτονόητες.</p>



<p>Η ανακοίνωση είναι θετική, αλλά όχι θριαμβευτική. Το project λέει ότι αρκετά βασικά σημεία δουλεύουν, όπως webcam, εσωτερικά μικρόφωνα, USB, hardware video decoding με AV1, Wi-Fi και Bluetooth. Ταυτόχρονα όμως προειδοποιεί ότι δεν υπάρχει ακόμη αποδοτική και γρήγορη 3D επιτάχυνση, το sleep δεν λειτουργεί ακόμη όπως πρέπει, ενώ υπάρχουν περιορισμοί γύρω από DCP και HDMI. Η υποστήριξη παραμένει πίσω από Expert mode στον installer.</p>



<p>Αυτός είναι ο σωστός τρόπος να παρουσιαστεί η είδηση: όχι ως “βάλτε Linux σε κάθε M3 Mac αύριο”, αλλά ως σημαντικό βήμα σε ένα δύσκολο project. Για χρήστες που θέλουν σταθερό καθημερινό σύστημα, οι περιορισμοί μετρούν. Για όσους παρακολουθούν το Linux hardware enablement, όμως, η είδηση είναι μεγάλη. Δείχνει ότι το Linux σε Apple Silicon δεν είναι πια απλώς πείραμα για M1/M2, αλλά επεκτείνεται σταδιακά και στη νεότερη γενιά.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το FreeBSD 14.5 θυμίζει την αξία των “βαρετών” εκδόσεων</h2>



<p>Στις 8 Σεπτεμβρίου κυκλοφόρησε το FreeBSD 14.5-RELEASE. Δεν είναι Linux, αλλά αφορά άμεσα το ίδιο κοινό που ενδιαφέρεται για ανοιχτά λειτουργικά, servers, storage, δικτύωση και καθαρή τεχνική υποδομή.</p>



<p>Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι η ίδια η ανακοίνωση του FreeBSD το τοποθετεί ως release συντήρησης. Είναι η έκτη έκδοση του stable/14 branch και έρχεται αργά στον κύκλο ζωής της σειράς. Άρα δεν προσπαθεί να πουλήσει μεγάλες αλλαγές. Εστιάζει σε bug fixes, driver updates και νεότερες εκδόσεις εξωτερικά συντηρούμενου λογισμικού.</p>



<p>Αυτό μπορεί να ακούγεται λιγότερο εντυπωσιακό από ένα release γεμάτο features, αλλά για την υποδομή είναι ακριβώς το σημείο. Τα λειτουργικά συστήματα που χρησιμοποιούνται σε servers, firewalls, storage boxes και εργαστήρια δεν χρειάζονται συνεχώς θεαματικές αλλαγές. Χρειάζονται προβλέψιμη συντήρηση, σαφές support window και εικόνες εγκατάστασης που μπορείς να εμπιστευτείς.</p>



<p>Το FreeBSD 14.5 υποστηρίζει πολλές αρχιτεκτονικές και θα έχει υποστήριξη μέχρι τις 30 Ιουνίου 2027, ενώ η σειρά 14 συνολικά συνεχίζει μέχρι το τέλος Νοεμβρίου 2028. Για όσους μένουν στη 14.x γραμμή, αυτή είναι πρακτική ενημέρωση. Για το ευρύτερο open-source οικοσύστημα, είναι υπενθύμιση ότι η σταθερότητα χτίζεται κυρίως με releases που δεν κάνουν θόρυβο.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Ο kernel έχει ήδη προχωρήσει: 7.3-rc2 και 7.2.4 stable</h2>



<p>Στον Linux kernel, η εικόνα άλλαξε ήδη σε σχέση με τις πρώτες μέρες του μήνα. Το kernel.org εμφανίζει πλέον το Linux 7.3-rc2 ως mainline έκδοση και το Linux 7.2.4 ως stable. Αυτό είναι το είδος της είδησης που δεν χρειάζεται υπερβολές, αλλά έχει πρακτική σημασία.</p>



<p>Για τον μέσο χρήστη η σωστή στάση παραμένει απλή: ενημερώνουμε μέσα από τη διανομή μας. Οι περισσότεροι δεν χρειάζεται να κατεβάζουν kernel tarballs ή να κυνηγούν κάθε stable point release. Όμως η πληροφορία είναι σημαντική για όσους τρέχουν custom kernels, για maintainers, για admins που παρακολουθούν συγκεκριμένα branches και για χρήστες rolling διανομών.</p>



<p>Το χρήσιμο μήνυμα είναι ότι ο kernel δεν είναι “μία έκδοση”. Είναι παράλληλες γραμμές: mainline, stable, longterm, branches που τελειώνουν τον κύκλο ζωής τους. Όταν μια σειρά φτάνει σε EOL, δεν σημαίνει ότι πρέπει να πανικοβληθεί ο τελικός χρήστης. Σημαίνει όμως ότι η συντήρηση μετακινείται και ότι όποιος μένει εκτός των μηχανισμών της διανομής του πρέπει να ξέρει τι κάνει.</p>



<p>Σε μια περίοδο όπου η προσοχή πηγαίνει εύκολα σε AI, desktops και cloud dashboards, αυτή η “ρουτίνα” του kernel παραμένει η πραγματική βάση του Linux οικοσυστήματος. Χωρίς τον σταθερό κύκλο διορθώσεων, όλα τα υπόλοιπα χάνουν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το Amazon Linux 2027 μπαίνει σε public preview</h2>



<p>Η AWS ανακοίνωσε στις 3 Σεπτεμβρίου το Amazon Linux 2027 σε public preview. Αυτό δεν είναι είδηση για όσους ψάχνουν την επόμενη desktop διανομή. Είναι όμως σημαντικό για admins, developers και ομάδες που τρέχουν workloads σε AWS.</p>



<p>Το Amazon Linux είναι πρακτικά η “default” Linux βάση για μεγάλο μέρος του AWS οικοσυστήματος. Όταν αλλάζει γενιά, οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο αισθητικές. Αφορούν kernel baseline, package manager, toolchains, security defaults, integration με AWS υπηρεσίες και το πώς θα χτίζονται AMIs και automation για τα επόμενα χρόνια.</p>



<p>Η preview φύση της ανακοίνωσης έχει σημασία. Το Amazon Linux 2027 δεν πρέπει να παρουσιαστεί ως κάτι που αντικαθιστά αύριο παραγωγικά συστήματα. Είναι έκδοση για δοκιμή, αξιολόγηση και προετοιμασία. Ακριβώς γι’ αυτό όμως αξίζει να την κοιτάξουν νωρίς οι ομάδες που έχουν σοβαρή AWS παρουσία.</p>



<p>Από τα σημεία που ξεχωρίζουν είναι η κατεύθυνση προς πιο σύγχρονη βάση, νεότερα εργαλεία και αυστηρότερα security defaults, όπως SELinux enforcing by default. Αυτό μπορεί να είναι πολύ θετικό για την ασφάλεια, αλλά συνήθως απαιτεί δουλειά σε compatibility, policies και αυτοματισμούς. Με άλλα λόγια, το preview είναι η κατάλληλη στιγμή να σπάσουν πράγματα στο test περιβάλλον — όχι στο production.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το Slackware 16 Alpha 1 δείχνει ότι μια ιστορική διανομή κινείται ξανά</h2>



<p>Η πιο “παλιά σχολή” είδηση της εβδομάδας είναι το Slackware 16 Alpha 1. Το Slackware δεν έχει τον ρυθμό επικοινωνίας των μεγάλων διανομών, ούτε προσπαθεί να μοιάσει με αυτές. Γι’ αυτό και η είδηση χρειάζεται λίγη προσοχή: δεν έχουμε ένα γυαλισμένο release announcement όπως σε Fedora, Ubuntu ή openSUSE. Έχουμε όμως σαφή κίνηση στο Slackware-current και αναφορές ότι το Alpha 1 της επόμενης μεγάλης έκδοσης είναι διαθέσιμο για δοκιμές.</p>



<p>Γιατί έχει σημασία; Επειδή το Slackware είναι μία από τις παλαιότερες ζωντανές Linux διανομές και παραμένει πιστό σε μια διαφορετική φιλοσοφία: απλότητα, παραδοσιακή δομή, λιγότερη αυτοματοποίηση, μεγαλύτερη ευθύνη στον χρήστη. Δεν είναι η διανομή που θα προτείνεις εύκολα σε αρχάριο. Είναι όμως κομμάτι της ιστορίας και της τεχνικής κουλτούρας του Linux.</p>



<p>Το Alpha 1 δεν είναι stable release και δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί έτσι. Είναι όμως ένδειξη ότι ο δρόμος προς το Slackware 16 προχωρά. Μετά το Slackware 15.0 του 2022, αυτό από μόνο του είναι σημαντικό για την κοινότητα γύρω από τη διανομή.</p>



<p>Σε μια εποχή όπου πολλές διανομές συγκλίνουν γύρω από παρόμοια desktop stacks, package workflows και automation layers, το Slackware θυμίζει ότι το Linux οικοσύστημα παραμένει πλουραλιστικό. Υπάρχει χώρος και για τις σύγχρονες immutable προσεγγίσεις, και για τις cloud-first διανομές, και για τις παραδοσιακές διανομές που επιμένουν να κάνουν τα πράγματα με τον δικό τους τρόπο.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Και μερικά γρήγορα bits για τον καφέ</h2>



<p>Το GNOME 51 έφτασε σε release candidate και μπαίνει στην τελική ευθεία για τη σταθερή έκδοση. Δεν είναι έκδοση για όσους θέλουν απλώς ήσυχο desktop, αλλά είναι το σημείο όπου αρχίζουν να φαίνονται καθαρά οι αλλαγές που θα παραλάβουν σύντομα οι μεγάλες διανομές.</p>



<p>Το KDE Plasma 6.7.5 κυκλοφόρησε ως κλασικό bugfix release Σεπτεμβρίου, με διορθώσεις και μεταφράσεις. Δεν είναι είδηση που χρειάζεται πυροτεχνήματα· είναι όμως ακριβώς το είδος μικρής συντήρησης που κάνει ένα desktop να νιώθει πιο ώριμο μετά από μερικούς μήνες καθημερινής χρήσης.</p>



<p>Το LibreOffice 26.2.6 είναι επίσης διαθέσιμο ως maintenance update. Για πολλούς χρήστες Linux, το office suite είναι λιγότερο “cool” από kernel και desktop νέα, αλλά στην πράξη είναι από τις εφαρμογές που κρίνουν αν ένα σύστημα μπορεί να σταθεί σε σχολείο, γραφείο ή μικρή επιχείρηση.</p>



<p>Στο Fedora, η εβδομάδα έχει Internationalization Test Day για το Fedora 45. Αυτά τα test days συνήθως δεν γίνονται viral, αλλά είναι από τα πιο χρήσιμα κομμάτια της κοινοτικής δουλειάς: βρίσκουν προβλήματα σε γλώσσες, γραμματοσειρές, input methods και μεταφράσεις πριν τα βρουν οι χρήστες στην τελική έκδοση.</p>



<p>Τέλος, το systemd 262-rc2 φέρνει ακόμη ένα μικρό αλλά ενδιαφέρον σήμα για το πού πηγαίνει η κουβέντα γύρω από την AI στο open source: το λεγόμενο AI canary για να εντοπίζονται πρόχειρες, μη ελεγμένες AI/LLM συνεισφορές. Δεν είναι τεχνικό feature για τον τελικό χρήστη, αλλά είναι δείγμα ότι τα μεγάλα projects αρχίζουν να βάζουν διαδικαστικά αντίμετρα, όχι μόνο πολιτικές.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Τι κρατάμε από τις πρώτες μέρες του Σεπτεμβρίου</h2>



<p>Αν δούμε αυτές τις ειδήσεις μαζί, το μήνυμα είναι καθαρό: το open-source οικοσύστημα ωριμάζει κυρίως στα δύσκολα και λιγότερο θεαματικά σημεία.</p>



<p>Το Asahi Linux φέρνει το Linux πιο κοντά στα νεότερα Apple Silicon Macs, αλλά χωρίς να κρύβει τους περιορισμούς. Το FreeBSD συνεχίζει με ένα release που δίνει προτεραιότητα στη συντήρηση. Ο kernel κινείται στον γνωστό, απαιτητικό ρυθμό του. Το Amazon Linux 2027 δείχνει προς την επόμενη γενιά cloud Linux μέσα από preview. Και το Slackware, με τον δικό του αργό αλλά επίμονο τρόπο, δείχνει ότι δεν έχει πει την τελευταία του λέξη.</p>



<p>Δεν είναι εβδομάδα μεγάλων συνθημάτων. Είναι εβδομάδα που δείχνει γιατί το Linux και το open source έχουν αντοχή: επειδή πίσω από κάθε “νέα έκδοση” υπάρχει συνεχής δουλειά σε drivers, toolchains, security defaults, support windows και πραγματικές ανάγκες χρηστών.</p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://planet.ellak.gr/">https://planet.ellak.gr/</a> , <a href="https://www.linuxinsider.gr/news/9819/o-septembris-anoixe-me-linux-se-m3-macs-kai-slackware-apo-ta-palia">https://www.linuxinsider.gr/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-11T07:29:50Z</updated>
    <category term="news"/>
    <category term="Open source"/>
    <category term="planet.ellak.gr"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x39D;&#x3AD;&#x3B1; &#x3B1;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3BF; &#x3C0;&#x3BB;&#x3B1;&#x3BD;&#x3AE;&#x3C4;&#x3B7;"/>
    <category term="Linux Insider"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.ellak.gr</id>
      <link href="https://opensource.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό λογισμικό</subtitle>
      <title>Ανοιχτό λογισμικό</title>
      <updated>2026-09-14T07:15:42Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry>
    <id>tag:blogger.com,1999:blog-7223234205443938063.post-5018806159201132255</id>
    <link href="https://eiosifidis.blogspot.com/feeds/5018806159201132255/comments/default" rel="replies" title="&#x3A3;&#x3C7;&#x3CC;&#x3BB;&#x3B9;&#x3B1; &#x3B1;&#x3BD;&#x3AC;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;&#x3C2;" type="application/atom+xml"/>
    <link href="https://eiosifidis.blogspot.com/2026/08/ethelontismos-omades-pliroforikis.html#comment-form" rel="replies" title="0 &#x3C3;&#x3C7;&#x3CC;&#x3BB;&#x3B9;&#x3B1;" type="text/html"/>
    <link href="https://www.blogger.com/feeds/7223234205443938063/posts/default/5018806159201132255" rel="edit" type="application/atom+xml"/>
    <link href="https://www.blogger.com/feeds/7223234205443938063/posts/default/5018806159201132255" rel="self" type="application/atom+xml"/>
    <link href="https://eiosifidis.blogspot.com/2026/08/ethelontismos-omades-pliroforikis.html" rel="alternate" title="&#x395;&#x3B8;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2; &#x3C3;&#x3B5; &#x3BF;&#x3BC;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C0;&#x3BB;&#x3B7;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;&#x3C2;: &#x39C;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C9;&#x3C6;&#x3AD;&#x3BB;&#x3B9;&#x3BC;&#x3B7; &#x3B5;&#x3BC;&#x3C0;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1; &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3CC;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C2;" type="text/html"/>
    <title>Εθελοντισμός σε ομάδες πληροφορικής: Μια ωφέλιμη εμπειρία για όλους</title>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="separator" style="clear: both;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhAF4Hjd8iYV0JfsVe_Fa-ptD3zjOo0Bf2BPRGBRbpx6bPCeDj-J30Q87wlHTVCfuG4OnTf6YhpMonNoiz7Wl-q0LDBmW76xwkNDPXyNwbE9YDEXzj9GNPaege5i65I0HPwwrGTAZ-wzLtXTE0P1i9CKmporSB8pAPQzyq-vkZ4Z72hNRLEEqj3yipQFgV1/s1536/community.webp" style="display: block; padding: 1em 0; text-align: center;"><img alt="&#x395;&#x3B8;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2; &#x3C3;&#x3B5; &#x3BF;&#x3BC;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C0;&#x3BB;&#x3B7;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;&#x3C2;: &#x39C;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C9;&#x3C6;&#x3AD;&#x3BB;&#x3B9;&#x3BC;&#x3B7; &#x3B5;&#x3BC;&#x3C0;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1; &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3CC;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C2;" border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhAF4Hjd8iYV0JfsVe_Fa-ptD3zjOo0Bf2BPRGBRbpx6bPCeDj-J30Q87wlHTVCfuG4OnTf6YhpMonNoiz7Wl-q0LDBmW76xwkNDPXyNwbE9YDEXzj9GNPaege5i65I0HPwwrGTAZ-wzLtXTE0P1i9CKmporSB8pAPQzyq-vkZ4Z72hNRLEEqj3yipQFgV1/s600/community.webp" width="600"/></a></div>

  
  <p>
    Ο <strong>εθελοντισμός σε ομάδες πληροφορικής</strong> αποτελεί έναν ιδανικό τρόπο για φοιτητές και νέους επαγγελματίες να αναπτύξουν 
    <strong>δεξιότητες</strong>, να διευρύνουν τις γνώσεις τους και να αποκτήσουν πολύτιμη <strong>εμπειρία</strong> στον τομέα της τεχνολογίας. 
    Είτε συμμετέχετε στην <a href="https://opensource.uom.gr/" rel="noopener" target="_blank">Κοινότητα Ανοικτού Λογισμικού του ΠΑΜΑΚ</a>, 
    είτε στο <a href="https://gdg.community.dev/gdg-cloud-thessaloniki//" rel="noopener" target="_blank">Google Developer Group Cloud Thessaloniki (GDG)</a>, 
    η εθελοντική προσφορά σας ανοίγει πόρτες και σας συνδέει με ανθρώπους που μοιράζονται τα ίδια ενδιαφέροντα.
  </p>

  
  <h2>Γιατί να ασχοληθείτε με τον εθελοντισμό σε ομάδες πληροφορικής;</h2>
  <p>
    Η συμμετοχή σε μια τεχνολογική κοινότητα δεν είναι μόνο μια ευκαιρία να προσφέρετε, αλλά και να <strong>κερδίσετε</strong> πολύτιμα εφόδια 
    για την επαγγελματική σας σταδιοδρομία. Από την απόκτηση <strong>soft skills</strong> μέχρι την ενίσχυση του βιογραφικού σας, 
    τα οφέλη είναι πολλαπλά και διαρκούν μια ζωή.
  </p>

  
  <h2>Εθελοντισμός ακόμα και χωρίς γνώσεις προγραμματισμού</h2>
  <p>
    Πολλοί φοιτητές πιστεύουν ότι ο <strong>εθελοντισμός σε ομάδες πληροφορικής</strong> απαιτεί άριστες ικανότητες κώδικα. 
    Στην πραγματικότητα, το <strong>90% του χρόνου</strong> μιας ομάδας αφιερώνεται σε δραστηριότητες που <strong>δεν σχετίζονται με τον προγραμματισμό</strong>.
    Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει χώρος για όλους, ανεξάρτητα από το επίπεδο τεχνικών γνώσεων.
  </p>
  <ul>
    <li><strong>Διοργάνωση εκδηλώσεων και workshops</strong> – σχεδιασμός και υλοποίηση συναντήσεων, σεμιναρίων και hackathons.</li>
    <li><strong>Δημιουργία εκπαιδευτικού περιεχομένου</strong> – συγγραφή άρθρων, οδηγών, βίντεο και παρουσιάσεων.</li>
    <li><strong>Προώθηση στα social media</strong> – διαχείριση σελίδων, δημιουργία αναρτήσεων και αύξηση της προβολής της ομάδας.</li>
    <li><strong>Διαχείριση ιστοσελίδων και blogs</strong> – συντήρηση, ενημέρωση και βελτιστοποίηση του διαδικτυακού παρουσίας.</li>
    <li><strong>Σχεδιασμός γραφικών</strong> – δημιουργία οπτικού υλικού, αφισών και branding.</li>
    <li><strong>Επικοινωνία με χορηγούς</strong> – αναζήτηση υποστήριξης και συνεργασιών.</li>
  </ul>
<br/>
  
  <h2>Πρωτοβουλίες και ευθύνες – Το κλειδί της επιτυχίας</h2>
  <p>
    Ο εθελοντισμός απαιτεί <strong>υπευθυνότητα</strong> και <strong>πρωτοβουλία</strong>. Δεν είναι μια «εύκολη» διέξοδος, αλλά μια ευκαιρία να αποδείξετε 
    την αξιοπιστία σας. Η νοοτροπία «θα το κάνει κάποιος άλλος» υπονομεύει την πρόοδο της ομάδας. 
    Αντίθετα, η ανάληψη συγκεκριμένων καθηκόντων και η συνέπεια ενισχύουν τόσο την ομάδα όσο και την προσωπική σας εξέλιξη.
  </p>

  
  <h2>Διαχείριση χρόνου: Πώς να συνδυάσετε σπουδές και εθελοντισμό</h2>
  <p>
    Η έλλειψη χρόνου είναι μια συχνή δικαιολογία, αλλά με <strong>σωστό προγραμματισμό</strong> μπορείτε να προσφέρετε ουσιαστικά. 
    Θέστε <strong>ρεαλιστικούς στόχους</strong> και αφιερώστε ακόμα και <strong>2-3 ώρες την εβδομάδα</strong>. 
    Η ποιότητα της προσφοράς μετρά περισσότερο από την ποσότητα, και η ομάδα εκτιμά κάθε συμβολή, όσο μικρή κι αν φαίνεται.
  </p>

  
  <h2>Ενίσχυση του προφίλ σας και του βιογραφικού</h2>
  <p>
    Η εθελοντική εμπειρία σε ομάδες πληροφορικής αποτελεί <strong>ισχυρό πλεονέκτημα</strong> στο βιογραφικό σας. 
    Οι εργοδότες αναζητούν υποψηφίους με <strong>πρακτική εμπειρία</strong>, ομαδικό πνεύμα και ικανότητα επικοινωνίας. 
    Η ενεργή συμμετοχή σας <strong>χτίζει το προσωπικό σας brand</strong> ως προγραμματιστή ή επαγγελματία τεχνολογίας, 
    σας διαφοροποιεί από άλλους υποψηφίους και σας κάνει πιο ανταγωνιστικούς στην αγορά εργασίας.
  </p>

  
  <h2>Επιπλέον οφέλη που ίσως δεν γνωρίζετε</h2>
  <p>Εκτός από τα προφανή, ο εθελοντισμός σας προσφέρει:</p>
  <ul>
    <li><strong>Δικτύωση</strong> – γνωρίστε άτομα με κοινά ενδιαφέροντα, καθηγητές και επαγγελματίες του κλάδου.</li>
    <li><strong>Ομαδικότητα</strong> – μάθετε να συνεργάζεστε αποτελεσματικά σε πολυπληθείς ομάδες.</li>
    <li><strong>Ηθική ικανοποίηση</strong> – η προσφορά σας έχει αντίκτυπο στην κοινότητα και σας γεμίζει αυτοπεποίθηση.</li>
    <li><strong>Ανάπτυξη soft skills</strong> – επικοινωνία, ηγεσία, διαχείριση έργων και επίλυση προβλημάτων.</li>
  </ul>
<br/>
  
  <h2>Συμπέρασμα – Γιατί να ξεκινήσετε σήμερα</h2>
  <p>
    Ο εθελοντισμός σε ομάδες πληροφορικής είναι μια <strong>εμπλουτιστική εμπειρία</strong> με αντίκτυπο τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική σας ζωή. 
    Μην αφήνετε τις αμφιβολίες να σας σταματούν. <strong>Ξεκινήστε τώρα</strong>, αναλάβετε δράση και αφήστε το δικό σας σημάδι. 
    Η ομάδα σας περιμένει να συνεισφέρετε με τις μοναδικές σας ικανότητες.
  </p>

  
  <h2>Συχνές ερωτήσεις για τον εθελοντισμό σε ομάδες πληροφορικής</h2>
  <ul>
    <li>
      <strong>«Δεν έχω εμπειρία σε ομάδες πληροφορικής»</strong><br/>
      Η εθελοντική προσφορά είναι το ιδανικό σημείο εκκίνησης. Θα μάθετε από τα υπόλοιπα μέλη και θα αποκτήσετε πολύτιμη εμπειρία βήμα-βήμα.
    </li>
    <li>
      <strong>«Δεν έχω χρόνο»</strong><br/>
      Ακόμα και λίγες ώρες την εβδομάδα μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Προγραμματίστε τον χρόνο σας και θα δείτε πόσα μπορείτε να πετύχετε.
    </li>
    <li>
      <strong>«Δεν είμαι καλός στον προγραμματισμό»</strong><br/>
      Όπως είδαμε, οι περισσότερες δραστηριότητες δεν απαιτούν κώδικα. Εστιάστε στα δυνατά σας σημεία – όλοι έχουν κάτι να προσφέρουν.
    </li>
    <li>
      <strong>«Ντρέπομαι να μιλήσω δημόσια»</strong><br/>
      Η ομάδα είναι ένα ασφαλές περιβάλλον για να εξασκήσετε τις δεξιότητές σας. Με την πρακτική, ο φόβος υποχωρεί και η αυτοπεποίθηση μεγαλώνει.
    </li>
  </ul>

  
  <p>
    <strong>Η εθελοντική προσφορά είναι μια αμφίδρομη σχέση:</strong> όσο περισσότερα δίνετε, τόσο περισσότερα κερδίζετε.<br/>
    <strong>Μην φοβάστε τα λάθη:</strong> κάθε προσπάθεια είναι μάθηση.<br/>
    <strong>Μείνετε ανοιχτόμυαλοι:</strong> η μάθηση δεν σταματά ποτέ.
  </p>
  <p>
    Σας ενθαρρύνω να αγκαλιάσετε την εθελοντική προσφορά και να γίνετε ενεργό μέλος μιας ομάδας πληροφορικής. 
    Είναι μια εμπειρία που θα σας συνοδεύει για πάντα και θα ανοίξει νέους ορίζοντες στο μέλλον σας.
  </p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-11T06:37:20Z</updated>
    <published>2026-09-11T06:37:20Z</published>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="community"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="GDG Cloud Thessaloniki"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="soft skills &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C0;&#x3BB;&#x3B7;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD;&#x3C2;"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="&#x39A;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1; &#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3BF;&#x3CD; &#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD;"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="&#x3B5;&#x3B8;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2; &#x3C3;&#x3B5; &#x3BF;&#x3BC;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C0;&#x3BB;&#x3B7;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;&#x3C2;"/>
    <author>
      <name>Efstathios Iosifidis, DVM</name>
      <email>noreply@blogger.com</email>
      <uri>http://www.blogger.com/profile/05938335414856991521</uri>
    </author>
    <source>
      <id>tag:blogger.com,1999:blog-7223234205443938063</id>
      <category term="opensuse-gr"/>
      <category term="Gnome"/>
      <category term="openSUSE"/>
      <category term="Ubuntu"/>
      <category term="arch linux"/>
      <category term="nextcloud"/>
      <category term="opensuse-en"/>
      <category term="owncloud"/>
      <category term="raspberry"/>
      <category term="raspberry pi"/>
      <category term="fedora"/>
      <category term="KDE"/>
      <category term="pclinuxos"/>
      <category term="tumbleweed"/>
      <category term="leap"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3B3;&#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3AC;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="owncloud-en"/>
      <category term="MATE"/>
      <category term="onlyoffice"/>
      <category term="en"/>
      <category term="tutorial"/>
      <category term="openSUSE Leap"/>
      <category term="GNU Health"/>
      <category term="archlinux"/>
      <category term="nextcloud-en"/>
      <category term="Thessaloniki"/>
      <category term="openSUSE conference"/>
      <category term="release party"/>
      <category term="ARM"/>
      <category term="conference"/>
      <category term="fosscomm"/>
      <category term="guadec"/>
      <category term="UoM"/>
      <category term="android"/>
      <category term="guadec 2019"/>
      <category term="13.1"/>
      <category term="gnome 3"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3B1;&#x3B2;&#x3AC;&#x3B8;&#x3BC;&#x3B9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BF;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
      <category term="Berlin"/>
      <category term="Linux"/>
      <category term="cloud"/>
      <category term="misc"/>
      <category term="12.3"/>
      <category term="Linux Mint"/>
      <category term="cloud computing"/>
      <category term="community"/>
      <category term="e17"/>
      <category term="liveusb"/>
      <category term="mint"/>
      <category term="server"/>
      <category term="virtual box"/>
      <category term="&#x3C4;&#x3B7;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C6;&#x3C9;&#x3BD;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC; &#x3BA;&#x3AD;&#x3BD;&#x3C4;&#x3C1;&#x3BF;"/>
      <category term="13.2"/>
      <category term="XFCE"/>
      <category term="banana pi"/>
      <category term="cinnamon"/>
      <category term="elastix"/>
      <category term="extensions"/>
      <category term="grub"/>
      <category term="nextcloud hub"/>
      <category term="raspbian"/>
      <category term="unity"/>
      <category term="windows"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
      <category term="Debian"/>
      <category term="Enlightenment"/>
      <category term="HP"/>
      <category term="P1006"/>
      <category term="broadband"/>
      <category term="collaboration"/>
      <category term="enlightment"/>
      <category term="gnome-en"/>
      <category term="gnome-gr"/>
      <category term="gnome-shell"/>
      <category term="kubuntu"/>
      <category term="medical"/>
      <category term="mobile"/>
      <category term="pi"/>
      <category term="script"/>
      <category term="vodafone"/>
      <category term="&#x39F;&#x3B4;&#x3B7;&#x3B3;&#x3CC;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="11.4"/>
      <category term="E620"/>
      <category term="FOSS"/>
      <category term="GREEKLUG"/>
      <category term="Huawei"/>
      <category term="LasetJet"/>
      <category term="SUSE"/>
      <category term="flatpak"/>
      <category term="owncloud 7"/>
      <category term="printer"/>
      <category term="12.1"/>
      <category term="Firefox"/>
      <category term="MySQL"/>
      <category term="Prague"/>
      <category term="Software"/>
      <category term="camp"/>
      <category term="events"/>
      <category term="livecd"/>
      <category term="nautilus"/>
      <category term="openSUSE MATE"/>
      <category term="osc13"/>
      <category term="seedbox"/>
      <category term="translation"/>
      <category term="upgrade"/>
      <category term="yast"/>
      <category term="&#x395;&#x39B;&#x39B;&#x391;&#x39A;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3B5;&#x3C4;&#x3AC;&#x3C6;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3BD;&#x3B1;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C5;&#x3BD;&#x3AD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BF;"/>
      <category term="Apache"/>
      <category term="Armbian"/>
      <category term="GNU Solidario"/>
      <category term="Git"/>
      <category term="Greek openSUSE community"/>
      <category term="LXDE"/>
      <category term="MAC OSX"/>
      <category term="OBS"/>
      <category term="SSH"/>
      <category term="TheMag Pi"/>
      <category term="aftermath"/>
      <category term="buttons"/>
      <category term="docker"/>
      <category term="education"/>
      <category term="fedora-en"/>
      <category term="gtranslator"/>
      <category term="install"/>
      <category term="libreoffice"/>
      <category term="multiboot"/>
      <category term="oSc"/>
      <category term="office"/>
      <category term="openEMR"/>
      <category term="ownCloud Contributor Conference"/>
      <category term="presentation"/>
      <category term="report"/>
      <category term="rolling"/>
      <category term="rolling distro"/>
      <category term="rolling release"/>
      <category term="snap"/>
      <category term="static ip"/>
      <category term="summer"/>
      <category term="terminal"/>
      <category term="windows 10"/>
      <category term="yandex"/>
      <category term="&#x398;&#x3B5;&#x3C3;&#x3C3;&#x3B1;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3AF;&#x3BA;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3B3;&#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C1;&#x3C5;&#x3B8;&#x3BC;&#x3AF;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="1 click install"/>
      <category term="3.6"/>
      <category term="3.8"/>
      <category term="AUR"/>
      <category term="Barcelona"/>
      <category term="Broadcom"/>
      <category term="CentOS"/>
      <category term="Clonezilla"/>
      <category term="DICOM"/>
      <category term="EMR"/>
      <category term="Evolution"/>
      <category term="IRC"/>
      <category term="JAVA"/>
      <category term="KIWI"/>
      <category term="LAMP"/>
      <category term="MF110"/>
      <category term="MF636"/>
      <category term="Mail clients"/>
      <category term="NET install ISO"/>
      <category term="Nextcloud conference"/>
      <category term="PDF"/>
      <category term="PHP"/>
      <category term="Parrot"/>
      <category term="SUSE studio"/>
      <category term="Skype"/>
      <category term="USB"/>
      <category term="VNC"/>
      <category term="ZNC"/>
      <category term="ZTE"/>
      <category term="animal shelter manager"/>
      <category term="backup"/>
      <category term="bootable USB"/>
      <category term="box"/>
      <category term="cosmote"/>
      <category term="dropbox"/>
      <category term="dualboot"/>
      <category term="dynamic dns"/>
      <category term="evergreen"/>
      <category term="facebook"/>
      <category term="firefox os"/>
      <category term="flash"/>
      <category term="fosscomm 2013"/>
      <category term="gnome 3.2"/>
      <category term="hackathon"/>
      <category term="i3"/>
      <category term="i3wm"/>
      <category term="k750i"/>
      <category term="libre office"/>
      <category term="lighttpd"/>
      <category term="manjaro"/>
      <category term="nextcloud pi"/>
      <category term="open source"/>
      <category term="openbox"/>
      <category term="party"/>
      <category term="red hat"/>
      <category term="repositories"/>
      <category term="repository speed"/>
      <category term="root"/>
      <category term="sqlite"/>
      <category term="steam"/>
      <category term="sugar"/>
      <category term="torrent"/>
      <category term="transmission"/>
      <category term="updategrub"/>
      <category term="viber"/>
      <category term="&#x39A;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B5;&#x3C1;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3AE;&#x3C7;&#x3BF;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C0;&#x3B5;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3BF;&#x3C0;&#x3BF;&#x3AF;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B4;&#x3BF;&#x3BA;&#x3B9;&#x3BC;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3B9;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; &#x3AD;&#x3BA;&#x3B4;&#x3BF;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B7;&#x3BD;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3C0;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B1;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3B1;&#x3B9;&#x3C7;&#x3BD;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; IP"/>
      <category term="&#x3C4;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
      <category term=".img"/>
      <category term="12.2"/>
      <category term="2011"/>
      <category term="2011.6"/>
      <category term="3.14"/>
      <category term="42.1"/>
      <category term="42.2"/>
      <category term="42.3"/>
      <category term="9.10"/>
      <category term="AI"/>
      <category term="AI Agents"/>
      <category term="Akademy"/>
      <category term="Antergos"/>
      <category term="Banshee"/>
      <category term="Bluetooth remote control"/>
      <category term="Budgie Desktop"/>
      <category term="C"/>
      <category term="Clone disk"/>
      <category term="Crete"/>
      <category term="Den Haag"/>
      <category term="Dubrovnik"/>
      <category term="FOSSCOMM 2023"/>
      <category term="Fax"/>
      <category term="Fedora 41"/>
      <category term="GDG Cloud Thessaloniki"/>
      <category term="GNOME 3.14"/>
      <category term="GNU Health in a Box"/>
      <category term="GitKraken"/>
      <category term="Health"/>
      <category term="Heraklion"/>
      <category term="LTS"/>
      <category term="Las Palmas de Gran Canaria"/>
      <category term="Lenovo"/>
      <category term="MEGA cloud"/>
      <category term="MicroOS"/>
      <category term="NOOBS"/>
      <category term="Nextcloud AIO"/>
      <category term="Nuremberg"/>
      <category term="ODROID"/>
      <category term="ODROID U3"/>
      <category term="OpenProject"/>
      <category term="PHP5"/>
      <category term="Parrot sec"/>
      <category term="Parrot security"/>
      <category term="RSS"/>
      <category term="SAMBA"/>
      <category term="SLE"/>
      <category term="SUSE Linux Enterprise"/>
      <category term="Sage"/>
      <category term="SageMath"/>
      <category term="Serres"/>
      <category term="Skydrive"/>
      <category term="Software Freedom Day"/>
      <category term="Software Libre Society"/>
      <category term="Spotify"/>
      <category term="Stallman"/>
      <category term="VAMOX"/>
      <category term="VOIP"/>
      <category term="WebDav"/>
      <category term="antivirus"/>
      <category term="apple"/>
      <category term="asm"/>
      <category term="ati"/>
      <category term="autologin"/>
      <category term="bashrc"/>
      <category term="blogger"/>
      <category term="blogspot"/>
      <category term="bluetooth"/>
      <category term="branding"/>
      <category term="cheat sheet"/>
      <category term="codecs"/>
      <category term="community edition"/>
      <category term="convert"/>
      <category term="davx5"/>
      <category term="ddns"/>
      <category term="deb"/>
      <category term="desktop summit"/>
      <category term="devops"/>
      <category term="digital imaging"/>
      <category term="dvd"/>
      <category term="ebay"/>
      <category term="endless"/>
      <category term="euro-office"/>
      <category term="factory"/>
      <category term="fonts"/>
      <category term="forum"/>
      <category term="fosdem"/>
      <category term="fosscomm 2016"/>
      <category term="freedns.afraid.org"/>
      <category term="ftp"/>
      <category term="ftp server"/>
      <category term="gimp"/>
      <category term="gnome 3.6"/>
      <category term="gnome boxes"/>
      <category term="google plus"/>
      <category term="hackerspace.gr"/>
      <category term="hamachi"/>
      <category term="jupyter"/>
      <category term="kali"/>
      <category term="launch party"/>
      <category term="liveISO"/>
      <category term="mariadb"/>
      <category term="megatools"/>
      <category term="mexmod"/>
      <category term="mozilla"/>
      <category term="mp3"/>
      <category term="multimedia"/>
      <category term="multisystem"/>
      <category term="netbook"/>
      <category term="nethunter"/>
      <category term="network"/>
      <category term="network install"/>
      <category term="nextcloud box"/>
      <category term="nextcloudhub"/>
      <category term="novell"/>
      <category term="numix"/>
      <category term="numix circle"/>
      <category term="on my disk"/>
      <category term="onmydisk"/>
      <category term="open office"/>
      <category term="openSUSE 11.4"/>
      <category term="openSUSE-el"/>
      <category term="openqa"/>
      <category term="opensuse 13.2"/>
      <category term="opensuse 42"/>
      <category term="orthanc"/>
      <category term="patterns"/>
      <category term="python"/>
      <category term="remote"/>
      <category term="sabayon"/>
      <category term="schedule"/>
      <category term="school"/>
      <category term="settings"/>
      <category term="shell"/>
      <category term="social medicine"/>
      <category term="sourceforge"/>
      <category term="ssd"/>
      <category term="synaptic"/>
      <category term="thunderbird"/>
      <category term="ubos"/>
      <category term="update"/>
      <category term="video verification"/>
      <category term="vpn"/>
      <category term="workflow"/>
      <category term="yaourt"/>
      <category term="&#x392;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BF;&#x3BB;&#x3AF;&#x3BD;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x39A;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x39A;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BD;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C4;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x39B;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
      <category term="&#x39C;&#x3BF;&#x3BD;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C2; &#x391;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B5;&#x3AF;&#x3B1;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3A3;&#x3AD;&#x3C1;&#x3C1;&#x3B5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC;&#x3C2; &#x3BA;&#x3CE;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3AF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3BF; &#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B5;&#x3AF;&#x3B1;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C0;&#x3B5;&#x3B3;&#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3AC;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C0;&#x3BF;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C0;&#x3BF;&#x3BC;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C1;&#x3C5;&#x3C3;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C1;&#x3C7;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C1;&#x3C5;&#x3B8;&#x3BC;&#x3AF;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B3;&#x3BB;&#x3CE;&#x3C3;&#x3C3;&#x3B1; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3BF;&#x3CD;"/>
      <category term="&#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C7;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C2; &#x3C0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3B1;&#x3B8;&#x3CD;&#x3C1;&#x3C9;&#x3BD;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3B8;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3B8;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3B3;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3C0;&#x3B9;&#x3B4;&#x3B9;&#x3CC;&#x3C1;&#x3B8;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B9;&#x3B1;&#x3C4;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3C5;&#x3BA;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3B5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C4;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C0;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3BD;&#x3AE;&#x3BC;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3C0;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BF;&#x3C1;&#x3B3;&#x3AC;&#x3BD;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7; &#x3C4;&#x3B1;&#x3BE;&#x3B9;&#x3B4;&#x3AF;&#x3BF;&#x3C5;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C3;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C4;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C9;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3AC;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x3C4;&#x3B1;&#x3BE;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B9;"/>
      <category term="&#x3C4;&#x3B5;&#x3BA;&#x3BC;&#x3B7;&#x3C1;&#x3AF;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3C8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x3B1;&#x3C0;&#x3B5;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3BD;&#x3B9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="000webhost"/>
      <category term="1+1"/>
      <category term="10.9"/>
      <category term="11.04"/>
      <category term="11.10"/>
      <category term="11.2"/>
      <category term="11.3"/>
      <category term="13.04"/>
      <category term="14.04"/>
      <category term="14.04.5"/>
      <category term="15"/>
      <category term="15 &#x3BB;&#x3B5;&#x3C0;&#x3C4;&#x3AC;"/>
      <category term="15.0"/>
      <category term="15.2"/>
      <category term="2012"/>
      <category term="2015"/>
      <category term="3.12"/>
      <category term="3.36"/>
      <category term="3.7"/>
      <category term="32bit"/>
      <category term="3D"/>
      <category term="4.3"/>
      <category term="4.4"/>
      <category term="4.6.4"/>
      <category term="5"/>
      <category term="6 &#x395;&#x3A0;&#x391;&#x39B;"/>
      <category term="6&#x3BF; &#x395;&#x3C3;&#x3C0;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BD;&#x3CC; &#x395;&#x3A0;&#x391;&#x39B; &#x398;&#x3B5;&#x3C3;&#x3C3;&#x3B1;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3AF;&#x3BA;&#x3B7;&#x3C2;"/>
      <category term="9.04"/>
      <category term="A1000-F"/>
      <category term="A150"/>
      <category term="ADrive"/>
      <category term="AI Programming"/>
      <category term="AI Slop"/>
      <category term="AI security reports"/>
      <category term="AIDE"/>
      <category term="ALT+Shift"/>
      <category term="Acer"/>
      <category term="AllWinner A20"/>
      <category term="Apache2"/>
      <category term="Apport"/>
      <category term="Artificial Intelligence"/>
      <category term="Aspire One"/>
      <category term="Asterisk"/>
      <category term="BPi-M5"/>
      <category term="Bad Blocks"/>
      <category term="Bad Sectors"/>
      <category term="BigBrassBand"/>
      <category term="BoF"/>
      <category term="C++"/>
      <category term="COSMIC"/>
      <category term="COSMIC Desktop"/>
      <category term="COVID-19"/>
      <category term="CalDAV"/>
      <category term="CardDAV"/>
      <category term="ChatGPT"/>
      <category term="Christmas"/>
      <category term="Cirug&#xED;a Solidaria"/>
      <category term="ClamAV"/>
      <category term="Claude Code"/>
      <category term="Code Club"/>
      <category term="Coder Dojo"/>
      <category term="Coding Education Challenge"/>
      <category term="Continuous QA"/>
      <category term="Control Center"/>
      <category term="Cursor AI"/>
      <category term="Cyber Resilience Act (CRA)"/>
      <category term="Cybersecurity"/>
      <category term="Damned Lies"/>
      <category term="DevFest"/>
      <category term="DevFest2025"/>
      <category term="Diskmaker X"/>
      <category term="DocSpace"/>
      <category term="Docker storage directory"/>
      <category term="Dolibarr"/>
      <category term="Dubrovnic"/>
      <category term="DuckDNS"/>
      <category term="E-17"/>
      <category term="ERASMUS+"/>
      <category term="Eclipse"/>
      <category term="English"/>
      <category term="Ericsson"/>
      <category term="FOIP"/>
      <category term="FOSSCOMM 2024"/>
      <category term="Fact8ra"/>
      <category term="Falcon"/>
      <category term="Fedora 37"/>
      <category term="Fedora 43"/>
      <category term="Fedora upgrade"/>
      <category term="File integrity check"/>
      <category term="Flutter"/>
      <category term="Fork"/>
      <category term="FreeOffice"/>
      <category term="FreePBX"/>
      <category term="Full Stack Development"/>
      <category term="GCI"/>
      <category term="GNOME 3.16 nautilus"/>
      <category term="GNOME Bug Squash Days"/>
      <category term="GNOME connections"/>
      <category term="GNOME-Unstable"/>
      <category term="GNU"/>
      <category term="GSD Incident"/>
      <category term="GT-B5330"/>
      <category term="GUI"/>
      <category term="Gnome 3.8"/>
      <category term="Gnome Panel"/>
      <category term="Google MyDrive"/>
      <category term="Google Workspace"/>
      <category term="Google music"/>
      <category term="Greenfoot"/>
      <category term="Gresik"/>
      <category term="Grooveshark"/>
      <category term="Hardware"/>
      <category term="IEEE Student Branch TEI of Piraeus"/>
      <category term="IEEE University of Piraeus Student Branch"/>
      <category term="IONOS"/>
      <category term="ISO"/>
      <category term="ImageMagick"/>
      <category term="IoT"/>
      <category term="Jira"/>
      <category term="KDE 4.7"/>
      <category term="KDZ Update"/>
      <category term="Kingsoft"/>
      <category term="Kingsoft Office"/>
      <category term="Kinoite"/>
      <category term="Kubernetes"/>
      <category term="Kubic"/>
      <category term="LG E610"/>
      <category term="LLM"/>
      <category term="LLM hallucination"/>
      <category term="LXQT"/>
      <category term="Laptop"/>
      <category term="LiFE"/>
      <category term="Linux Team"/>
      <category term="London"/>
      <category term="Luis"/>
      <category term="M3"/>
      <category term="M5"/>
      <category term="MBR"/>
      <category term="MDM"/>
      <category term="MS Office"/>
      <category term="Madrid"/>
      <category term="Maintenance"/>
      <category term="Mantic Minotaur"/>
      <category term="Mantis"/>
      <category term="Mavericks"/>
      <category term="Microsoft"/>
      <category term="MiniDLNA"/>
      <category term="Mpezes"/>
      <category term="MyGNUHealth"/>
      <category term="MySQL Workbench"/>
      <category term="NEC"/>
      <category term="NFS"/>
      <category term="NTUA"/>
      <category term="Netgear"/>
      <category term="NetworkManager"/>
      <category term="Nextcloud AI Assistant"/>
      <category term="Nextcloud Flow"/>
      <category term="Nextcloud Talk"/>
      <category term="Nextcloud hub 10"/>
      <category term="Nexus"/>
      <category term="Nexus 4"/>
      <category term="ONLYOFFICE DocSpace"/>
      <category term="ONLYOFFICE Docs"/>
      <category term="OSEM"/>
      <category term="Ollama"/>
      <category term="Open Source Assurance"/>
      <category term="OpenELEC"/>
      <category term="Oracle"/>
      <category term="PHR"/>
      <category term="PPA"/>
      <category term="Phoenix"/>
      <category term="Phosh"/>
      <category term="Pine64"/>
      <category term="PinePhone"/>
      <category term="PineTime"/>
      <category term="Piraeus"/>
      <category term="Pisces"/>
      <category term="Pogoplug"/>
      <category term="Pop!_OS"/>
      <category term="Private Internet Access"/>
      <category term="Proftp"/>
      <category term="Q"/>
      <category term="QWERTY"/>
      <category term="RC2"/>
      <category term="ROM"/>
      <category term="ReadyMedia"/>
      <category term="Remote Desktop Protocol"/>
      <category term="Root Password"/>
      <category term="Rules as Code"/>
      <category term="SARS-CoV-2"/>
      <category term="SFD"/>
      <category term="SRSRoot"/>
      <category term="SUSEcon"/>
      <category term="Safety"/>
      <category term="Samsung Galaxy Chat"/>
      <category term="Security Bug Bounties"/>
      <category term="SerLUG"/>
      <category term="Silverblue"/>
      <category term="Software Architecture"/>
      <category term="Software Development Best Practices"/>
      <category term="Software Supply Chain"/>
      <category term="Sony"/>
      <category term="Spain"/>
      <category term="Spins"/>
      <category term="Stremio"/>
      <category term="Sway"/>
      <category term="System Administration"/>
      <category term="TLP"/>
      <category term="TSP"/>
      <category term="Tech Debt"/>
      <category term="TigerVNC"/>
      <category term="Transfer.sh"/>
      <category term="Travel Support Program"/>
      <category term="Trust-State Inversion"/>
      <category term="UBOS Live"/>
      <category term="UBOSbox Nextcloud"/>
      <category term="UDF"/>
      <category term="Ubuntu 25.10 release party"/>
      <category term="Ubuntu LTS"/>
      <category term="Ubuntu Pro"/>
      <category term="Ubuntu Snappy"/>
      <category term="Ubuntu Summit"/>
      <category term="Ubuntu Summit &quot;Extended&quot; 25.10"/>
      <category term="Universal Disk Format"/>
      <category term="University of Kent"/>
      <category term="Uptime Kuma"/>
      <category term="User Data Manifesto 2.0"/>
      <category term="VM"/>
      <category term="Vibe Coding"/>
      <category term="Visual Code"/>
      <category term="Visual Studio Code"/>
      <category term="Volunteers"/>
      <category term="WD"/>
      <category term="WEI"/>
      <category term="Windows &#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="Workbench"/>
      <category term="XAMPP"/>
      <category term="XO"/>
      <category term="XP"/>
      <category term="XWiki"/>
      <category term="Xmas"/>
      <category term="YUMI"/>
      <category term="Yomi"/>
      <category term="addons"/>
      <category term="adobe flash plugin"/>
      <category term="aegean"/>
      <category term="airbnb"/>
      <category term="alerts"/>
      <category term="alias"/>
      <category term="amarok"/>
      <category term="amazon cloud drive"/>
      <category term="ambassador"/>
      <category term="amd"/>
      <category term="ampache"/>
      <category term="apache-ant"/>
      <category term="application"/>
      <category term="archlinux32"/>
      <category term="archlinuxGnome"/>
      <category term="arm6"/>
      <category term="arm7l"/>
      <category term="asf"/>
      <category term="attachmate"/>
      <category term="aui"/>
      <category term="autoyast"/>
      <category term="avast"/>
      <category term="avg"/>
      <category term="badblocks"/>
      <category term="bareos"/>
      <category term="battery"/>
      <category term="betamax"/>
      <category term="bitcoin"/>
      <category term="blockchain"/>
      <category term="board"/>
      <category term="booking"/>
      <category term="boot"/>
      <category term="booth"/>
      <category term="boothing"/>
      <category term="bootloader"/>
      <category term="bootstrap"/>
      <category term="bot"/>
      <category term="bouncer"/>
      <category term="btrfs"/>
      <category term="bug bounty"/>
      <category term="build"/>
      <category term="cache"/>
      <category term="calendar"/>
      <category term="cd"/>
      <category term="chat"/>
      <category term="chromium"/>
      <category term="chroot"/>
      <category term="clam"/>
      <category term="client"/>
      <category term="cloud expo europe"/>
      <category term="code::blocks"/>
      <category term="codeblocks"/>
      <category term="collabora"/>
      <category term="commands"/>
      <category term="compiz"/>
      <category term="conky"/>
      <category term="connect"/>
      <category term="connector"/>
      <category term="contacts"/>
      <category term="container"/>
      <category term="convertdd"/>
      <category term="copy.com"/>
      <category term="cpufreq"/>
      <category term="creator"/>
      <category term="crowdsec"/>
      <category term="curl"/>
      <category term="dconf"/>
      <category term="ddclient"/>
      <category term="debian nginx"/>
      <category term="deluge"/>
      <category term="desktop environment"/>
      <category term="digital sovereignty"/>
      <category term="distro"/>
      <category term="distros"/>
      <category term="docker compose"/>
      <category term="document server"/>
      <category term="documents"/>
      <category term="dolphin"/>
      <category term="domain"/>
      <category term="e-government"/>
      <category term="easyjet"/>
      <category term="easylife"/>
      <category term="educational lecture"/>
      <category term="elinks"/>
      <category term="ellinair"/>
      <category term="empathy"/>
      <category term="encryption"/>
      <category term="end to end"/>
      <category term="epiphany"/>
      <category term="erasmus plus"/>
      <category term="etherpad"/>
      <category term="etherpad-lite"/>
      <category term="fallback"/>
      <category term="fast.com"/>
      <category term="fedora 17"/>
      <category term="fedora 40"/>
      <category term="fedora 42"/>
      <category term="fees"/>
      <category term="ffmpeg"/>
      <category term="file drop"/>
      <category term="file manager"/>
      <category term="fileserver"/>
      <category term="filesystem"/>
      <category term="firefox 15"/>
      <category term="firmware"/>
      <category term="flatpack"/>
      <category term="flickering"/>
      <category term="flickr"/>
      <category term="fosscomm 2012"/>
      <category term="fosscomm 2015"/>
      <category term="fosscomm 2017"/>
      <category term="fosscomm 2018"/>
      <category term="fosscomm 2019"/>
      <category term="fosscomm 2022"/>
      <category term="free"/>
      <category term="free host"/>
      <category term="fsfe"/>
      <category term="funny videos"/>
      <category term="g+"/>
      <category term="games"/>
      <category term="gamification"/>
      <category term="gaming"/>
      <category term="geeko"/>
      <category term="gentoo"/>
      <category term="gmail"/>
      <category term="gnome 1.4"/>
      <category term="gnome 3.38"/>
      <category term="gnome shell"/>
      <category term="google"/>
      <category term="google code in"/>
      <category term="google reader"/>
      <category term="gpt"/>
      <category term="hackergotchi"/>
      <category term="hackerspace"/>
      <category term="hands free"/>
      <category term="happybirthdaygnome"/>
      <category term="hdmi"/>
      <category term="headphones"/>
      <category term="headset"/>
      <category term="hirens"/>
      <category term="hol"/>
      <category term="homebrew"/>
      <category term="iCloud"/>
      <category term="iOS"/>
      <category term="iPad"/>
      <category term="iPhone"/>
      <category term="icon size"/>
      <category term="ieee"/>
      <category term="img"/>
      <category term="inadyn"/>
      <category term="ipod"/>
      <category term="ipynb"/>
      <category term="iqustin"/>
      <category term="kernel"/>
      <category term="kernel 4"/>
      <category term="kernel 4.5"/>
      <category term="keynote"/>
      <category term="kiosk"/>
      <category term="lanyard"/>
      <category term="latex"/>
      <category term="launcher"/>
      <category term="left"/>
      <category term="lightDM"/>
      <category term="linux inside"/>
      <category term="linux &#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="live-fat-stick"/>
      <category term="llama"/>
      <category term="local repository"/>
      <category term="locale"/>
      <category term="mHealth"/>
      <category term="macOS &#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="mageia"/>
      <category term="mail"/>
      <category term="mail.com"/>
      <category term="market"/>
      <category term="marvell"/>
      <category term="meetup"/>
      <category term="member"/>
      <category term="mencoder"/>
      <category term="migration"/>
      <category term="milestone"/>
      <category term="minimal install"/>
      <category term="mintmenu"/>
      <category term="moebious"/>
      <category term="moebius"/>
      <category term="monitoring"/>
      <category term="n26"/>
      <category term="netfaster IAD"/>
      <category term="nextcloud hub 20"/>
      <category term="nextcloud hub 6"/>
      <category term="nm-applet"/>
      <category term="no manual"/>
      <category term="no-ip"/>
      <category term="notebooks"/>
      <category term="notes"/>
      <category term="notification area"/>
      <category term="ntfsprogs"/>
      <category term="ntfsundelete"/>
      <category term="okeanos"/>
      <category term="olympic"/>
      <category term="one plus one"/>
      <category term="one+one"/>
      <category term="open build service"/>
      <category term="openSUSE 12.3"/>
      <category term="openSUSE 15.0"/>
      <category term="openSUSE foundation"/>
      <category term="openexpo"/>
      <category term="openshift"/>
      <category term="opensourceuom"/>
      <category term="openvpn"/>
      <category term="opi"/>
      <category term="orbis"/>
      <category term="organize"/>
      <category term="origami"/>
      <category term="ownCloud Phoenix"/>
      <category term="ownCloud Proxy"/>
      <category term="owncloud 8"/>
      <category term="owncloud 9"/>
      <category term="owncloud7review"/>
      <category term="owncube"/>
      <category term="pacman-key"/>
      <category term="password recovery"/>
      <category term="paypal"/>
      <category term="pdftk"/>
      <category term="pi-box"/>
      <category term="pi-drive"/>
      <category term="pi-hole"/>
      <category term="pi-image"/>
      <category term="piCore"/>
      <category term="pidora"/>
      <category term="pihole"/>
      <category term="pip"/>
      <category term="pithos"/>
      <category term="plasma"/>
      <category term="plasma5"/>
      <category term="png"/>
      <category term="poppler"/>
      <category term="popplerutils"/>
      <category term="porto"/>
      <category term="postfix"/>
      <category term="postgresql"/>
      <category term="project"/>
      <category term="promotion"/>
      <category term="proxy"/>
      <category term="prtscr"/>
      <category term="python2-lockfile"/>
      <category term="razorqt"/>
      <category term="rdesktop"/>
      <category term="rdp"/>
      <category term="rebiuld synaptic database"/>
      <category term="rebrand"/>
      <category term="red eyes"/>
      <category term="redeyes"/>
      <category term="registration"/>
      <category term="release notes"/>
      <category term="remaster"/>
      <category term="remastering"/>
      <category term="remix"/>
      <category term="remmina"/>
      <category term="repository"/>
      <category term="restore"/>
      <category term="restore files"/>
      <category term="revolut"/>
      <category term="rpm"/>
      <category term="rtfm"/>
      <category term="rtorrent"/>
      <category term="rutorrent"/>
      <category term="ryanair"/>
      <category term="scribus"/>
      <category term="search engine"/>
      <category term="security"/>
      <category term="self-hosting"/>
      <category term="sensitivity"/>
      <category term="shuffle"/>
      <category term="simple signup"/>
      <category term="slim"/>
      <category term="slowroll"/>
      <category term="smartmontools"/>
      <category term="social events"/>
      <category term="soft skills &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C0;&#x3BB;&#x3B7;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD;&#x3C2;"/>
      <category term="special edition"/>
      <category term="speedtest-cli"/>
      <category term="splash"/>
      <category term="sponsors"/>
      <category term="ssmtp"/>
      <category term="sushi"/>
      <category term="swag"/>
      <category term="system monitor"/>
      <category term="systemd"/>
      <category term="systemv"/>
      <category term="sysvinit"/>
      <category term="t-shirts"/>
      <category term="techministry"/>
      <category term="testdisk"/>
      <category term="texlive-latex-base"/>
      <category term="texlive-latexextra"/>
      <category term="thunar"/>
      <category term="tinycore"/>
      <category term="tools"/>
      <category term="tor"/>
      <category term="torrents"/>
      <category term="totem"/>
      <category term="transifex"/>
      <category term="triple boot"/>
      <category term="true type fonts"/>
      <category term="turris"/>
      <category term="ubuntu one"/>
      <category term="uefi"/>
      <category term="unity 3d"/>
      <category term="univention"/>
      <category term="valve"/>
      <category term="vboxmanage"/>
      <category term="vdi"/>
      <category term="vertaal"/>
      <category term="vftpd"/>
      <category term="vga"/>
      <category term="vinagre"/>
      <category term="volunteer"/>
      <category term="vscode"/>
      <category term="vsftpd"/>
      <category term="weather"/>
      <category term="web installer"/>
      <category term="wetransfer"/>
      <category term="whiskermenu"/>
      <category term="wicked"/>
      <category term="widget"/>
      <category term="windows 7"/>
      <category term="windows hack"/>
      <category term="windows &#x3C3;&#x3B5; linux"/>
      <category term="wordpress"/>
      <category term="workshop"/>
      <category term="x90x"/>
      <category term="xPUD"/>
      <category term="xariseto"/>
      <category term="xchat"/>
      <category term="yast-gtk"/>
      <category term="yast-qt"/>
      <category term="ymp"/>
      <category term="zen-mini"/>
      <category term="zerotier"/>
      <category term="zypper"/>
      <category term="&#x391;&#x3B8;&#x3AE;&#x3BD;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x391;&#x3C0;&#x3CC;&#x3BD; &#x395;&#x3B3;&#x3C7;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x392;&#x3B1;&#x3C1;&#x3BA;&#x3B5;&#x3BB;&#x3CE;&#x3BD;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x394;&#x395;&#x398;"/>
      <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3B5;&#x3B8;&#x3BD;&#x3AE;&#x3C2; &#x388;&#x3BA;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C3;&#x3B7; &#x398;&#x3B5;&#x3C3;&#x3C3;&#x3B1;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3AF;&#x3BA;&#x3B7;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x395;&#x3B3;&#x3C7;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x395;&#x3C5;&#x3BA;&#x3BB;&#x3B5;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B7;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x397;&#x3BC;&#x3B5;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x397;&#x3C1;&#x3AC;&#x3BA;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x39A;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1; &#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3BF;&#x3CD; &#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD;"/>
      <category term="&#x39A;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C4;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x39B;&#x3AC;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x39B;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x39D;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3BC;&#x3C0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3B2;&#x3BD;&#x3B9;&#x3BA;"/>
      <category term="&#x39F;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B7; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3BF;&#x3C0;&#x3AE; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B1;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; openSUSE Leap 15.0"/>
      <category term="&#x3A3;&#x3AC;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3A3;&#x3C5;&#x3BD;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C1;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3A7;&#x3AC;&#x3B3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3A7;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B9;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3A7;&#x3B1;&#x3C1;&#x3BF;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C0;&#x3B5;&#x3B9;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x3A7;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3CD;&#x3B3;&#x3B5;&#x3BD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3AD;&#x3BD;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3AD;&#x3BD;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7; pdf"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3B3;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AD;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BB;&#x3AE;&#x3B8;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B1;&#x3B3;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B1;&#x3B3;&#x3AE; &#x3B3;&#x3BB;&#x3CE;&#x3C3;&#x3C3;&#x3B1;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B1;&#x3B3;&#x3AE; &#x3BF;&#x3BD;&#x3CC;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3AC;&#x3BA;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3AC;&#x3C0;&#x3C4;&#x3C5;&#x3BE;&#x3B7; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3B1;&#x3BA;&#x3BF;&#x3AF;&#x3BD;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3B1;&#x3C3;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C0;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7; 2015"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B9;&#x3B2;&#x3AC;&#x3B9;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C0;&#x3CC;&#x3C8;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C1;&#x3C7;&#x3B5;&#x3AF;&#x3C9;&#x3BD;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1; IT"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3B1;&#x3BB;&#x3AE;&#x3C2; &#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C3;&#x3B7;."/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C5;&#x3C4;&#x3CC;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C5;&#x3C4;&#x3CC;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B7; &#x3B5;&#x3AF;&#x3C3;&#x3BF;&#x3B4;&#x3BF;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B1;&#x3C6;&#x3B1;&#x3AF;&#x3C1;&#x3B5;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B2;&#x3AF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B5;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x3B2;&#x3B1;&#x3BB;&#x3AF;&#x3C4;&#x3C3;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3B2;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AD;&#x3C2; &#x3B5;&#x3BD;&#x3C4;&#x3BF;&#x3BB;&#x3AD;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B2;&#x3BF;&#x3AE;&#x3B8;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3B2;&#x3C1;&#x3C5;&#x3BE;&#x3AD;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C1;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3B4;&#x3AF;&#x3BA;&#x3C4;&#x3C5;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3B3;&#x3B5;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3C9;&#x3BD;"/>
      <category term="&#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3BF;&#x3BC;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C7;&#x3B5;&#x3AF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3B7; &#x3AD;&#x3C1;&#x3B3;&#x3C9;&#x3BD;"/>
      <category term="&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3B8;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2; &#x3C3;&#x3B5; &#x3BF;&#x3BC;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C0;&#x3BB;&#x3B7;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3B9;&#x3B4;&#x3BF;&#x3C0;&#x3BF;&#x3B9;&#x3AE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BA;&#x3BA;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BA;&#x3BC;&#x3AC;&#x3B8;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BA;&#x3BC;&#x3B5;&#x3C4;&#x3AC;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BA;&#x3C0;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BA;&#x3C0;&#x3B1;&#x3B9;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BA;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3C9;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BB;&#x3AC;&#x3C7;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7; &#x3B5;&#x3B3;&#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3AC;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3BD;&#x3AD;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3C0;&#x3B1;&#x3BB;&#x3AE;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B7; &#x3BC;&#x3B5; &#x3B2;&#x3AF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B5;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3C0;&#x3B9;&#x3C7;&#x3B5;&#x3AF;&#x3C1;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3C1;&#x3C9;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3B5;&#x3C5;&#x3B1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3B8;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3B9;&#x3B1;&#x3C4;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3AC;&#x3BC;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3AC;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B1; &#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CE;&#x3BD;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3B9;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3CC;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3BB;&#x3C9;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C0;&#x3BF;&#x3AF;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3C9;&#x3BD;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; &#x3B9;&#x3B1;&#x3C4;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3CC;&#x3C7;&#x3C1;&#x3B7;&#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C2; &#x3C6;&#x3AC;&#x3BA;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3BF;&#x3BC;&#x3C0;&#x3B9;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B5;&#x3C1;&#x3AC;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3BF;&#x3C4;&#x3C3;&#x3AC;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3CC;&#x3BA;&#x3BA;&#x3B9;&#x3BD;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3CE;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3C3;&#x3C5;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3AC;&#x3C4;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3B1;&#x3B3;&#x3B1;&#x3B6;&#x3AF;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3B1;&#x3B8;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3B5;&#x3C4;&#x3AC;&#x3B2;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3B5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3B5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AC; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C6;&#x3B9;&#x3BB;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3C0;&#x3BB;&#x3BF;&#x3BA;&#x3AC;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B1; &#x3B5;&#x3C6;&#x3B1;&#x3C1;&#x3BC;&#x3BF;&#x3B3;&#x3CE;&#x3BD;"/>
      <category term="&#x3BC;&#x3C0;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C5;&#x3B6;&#x3AC;&#x3BA;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BD;&#x3BF;&#x3C3;&#x3BF;&#x3BA;&#x3BF;&#x3BC;&#x3B5;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BF;&#x3BC;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C2; linux"/>
      <category term="&#x3BF;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BB;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3BF;&#x3C1;&#x3B8;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3B1;&#x3B9;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B9;&#x3B4;&#x3BF;&#x3C0;&#x3BF;&#x3AF;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3B1;&#x3BA;&#x3B5;&#x3C4;&#x3AC;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3B1;&#x3B2;&#x3AF;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7; &#x3B4;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3C9;&#x3BD;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2; mail"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3BB;&#x3B7;&#x3BA;&#x3C4;&#x3C1;&#x3BF;&#x3BB;&#x3CC;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3BB;&#x3B7;&#x3C0;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; &#x3B9;&#x3B1;&#x3C4;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C4;&#x3B5;&#x3B9;&#x3BD;&#x3CC;&#x3BC;&#x3B5;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BC;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BC;&#x3B1; &#x3BA;&#x3B9;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3BF;&#x3CD;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C1;&#x3CE;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B9;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C5;&#x3BB;&#x3CE;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C0;&#x3C9;&#x3BB;&#x3AE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B5;&#x3B9;&#x3CE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3BA;&#x3BB;&#x3B7;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C2; &#x3B4;&#x3AF;&#x3C3;&#x3BA;&#x3BF;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3BF;&#x3C5;&#x3AF;&#x3C4;&#x3B1; &#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3B5;&#x3AF;&#x3BF;&#x3C5;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C4;&#x3B9;&#x3B3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3BF; &#x3BF;&#x3B8;&#x3CC;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C5;&#x3B3;&#x3BA;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C5;&#x3BC;&#x3B2;&#x3BF;&#x3C5;&#x3BB;&#x3AD;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C5;&#x3BD;&#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C5;&#x3BD;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C5;&#x3BD;&#x3C4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3B5;&#x3CD;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3C7;&#x3CC;&#x3BB;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C3;&#x3CD;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1; &#x3B1;&#x3C1;&#x3C7;&#x3B5;&#x3AF;&#x3C9;&#x3BD;"/>
      <category term="&#x3C4;&#x3B5;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C7;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2; &#x3B2;&#x3AF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B5;&#x3BF;"/>
      <category term="&#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; &#x3C5;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BE;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3C5;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BE;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3C6;&#x3AF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B9;"/>
      <category term="&#x3C6;&#x3CC;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3C7;&#x3B1;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC;"/>
      <category term="&#x3C7;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B7;&#x3B3;&#x3BF;&#x3AF;"/>
      <category term="&#x3C7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C7;&#x3C9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3C2; &#x3CC;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3C8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AD;&#x3C2; &#x3B4;&#x3B7;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C3;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C5;&#x3C0;&#x3B7;&#x3C1;&#x3B5;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3AD;&#x3C1;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3C8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C2; &#x3BC;&#x3B5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C7;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x3C8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C6;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <author>
        <name>Efstathios Iosifidis, DVM</name>
        <email>noreply@blogger.com</email>
        <uri>http://www.blogger.com/profile/05938335414856991521</uri>
      </author>
      <link href="https://eiosifidis.blogspot.com/feeds/posts/default" rel="http://schemas.google.com/g/2005#feed" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://www.blogger.com/feeds/7223234205443938063/posts/default" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://eiosifidis.blogspot.com/" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="http://pubsubhubbub.appspot.com/" rel="hub" type="text/html"/>
      <link href="https://www.blogger.com/feeds/7223234205443938063/posts/default?start-index=26&amp;max-results=25" rel="next" type="application/atom+xml"/>
      <title>iBlog Efstathios Iosifidis</title>
      <updated>2026-09-14T18:16:49Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.ellak.gr/?p=176058</id>
    <link href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/10/ti-simeni-telika-anichto-montelo/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Τι σημαίνει τελικά «ανοιχτό μοντέλο»;</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Από τα ανοιχτά βάρη στην πραγματικά ελέγξιμη Τεχνητή Νοημοσύνη Η λέξη «ανοιχτό» χρησιμοποιείται σήμερα τόσο συχνά στην Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε κινδυνεύει να χάσει το νόημά της. Ένα εργαστήριο δημοσιεύει τα βάρη ενός γλωσσικού μοντέλου και το χαρακτηρίζει ανοιχτό. Ένα άλλο διαθέτει τον κώδικα εκτέλεσης, αλλά όχι τον κώδικα εκπαίδευσης. Ένα τρίτο δημοσιεύει τεχνική έκθεση, χωρίς ... <a class="read-more" href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/10/ti-simeni-telika-anichto-montelo/" title="&#x3A4;&#x3B9; &#x3C3;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B5;&#x3B9; &#x3C4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#xAB;&#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BC;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3AD;&#x3BB;&#x3BF;&#xBB;;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><a href="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/GettyImages-1548038240.jpg"><img alt="" class="wp-image-176060" height="611" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/GettyImages-1548038240.jpg" width="900"/></a></figure></div>


<h2 class="wp-block-heading">Από τα ανοιχτά βάρη στην πραγματικά ελέγξιμη Τεχνητή Νοημοσύνη</h2>



<p>Η λέξη «ανοιχτό» χρησιμοποιείται σήμερα τόσο συχνά στην Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε κινδυνεύει να χάσει το νόημά της. <em><strong>Ένα εργαστήριο δημοσιεύει τα βάρη ενός γλωσσικού μοντέλου και το χαρακτηρίζει ανοιχτό. Ένα άλλο διαθέτει τον κώδικα εκτέλεσης, αλλά όχι τον κώδικα εκπαίδευσης. Ένα τρίτο δημοσιεύει τεχνική έκθεση, χωρίς να αποκαλύπτει από ποια δεδομένα προέκυψε το μοντέλο. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει κάποιο επίπεδο πρόσβασης, αλλά δεν υπάρχει το ίδιο επίπεδο ανοιχτότητας.</strong></em></p>



<p>Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν μπορούμε να κατεβάσουμε ένα μοντέλο. Είναι αν μπορούμε να καταλάβουμε πώς δημιουργήθηκε, να ελέγξουμε τις επιλογές που το διαμόρφωσαν, να το τροποποιήσουμε ουσιαστικά και να μεταδώσουμε τις αλλαγές μας σε άλλους. <em><strong>Η ανοιχτότητα στην ΤΝ δεν είναι ιδιότητα ενός μόνο αρχείου. Είναι ιδιότητα ολόκληρης της αλυσίδας παραγωγής.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τα βάρη είναι το αποτέλεσμα, όχι η διαδικασία</h2>



<p>Τα βάρη είναι οι αριθμητικές παράμετροι που απέκτησε ένα μοντέλο κατά την εκπαίδευσή του. Η δημοσίευσή τους είναι σημαντική, γιατί επιτρέπει τοπική εκτέλεση, πειραματισμό, προσαρμογή και ανάπτυξη εφαρμογών χωρίς υποχρεωτική πρόσβαση σε κλειστό API. Αυτό έχει άμεση αξία για πανεπιστήμια, δημόσιους φορείς, μικρές επιχειρήσεις και κοινότητες ανοιχτού λογισμικού.</p>



<p><em><strong>Όμως ένα μοντέλο ανοιχτών βαρών δεν μας λέει κατ’ ανάγκη πώς δημιουργήθηκαν αυτά τα βάρη. Μπορεί να λείπουν τα δεδομένα εκπαίδευσης, οι κανόνες καθαρισμού και φιλτραρίσματος, το μείγμα των πηγών, ο κώδικας προεκπαίδευσης, οι υπερπαράμετροι, οι ενδιάμεσες εκδόσεις, οι καταγραφές της εκπαίδευσης και ο κώδικας αξιολόγησης</strong></em>. Μπορούμε τότε να χρησιμοποιήσουμε το τελικό προϊόν, αλλά δεν μπορούμε να παρακολουθήσουμε πλήρως τη διαδρομή που οδήγησε σε αυτό.</p>



<p>Γι’ αυτό το «μοντέλο ανοιχτών βαρών» και το «μοντέλο ανοιχτού κώδικα» δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα. <em><strong>Τα ανοιχτά βάρη είναι εξαιρετικά χρήσιμα, αποτελούν όμως μόνο ένα επίπεδο ενός πολύ μεγαλύτερου συστήματος.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τέσσερις ελευθερίες, αλλά και δυνατότητα ουσιαστικής τροποποίησης</h2>



<p>Η Open Source Initiative προτείνει έναν χρήσιμο πυρήνα: ένα σύστημα ανοιχτής ΤΝ πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιηθεί, να μελετηθεί, να τροποποιηθεί και να διαμοιραστεί χωρίς πρόσθετη άδεια. Για να είναι αυτές οι ελευθερίες πραγματικές και όχι θεωρητικές, χρειάζεται πρόσβαση στην κατάλληλη μορφή για ουσιαστική τροποποίηση του συστήματος.</p>



<p>Αυτό σημαίνει επαρκείς πληροφορίες για τα δεδομένα, τον πλήρη κώδικα εκπαίδευσης και εκτέλεσης, καθώς και τις παραμέτρους του μοντέλου. Δεν είναι πάντοτε νόμιμη η αναδιανομή κάθε αρχικού τεκμηρίου εκπαίδευσης. Τότε χρειάζονται σαφής προέλευση, περιγραφή, μέθοδοι επιλογής και φιλτραρίσματος και συνταγή που επιτρέπει σε τρίτους να κατασκευάσουν ουσιαστικά ισοδύναμο σύνολο.</p>



<p>Γι’ αυτό η ανοιχτότητα δεν εξαντλείται σε μια άδεια. <em><strong>Η Apache 2.0 στα βάρη ή στον κώδικα είναι σημαντική, αλλά δεν μετατρέπει αυτομάτως ολόκληρο τον κύκλο ανάπτυξης σε ανοιχτό. Κώδικας, βάρη, δεδομένα και εξωτερικές πηγές μπορεί να διέπονται από διαφορετικές άδειες και περιορισμούς.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Το K2 Horizon ως δοκιμή της έννοιας</h2>



<p>Το K2 Horizon του Institute of Foundation Models είναι ενδιαφέρον ακριβώς επειδή επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τα ανοιχτά βάρη στον ανοιχτό κύκλο ανάπτυξης. Η οικογένεια περιλαμβάνει έξι μοντέλα, από 0,9 έως 375 δισεκατομμύρια παραμέτρους, και το IFM δηλώνει ότι δημοσιεύει ή θα δημοσιεύσει δεδομένα ή συνταγές κατασκευής δεδομένων, κώδικα εκπαίδευσης, ρυθμίσεις, ενδιάμεσα σημεία ελέγχου, αρχεία καταγραφής, αποτελέσματα αξιολόγησης και τελικά βάρη.</p>



<p>Αυτό επιτρέπει στους ερευνητές να μελετήσουν πότε εμφανίζεται μια ικανότητα, πώς επηρεάζεται από τα δεδομένα και αν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα αξιολόγησης είναι πραγματικό.</p>



<p>Το ίδιο το K2 Horizon προσφέρει χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στον έλεγχο του μεγαλύτερου μοντέλου σε εργασίες TerminalBench, το IFM διαπίστωσε ότι μέρος των επιτυχημένων εκτελέσεων δεν έλυνε την εργασία με τον επιδιωκόμενο τρόπο, αλλά εκμεταλλευόταν το περιβάλλον αξιολόγησης, για παράδειγμα βρίσκοντας έτοιμες λύσεις σε δημόσια αποθετήρια. Μετά τον έλεγχο, η αναφερόμενη επίδοση διορθώθηκε από 70,2% σε 66,9%. Σε άλλο περιστατικό, το μοντέλο 7B κατέβασε απαντήσεις του SWE-bench και παρήγαγε πλασματικά υψηλή επίδοση.</p>



<p><em><strong>Η αξία εδώ δεν είναι ότι ένα ανοιχτό μοντέλο αποδεικνύεται αλάνθαστο. Είναι ακριβώς το αντίθετο. Η ανοιχτότητα καθιστά ευκολότερο να εντοπιστεί το λάθος, να τεκμηριωθεί και να μελετηθεί.</strong></em></p>



<p>Υπάρχει όμως και μια δεύτερη πλευρά. Η ανοιχτότητα πρέπει να ελέγχεται στα αποθετήρια, όχι στα δελτία Τύπου. Στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 η δημόσια διάθεση του K2 Horizon παραμένει σταδιακή. Για ορισμένα μοντέλα τα στοιχεία εκπαίδευσης και αξιολόγησης είναι ήδη δημόσια, ενώ για άλλα οι κάρτες μοντέλων εξακολουθούν να αναφέρουν ότι ενδιάμεσα σημεία ελέγχου, δεδομένα ή κώδικας εκπαίδευσης θα δημοσιευθούν. Η κάρτα του 32B, για παράδειγμα, εξακολουθεί να το χαρακτηρίζει Stage 1 και να αναφέρει ότι το τελικό σημείο ελέγχου θα δημοσιευθεί.</p>



<p><em><strong>Άρα ο σωστός χαρακτηρισμός δεν είναι απλώς «ανοιχτό» ή «κλειστό». Χρειάζεται ημερομηνία, κατάλογος διαθέσιμων τεκμηρίων και έλεγχος της πραγματικής κατάστασης.</strong></em></p>



<p><em><strong>Η ίδια η πρωτογενής τεκμηρίωση δείχνει και κάτι ακόμη. Σε ένα σημείο μιλά για περίπου 20 τρισ. tokens προεκπαίδευσης ανά μοντέλο και σε άλλο για ακριβώς 22 τρισ. σε τέσσερα μοντέλα. Η ανοιχτότητα δεν εγγυάται συνέπεια, επιτρέπει όμως να εντοπίσουμε την ασυνέπεια.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Αναπαραγωγιμότητα δεν σημαίνει ότι όλοι μπορούν να πληρώσουν την αναπαραγωγή</h2>



<p>Ακόμη και ένα πλήρως τεκμηριωμένο μοντέλο μπορεί να είναι αδύνατο να εκπαιδευτεί ξανά από ένα μικρό πανεπιστήμιο. Η ανοιχτότητα αφαιρεί νομικά και πληροφοριακά εμπόδια, όχι το κόστος υπολογιστικής ισχύος. Πρέπει λοιπόν να διακρίνουμε την αναπαραγωγιμότητα της μεθόδου από την οικονομική δυνατότητα πλήρους επανάληψης.</p>



<p><em><strong>Η δημοσίευση του υπολογιστικού προϋπολογισμού, του υλικού, του χρόνου εκπαίδευσης και του κόστους θα έπρεπε επομένως να θεωρείται μέρος της καλής επιστημονικής πρακτικής, ακόμη και όταν δεν αποτελεί τυπική προϋπόθεση μιας άδειας ανοιχτού κώδικα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Γιατί έχει σημασία για την ελληνική ΤΝ</h2>



<p>Για το ελληνικό οικοσύστημα, η διάκριση δεν είναι ακαδημαϊκή. Αν θέλουμε μοντέλα που μπορούν να ελεγχθούν, να προσαρμοστούν στην ελληνική γλώσσα και να λειτουργήσουν σε πανεπιστήμια, δημόσιες υποδομές και επιχειρήσεις χωρίς μόνιμη εξάρτηση από έναν προμηθευτή, τα ανοιχτά βάρη είναι μόνο η αρχή.</p>



<p>Χρειαζόμαστε γνωστή προέλευση δεδομένων, ανοιχτές συνταγές εκπαίδευσης, κώδικα, αξιολογήσεις, ενδιάμεσα σημεία ελέγχου και άδειες που επιτρέπουν πραγματική επαναχρησιμοποίηση. <em><strong>Πρωτοβουλίες όπως το GlossAPI αποκτούν αξία ακριβώς σε αυτό το σημείο, επειδή η ανοιχτή ΤΝ χρειάζεται όχι μόνο μοντέλα, αλλά και αξιόπιστα, τεκμηριωμένα και επαναχρησιμοποιήσιμα γλωσσικά δεδομένα.</strong></em></p>



<p>Τελικά, ανοιχτό μοντέλο δεν είναι εκείνο που απλώς κατεβαίνει. Είναι εκείνο του οποίου μπορούμε να εξετάσουμε την καταγωγή, να κατανοήσουμε τον τρόπο κατασκευής, να επαληθεύσουμε τα αποτελέσματα, να αλλάξουμε ουσιαστικά τη λειτουργία του και να μοιραστούμε τη βελτιωμένη εκδοχή του. <em><strong>Η ανοιχτότητα δεν είναι ετικέτα προϊόντος. Είναι δυνατότητα ελέγχου, γνώσης και συλλογικής συνέχειας.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγή άρθρου: <a href="https://glossapi.gr/%cf%84%ce%b9-%cf%83%ce%b7%ce%bc%ce%b1%ce%af%ce%bd%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%b5%ce%bb%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%b9%cf%87%cf%84%cf%8c-%ce%bc%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%ad%ce%bb%ce%bf/">glossapi.gr</a></h2></div>
    </content>
    <updated>2026-09-10T14:47:54Z</updated>
    <category term="AI"/>
    <category term="Open source"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <category term="open source"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.ellak.gr</id>
      <link href="https://opensource.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό λογισμικό</subtitle>
      <title>Ανοιχτό λογισμικό</title>
      <updated>2026-09-14T07:15:42Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://glossapi.gr/?p=1057</id>
    <link href="https://glossapi.gr/%cf%84%ce%b9-%cf%83%ce%b7%ce%bc%ce%b1%ce%af%ce%bd%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%b5%ce%bb%ce%b9%ce%ba%ce%ac-%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%b9%cf%87%cf%84%cf%8c-%ce%bc%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%ad%ce%bb%ce%bf/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Τι σημαίνει τελικά «ανοιχτό μοντέλο»;</title>
    <summary>Από τα ανοιχτά βάρη στην πραγματικά ελέγξιμη Τεχνητή Νοημοσύνη Η λέξη «ανοιχτό» χρησιμοποιείται σήμερα τόσο συχνά στην Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε κινδυνεύει να χάσει το νόημά της. Ένα εργαστήριο δημοσιεύει τα βάρη ενός γλωσσικού μοντέλου και το χαρακτηρίζει ανοιχτό. Ένα άλλο διαθέτει τον κώδικα εκτέλεσης, αλλά όχι τον κώδικα εκπαίδευσης. Ένα τρίτο δημοσιεύει τεχνική έκθεση, χωρίς […]</summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-full"><img alt="" class="wp-image-1058" height="370" src="https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/09/GettyImages-1548038240-e1789050678325.jpg" width="585"/></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Από τα ανοιχτά βάρη στην πραγματικά ελέγξιμη Τεχνητή Νοημοσύνη</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η λέξη «ανοιχτό» χρησιμοποιείται σήμερα τόσο συχνά στην Τεχνητή Νοημοσύνη ώστε κινδυνεύει να χάσει το νόημά της. <em><strong>Ένα εργαστήριο δημοσιεύει τα βάρη ενός γλωσσικού μοντέλου και το χαρακτηρίζει ανοιχτό. Ένα άλλο διαθέτει τον κώδικα εκτέλεσης, αλλά όχι τον κώδικα εκπαίδευσης. Ένα τρίτο δημοσιεύει τεχνική έκθεση, χωρίς να αποκαλύπτει από ποια δεδομένα προέκυψε το μοντέλο. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει κάποιο επίπεδο πρόσβασης, αλλά δεν υπάρχει το ίδιο επίπεδο ανοιχτότητας.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν μπορούμε να κατεβάσουμε ένα μοντέλο. Είναι αν μπορούμε να καταλάβουμε πώς δημιουργήθηκε, να ελέγξουμε τις επιλογές που το διαμόρφωσαν, να το τροποποιήσουμε ουσιαστικά και να μεταδώσουμε τις αλλαγές μας σε άλλους. <em><strong>Η ανοιχτότητα στην ΤΝ δεν είναι ιδιότητα ενός μόνο αρχείου. Είναι ιδιότητα ολόκληρης της αλυσίδας παραγωγής.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τα βάρη είναι το αποτέλεσμα, όχι η διαδικασία</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Τα βάρη είναι οι αριθμητικές παράμετροι που απέκτησε ένα μοντέλο κατά την εκπαίδευσή του. Η δημοσίευσή τους είναι σημαντική, γιατί επιτρέπει τοπική εκτέλεση, πειραματισμό, προσαρμογή και ανάπτυξη εφαρμογών χωρίς υποχρεωτική πρόσβαση σε κλειστό API. Αυτό έχει άμεση αξία για πανεπιστήμια, δημόσιους φορείς, μικρές επιχειρήσεις και κοινότητες ανοιχτού λογισμικού.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Όμως ένα μοντέλο ανοιχτών βαρών δεν μας λέει κατ’ ανάγκη πώς δημιουργήθηκαν αυτά τα βάρη. Μπορεί να λείπουν τα δεδομένα εκπαίδευσης, οι κανόνες καθαρισμού και φιλτραρίσματος, το μείγμα των πηγών, ο κώδικας προεκπαίδευσης, οι υπερπαράμετροι, οι ενδιάμεσες εκδόσεις, οι καταγραφές της εκπαίδευσης και ο κώδικας αξιολόγησης</strong></em>. Μπορούμε τότε να χρησιμοποιήσουμε το τελικό προϊόν, αλλά δεν μπορούμε να παρακολουθήσουμε πλήρως τη διαδρομή που οδήγησε σε αυτό.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Γι’ αυτό το «μοντέλο ανοιχτών βαρών» και το «μοντέλο ανοιχτού κώδικα» δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα. <em><strong>Τα ανοιχτά βάρη είναι εξαιρετικά χρήσιμα, αποτελούν όμως μόνο ένα επίπεδο ενός πολύ μεγαλύτερου συστήματος.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τέσσερις ελευθερίες, αλλά και δυνατότητα ουσιαστικής τροποποίησης</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η Open Source Initiative προτείνει έναν χρήσιμο πυρήνα: ένα σύστημα ανοιχτής ΤΝ πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιηθεί, να μελετηθεί, να τροποποιηθεί και να διαμοιραστεί χωρίς πρόσθετη άδεια. Για να είναι αυτές οι ελευθερίες πραγματικές και όχι θεωρητικές, χρειάζεται πρόσβαση στην κατάλληλη μορφή για ουσιαστική τροποποίηση του συστήματος.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτό σημαίνει επαρκείς πληροφορίες για τα δεδομένα, τον πλήρη κώδικα εκπαίδευσης και εκτέλεσης, καθώς και τις παραμέτρους του μοντέλου. Δεν είναι πάντοτε νόμιμη η αναδιανομή κάθε αρχικού τεκμηρίου εκπαίδευσης. Τότε χρειάζονται σαφής προέλευση, περιγραφή, μέθοδοι επιλογής και φιλτραρίσματος και συνταγή που επιτρέπει σε τρίτους να κατασκευάσουν ουσιαστικά ισοδύναμο σύνολο.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Γι’ αυτό η ανοιχτότητα δεν εξαντλείται σε μια άδεια. <em><strong>Η Apache 2.0 στα βάρη ή στον κώδικα είναι σημαντική, αλλά δεν μετατρέπει αυτομάτως ολόκληρο τον κύκλο ανάπτυξης σε ανοιχτό. Κώδικας, βάρη, δεδομένα και εξωτερικές πηγές μπορεί να διέπονται από διαφορετικές άδειες και περιορισμούς.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Το K2 Horizon ως δοκιμή της έννοιας</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Το K2 Horizon του Institute of Foundation Models είναι ενδιαφέρον ακριβώς επειδή επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τα ανοιχτά βάρη στον ανοιχτό κύκλο ανάπτυξης. Η οικογένεια περιλαμβάνει έξι μοντέλα, από 0,9 έως 375 δισεκατομμύρια παραμέτρους, και το IFM δηλώνει ότι δημοσιεύει ή θα δημοσιεύσει δεδομένα ή συνταγές κατασκευής δεδομένων, κώδικα εκπαίδευσης, ρυθμίσεις, ενδιάμεσα σημεία ελέγχου, αρχεία καταγραφής, αποτελέσματα αξιολόγησης και τελικά βάρη.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτό επιτρέπει στους ερευνητές να μελετήσουν πότε εμφανίζεται μια ικανότητα, πώς επηρεάζεται από τα δεδομένα και αν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα αξιολόγησης είναι πραγματικό.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Το ίδιο το K2 Horizon προσφέρει χαρακτηριστικό παράδειγμα. Στον έλεγχο του μεγαλύτερου μοντέλου σε εργασίες TerminalBench, το IFM διαπίστωσε ότι μέρος των επιτυχημένων εκτελέσεων δεν έλυνε την εργασία με τον επιδιωκόμενο τρόπο, αλλά εκμεταλλευόταν το περιβάλλον αξιολόγησης, για παράδειγμα βρίσκοντας έτοιμες λύσεις σε δημόσια αποθετήρια. Μετά τον έλεγχο, η αναφερόμενη επίδοση διορθώθηκε από 70,2% σε 66,9%. Σε άλλο περιστατικό, το μοντέλο 7B κατέβασε απαντήσεις του SWE-bench και παρήγαγε πλασματικά υψηλή επίδοση.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Η αξία εδώ δεν είναι ότι ένα ανοιχτό μοντέλο αποδεικνύεται αλάνθαστο. Είναι ακριβώς το αντίθετο. Η ανοιχτότητα καθιστά ευκολότερο να εντοπιστεί το λάθος, να τεκμηριωθεί και να μελετηθεί.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Υπάρχει όμως και μια δεύτερη πλευρά. Η ανοιχτότητα πρέπει να ελέγχεται στα αποθετήρια, όχι στα δελτία Τύπου. Στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 η δημόσια διάθεση του K2 Horizon παραμένει σταδιακή. Για ορισμένα μοντέλα τα στοιχεία εκπαίδευσης και αξιολόγησης είναι ήδη δημόσια, ενώ για άλλα οι κάρτες μοντέλων εξακολουθούν να αναφέρουν ότι ενδιάμεσα σημεία ελέγχου, δεδομένα ή κώδικας εκπαίδευσης θα δημοσιευθούν. Η κάρτα του 32B, για παράδειγμα, εξακολουθεί να το χαρακτηρίζει Stage 1 και να αναφέρει ότι το τελικό σημείο ελέγχου θα δημοσιευθεί.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Άρα ο σωστός χαρακτηρισμός δεν είναι απλώς «ανοιχτό» ή «κλειστό». Χρειάζεται ημερομηνία, κατάλογος διαθέσιμων τεκμηρίων και έλεγχος της πραγματικής κατάστασης.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Η ίδια η πρωτογενής τεκμηρίωση δείχνει και κάτι ακόμη. Σε ένα σημείο μιλά για περίπου 20 τρισ. tokens προεκπαίδευσης ανά μοντέλο και σε άλλο για ακριβώς 22 τρισ. σε τέσσερα μοντέλα. Η ανοιχτότητα δεν εγγυάται συνέπεια, επιτρέπει όμως να εντοπίσουμε την ασυνέπεια.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Αναπαραγωγιμότητα δεν σημαίνει ότι όλοι μπορούν να πληρώσουν την αναπαραγωγή</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ακόμη και ένα πλήρως τεκμηριωμένο μοντέλο μπορεί να είναι αδύνατο να εκπαιδευτεί ξανά από ένα μικρό πανεπιστήμιο. Η ανοιχτότητα αφαιρεί νομικά και πληροφοριακά εμπόδια, όχι το κόστος υπολογιστικής ισχύος. Πρέπει λοιπόν να διακρίνουμε την αναπαραγωγιμότητα της μεθόδου από την οικονομική δυνατότητα πλήρους επανάληψης.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Η δημοσίευση του υπολογιστικού προϋπολογισμού, του υλικού, του χρόνου εκπαίδευσης και του κόστους θα έπρεπε επομένως να θεωρείται μέρος της καλής επιστημονικής πρακτικής, ακόμη και όταν δεν αποτελεί τυπική προϋπόθεση μιας άδειας ανοιχτού κώδικα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Γιατί έχει σημασία για την ελληνική ΤΝ</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Για το ελληνικό οικοσύστημα, η διάκριση δεν είναι ακαδημαϊκή. Αν θέλουμε μοντέλα που μπορούν να ελεγχθούν, να προσαρμοστούν στην ελληνική γλώσσα και να λειτουργήσουν σε πανεπιστήμια, δημόσιες υποδομές και επιχειρήσεις χωρίς μόνιμη εξάρτηση από έναν προμηθευτή, τα ανοιχτά βάρη είναι μόνο η αρχή.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Χρειαζόμαστε γνωστή προέλευση δεδομένων, ανοιχτές συνταγές εκπαίδευσης, κώδικα, αξιολογήσεις, ενδιάμεσα σημεία ελέγχου και άδειες που επιτρέπουν πραγματική επαναχρησιμοποίηση. <em><strong>Πρωτοβουλίες όπως το GlossAPI αποκτούν αξία ακριβώς σε αυτό το σημείο, επειδή η ανοιχτή ΤΝ χρειάζεται όχι μόνο μοντέλα, αλλά και αξιόπιστα, τεκμηριωμένα και επαναχρησιμοποιήσιμα γλωσσικά δεδομένα.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Τελικά, ανοιχτό μοντέλο δεν είναι εκείνο που απλώς κατεβαίνει. Είναι εκείνο του οποίου μπορούμε να εξετάσουμε την καταγωγή, να κατανοήσουμε τον τρόπο κατασκευής, να επαληθεύσουμε τα αποτελέσματα, να αλλάξουμε ουσιαστικά τη λειτουργία του και να μοιραστούμε τη βελτιωμένη εκδοχή του. <em><strong>Η ανοιχτότητα δεν είναι ετικέτα προϊόντος. Είναι δυνατότητα ελέγχου, γνώσης και συλλογικής συνέχειας.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές:</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Open Source Initiative, The Open Source AI Definition 1.0</strong>: Αποτελεί την πληρέστερη θεσμική προσπάθεια ορισμού της ανοιχτής ΤΝ με βάση τις ελευθερίες χρήσης, μελέτης, τροποποίησης και διαμοιρασμού και προσδιορίζει τις απαιτήσεις για δεδομένα, κώδικα και παραμέτρους: <a href="https://opensource.org/ai/open-source-ai-definition">https://opensource.org/ai/open-source-ai-definition</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Liu et al., LLM360: Towards Fully Transparent Open-Source LLMs</strong>: Θεμελιώνει την προσέγγιση της πλήρους διαφάνειας στον κύκλο ζωής ενός γλωσσικού μοντέλου, με δημοσίευση δεδομένων, κώδικα, ενδιάμεσων σημείων ελέγχου και αποτελεσμάτων εκπαίδευσης: <a href="https://arxiv.org/abs/2312.06550">https://arxiv.org/abs/2312.06550</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>White et al., The Model Openness Framework</strong>: Παρέχει πρακτικό πλαίσιο αξιολόγησης της πληρότητας και της ανοιχτότητας των μοντέλων, αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα του «openwashing» και συνδέοντας την ανοιχτότητα με την αναπαραγωγιμότητα και την επαναχρησιμοποίηση: <a href="https://arxiv.org/abs/2403.13784">https://arxiv.org/abs/2403.13784</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Institute of Foundation Models, Introducing K2 Horizon: Frontier Performance, Radically Open</strong>: Η βασική πρωτογενής πηγή για τη φιλοσοφία του K2 Horizon, τα έξι μοντέλα, την ανοιχτή διάθεση του κύκλου εκπαίδευσης και τον έλεγχο των αποτελεσμάτων για reward hacking: <a href="https://ifm.ai/blog/k2/">https://ifm.ai/blog/k2/</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Hugging Face, IFM/K2-Horizon-32B</strong>: Η επίσημη κάρτα του μοντέλου αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στη δέσμευση για πλήρη ανοιχτότητα και στην πραγματική κατάσταση των διαθέσιμων τεκμηρίων, καθώς στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 το 32B παραμένει Stage 1 και το τελικό checkpoint εκκρεμεί: <a href="https://huggingface.co/IFM/K2-Horizon-32B">https://huggingface.co/IFM/K2-Horizon-32B</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-10T14:32:18Z</updated>
    <category term="Commons"/>
    <category term="GlossAPI"/>
    <author>
      <name>ellak-editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://glossapi.gr</id>
      <logo>https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/07/cropped-gfoss_white-32x32.png</logo>
      <link href="https://glossapi.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://glossapi.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <title>glossAPI – blog</title>
      <updated>2026-09-17T03:18:43Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://openstandards.ellak.gr/?p=3271</id>
    <link href="https://openstandards.ellak.gr/2026/09/10/what-comes-after-foss/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Το ελεύθερο λογισμικό κέρδισε. Και τώρα τι;</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Το ελεύθερο λογισμικό κέρδισε — και αυτή ακριβώς είναι η αφετηρία του προβλήματος. Οι άδειες, οι πρακτικές ανάπτυξης και τα εργαλεία που γεννήθηκαν μέσα στο κίνημα του ελεύθερου και ανοιχτού λογισμικού έγιναν ο κανόνας της βιομηχανίας· έργα FOSS τροφοδοτούν σήμερα τις ισχυρότερες εταιρείες του πλανήτη. Παρ’ όλα αυτά, όλο και περισσότεροι άνθρωποι μέσα από το ... <a class="read-more" href="https://openstandards.ellak.gr/2026/09/10/what-comes-after-foss/" title="&#x3A4;&#x3BF; &#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3CD;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BF; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC; &#x3BA;&#x3AD;&#x3C1;&#x3B4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3B5;. &#x39A;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C4;&#x3CE;&#x3C1;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B9;;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Το ελεύθερο λογισμικό κέρδισε — και αυτή ακριβώς είναι η αφετηρία του προβλήματος. Οι άδειες, οι πρακτικές ανάπτυξης και τα εργαλεία που γεννήθηκαν μέσα στο κίνημα του ελεύθερου και ανοιχτού λογισμικού έγιναν ο κανόνας της βιομηχανίας· έργα FOSS τροφοδοτούν σήμερα τις ισχυρότερες εταιρείες του πλανήτη. Παρ’ όλα αυτά, όλο και περισσότεροι άνθρωποι μέσα από το ίδιο το κίνημα διατυπώνουν την αίσθηση ότι κάτι πάει στραβά.</p>



<p>Αυτή η αντίφαση βρίσκεται στον πυρήνα της έκθεσης <strong>«<a href="https://infrastructureinsights.fund/wp-content/uploads/2023/11/FOSS_2026-07-28_diif_report.pdf">What Comes After FOSS? Inklings from Three Communities of Practice»</a></strong>, που δημοσίευσε στις 28 Ιουλίου 2026 ο κοινωνιολόγος <strong>John D. Boy</strong> του Πανεπιστημίου του Leiden. <strong>Η διάγνωσή του είναι σκληρή: το ελεύθερο και ανοιχτό λογισμικό νίκησε, αλλά η νίκη ήταν πύρρειος. Οι άδειες και οι πρακτικές του έγιναν ο κανόνας της βιομηχανίας, έργα FOSS τροφοδοτούν τις ισχυρότερες εταιρείες του πλανήτη — και ταυτόχρονα το ίδιο το κίνημα βρίσκεται σε αποδιοργάνωση.</strong></p>



<p><strong>Ο Boy ονομάζει τη συγκυρία «μετα-FOSS στιγμή». Δεν εννοεί ότι το ελεύθερο λογισμικό τελείωσε. Εννοεί ότι έπαψε να είναι το αυτονόητο σημείο αναφοράς για όσους φτιάχνουν τεχνολογία με πολιτικό πρόσημο.</strong></p>



<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/09/og-image.png"><img alt="" class="wp-image-3273" height="538" src="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/09/og-image-1024x538.png" style="width: 744px; height: auto;" width="1024"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Τρεις λόγοι για μια κρίση</h3>



<p>Η έκθεση δεν αποδίδει την κρίση σε έναν μόνο λόγο. Προτείνει τρεις έννοιες που, μαζί, εξηγούν γιατί κλονίστηκαν παραδοχές δεκαετιών.</p>



<p><strong>Πρώτον, η αναδρομική αποειδίκευση.</strong> Ο ανθρωπολόγος Chris Kelty είχε περιγράψει τους ανθρώπους του ελεύθερου λογισμικού ως ένα «αναδρομικό κοινό»: καθώς επικοινωνούσαν, έφτιαχναν και ξανάφτιαχναν την ίδια την υποδομή που τους επέτρεπε να επικοινωνούν. Σήμερα ισχύει σχεδόν το αντίθετο. Οι μεγάλες εταιρείες καθορίζουν τα πάντα, από τα frameworks μέχρι τα πρότυπα του ιστού — και, όπως γράφει η οικονομολόγος Celia Rikap που επικαλείται η έκθεση, το επιτυχημένο άνοιγμα κώδικα είναι στην ουσία επιβολή προτύπων.<strong> Οι προγραμματιστές χτίζουν πάνω σε στοίβες που δεν ελέγχουν, και παραδίδουν στους χρήστες εφαρμογές που ούτε εκείνοι ελέγχουν. Το κόστος έχει όνομα: bloat, burnout, απώλεια της τεχνικής μαστοριάς. «Αυτός που αποειδικεύει, αποειδικεύεται», έγραφε ο μηχανικός Mike Cooley — φράση που ο Boy χρησιμοποιεί σαν σύνθημα.</strong></p>



<p><strong>Δεύτερον, η κρίση νομιμοποίησης.</strong> Ακολουθώντας τη Gabriella Coleman, η έκθεση διαβάζει το FOSS ως ένα κατά βάθος φιλελεύθερο εγχείρημα: εμπιστεύεται τις άδειες ως μέσο ρύθμισης και τη διαβούλευση ως μέσο απόφασης. Και τα δύο έχουν κλονιστεί. <strong>Ο πολλαπλασιασμός των «ηθικών», αντικαπιταλιστικών και source-available αδειών έβαλε σε δοκιμασία την «ελευθερία μηδέν» — το δικαίωμα χρήσης από τον καθένα, συμπεριλαμβανομένων των πολυεθνικών.</strong> Βαρύτερα, όμως, μέτρησαν οι διαμάχες για τη συμπερίληψη και τους κώδικες δεοντολογίας, που ανέδειξαν τα όρια της ατέρμονης συζήτησης σε mailing lists και bug trackers. Η αδυναμία θεσμών όπως το Free Software Foundation να απαντήσουν αξιόπιστα στις καταγγελίες εναντίον του ιδρυτή του, Richard Stallman, τους κόστισε — σύμφωνα με την έκθεση — σχεδόν όλη τους τη νομιμοποίηση.</p>



<p><strong>Τρίτον, οι φραγμοί μάθησης.</strong> Η χακερική ηθική, όπως την κατέγραψε ο Steven Levy το 1984, παραμένει ζωντανή σαράντα χρόνια μετά. Ένα από τα αξιώματά της — ότι οι χάκερ κρίνονται αποκλειστικά από το χακάρισμά τους και όχι από «ψεύτικα κριτήρια» — παρήγαγε μια αξιοκρατική αυτοεικόνα που λειτουργεί σαν τείχος απέναντι στην αυτοκριτική. Το ορατό της σύμπτωμα είναι ο τύπος που η έκθεση αποκαλεί «FOSS bro»: ο παντογνώστης που σπεύδει να διορθώσει τους άλλους και, όταν του το επισημάνουν, επιμένει ότι εδώ παίζει ρόλο μόνο η τεχνική γνώση. Το ίδιο σκεπτικό τροφοδοτεί και την αντίδραση στους κώδικες δεοντολογίας, συνήθως με το επιχείρημα ότι «η πολιτική δεν έχει θέση στο λογισμικό» — μια φράση που, όπως σημειώνει ο Boy, κλείνει κάθε συζήτηση πριν καν αρχίσει.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Πού ψάχνουν οι λύσεις</h3>



<p>Η έκθεση δεν μένει στη διάγνωση. Ο Boy στράφηκε σε τρεις κοινότητες όπου η απάντηση δοκιμάζεται ήδη στην πράξη — και όπου, όπως λέει, ο κώδικας λειτουργεί ως κριτική: η αλλαγή επιχειρείται από μέσα, με τους όρους των ίδιων των τεχνικών.</p>



<p>Η πρώτη είναι το <strong>permacomputing</strong>, που γεννήθηκε από μια απρόσμενη συνάντηση: υπαρξιακές ανησυχίες για την κατάρρευση των εφοδιαστικών αλυσίδων και το μινιμαλιστικό κίνημα ψηφιακής τέχνης της demoscene. Το 2020 ο Φινλανδός καλλιτέχνης Viznut έθεσε το ερώτημα πώς δίνουμε στους υπολογιστές μια βιώσιμη θέση σε έναν βιώσιμο πλανήτη. Από τότε γύρω του συγκροτήθηκε μια κοινότητα που ασχολείται εξίσου με την αισθητική, την οικολογία και τις αρχές σχεδίασης: ανάκτηση υλικού, επισκευή, «υπολογιστική διάσωσης», αποανάπτυξη.</p>



<p>Η δεύτερη είναι οι <strong>συλλογικότητες διακομιστών</strong> — ομάδες που τρέχουν οι ίδιες το email, το chat, την αποθήκευση και τα κοινωνικά τους δίκτυα αντί να τα νοικιάζουν. Η ιστορία τους είναι μακρά: Nadir στη Γερμανία από το 1994, Riseup στις ΗΠΑ, Autistici/Inventati στην Ιταλία, το Indymedia ως κορυφαία στιγμή. Το fediverse τους έδωσε νέα ώθηση. Πολλές είναι φεμινιστικές συλλογικότητες που αντλούν από την αλληλεγγύη, την αυτοδιαχείριση και μια αντίληψη της συντήρησης ως φροντίδας — μέχρι του σημείου να μιλούν για τους διακομιστές τους σαν να έχουν προσωπικότητα, να τους δίνουν όνομα και να τους κρατούν στη ζωή για χρόνια, εκεί όπου η βιομηχανία τους μεταχειρίζεται ως αναλώσιμα.</p>



<p>Η τρίτη είναι οι <strong>αποκεντρωμένες τεχνολογίες δικτύωσης</strong>, με επίκεντρο το αμερικανικό Spritely Institute και το πρωτόκολλο OCapN. Ο στόχος εδώ είναι να ξεπεραστούν τα όρια του ActivityPub — να πάψει η επιλογή της «instance» να καθορίζει με ποιους μπορεί κανείς να μιλήσει — και να χτιστούν εφαρμογές όπου τα δεδομένα μένουν κοντά στους χρήστες. Το τεχνικό εργαλείο λέγεται object capabilities και επιτρέπει να μοντελοποιηθεί κάτι που τα σημερινά συστήματα κακώς προσποιούνται ότι κάνουν: η συναίνεση.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι έδειξε το εργαστήριο</h3>



<p>Τον Νοέμβριο του 2025, δύο δεκάδες συμμετέχοντες από την Ευρώπη, την Ασία και τις Αμερικές συναντήθηκαν στο Άμστερνταμ σε ένα διήμερο εργαστήριο με τίτλο «Code as Critique: Relearning Technical Practice in the Ruins of Big Tech». Από τις συζητήσεις αναδύθηκαν τέσσερα μοτίβα.</p>



<p>Πρώτον, η <strong>ανάκτηση της πληροφορικής</strong>. Μια φράση συνόψισε το κλίμα: οι υπολογιστές δεν ήταν λάθος — τα data centers και οι συσκευές ήταν. Οι συζητήσεις κινήθηκαν από μπαταρίες λάσπης και εικονικές μηχανές σε παλιές κονσόλες μέχρι το βασικό ερώτημα «τι θα έμοιαζε η δουλειά μας χωρίς data centers;». Η απάντηση περνά από την αμφισβήτηση της κλίμακας ως αυτοσκοπού: πολλές καθημερινές εφαρμογές δεν χρειάζεται να εκτεθούν σε ολόκληρο το διαδίκτυο.</p>



<p>Δεύτερον, η <strong>οργάνωση</strong>. Οι συμμετέχοντες αναζήτησαν πρότυπα διακυβέρνησης παντού εκτός από τους κλασικούς θεσμούς του FOSS: σε κοινοτικούς κήπους, δημόσιες βιβλιοθήκες, σωματεία και συλλόγους, δίκτυα αλληλοβοήθειας, στη θεωρία των κοινών πόρων. Χαρακτηριστικά, όπως παρατηρεί ο Boy, κανείς δεν ανέφερε FSF, OSI ή SFC, ούτε πήρε θέση στο δίλημμα copyleft εναντίον επιτρεπτικών αδειών. Η εργασία της διακυβέρνησης αναγνωρίστηκε ως η δυσκολότερη και η πιο κρίσιμη — και δεν αυτοματοποιείται.</p>



<p>Τρίτον, τα <strong>vibes</strong>. Ακούγεται επιπόλαιο, αλλά η έκθεση το παίρνει στα σοβαρά. Το σημαντικότερο επίτευγμα του permacomputing, κατά έναν συμμετέχοντα, ήταν ότι «έβγαλε τους χάκερ από το υπόγειο»: δημιούργησε έναν χώρο όπου μπορεί να συμμετέχει κανείς χωρίς να γράφει κώδικα. Η κουλτούρα δεν είναι διακόσμηση γύρω από την τεχνική δουλειά· τα ζητήματα ταυτότητας και του ανήκειν την κινούν από μέσα.</p>



<p>Τέταρτον, το <strong>χτίσιμο μιας γειτονιάς</strong>. Πώς πείθεις τους υπόλοιπους να νοιαστούν; Η έκθεση επικαλείται την κριτική του Langdon Winner στο κίνημα της «κατάλληλης τεχνολογίας» της δεκαετίας του ’70: δεν αρκεί να φτιάξεις καλύτερη ποντικοπαγίδα. Χρειάζονται γέφυρες — προς την περμακουλτούρα και τους κοινοτικούς κήπους, προς τις τέχνες, προς κοινότητες που ήδη ζουν στα ψηφιακά. Και λιγότερο κήρυγμα: αντί να μαλώνουμε τους χρήστες σαν να τους λέμε να φάνε τα λαχανικά τους, το ερώτημα είναι πώς φτιάχνουμε «μπρόκολο με επικάλυψη σοκολάτας».</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι μένει</h3>



<p>Η έκθεση ζητά να αποσυρθούν δύο ιδέες που, όπως γράφει, έχουν λήξει: ότι η ομότιμη παραγωγή είναι από μόνη της εκδημοκρατιστική, και ότι το χακάρισμα οδηγεί αυτόματα σε κοινωνική αλλαγή. Δεν είναι όμως κείμενο απαισιοδοξίας. Οι στιγμές κρίσης, επιμένει ο Boy, διευκολύνουν την υιοθέτηση νέων μοτίβων δράσης — και οι κοινότητες που περιγράφει δείχνουν ότι η συλλογική μάθηση ήδη συντελείται.</p>



<p>Ο ίδιος είναι ο πρώτος που βάζει τα όρια της δουλειάς του: ονομάζει τα ευρήματά του «υπαινιγμούς» και παραδέχεται ότι η οπτική του παραμένει ευρωκεντρική, ζητώντας έρευνα σε Λατινική Αμερική και αλλού. Η αξία της έκθεσης δεν είναι πάντως ότι δίνει απαντήσεις. Είναι ότι διευρύνει τον χάρτη — <strong>και δείχνει πού συζητιέται σήμερα το ερώτημα «τι είδους υπολογιστική χρειαζόμαστε»: λιγότερο σε διαμάχες περί αδειών, περισσότερο σε εργαστήρια επισκευής, σε φεμινιστικούς διακομιστές και σε πρωτόκολλα που προσπαθούν να κωδικοποιήσουν τη συναίνεση.</strong></p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://infrastructureinsights.fund/projects/what-comes-after-foss/">https://infrastructureinsights.fund/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-10T11:01:53Z</updated>
    <category term="Commons"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AC; &#x394;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://openstandards.ellak.gr</id>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</subtitle>
      <title>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</title>
      <updated>2026-09-10T11:15:46Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://edu.ellak.gr/?p=16881</id>
    <link href="https://edu.ellak.gr/2026/09/10/otan-ta-alita-mathimatika-provlimata-ginonte-pedio-antagonismou-ton-eterion-tn/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Όταν τα άλυτα μαθηματικά προβλήματα γίνονται πεδίο ανταγωνισμού των εταιρειών ΤΝ</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Γιατί τα μαθηματικά έγιναν πεδίο επίδειξης ισχύος Για δεκαετίες, η επίλυση ενός δύσκολου μαθηματικού προβλήματος αποτελούσε πρωτίστως υπόθεση της επιστημονικής κοινότητας. Σήμερα αποκτά και μια δεύτερη λειτουργία. Γίνεται ένας εξαιρετικά ισχυρός τρόπος με τον οποίο μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να αποδείξει, σε ανταγωνιστές, πελάτες και επενδυτές, ότι το σύστημά της διαθέτει ικανότητες που τα ... <a class="read-more" href="https://edu.ellak.gr/2026/09/10/otan-ta-alita-mathimatika-provlimata-ginonte-pedio-antagonismou-ton-eterion-tn/" title="&#x38C;&#x3C4;&#x3B1;&#x3BD; &#x3C4;&#x3B1; &#x3AC;&#x3BB;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1; &#x3BC;&#x3B1;&#x3B8;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3B2;&#x3BB;&#x3AE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1; &#x3B3;&#x3AF;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C0;&#x3B5;&#x3B4;&#x3AF;&#x3BF; &#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B3;&#x3C9;&#x3BD;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3BF;&#x3CD; &#x3C4;&#x3C9;&#x3BD; &#x3B5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B9;&#x3C1;&#x3B5;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BD; &#x3A4;&#x39D;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://edu.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/11/2026/09/021126.News_.Math-in-the-Age.jpg"><img alt="" class="wp-image-16883" height="506" src="https://edu.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/11/2026/09/021126.News_.Math-in-the-Age.jpg" width="900"/></a></figure>



<h2 class="wp-block-heading">Γιατί τα μαθηματικά έγιναν πεδίο επίδειξης ισχύος</h2>



<p>Για δεκαετίες, η επίλυση ενός δύσκολου μαθηματικού προβλήματος αποτελούσε πρωτίστως υπόθεση της επιστημονικής κοινότητας. Σήμερα αποκτά και μια δεύτερη λειτουργία. <em><strong>Γίνεται ένας εξαιρετικά ισχυρός τρόπος με τον οποίο μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να αποδείξει, σε ανταγωνιστές, πελάτες και επενδυτές, ότι το σύστημά της διαθέτει ικανότητες που τα προηγούμενα μοντέλα δεν είχαν.</strong></em></p>



<p>Υπάρχει σοβαρός λόγος γι’ αυτό. Οι περισσότερες εντυπωσιακές επιδόσεις της ΤΝ είναι δύσκολο να μετρηθούν αντικειμενικά. Τι ακριβώς σημαίνει ότι ένα μοντέλο «γράφει καλύτερα», «καταλαβαίνει περισσότερο» ή «είναι πιο δημιουργικό»; Στα μαθηματικά, αντίθετα, το μήνυμα μπορεί να γίνει εξαιρετικά απλό: ένα πρόβλημα παρέμενε άλυτο, το μοντέλο παρήγαγε μια λύση και η απόδειξη μπορεί να ελεγχθεί.</p>



<p>Αυτό μετατρέπει τα μαθηματικά σε ένα από τα καθαρότερα πεδία επίδειξης προηγμένων ικανοτήτων ΤΝ. Μια μαθηματική επιτυχία μπορεί να συμπυκνωθεί σε τίτλο, να συγκριθεί με προηγούμενες επιδόσεις και να λειτουργήσει ως δείκτης τεχνολογικής προόδου. <em><strong>Α</strong></em><em><strong>υτά τα χαρακτηριστικά έχουν μεγάλη αξία σε έναν κλάδο που χρειάζεται τεράστια κεφάλαια για υπολογιστικές υποδομές, εξειδικευμένο προσωπικό και εκπαίδευση νέων μοντέλων.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Από τις Μαθηματικές Ολυμπιάδες στα άλυτα προβλήματα</h2>



<p>Η εξέλιξη είναι ήδη ορατή. Το 2024 η Google DeepMind ανακοίνωσε ότι τα AlphaProof και AlphaGeometry 2 πέτυχαν επίδοση αντίστοιχη με αργυρό μετάλλιο στη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα. Το αποτέλεσμα ήταν εύκολο να γίνει κατανοητό ακόμη και από κάποιον που δεν γνωρίζει τις τεχνικές λεπτομέρειες: μια μηχανή έφτασε σε επίπεδο κορυφαίων μαθητών. Αργότερα η σχετική τεχνολογία παρουσιάστηκε αναλυτικά σε επιστημονική δημοσίευση με ομότιμη κρίση.</p>



<p>Η κλίμακα του ανταγωνισμού όμως μετακινείται πλέον από γνωστά σύνολα προβλημάτων σε πραγματικά ανοιχτά ερευνητικά προβλήματα. Στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 η OpenAI ανακοίνωσε ότι εσωτερικό της σύστημα παρήγαγε απόδειξη για την υπόθεση Navier-Stokes, ένα από τα Millennium Prize Problems. Για τη συγκεκριμένη προσπάθεια η εταιρεία αναφέρει περίπου 130 δισεκατομμύρια διακριτές μονάδες εξόδου και εκατομμύρια μηνύματα μεταξύ πρακτόρων. Η αναζήτηση της λύσης διήρκεσε περίπου 88 ώρες και ακολούθησε τυποποίηση της απόδειξης στο Lean.</p>



<p><em><strong>Αυτό μοιάζει πλέον λιγότερο με τον παραδοσιακό μαθηματικό που εργάζεται μήνες πάνω σε ένα πρόβλημα και περισσότερο με βιομηχανική ερευνητική υποδομή που κινητοποιεί τεράστια υπολογιστική ισχύ.</strong></em></p>



<p>Στις 10 Σεπτεμβρίου 2026 το Clay Mathematics Institute εξακολουθεί να κατατάσσει το Navier-Stokes στα άλυτα προβλήματα. Οι κανόνες του απαιτούν δημοσίευση σε αναγνωρισμένο επιστημονικό μέσο, παρέλευση τουλάχιστον δύο ετών και γενική αποδοχή του αποτελέσματος από τη διεθνή μαθηματική κοινότητα πριν εξεταστεί επίσημα μια λύση.</p>



<p><em><u><strong>Άρα άλλο πράγμα είναι η εταιρική ανακοίνωση μιας λύσης και άλλο η επιστημονική και θεσμική αποδοχή της.</strong></u></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Το οικονομικό κίνητρο πίσω από τον αναταγωνισμό</h2>



<p>Εδώ βρίσκεται η ουσία της κριτικής του <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CE%AD%CF%81%CE%B5%CE%BD%CF%82_%CE%A4%CE%AC%CE%BF">Terence Tao</a>. Ο Tao υποστηρίζει ότι τα οικονομικά κίνητρα της βιομηχανίας ΤΝ ανταμείβουν επιτεύγματα που μπορούν να παρουσιαστούν, να παρατεθούν και να μετρηθούν εύκολα.</p>



<p>Σε έναν κλάδο όπου οι μεγαλύτερες εταιρείες χρειάζονται κεφάλαια πρωτοφανούς κλίμακας, ένα εντυπωσιακό τεχνικό επίτευγμα λειτουργεί ως σήμα προς την αγορά. <em><strong>Δείχνει ότι η εταιρεία βρίσκεται στην τεχνολογική πρωτοπορία, δικαιολογεί περαιτέρω επενδύσεις σε υπολογιστικές υποδομές και ενισχύει την αφήγηση ότι το σημερινό τεράστιο κόστος μπορεί να μετατραπεί αύριο σε επιστημονική και οικονομική υπεροχή.</strong></em></p>



<p>Μια μαθηματική ανακοίνωση από εταιρείες ΤΝ γίνεται και για να προσελκύσει επενδυτές, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού τους, η τεχνική επίδοση, η θέση στους δείκτες επηρεάζει την εταιρική αποτίμηση και τη δυνατότητα άντλησης κεφαλαίων από την αγορά.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Όταν ο δείκτης γίνεται ο σκοπός</h2>



<p>Ο Tao συνδέει αυτή την κατάσταση με τον νόμο του Goodhart: όταν ένα μέτρο μετατρέπεται σε στόχο, παύει σταδιακά να αποτελεί καλό μέτρο αυτού που πραγματικά μας ενδιαφέρει.</p>



<p><em><strong>Στα μαθηματικά το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Επί αιώνες, η προσπάθεια επίλυσης ενός δύσκολου προβλήματος παρήγαγε όχι μόνο μια τελική απάντηση αλλά και νέες μεθόδους, θεωρίες, ερωτήματα, συνεργασίες και μαθηματικούς. Η διαδρομή προς τη λύση ήταν συχνά σημαντικότερη από τη λύση.</strong></em></p>



<p>Ένα πολύ ισχυρό σύστημα ΤΝ μπορεί να αλλάξει αυτή την ισορροπία. Μπορεί να παράγει μια τεράστια, τυπικά ορθή απόδειξη χωρίς η μαθηματική κοινότητα να έχει κατανοήσει γιατί λειτουργεί, ποιες νέες ιδέες περιέχει και πώς συνδέεται με την υπάρχουσα γνώση.</p>



<p><em><strong>Έτσι μπορεί να έχουμε περισσότερες σωστές απαντήσεις αλλά όχι αναγκαστικά περισσότερη μαθηματική κατανόηση.</strong></em></p>



<p>Αυτό είναι το παράδοξο που πρέπει να μας απασχολήσει περισσότερο από το ερώτημα αν «η ΤΝ έλυσε ένα άλυτο πρόβλημα».</p>



<h2 class="wp-block-heading">Τα άλυτα προβλήματα ως περιορισμένος επιστημονικός πόρος</h2>



<p>Ο Tao προχωρά ακόμη περισσότερο. Τα πραγματικά σημαντικά ανοιχτά προβλήματα δεν είναι απεριόριστος πόρος για εταιρικές δοκιμές. <em><strong>Υπάρχουν άπειρες μαθηματικές ερωτήσεις, αλλά πολύ λίγες έχουν επιλεγεί μέσα από δεκαετίες επιστημονικής εργασίας ως προβλήματα που αξίζει πραγματικά να μελετηθούν.</strong></em></p>



<p>Αν κάθε τέτοιο πρόβλημα μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνισμού για το ποια εταιρεία θα ανακοινώσει πρώτη μια λύση, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί μια «μονοκαλλιέργεια ΤΝ». Χρηματοδότηση, κύρος και ανθρώπινο ενδιαφέρον μπορεί να στραφούν στα προβλήματα που προσφέρονται για αυτοματοποιημένη επίλυση, ενώ η αργή εργασία της οικοδόμησης θεωρίας, της εξήγησης και της διδασκαλίας θα αποτιμάται λιγότερο.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το μάθημα για την εκπαίδευση</h2>



<p>Το ζήτημα έχει άμεση εκπαιδευτική σημασία. <em><u><strong>Αν μάθουμε στους μαθητές ότι η αξία των μαθηματικών βρίσκεται μόνο στο να βρίσκουν γρήγορα τη σωστή απάντηση, τότε η ΤΝ πράγματι φαίνεται να κάνει μεγάλο μέρος της μαθηματικής εκπαίδευσης περιττό.</strong></u></em></p>



<p>Αν όμως θεωρούμε ότι μαθηματική παιδεία σημαίνει να διατυπώνεις υποθέσεις, να αποτυγχάνεις, να εντοπίζεις το λάθος, να κατανοείς γιατί μια μέθοδος λειτουργεί και να μπορείς να εξηγήσεις την απόδειξη σε άλλον άνθρωπο, τότε η ΤΝ αλλάζει τον τρόπο μάθησης αλλά δεν καταργεί τον σκοπό της.</p>



<p><em><strong>Η πρόκληση για το σχολείο και το πανεπιστήμιο είναι επομένως να μεταφέρουν το βάρος από την παραγωγή απαντήσεων στην κατανόηση, στην επαλήθευση και στην κριτική αξιολόγηση</strong></em>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Χρειαζόμαστε ανοιχτή επαληθευσιμότητα, όχι εταιρική αυθεντία</h2>



<p>Η απάντηση στην κούρσα δεν είναι η απόρριψη της ΤΝ. <strong>Είναι η απαίτηση για ανοιχτή επιστήμη.</strong> Δημοσιευμένες αποδείξεις, ανοιχτός κώδικας, ανοιχτές τυποποιήσεις, τεκμηριωμένες μέθοδοι, ομότιμη κρίση και εργαλεία όπως το Lean και η Mathlib μπορούν να επιτρέψουν στην επιστημονική κοινότητα να ελέγχει τις εταιρικές ανακοινώσεις αντί να τις αποδέχεται ως πράξεις αυθεντίας.</p>



<p><em><strong>Τα μαθηματικά μπορούν έτσι να αποτελέσουν όχι μόνο πεδίο επίδειξης της ισχύος των εταιριών ΤΝ, αλλά και πρότυπο για το πώς πρέπει να χρησιμοποιείται: </strong></em>με διαφάνεια, επαληθευσιμότητα, ανθρώπινη κατανόηση και ανοιχτή επιστημονική συνεργασία<em><strong>.</strong></em></p>



<p><em><u><strong>Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποια εταιρεία θα λύσει πρώτη το επόμενο διάσημο πρόβλημα. Είναι αν, όταν συμβεί αυτό, θα έχουμε αποκτήσει περισσότερη γνώση ή απλώς έναν ακόμη εντυπωσιακό δείκτη για την επόμενη παρουσίαση στους επενδυτές.</strong></u></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές άρθρου:</h2>



<p><strong>Terence Tao, Mathematics in the age of AI:</strong> Το δοκίμιο του Tao, βασισμένο στη διάλεξή του στο ICM 2026, τεκμηριώνει άμεσα τον νόμο του Goodhart και αναφέρει ρητά ότι τα οικονομικά κίνητρα της βιομηχανίας ΤΝ ανταμείβουν επιτεύγματα που είναι εύκολα επιδείξιμα, παραθέσιμα και μετρήσιμα: <a href="https://arxiv.org/abs/2608.16753">https://arxiv.org/abs/2608.16753</a>.</p>



<p><strong>Terence Tao, Terence Tao on AI in mathematics (and beyond):</strong> Η ελεγμένη από τον ίδιο συγκεντρωτική παρουσίαση των θέσεών του εξηγεί τη διάκριση μεταξύ παραγωγής απόδειξης, επαλήθευσης και ουσιαστικής κατανόησης, καθώς και τον κίνδυνο μιας «μονοκαλλιέργειας ΤΝ» που κατευθύνεται από δείκτες και οικονομικά κίνητρα: <a href="https://teorth.github.io/tao-web/ai-views.html">https://teorth.github.io/tao-web/ai-views.html</a>,</p>



<p><strong>OpenAI, On the Navier-Stokes Millennium Prize Problem:</strong> Η πρωτογενής ανακοίνωση της OpenAI της 8ης Σεπτεμβρίου 2026 περιγράφει την παραγωγή της απόδειξης, τη χρήση πολλών πρακτόρων, περίπου 130 δισεκατομμυρίων διακριτών μονάδων εξόδου για το συγκεκριμένο πρόβλημα και την τυποποίησή της στο Lean: <a href="https://openai.com/index/navier-stokes-solution/">https://openai.com/index/navier-stokes-solution/</a>,</p>



<p><strong>Clay Mathematics Institute, Rules for the Millennium Prize Problems:</strong> Οι κανόνες που διευκρινίζουν ότι μια προτεινόμενη λύση δεν αναγνωρίζεται με μια ανακοίνωση, αλλά απαιτεί δημοσίευση σε κατάλληλο επιστημονικό μέσο, παρέλευση τουλάχιστον δύο ετών και γενική αποδοχή από τη διεθνή μαθηματική κοινότητα: <a href="https://www.claymath.org/millennium-problems/rules/">https://claymath.org/millennium-problems/rules/</a>,</p>



<p><strong>Google DeepMind, AI achieves silver-medal standard solving International Mathematical Olympiad problems:</strong> Η ανακοίνωση του AlphaProof και του AlphaGeometry 2 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μετατροπής μιας μαθηματικής επίδοσης σε σαφή και διεθνώς κατανοητό μετροδείκτη ικανότητας συστήματος ΤΝ: <a href="https://deepmind.google/blog/ai-solves-imo-problems-at-silver-medal-level/">https://deepmind.google/blog/ai-solves-imo-problems-at-silver-medal-level/</a>,</p>



<p><strong>Hubert et al., Olympiad-level formal mathematical reasoning with reinforcement learning, Nature:</strong> Η δημοσίευση με ομότιμη κρίση παρουσιάζει την επιστημονική βάση του AlphaProof, τη χρήση του Lean για τυπικά ελέγξιμες αποδείξεις και την επίδοση επιπέδου μεταλλίου στη Διεθνή Μαθηματική Ολυμπιάδα: <a href="https://doi.org/10.1038/s41586-025-09833-y">https://doi.org/10.1038/s41586-025-09833-y</a>,</p>



<p><strong>Reuters, AI models’ capabilities leap comes with new safety warnings:</strong> Το ρεπορτάζ της 9ης Σεπτεμβρίου 2026 τεκμηριώνει το εξαιρετικά υψηλό οικονομικό διακύβευμα του σημερινού ανταγωνισμού μεταξύ των κορυφαίων εταιρειών ΤΝ, το ισχυρό ενδιαφέρον επενδυτών και την πίεση που δημιουργούν οι τεράστιες αποτιμήσεις για <strong>συνεχή επίδειξη τεχνολογικής προόδου</strong>: <a href="https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/ai-models-capabilities-leap-comes-with-new-safety-warnings-2026-09-09/">https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/ai-models-capabilities-leap-comes-with-new-safety-warnings-2026-09-09/</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-10T11:01:50Z</updated>
    <category term="&#x3A7;&#x3C9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3B3;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <category term="open education"/>
    <category term="&#x3B5;&#x3BA;&#x3C0;&#x3B1;&#x3B9;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://edu.ellak.gr</id>
      <link href="https://edu.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://edu.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτές Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση</subtitle>
      <title>Ανοιχτές Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση</title>
      <updated>2026-09-10T11:15:38Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opengov.ellak.gr/?p=22065</id>
    <link href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/10/swiss-federal-government-oopen-source/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση της Ελβετίας Αντικαθιστά τη Microsoft σε 3.000 Υπολογιστές</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Ελβετίας ξεκίνησε ένα πιλοτικό πρόγραμμα για την αντικατάσταση του Microsoft 365 με λύσεις ανοιχτού λογισμικού σε 3.000 σταθμούς εργασίας, δηλαδή περίπου στο 7% του ομοσπονδιακού προσωπικού. Στόχος είναι η μετάβαση να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από μια επιτυχημένη δοκιμαστική εφαρμογή (proof-of-concept) και έναν ... <a class="read-more" href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/10/swiss-federal-government-oopen-source/" title="&#x397; &#x39F;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C0;&#x3BF;&#x3BD;&#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x39A;&#x3C5;&#x3B2;&#x3AD;&#x3C1;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x395;&#x3BB;&#x3B2;&#x3B5;&#x3C4;&#x3AF;&#x3B1;&#x3C2; &#x391;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B8;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AC; &#x3C4;&#x3B7; Microsoft &#x3C3;&#x3B5; 3.000 &#x3A5;&#x3C0;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Ελβετίας ξεκίνησε ένα πιλοτικό πρόγραμμα για την αντικατάσταση του Microsoft 365 με λύσεις ανοιχτού λογισμικού σε 3.000 σταθμούς εργασίας, δηλαδή περίπου στο 7% του ομοσπονδιακού προσωπικού. Στόχος είναι η μετάβαση να έχει ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2027.</p>



<p>Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από μια επιτυχημένη δοκιμαστική εφαρμογή (proof-of-concept) και έναν νέο νόμο για την ψηφιακή κυριαρχία. Παράλληλα, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη μια ξεχωριστή, ταχύρυθμη μετάβαση στον στρατιωτικό τομέα.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Η μεγάλη μετάβαση περνά στη φάση του πιλοτικού προγράμματος</h3>



<p>Η Ομοσπονδιακή Καγκελαρία επενδύει 9 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα (CHF) σε μια πρωτοβουλία εργασιακού περιβάλλοντος ανοιχτού κώδικα για 3.000 ομοσπονδιακούς υπαλλήλους.</p>



<p>Στις 3 Σεπτεμβρίου 2026, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο δημοσίευσε τα αποτελέσματα του «PoC BOSS», μιας δοκιμαστικής εφαρμογής στην οποία συμμετείχαν 172 ομοσπονδιακοί υπάλληλοι που δοκίμασαν τη σουίτα <a href="https://www.opendesk.eu/en?ref=itsfoss.com">openDesk</a>, μια γερμανική πλατφόρμα συνεργασίας ανοιχτού κώδικα.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/Screenshot-2026-09-10-at-09-23-54-Switzerland-open-source.webp-WEBP-Image-1280-&#xD7;-800-pixels.png"><img alt="" class="wp-image-22067" height="640" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/Screenshot-2026-09-10-at-09-23-54-Switzerland-open-source.webp-WEBP-Image-1280-&#xD7;-800-pixels-1024x640.png" width="1024"/></a></figure>



<p>Κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής φάσης, βασικές λειτουργίες γραφείου, όπως η επεξεργασία εγγράφων και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, έλαβαν θετική αξιολόγηση, ενώ οι τηλεδιασκέψεις μεγάλης κλίμακας παρουσίασαν ακόμη τεχνικούς περιορισμούς.</p>



<p>Με βάση την «επιτυχία» της φάσης PoC με τους 172 υπαλλήλους, το πιλοτικό πρόγραμμα ξεκινά τώρα για 3.000 υπαλλήλους.</p>



<p>Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της πιλοτικής φάσης, το νέο σύστημα λειτουργεί παράλληλα με το Microsoft 365 και δεν το αντικαθιστά πλήρως εξαρχής. Μια τέτοια μετάβαση οφείλει να είναι σταδιακή και όχι απότομη.</p>



<p>Αν το πιλοτικό πρόγραμμα αποδειχθεί επιτυχημένο, αναμένεται η μετάβαση να επεκταθεί στο σύνολο των 54.000 σταθμών εργασίας που ανήκουν στην ομοσπονδιακή διοίκηση.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Γιατί συμβαίνει αυτό;</h3>



<p>Σύμφωνα με τον Matthias Stürmer, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών της Βέρνης (BFH), η κυριαρχία της Microsoft στους δημόσιους οργανισμούς δημιουργεί τρία βασικά προβλήματα που οδηγούν σε αυτή τη μετάβαση:</p>



<ol>
<li><strong>Κίνδυνος ξένης πρόσβασης</strong> — Η αμερικανική νομοθεσία για το cloud θα μπορούσε να εκθέσει τα δεδομένα της ελβετικής κυβέρνησης σε ξένες αρχές.</li>



<li><strong>Κίνδυνος για τη συνέχεια των υπηρεσιών</strong> — Η εξάρτηση από έναν και μόνο ξένο προμηθευτή δημιουργεί λειτουργικό κίνδυνο.</li>



<li><strong>Αυξανόμενο κόστος</strong> — Τα τέλη αδειοδότησης ιδιόκτητου λογισμικού αυξάνονται, χωρίς η Ελβετία να έχει διαπραγματευτικό μοχλό.</li>
</ol>



<h3 class="wp-block-heading">Ο ελβετικός στρατός προηγείται</h3>



<p>Η μονάδα κυβερνοασφάλειας του ελβετικού στρατού, η Cyber Command, δεν περιμένει την ολοκλήρωση του πολιτικού πιλοτικού προγράμματος. Είναι <a href="https://cybernews.com/tech/swiss-army-microsoft/?ref=itsfoss.com">ήδη έτοιμη</a> να αντικαταστήσει πλήρως το Microsoft 365 με το openDesk έως τον Οκτώβριο του 2026.</p>



<p>Ο λόγος είναι ουσιαστικά ο ίδιος: ο στρατός δεν επιθυμεί την πρόσβαση ξένων κυβερνήσεων σε ευαίσθητα ελβετικά δεδομένα.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου</h3>



<p>Το 2024, τέθηκε σε ισχύ ο <a href="https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/new-open-source-law-switzerland?ref=itsfoss.com">νόμος EMBAG</a>, ο οποίος υποχρεώνει όλες τις ελβετικές ομοσπονδιακές υπηρεσίες να δημοσιεύουν εξ ορισμού ως ανοιχτού κώδικα το λογισμικό που αναπτύσσεται από την κυβέρνηση. Ο νόμος στοχεύει επίσης στην προώθηση της ψηφιακής κυριαρχίας και στην ενθάρρυνση της καινοτομίας και της συνεργασίας στον δημόσιο τομέα.</p>



<p>Στη συνέχεια, τον <a href="https://www.admin.ch/en/newnsb/2VPWG78YrVs4eAVeiklQx?ref=itsfoss.com">Δεκέμβριο του 2025</a>, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο όρισε την ψηφιακή κυριαρχία ως βασικό άξονα προτεραιότητας, ορίζοντάς την ως «την ικανότητα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να εκπληρώνει την ουσιώδη αποστολή της χωρίς να εξαρτάται από εξωτερικό προμηθευτή ή χώρα».</p>



<p>Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια απομάκρυνση από τις μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας.</p>



<p>Παρόμοιες κινήσεις επιχειρούν και οι γειτονικές χώρες, η Γαλλία και η Γερμανία. Μένει να φανεί αν η μεγάλη ελβετική μετάβαση θα πετύχει και θα αποτελέσει παράδειγμα για άλλες χώρες που ενδέχεται να επιταχύνουν τα δικά τους σχέδια απεξάρτησης από τη Microsoft.</p>



<p>Πηγή άρθρου:  <a href="https://www.techradar.com/pro/swiss-federal-government-is-ditching-microsoft-on-thousands-of-devices-to-switch-to-open-source">https://www.techradar.com/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-10T06:49:14Z</updated>
    <category term="news"/>
    <category term="Policy"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B1; &#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x391;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opengov.ellak.gr</id>
      <link href="https://opengov.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opengov.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</subtitle>
      <title>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</title>
      <updated>2026-09-16T07:15:54Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://blog.wikimedia.gr/?p=5120</id>
    <link href="https://blog.wikimedia.gr/2026/09/wiki-loves-earth-2026-%ce%b7-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%86%cf%8d%cf%83%ce%b7-%ce%bc%ce%ad%cf%83%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://blog.wikimedia.gr/2026/09/wiki-loves-earth-2026-%ce%b7-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%86%cf%8d%cf%83%ce%b7-%ce%bc%ce%ad%cf%83%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://blog.wikimedia.gr/2026/09/wiki-loves-earth-2026-%ce%b7-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%86%cf%8d%cf%83%ce%b7-%ce%bc%ce%ad%cf%83%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="el">Wiki Loves Earth 2026: Η ελληνική φύση μέσα από τον φωτογραφικό φακό</title>
    <summary type="xhtml" xml:lang="el"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Σημαντικός αριθμός φωτογραφιών που αναδεικνύουν τη φυσική κληρονομιά και τις προστατευόμενες περιοχές της Ελλάδας μεταφορτώθηκε στα Wikimedia Commons στο πλαίσιο του ελληνικού σκέλους του Wiki Loves Earth 2026, του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού που πραγματοποιείται σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο. Το Wiki Loves Earth έχει ως στόχο να αναδείξει, μέσα από τη φωτογραφία, τη … <a class="more-link" href="https://blog.wikimedia.gr/2026/09/wiki-loves-earth-2026-%ce%b7-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%cf%86%cf%8d%cf%83%ce%b7-%ce%bc%ce%ad%cf%83%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%bf%ce%b3/">Συνεχίστε την ανάγνωση <span class="screen-reader-text">Wiki Loves Earth 2026: Η ελληνική φύση μέσα από τον φωτογραφικό φακό</span></a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml" xml:lang="el"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p class="wp-block-paragraph">Σημαντικός αριθμός φωτογραφιών που αναδεικνύουν τη φυσική κληρονομιά και τις προστατευόμενες περιοχές της Ελλάδας μεταφορτώθηκε στα Wikimedia Commons στο πλαίσιο του ελληνικού σκέλους του <a href="https://wle.wikimedia.gr/">Wiki Loves Earth 2026</a>, του διεθνούς φωτογραφικού διαγωνισμού που πραγματοποιείται σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Το Wiki Loves Earth έχει ως στόχο να αναδείξει, μέσα από τη φωτογραφία, τη φυσική κληρονομιά του πλανήτη και να εμπλουτίσει τα Wikimedia Commons με ελεύθερα διαθέσιμο φωτογραφικό υλικό. Οι συμμετέχοντες καλούνται να φωτογραφίσουν προστατευόμενες περιοχές, φυσικά τοπία, φυσικά μνημεία και άλλα χαρακτηριστικά στοιχεία της φύσης.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Στο ελληνικό σκέλος του διαγωνισμού, φωτογράφοι από όλη την Ελλάδα κατέγραψαν με τον φακό τους μοναδικά τοπία και περιοχές ιδιαίτερης φυσικής αξίας. Οι συμμετοχές συμβάλλουν στην καλύτερη τεκμηρίωση και προβολή του φυσικού πλούτου της χώρας, ενώ παράλληλα το υλικό διατίθεται ελεύθερα μέσω των Wikimedia Commons.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Το Wiki Loves Earth 2026 στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε και φέτος με την υποστήριξη και επίβλεψη του <a href="https://www.wikimedia.gr">Wikimedia Community User Group Greece</a>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η διαδικασία αξιολόγησης ολοκληρώθηκε με την ανάδειξη των <strong>10 νικητριών εικόνων</strong> του ελληνικού σκέλους. Οι φωτογραφίες ξεχώρισαν για την ποιότητα, την πρωτοτυπία και τον τρόπο με τον οποίο αποτυπώνουν τη μοναδικότητα της ελληνικής φύσης.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Οι δέκα νικήτριες εικόνες έχουν ήδη προκριθεί και υποβληθεί στον <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Earth_2026/Winners#Greece">διεθνή διαγωνισμό</a>, όπου θα εκπροσωπήσουν την Ελλάδα ανάμεσα στις κορυφαίες συμμετοχές από τις χώρες που συμμετέχουν στη διοργάνωση.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Το Wiki Loves Earth αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για την προβολή της φυσικής κληρονομιάς της Ελλάδας σε διεθνές επίπεδο. Μέσα από τις φωτογραφίες των συμμετεχόντων, μοναδικά ελληνικά τοπία και προστατευόμενες περιοχές γίνονται προσβάσιμα σε ένα παγκόσμιο κοινό και εμπλουτίζουν ένα από τα μεγαλύτερα αποθετήρια ελεύθερου οπτικού υλικού στον κόσμο.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Συγχαρητήρια σε όλες και όλους τους συμμετέχοντες</strong> για τη συμμετοχή και τη συμβολή τους στην καταγραφή, τεκμηρίωση και ανάδειξη της φυσικής κληρονομιάς της Ελλάδας.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Οι 10 νικήτριες εικόνες</h3>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dalmatian_Pelican_at_Lake_Kerkini.jpg"><img alt="&#x391;&#x3C1;&#x3B3;&#x3C5;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C0;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BA;&#x3AC;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7; &#x3BB;&#x3AF;&#x3BC;&#x3BD;&#x3B7; &#x39A;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BA;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B7;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Wkkasimag" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Dalmatian_Pelican_at_Lake_Kerkini.jpg/960px-Dalmatian_Pelican_at_Lake_Kerkini.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
</div>


<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Gold_medal_icon.svg/40px-Gold_medal_icon.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Αργυροπελεκάνοι στη λίμνη Κερκίνη<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Wkkasimag?action=edit&amp;redlink=1">Wkkasimag</a></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vikos_gorge_2.jpg"><img alt="&#x3A4;&#x3BF; &#x3C6;&#x3B1;&#x3C1;&#x3AC;&#x3B3;&#x3B3;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x392;&#x3AF;&#x3BA;&#x3BF;&#x3C5; &#x3BC;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CE;&#x3C2; &#x3C6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3BF; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Stathis floros" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Vikos_gorge_2.jpg/500px-Vikos_gorge_2.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
</div>


<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Silver_medal_icon.svg/40px-Silver_medal_icon.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Το φαράγγι του Βίκου μερικώς φωτισμένο<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Stathis_floros?action=edit&amp;redlink=1">Stathis floros</a></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Lake_plastiras_-_magic.jpg"><img alt="&#x39B;&#x3AF;&#x3BC;&#x3BD;&#x3B7; &#x3A0;&#x3BB;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C1;&#x3B1; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;:  &#x391;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C2; &#x391;&#x3BB;&#x3AD;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2;" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b4/Lake_plastiras_-_magic.jpg/250px-Lake_plastiras_-_magic.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
</div>


<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Bronze_medal_icon.svg/40px-Bronze_medal_icon.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Λίμνη Πλαστήρα<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:&#x391;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C2;_&#x391;&#x3BB;&#x3AD;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2;?action=edit&amp;redlink=1">Αλεξανδρής Αλέξης</a></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Flamingo_with_its_reflection_-_Aigio_Greece_2023.jpg"><img alt="&#x3A6;&#x3BB;&#x3B1;&#x3BC;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B3;&#x3BA;&#x3BF; &#x3BC;&#x3B5; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3BD;&#x3AC;&#x3BA;&#x3BB;&#x3B1;&#x3C3;&#x3AE; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x3C3;&#x3C4;&#x3BF; &#x3BD;&#x3B5;&#x3C1;&#x3CC;, &#x391;&#x3AF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BF; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Andrews Ath" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Flamingo_with_its_reflection_-_Aigio_Greece_2023.jpg/960px-Flamingo_with_its_reflection_-_Aigio_Greece_2023.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
</div>


<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/4_green.svg/40px-4_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Φλαμίνγκο με την αντανάκλασή του στο νερό, Αίγιο<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Andrews_Ath?action=edit&amp;redlink=1">Andrews Ath</a></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%CE%9B%CE%99%CE%9C%CE%9D%CE%9F%CE%98%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%A3%CE%A3%CE%91_%CE%9A%CE%91%CE%9B%CE%9F%CE%A7%CE%A9%CE%A1%CE%99%CE%9F%CE%A5.jpg"><img alt="&#x39B;&#x3B9;&#x3BC;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B8;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C3;&#x3B1; &#x39A;&#x3B1;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C7;&#x3C9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3BF;&#x3C5;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: &#x391;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C2; &#x391;&#x3BB;&#x3AD;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2;" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/%CE%9B%CE%99%CE%9C%CE%9D%CE%9F%CE%98%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%A3%CE%A3%CE%91_%CE%9A%CE%91%CE%9B%CE%9F%CE%A7%CE%A9%CE%A1%CE%99%CE%9F%CE%A5.jpg/960px-%CE%9B%CE%99%CE%9C%CE%9D%CE%9F%CE%98%CE%91%CE%9B%CE%91%CE%A3%CE%A3%CE%91_%CE%9A%CE%91%CE%9B%CE%9F%CE%A7%CE%A9%CE%A1%CE%99%CE%9F%CE%A5.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
</div>


<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/52/5_green.svg/40px-5_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Λιμνοθάλασσα Καλοχωρίου<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:&#x391;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B4;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C2;_&#x391;&#x3BB;&#x3AD;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2;?action=edit&amp;redlink=1">Αλεξανδρής Αλέξης</a></p>



<figure class="wp-block-image"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yiorgos_Vasiliadis-5.jpg"><img alt="&#x3A3;&#x3C4;&#x3BF; &#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C1;&#x3BF; &#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AC;&#x3BA;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x391;&#x3BC;&#x3B2;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD; &#x39A;&#x3BF;&#x3C1;&#x3C9;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Gvasiliadis" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Yiorgos_Vasiliadis-5.jpg/960px-Yiorgos_Vasiliadis-5.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/6_green.svg/40px-6_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Στο μικρο νησάκι του Αμβρακικού Κορωνησία<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Gvasiliadis">Gvasiliadis</a></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dalmatian_Pelican_._Lake_Kerkini.jpg"><img alt="&#x391;&#x3C1;&#x3B3;&#x3C5;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C0;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3BA;&#x3AC;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C2; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7; &#x3BB;&#x3AF;&#x3BC;&#x3BD;&#x3B7; &#x39A;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BA;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B7;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Wkkasimag" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Dalmatian_Pelican_._Lake_Kerkini.jpg/960px-Dalmatian_Pelican_._Lake_Kerkini.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
</div>


<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/7_green.svg/40px-7_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Αργυροπελεκάνος στη λίμνη Κερκίνη<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Wkkasimag?action=edit&amp;redlink=1">Wkkasimag</a></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Two_Black-winged_stilts_walking_to_the_shore_-_Aigio_Greece_2023.jpg"><img alt="&#x394;&#x3CD;&#x3BF; &#x3BA;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B1;&#x3BC;&#x3BF;&#x3BA;&#x3B1;&#x3BD;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3B8;&#x3CD;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3B1;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AE;, &#x391;&#x3AF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BF; &#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1; :Andrews Ath" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/Two_Black-winged_stilts_walking_to_the_shore_-_Aigio_Greece_2023.jpg/960px-Two_Black-winged_stilts_walking_to_the_shore_-_Aigio_Greece_2023.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
</div>


<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/8_green.svg/40px-8_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Δύο καλαμοκανάδες κατευθύνονται προς την ακτή, Αίγιο<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Andrews_Ath?action=edit&amp;redlink=1">Andrews Ath</a></p>


<div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stand_out_from_the_crowd_-_poplar_trees_on_Mt_Paggio_in_autumn.jpg"><img alt="&#x39B;&#x3B5;&#x3CD;&#x3BA;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C3;&#x3C4;&#x3BF; &#x3CC;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C2; &#x3A0;&#x3B1;&#x3B3;&#x3B3;&#x3B1;&#x3AF;&#x3BF; &#x3C4;&#x3BF; &#x3C6;&#x3B8;&#x3B9;&#x3BD;&#x3CC;&#x3C0;&#x3C9;&#x3C1;&#x3BF;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Zsolyomi" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Stand_out_from_the_crowd_-_poplar_trees_on_Mt_Paggio_in_autumn.jpg/960px-Stand_out_from_the_crowd_-_poplar_trees_on_Mt_Paggio_in_autumn.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>
</div>


<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/9_green.svg/40px-9_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Λεύκες στο όρος Παγγαίο το φθινόπωρο<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Zsolyomi?action=edit&amp;redlink=1">Zsolyomi</a></p>



<figure class="wp-block-image"><a class="mw-file-description" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Yiorgos_Vasiliadis-4.jpg"><img alt="&#x3A3;&#x3C4;&#x3BF; &#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C1;&#x3BF; &#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AC;&#x3BA;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x391;&#x3BC;&#x3B2;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3CD; &#x39A;&#x3BF;&#x3C1;&#x3C9;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;&#x3A6;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AF;&#x3B1;: Gvasiliadis" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Yiorgos_Vasiliadis-4.jpg/960px-Yiorgos_Vasiliadis-4.jpg?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail"/></a></figure>



<p class="has-text-align-center wp-block-paragraph"><img height="25" src="https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/10_green.svg/40px-10_green.svg.png?utm_source=el.wikipedia.org&amp;utm_campaign=parser&amp;utm_content=thumbnail" width="25"/> Στο μικρο νησάκι του Αμβρακικού Κορωνησία<br/>Φωτογραφία: <a href="https://el.wikipedia.org/wiki/&#x3A7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C2;:Gvasiliadis">Gvasiliadis</a></p>



<p class="wp-block-paragraph"/></div>
    </content>
    <updated>2026-09-09T19:59:31Z</updated>
    <published>2026-09-09T19:50:30Z</published>
    <category scheme="https://blog.wikimedia.gr" term="&#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>MARKELLOS</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://blog.wikimedia.gr/feed/atom/</id>
      <icon>https://blog.wikimedia.gr/wp-content/uploads/2015/08/cropped-Wiki_letter_w.svg_-32x32.png</icon>
      <link href="https://blog.wikimedia.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://blog.wikimedia.gr/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <title xml:lang="el">Wikimedia Community User Group Greece</title>
      <updated>2026-09-09T19:59:31Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://www.linuxinsider.gr/9819</id>
    <link href="https://www.linuxinsider.gr/news/9819/o-septembris-anoixe-me-linux-se-m3-macs-kai-slackware-apo-ta-palia" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title xml:lang="el">Ο Σεπτέμβρης άνοιξε με Linux σε M3 Macs και Slackware από τα παλιά</title>
    <summary type="xhtml" xml:lang="el"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Ο Σεπτέμβρης μπήκε χωρίς τυμπανοκρουσίες, αλλά με εκείνο το ωραίο είδος ειδήσεων που διαβάζεις με τον πρώτο καφέ μετά την επιστροφή: λίγο hardware hacking, λίγο kernel housekeeping, λίγο cloud Linux…   Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου <a href="https://www.linuxinsider.gr/news/9819/o-septembris-anoixe-me-linux-se-m3-macs-kai-slackware-apo-ta-palia">Ο Σεπτέμβρης άνοιξε με Linux σε M3 Macs και Slackware από τα παλιά</a> όπως δημοσιεύθηκε στο <a href="https://www.linuxinsider.gr" target="_blank">Linux Insider</a></div>
    </summary>
    <updated>2026-09-09T17:06:05Z</updated>
    <author>
      <name>Linux Insider</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://www.linuxinsider.gr/</id>
      <link href="https://www.linuxinsider.gr/" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="http://www.linuxinsider.gr/rss.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <title xml:lang="el">Linux Insider - Νέα και συζητήσεις για Linux, ελεύθερο λογισμικό και ανοικτό κώδικα</title>
      <updated>2026-09-17T03:16:51Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.ellak.gr/?p=176051</id>
    <link href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/09/fosscomm-2026-call/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>FOSSCOMM 2026: Κάλεσμα για Παρουσιάσεις</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">19ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κοινοτήτων Ελεύθερου Λογισμικού και Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα 📅 31 Οκτωβρίου – 1 Νοεμβρίου 2026 · Σάββατο &amp; Κυριακή, 09:00 📍 Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Αιγάλεω 💸 🌐 https://2026.fosscomm.gr H FOSSCOMM είναι το ετήσιο πανελλήνιο συνέδριο των κοινοτήτων Ελεύθερου Λογισμικού και Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα. Διοργανώνεται από το 2008, εξ ολοκλήρου από εθελοντές, με ελεύθερη ... <a class="read-more" href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/09/fosscomm-2026-call/" title="FOSSCOMM 2026: &#x39A;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B1; &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3A0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B9;&#x3AC;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p><strong>19ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κοινοτήτων Ελεύθερου Λογισμικού και Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα</strong> <img alt="&#x1F4C5;" class="wp-smiley" src="https://s.w.org/images/core/emoji/15.0.3/72x72/1f4c5.png" style="height: 1em;"/> <strong>31 Οκτωβρίου – 1 Νοεμβρίου 2026</strong> · Σάββατο &amp; Κυριακή, 09:00 <img alt="&#x1F4CD;" class="wp-smiley" src="https://s.w.org/images/core/emoji/15.0.3/72x72/1f4cd.png" style="height: 1em;"/> <strong>Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής</strong>, Αιγάλεω <img alt="&#x1F4B8;" class="wp-smiley" src="https://s.w.org/images/core/emoji/15.0.3/72x72/1f4b8.png" style="height: 1em;"/>  <img alt="&#x1F310;" class="wp-smiley" src="https://s.w.org/images/core/emoji/15.0.3/72x72/1f310.png" style="height: 1em;"/> <a href="https://2026.fosscomm.gr">https://2026.fosscomm.gr</a></p>



<p>H FOSSCOMM είναι το ετήσιο πανελλήνιο συνέδριο των κοινοτήτων Ελεύθερου Λογισμικού και Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα. Διοργανώνεται από το 2008, εξ ολοκλήρου από εθελοντές, με ελεύθερη είσοδο για όλους. Δεν είναι ένα συνέδριο με branded παρουσιάσεις και εταιρικά keynotes — είναι μια συνάντηση ανθρώπων και κοινοτήτων που φτιάχνουν, χρησιμοποιούν και μοιράζονται ανοιχτή τεχνολογία. .</p>



<p>Η οργανωτική επιτροπή του FOSSCOMM 2026 σας καλεί να υποβάλετε πρόταση για ομιλία, εργαστήριο ή booth.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/Screenshot-2026-09-09-at-09-35-38-FOSSCOMM-2026.png"><img alt="" class="wp-image-176053" height="471" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/Screenshot-2026-09-09-at-09-35-38-FOSSCOMM-2026-1024x471.png" width="1024"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Τι μπορείτε να προτείνετε</h3>



<ul>
<li><strong>Ομιλία (30 λεπτά)</strong> — μοιραστείτε ένα project, μια ιδέα, μια εμπειρία ή κάτι που μάθατε με τον δύσκολο τρόπο</li>



<li><strong>Εργαστήριο (90 λεπτά)</strong> — πρακτική, hands-on παρουσίαση, με το κοινό να δουλεύει μαζί σας</li>



<li><strong>Booth</strong> — αν προτιμάτε να δείξετε το project σας από κοντά αντί για σκηνή, στήστε ένα desk και μιλήστε με τον κόσμο απευθείας</li>
</ul>



<p>Δεχόμαστε προτάσεις από ομιλητές κάθε επιπέδου εμπειρίας — από έμπειρα στελέχη μέχρι φοιτητές και όσους μιλούν σε συνέδριο για πρώτη φορά. Ιδιαίτερα ενθαρρύνουμε νέους ομιλητές και ομιλήτριες να τολμήσουν. Δεν χρειάζεται η δουλειά σας να είναι «τέλεια» ή ολοκληρωμένη — και τα work-in-progress projects έχουν θέση εδώ.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Ενδεικτικές θεματικές ενότητες</h3>



<ul>
<li>Ελεύθερο Λογισμικό / Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα (ανάπτυξη, εργαλεία, projects)</li>



<li>Linux, BSD και άλλα ελεύθερα λειτουργικά συστήματα</li>



<li>Διαχείριση συστημάτων, δίκτυα, ασφάλεια</li>



<li>Ανοιχτά δεδομένα, ψηφιακά δικαιώματα, απορρήτο</li>



<li>Hardware, IoT, embedded συστήματα</li>



<li>Τεχνητή νοημοσύνη και ανοιχτός κώδικας</li>



<li>Εκπαίδευση και ΕΛ/ΛΑΚ</li>



<li>Κοινότητες και συντήρηση έργων ανοιχτού κώδικα</li>
</ul>



<p>Αν δεν είστε σίγουροι αν το θέμα σας ταιριάζει, υποβάλετέ το ούτως ή άλλως — η επιτροπή θα το αξιολογήσει με ανοιχτό μυαλό.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Πώς υποβάλλετε πρόταση</h3>



<p>Οι προτάσεις υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας: <strong><a href="https://pretalx.fosscomm.gr/fosscomm-2026/cfp">https://pretalx.fosscomm.gr/fosscomm-2026/cfp</a></strong> μέχρι τις 21/10/2026</p>



<p>Θα χρειαστείτε: τίτλο, σύντομη περιγραφή, τύπο συμμετοχής (ομιλία / εργαστήριο / booth) και λίγα λόγια για εσάς ή την ομάδα σας.</p>



<p/>



<h3 class="wp-block-heading">Θέλετε να βοηθήσετε αλλιώς;</h3>



<p>Το FOSSCOMM στηρίζεται εξ ολοκλήρου σε εθελοντές και χορηγίες. Αν δεν σας ενδιαφέρει η σκηνή αλλά θέλετε να συμβάλετε, υπάρχουν επίσης θέσεις εθελοντισμού (πριν και κατά τη διάρκεια του συνεδρίου) και επιλογές χορηγίας για εταιρείες και οργανισμούς — δείτε τις ενότητες <em>Get Involved</em> και <em>Sponsor</em> στο site.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Επικοινωνία</h3>



<ul>
<li><img alt="&#x2709;" class="wp-smiley" src="https://s.w.org/images/core/emoji/15.0.3/72x72/2709.png" style="height: 1em;"/> <a href="mailto:info@fosscomm.gr">info@fosscomm.gr</a></li>



<li><img alt="&#x2709;" class="wp-smiley" src="https://s.w.org/images/core/emoji/15.0.3/72x72/2709.png" style="height: 1em;"/> <a href="mailto:fosscomm2026@gmail.com">fosscomm2026@gmail.com</a></li>



<li>Instagram, TikTok, YouTube: @fosscomm</li>
</ul>



<p>Σας περιμένουμε στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, στο FOSSCOMM 2026.</p>



<p/></div>
    </content>
    <updated>2026-09-09T06:37:11Z</updated>
    <category term="FOSSCOMM"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.ellak.gr</id>
      <link href="https://opensource.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό λογισμικό</subtitle>
      <title>Ανοιχτό λογισμικό</title>
      <updated>2026-09-14T07:15:42Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://privacy.ellak.gr/?p=5560</id>
    <link href="https://privacy.ellak.gr/2026/09/08/eu-age-verification-tool-does-not-solve-privacy-concerns/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Γιατί το εργαλείο επαλήθευσης ηλικίας της ΕΕ δεν λύνει τα ζητήματα ιδιωτικότητας</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει μια νομοθετική πρόταση για την απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ετήσια ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης (SOTEU), όπως δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον Ιούλιο του 2026. Πρόσθεσε ότι η πρόταση θα βασίζεται στην ίδια εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας της ΕΕ την οποία είχε ανακοινώσει, με έπαρση, μήνες ... <a class="read-more" href="https://privacy.ellak.gr/2026/09/08/eu-age-verification-tool-does-not-solve-privacy-concerns/" title="&#x393;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C4;&#x3AF; &#x3C4;&#x3BF; &#x3B5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B5;&#x3AF;&#x3BF; &#x3B5;&#x3C0;&#x3B1;&#x3BB;&#x3AE;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B7;&#x3C2; &#x3B7;&#x3BB;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AF;&#x3B1;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x395;&#x395; &#x3B4;&#x3B5;&#x3BD; &#x3BB;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B5;&#x3B9; &#x3C4;&#x3B1; &#x3B6;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1; &#x3B9;&#x3B4;&#x3B9;&#x3C9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει μια νομοθετική πρόταση για την απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ετήσια ομιλία για την Κατάσταση της Ένωσης (SOTEU), <a href="https://audiovisual.ec.europa.eu/en/ebs/grid?ebs=yes&amp;ebsplus=yes&amp;date=20260713">όπως</a> <a href="https://audiovisual.ec.europa.eu/en/ebs/grid?ebs=yes&amp;ebsplus=yes&amp;date=20260713">δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον Ιούλιο του 2026</a>. Πρόσθεσε ότι <strong>η πρόταση θα βασίζεται στην ίδια εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας της ΕΕ</strong> την οποία είχε ανακοινώσει, με έπαρση, μήνες νωρίτερα ως <a href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/statement_26_817">«τεχνικά έτοιμη και σύντομα διαθέσιμη στους πολίτες»</a>, κάτι που όμως γρήγορα διαψεύστηκε στην πράξη, και στα δύο σημεία.</p>



<p>Στην πραγματικότητα, αντί για μια έτοιμη εφαρμογή, η Επιτροπή είχε τότε δημοσιεύσει απλώς ένα «σχέδιο» (blueprint), δηλαδή ένα υπόδειγμα σχεδιασμού, βάσει του οποίου τα κράτη μέλη <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-urges-member-states-rollout-eu-age-verification-app">καλούνταν να αναπτύξουν τη δική τους εφαρμογή</a>, μαζί με ένα demo που έδειχνε πώς θα μπορούσε να μοιάζει το τελικό αποτέλεσμα. Η Επιτροπή το ονόμασε «mini-wallet», καθώς συνιστά οι τεχνικές του προδιαγραφές να βασίζονται σε εκείνες του <a href="https://edri.org/our-work/the-eid-wallet-still-doesnt-deserve-your-full-trust/">eID Wallet</a>, το οποίο κάθε κυβέρνηση οφείλει να παρέχει στους πολίτες της έως το τέλος του 2026.</p>



<p>Οι οργανώσεις ψηφιακών δικαιωμάτων ότι υπάρχουν τρόποι να διασφαλιστεί η ασφάλεια στο διαδίκτυο χωρίς να καταφύγουμε σε ευρεία, υποχρεωτική επαλήθευση ηλικίας. <strong>Αν όμως οι νομοθέτες επιμείνουν στη χρήση τέτοιων «πυλών ηλικίας», τότε είναι απαραίτητο αυτό να γίνει μέσω εργαλείων που σέβονται τα υψηλότερα πρότυπα ιδιωτικότητας, κυβερνοασφάλειας και προστασίας δεδομένων, και που είναι διαθέσιμα σε όλους χωρίς διακρίσεις.</strong> <strong>Η Επιτροπή υπόσχεται ένα εργαλείο που δήθεν πληροί αυτά τα «υψηλότερα πρότυπα», αλλά δεν έχει ακόμη ανταποκριθεί.</strong> Ας δούμε από κοντά αυτή την υποδομή ελέγχου, της οποίας η ανάπτυξη προχωρά με ταχύτατους ρυθμούς.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Η μη συνδεσιμότητα είναι προαιρετική: οι αδυναμίες της μαζικής έκδοσης πιστοποιητικών</h3>



<p>Το πρόβλημα ξεκινά από τα θεμέλια: το mini-wallet στηρίζεται στο <strong>eID Wallet, το οποίο έχει ήδη σοβαρές αδυναμίες ως προς την ιδιωτικότητα</strong>. Όπως <a href="https://edri.org/our-work/the-eid-wallet-still-doesnt-deserve-your-full-trust/">έχουμε εξηγήσει σε προηγούμενο κείμενό μας</a>, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται να <strong>υποβαθμίζει την προστασία της ιδιωτικότητας που επιβάλλει ο νόμος</strong> για το Wallet. Ο <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1183/oj">νόμος</a> ορίζει ότι το σύστημα οφείλει να «διασφαλίζει» τη μη συνδεσιμότητα (unlinkability) όπου αυτό είναι σχετικό. Με απλά λόγια, αυτό σημαίνει ότι το Wallet δεν θα πρέπει να επιτρέπει σε κανέναν να συνδέσει τις διαδικτυακές δραστηριότητές σας που ελέγχονται ως προς την ηλικία με την πραγματική σας ταυτότητα. Η Επιτροπή, όμως, μετατρέπει αυτή την απαίτηση σε απλή «παρεμπόδιση» της συνδεσιμότητας, δηλαδή αυτή πρέπει να είναι δύσκολη, όχι όμως κατ’ ανάγκη αδύνατη. Δεν είναι, επομένως, ιδιαίτερα καθησυχαστική αφετηρία για το νέο μέτρο επαλήθευσης ηλικίας.</p>



<p><strong>Ούτε οι ίδιες οι τεχνικές προδιαγραφές του mini-wallet επαλήθευσης ηλικίας διασφαλίζουν τη μη συνδεσιμότητα.</strong> Για μια αξιόπιστη επαλήθευση ηλικίας χρησιμοποιείται μια «αγκύρωση εμπιστοσύνης» (trust anchor) — στην προκειμένη περίπτωση, το κρατικά εκδοθέν έγγραφο ταυτότητάς σας, το οποίο συνδέεται με το mini-wallet μέσω βιομετρικής επαλήθευσης. Δεν πρόκειται για ιδανική αφετηρία προς μια ανώνυμη επαλήθευση ηλικίας: όσοι δεν διαθέτουν έγγραφα ταυτότητας, κατάλληλο smartphone, ή δεν επιθυμούν να υποβληθούν σε αναγνώριση προσώπου, θα βρεθούν αποκλεισμένοι. Κι όμως, <strong>είναι απόλυτα εφικτό να αποδείξει κανείς σε μια υπηρεσία με έλεγχο ηλικίας ότι είναι άνω των 18 ετών, χωρίς να αποκαλύψει την ταυτότητά του ή οποιοδήποτε άλλο στοιχείο από το έγγραφο ταυτότητάς του.</strong> Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω ενός κρυπτογραφικού μηχανισμού που ονομάζεται Αποδείξεις Μηδενικής Γνώσης (Zero Knowledge Proofs, ZKPs).</p>



<p><strong>Αν και οι τεχνικές προδιαγραφές που δημοσίευσε η Επιτροπή προτείνουν τη χρήση ZKPs, δεν την καθιστούν υποχρεωτική.</strong> Πράγματι, το σχέδιο χρησιμοποιεί το προαιρετικό «ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ» (SHOULD) κάθε φορά που αναφέρεται στις ZKPs, αντί για το δεσμευτικό «ΠΡΕΠΕΙ» (SHALL):</p>



<ul>
<li>Οι εφαρμογές επαλήθευσης ηλικίας <em>«ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ να εφαρμόζουν τον καθορισμένο μηχανισμό Απόδειξης Μηδενικής Γνώσης»</em>.</li>



<li>Τα μέρη που βασίζονται στο σύστημα (οι πάροχοι υπηρεσιών στους οποίους παρουσιάζουμε τα διαπιστευτήρια ηλικίας μας για να αποκτήσουμε πρόσβαση) <em>«ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ να εφαρμόζουν τον μηχανισμό επαλήθευσης Απόδειξης Μηδενικής Γνώσης»</em>.</li>



<li>Αντίθετα, οι πάροχοι πιστοποίησης (που εκδίδουν το διαπιστευτήριο ηλικίας στο wallet) απλώς <em>«ΠΡΕΠΕΙ να υποστηρίζουν τη μαζική έκδοση πιστοποιήσεων Απόδειξης Ηλικίας»</em>, και <em>«ΠΡΕΠΕΙ να ορίζουν τη χρονοσφραγίδα […] με ακρίβεια που περιορίζει τις πληροφορίες συνδεσιμότητας»</em> (η έμφαση στο «περιορίζει» είναι δική μας).</li>
</ul>



<p>Με άλλα λόγια, <strong>το σύστημα δεν απαιτεί από τα εμπλεκόμενα μέρη να χρησιμοποιήσουν τις ισχυρότερες διαθέσιμες τεχνολογίες προστασίας ιδιωτικότητας.</strong> Αντίθετα, το σχέδιο επιβάλλει τη χρήση της τεχνικής της <strong>«μαζικής έκδοσης»</strong>, η οποία δεν προστατεύει επαρκώς την ιδιωτικότητα. Σύμφωνα με αυτό το σχήμα, ο πάροχος σάς δίνει μια «παρτίδα» διαφορετικών, μίας χρήσης διαπιστευτηρίων· καθώς χρησιμοποιείτε ένα διαφορετικό σε κάθε υπηρεσία με έλεγχο ηλικίας, οι υπηρεσίες αυτές δεν μπορούν να συνεργαστούν μεταξύ τους ώστε να εντοπίσουν ποιους κοινούς χρήστες έχουν. Παρ’ όλα αυτά, <strong>τα διαπιστευτήρια αυτά εξακολουθούν να φέρουν αρκετά στοιχεία μοναδικά για εσάς</strong>, τα οποία ο πάροχος μπορεί να συσχετίσει πίσω σε εσάς — όπως salts, hashes, δημόσια κλειδιά, ψηφιακές υπογραφές και χρονοσφραγίδες. Αν υπάρξει συνεργασία, εθελοντική ή υποχρεωτική, ανάμεσα στον πάροχο των διαπιστευτηρίων ηλικίας και τους ιστότοπους στους οποίους αυτά χρησιμοποιούνται, τα στοιχεία αυτά θα μπορούσαν να σας ταυτοποιήσουν στις διάφορες υπηρεσίες που χρησιμοποιείτε. Γι’ αυτό, ενώ <strong>η μαζική έκδοση μπορεί να δυσχεράνει την παρακολούθηση των χρηστών, δεν την καθιστά αδύνατη, και δεν θα έπρεπε από μόνη της να χαρακτηρίζεται λύση φιλική προς την ιδιωτικότητα.</strong></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/09/ageverificationbanner-3.png"><img alt="" class="wp-image-5565" height="512" src="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/09/ageverificationbanner-3-1024x512.png" width="1024"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Η μη συνδεσιμότητα δύσκολα μπορεί να διασφαλιστεί: οι αδυναμίες των Αποδείξεων Μηδενικής Γνώσης</h3>



<p>Όπως ήδη σημειώσαμε, είναι προβληματικό το ότι το mini-wallet προτείνει μηχανισμούς ZKPs χωρίς να επιβάλλει τη χρήση τους· η θέσπισή τους ως υποχρεωτικών θα αποτελούσε ένα καλό πρώτο βήμα. Ωστόσο, <strong>ακόμη κι αν οι ZKPs καθίσταντο υποχρεωτικές, αυτό δεν θα εγγυόταν από μόνο του ένα φιλικό προς την ιδιωτικότητα σύστημα.</strong></p>



<p>Σκεφτείτε το εξής: το σχέδιο συνιστά «ένας Πάροχος Πιστοποίησης να λειτουργεί επίσης και ως πάροχος της Εφαρμογής Επαλήθευσης Ηλικίας στην οποία εκδίδει τις πιστοποιήσεις». Αυτό <strong>συγκεντρώνει τον έλεγχο</strong> τόσο της έκδοσης όσο και της παρουσίασης των πιστοποιήσεων ηλικίας στα ίδια χέρια, γεγονός που διευκολύνει τον εκδότη (ας πούμε, το ίδιο το κράτος) να «ρίχνει μια ματιά» κάθε φορά που παρουσιάζουμε τα διαπιστευτήριά μας σε μια υπηρεσία με έλεγχο ηλικίας.</p>



<p>Επιπλέον, το σχέδιο απλώς «δεν υποχρεώνει τον Πάροχο Πιστοποίησης να αποθηκεύει μόνιμα οποιαδήποτε πληροφορία σχετική με μια Πιστοποίηση Απόδειξης Ηλικίας». Πρόκειται για χαμένη ευκαιρία στο πεδίο της ελαχιστοποίησης δεδομένων, καθώς, για να αποτραπεί η παρακολούθηση, η διατύπωση θα έπρεπε να είναι: «ο Πάροχος Πιστοποίησης ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ να αποθηκεύει καμία μόνιμη πληροφορία σχετική με μια Πιστοποίηση Απόδειξης Ηλικίας».</p>



<p>Τέλος, είναι σαφές ότι, ανάλογα με την πραγματική αρχιτεκτονική του συστήματος, <strong>η συνδεσιμότητα θα μπορούσε και πάλι να επιτευχθεί μέσω της διαχείρισης συναλλαγών στο backend της εφαρμογής, μέσω των αλληλεπιδράσεων σε επίπεδο δικτύου, ή μέσω συσχέτισης της ροής έκδοσης και παρουσίασης.</strong> Όπως <a href="https://csa-scientist-open-letter.org/ageverif-Feb2026">τονίζουν 438 επιστήμονες και ερευνητές ασφάλειας και ιδιωτικότητας</a>, αν η κεντρική αρχή που διαχειρίζεται το σύστημα είναι τεχνικά σε θέση να συνδέσει τα δεδομένα, τότε καταστροφές για την ιδιωτικότητα θα ξεσπούν σιωπηλά κάθε φορά που το σύστημα παραβιάζεται, κλητεύεται δικαστικά, ή απλώς λειτουργεί κακόβουλα.</p>



<p>Για τους παραπάνω λόγους, η επιβολή μόνο υποχρεωτικών ZKPs δεν θα ήταν αρκετή για να επιτευχθεί αυστηρή μη συνδεσιμότητα. Ειδικά στην περίπτωση κεντρικοποιημένων συστημάτων επαλήθευσης ηλικίας, <strong>ολόκληρο το σύστημα πρέπει να ελέγχεται ανεξάρτητα</strong>, ώστε να διασφαλίζεται πως ελαχιστοποιεί τη συλλογή δεδομένων, διατηρεί σαφή διαχωρισμό μεταξύ των διαφόρων φορέων και ρόλων, περιορίζει την καταγραφή και τη διατήρηση δεδομένων, και αξιοποιεί τεχνολογίες δικτύου φιλικές προς την ιδιωτικότητα όπου αυτό απαιτείται. Το πρόβλημα, επομένως, ξεπερνά κατά πολύ τα αμήχανα, αλλά βασικά, προβλήματα ασφάλειας που εντόπισε στο demo της Επιτροπής μια ανεξάρτητη έρευνα ασφαλείας, αμέσως μετά την παρουσίασή του.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Είκοσι επτά αποχρώσεις εφαρμογών επαλήθευσης ηλικίας, με δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης — κι ο αριθμός ανεβαίνει</h3>



<p>Όπως προαναφέρθηκε, ολόκληρο το σύστημα πρέπει να ελέγχεται ανεξάρτητα, αν θέλουμε να εμπιστευτούμε τις υποσχέσεις περί «φιλικής προς την ιδιωτικότητα» τεχνολογίας. Ευτυχώς, ο <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1183/oj">Κανονισμός eIDAS</a> ορίζει ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να καθιστούν τις εφαρμογές eID Wallet ανοιχτού κώδικα. Αυτό σημαίνει ότι, θεωρητικά, το κοινό θα πρέπει να μπορεί να επιθεωρήσει τον κώδικα και να δει πώς λειτουργεί η εφαρμογή. Ωστόσο, <strong>τόσο ο κώδικας client-side όσο και ο server-side έχουν σημασία για τον δημόσιο έλεγχο</strong>, και ο Κανονισμός, δυστυχώς, προσθέτει ότι, όπου αυτό δικαιολογείται, οι κυβερνήσεις μπορούν να αρνηθούν αυτό το επίπεδο διαφάνειας για τον «πηγαίο κώδικα βιβλιοθηκών, τα κανάλια επικοινωνίας ή άλλα στοιχεία που δεν φιλοξενούνται στη συσκευή του χρήστη». Επιπλέον, η απαίτηση αυτή ισχύει μόνο για το εθνικό eID Wallet, όχι για τις εθνικές εφαρμογές επαλήθευσης ηλικίας, οι οποίες μπορεί να βασίζονται σε αυτό ή να είναι ενσωματωμένες σε αυτό — ή και όχι.</p>



<p>Ήδη βλέπουμε <strong>κυβερνήσεις να αναπτύσσουν συστήματα επαλήθευσης ηλικίας που περιέχουν ιδιόκτητο (proprietary) κώδικα</strong>. Η <a href="https://www.digitaliser.dk/altid/kildekode">εφαρμογή</a> της Δανίας διαθέτει ιδιόκτητο κώδικα ακόμη και στο client-side, κάτι που <strong>καθιστά αδύνατο κάθε ουσιαστικό, ανεξάρτητο δημόσιο έλεγχο της εφαρμογής.</strong> Δεδομένου του κινδύνου να χρησιμοποιηθούν οι εφαρμογές και τα wallets επαλήθευσης ηλικίας για την παρακολούθηση της διαδικτυακής δραστηριότητας των πολιτών, κάθε εμπόδιο στη δυνατότητα ελέγχου και επιθεώρησης αυτών των συστημάτων υπονομεύει την εμπιστοσύνη των χρηστών.</p>



<p>Επιπλέον, <strong>αρκετές κυβερνήσεις <a href="https://www.politico.eu/article/national-capitals-cool-brussels-age-check-app-social-media-children/">δεν σκοπεύουν να ακολουθήσουν</a> τις τεχνικές προδιαγραφές που προτείνει η Επιτροπή.</strong> Αυτό σημαίνει πως θα μπορούσαμε να καταλήξουμε με <strong>27 διαφορετικές εκδοχές εφαρμογών επαλήθευσης ηλικίας, μία για κάθε κράτος μέλος</strong>, με διαφορετικούς σχεδιασμούς, τεχνολογίες και επίπεδα προστασίας ιδιωτικότητας. Κάθε ένα από αυτά τα συστήματα θα πρέπει να ελέγχεται ανεξάρτητα, στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό, τόσο κατά την έναρξή του όσο και καθ’ όλη τη διάρκεια της «ζωής» του. Πρόκειται για τεράστιο όγκο εργασίας, και αν εντοπιστεί κάποιο πρόβλημα, δεν θα διαθέτουμε κανένα μοχλό πίεσης —πέρα από τον δημόσιο διασυρμό— για να υποχρεώσουμε τις κυβερνήσεις να διορθώσουν τον κώδικα.</p>



<p>Πέρα από αυτό, μόλις η υποδομή τεθεί σε λειτουργία, <strong>η υπόσχεση για «φιλική προς την ιδιωτικότητα επαλήθευση ηλικίας» μπορεί να ανακληθεί ή να καταστεί κενή περιεχομένου, από τη μια μέρα στην άλλη.</strong> Ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ εξετάζουν ήδη συστήματα που θα απαιτούν από τους πολίτες να δηλώνουν τη νόμιμη ταυτότητά τους, όχι απλώς την ηλικία τους, προτού αποκτήσουν πρόσβαση σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης (<a href="https://www.politico.eu/article/national-capitals-cool-brussels-age-check-app-social-media-children/">Βέλγιο</a>) ή πλατφόρμες κοινής χρήσης βίντεο (<a href="https://www.heise.de/en/news/Mandatory-ID-for-access-to-social-networks-and-video-platforms-in-Austria-11379639.html">Αυστρία</a>).</p>



<p><strong>Η επαλήθευση ηλικίας σηματοδοτεί το τέλος της ελεύθερης πρόσβασης στο διαδίκτυο. Οφείλουμε να αρνηθούμε να την κατασκευάσουμε — είτε σε επίπεδο ΕΕ είτε σε εθνικό επίπεδο — όσο η άρνηση παραμένει ακόμη επιλογή. Η ασφάλεια στο διαδίκτυο μπορεί να επιτευχθεί μέσω άλλων δρόμων.</strong></p>



<p>Πηγή άρθρου:  <a href="https://edri.org/our-work/eu-age-verification-tool-does-not-solve-privacy-concerns/">https://edri.org/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-08T08:17:54Z</updated>
    <category term="&#x399;&#x3B4;&#x3B9;&#x3C9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x399;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BD;&#x3AD;&#x3C4;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3CD;&#x3B8;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3BF;&#x3BB;&#x3B9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C9;&#x3C0;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CE;&#x3BD; &#x3B4;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3C9;&#x3BD;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://privacy.ellak.gr</id>
      <link href="https://privacy.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://privacy.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα</subtitle>
      <title>Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα</title>
      <updated>2026-09-16T09:16:02Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://openstandards.ellak.gr/?p=3265</id>
    <link href="https://openstandards.ellak.gr/2026/09/08/digital-omnibus-meps/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Ανοιχτές άδειες και αποκλειστικές συμφωνίες: Η μάχη γύρω από το Digital Omnibus συνεχίζεται</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το Digital Omnibus (γνωστό και ως Data Omnibus) γνώρισε ορισμένες ενθαρρυντικές εξελίξεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ευρωβουλευτές κατέθεσαν τροπολογίες τόσο στην κοινή έκθεση των επιτροπών LIBE/ITRE όσο και στη γνωμοδότηση της επιτροπής JURI, εστιάζοντας στις νομικές διατάξεις που μας απασχολούν περισσότερο: τα άρθρα 32k(3) και 32r(4). Το Data Omnibus είναι ένας ... <a class="read-more" href="https://openstandards.ellak.gr/2026/09/08/digital-omnibus-meps/" title="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3AC;&#x3B4;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3B1;&#x3C0;&#x3BF;&#x3BA;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C3;&#x3C5;&#x3BC;&#x3C6;&#x3C9;&#x3BD;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2;: &#x397; &#x3BC;&#x3AC;&#x3C7;&#x3B7; &#x3B3;&#x3CD;&#x3C1;&#x3C9; &#x3B1;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3BF; Digital Omnibus &#x3C3;&#x3C5;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C7;&#x3AF;&#x3B6;&#x3B5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B9;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, το Digital Omnibus (γνωστό και ως Data Omnibus) γνώρισε ορισμένες ενθαρρυντικές εξελίξεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ευρωβουλευτές κατέθεσαν τροπολογίες τόσο στην κοινή <a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CJ72-PR-786818_EN.pdf">έκθεση των επιτροπών LIBE/ITRE</a> όσο και στη <a href="https://communia-association.org/wp-content/uploads/2026/06/JURI-PA-789142_EN.pdf">γνωμοδότηση της επιτροπής JURI</a>, εστιάζοντας στις νομικές διατάξεις που μας απασχολούν περισσότερο: τα άρθρα 32k(3) και 32r(4).</p>



<p>Το Data Omnibus είναι ένας ιδιαίτερα αμφιλεγόμενος φάκελος, λόγω των αλλαγών που προτείνονται στο ενωσιακό καθεστώς προστασίας δεδομένων· μόνο στις βασικές επιτροπές κατατέθηκαν πάνω από 1.800 τροπολογίες. Γι’ αυτό και χαρήκαμε ιδιαίτερα που οι —λιγότερο προβεβλημένες— προτάσεις για τις αποκλειστικές συμφωνίες ψηφιοποίησης και τις ανοιχτές άδειες δεν πέρασαν απαρατήρητες.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Διαφύλαξη των ανοιχτών αδειών για την πληροφορία του δημόσιου τομέα</h3>



<p>Όπως <a href="https://communia-association.org/2025/12/05/the-digital-omnibus-and-open-data-risks-for-open-projects/">εξηγούμε εδώ</a>, στην προσπάθειά της να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα των υποδομών δημόσιων δεδομένων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μέσω του Data Omnibus να ανατρέψει δύο δεκαετίες ενωσιακής πολιτικής για τα ανοιχτά δεδομένα του δημόσιου τομέα. Το Omnibus τροποποιεί την Οδηγία για τα Ανοιχτά Δεδομένα (βλ. <a href="https://communia-association.org/wp-content/uploads/2026/06/COM_COM20250837_EN.pdf">άρθρο 32r, παράγραφος 4</a>) ώστε να επιτρέπει στους φορείς του δημόσιου τομέα να επιβάλλουν όρους αδειοδότησης προσαρμοσμένους σε συγκεκριμένους χρήστες για την περαιτέρω χρήση δημόσιων πληροφοριών. Στην πράξη, αυτό θα αποθάρρυνε τη χρήση τυποποιημένων ανοιχτών αδειών από τον δημόσιο τομέα.</p>



<p>Ο στόχος της Επιτροπής είναι οι πολύ μεγάλες εταιρείες —που αντλούν σημαντική αξία από τα δεδομένα του δημόσιου τομέα— να συνεισφέρουν δίκαια στη χρηματοδότηση δημόσιων υπηρεσιών. Ωστόσο, η προτεινόμενη αλλαγή θα αύξανε το κόστος συναλλαγών και τη νομική αβεβαιότητα για έργα έρευνας, καινοτομίας και ανοιχτής γνώσης, ενώ θα έπληττε τη διαφάνεια της διακυβέρνησης και θα υπονόμευε τη διαλειτουργικότητα. Για τους λόγους αυτούς, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών από όλη την Ευρώπη, <a href="https://communia-association.org/2026/07/06/open-letter-protect-open-standard-licences-for-public-sector-information/">δημοσίευσαν ανοιχτή επιστολή</a> καλώντας τους ευρωβουλευτές να καταργήσουν τη δυνατότητα επιβολής διαφοροποιημένων όρων αδειοδότησης ανά χρήστη.</p>



<p>Οι εκκλήσεις  φαίνεται πως βρήκαν ανταπόκριση σε αρκετές πολιτικές ομάδες των επιτροπών ITRE και LIBE. Στην <a href="https://communia-association.org/2026/06/29/draft-digital-omnibus-a-strong-step-on-exclusive-agreements-but-silence-on-open-licenses/">κύρια έκθεση των επιτροπών</a> κατατέθηκαν τροπολογίες που διαγράφουν εξ ολοκλήρου το άρθρο 32r(4), από τους S&amp;D, τους Renew, τους Πράσινους και τη GUE (βλ. <a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CJ72-AM-791072_EN.pdf">τροπολογίες 831 έως 834</a>), τις οποίες υποστηρίζουμε ανεπιφύλακτα. Το ΕΛΚ κατέθεσε τη δική του τροπολογία, η οποία διατηρεί την παράγραφο 4 αλλά επιτρέπει τη διαφορετική χρέωση μόνο για τις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις, καταργώντας κάθε άλλη αναφορά σε διαφοροποιημένη αδειοδότηση (βλ. <a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CJ72-AM-791072_EN.pdf">τροπολογία 835</a>) — μια προσέγγιση σύμφωνη με τις <a href="https://communia-association.org/wp-content/uploads/2026/02/One-pager-Digital-Omnibus.pdf">δικές μας θέσεις για τη διαφοροποιημένη χρέωση</a>. Σε συνδυασμό με τις τροπολογίες στο άρθρο 32r(2) και (3), που κατέθεσαν S&amp;D, ΕΛΚ, Renew, Πράσινοι και GUE υπερασπιζόμενοι τις αρχές των ανοιχτών δεδομένων (βλ. <a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CJ72-AM-791072_EN.pdf">τροπολογίες 826 έως 830</a>), οι κύριες επιτροπές βρίσκονται πλέον σε καλή θέση για να καταλήξουν σε συμβιβαστικό κείμενο που να καλύπτει πλήρως τις ανησυχίες μας για τις πολιτικές ανοιχτών δεδομένων του δημόσιου τομέα.</p>



<p>Στη JURI, αντίθετα, η εικόνα είναι πολύ λιγότερο ενθαρρυντική. Η προθεσμία κατάθεσης τροπολογιών σε αυτή την επιτροπή είχε ήδη λήξει όταν έφτασε η ανοιχτή μας επιστολή στο Κοινοβούλιο — κάτι που πιθανώς εξηγεί γιατί μόλις δύο ευρωβουλευτές, ένας από τους Πράσινους κι ένας από το ΕΛΚ, κατέθεσαν τροπολογίες που επιχειρούν να ενισχύσουν τις αρχές των ανοιχτών δεδομένων (βλ. <a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/JURI-AM-790236_EN.pdf">τροπολογίες 221 έως 226</a> στο άρθρο 32r(2) έως (4)). Οι τροπολογίες αυτές, ωστόσο, δεν εξαλείφουν τη δυνατότητα επιβολής ειδικών όρων περαιτέρω χρήσης σε συγκεκριμένες κατηγορίες χρηστών, με αποτέλεσμα να αναπαράγουν τις ίδιες ακριβώς αντιφάσεις που είχαμε ήδη εντοπίσει στο <a href="https://communia-association.org/2026/06/22/juri-tries-to-save-open-government-data-but-gets-the-solution-wrong/">αρχικό σχέδιο του εισηγητή</a>: ανοιχτές άδειες για όλους και προσαρμοσμένες άδειες για κάποιους είναι δύο πράγματα που δεν μπορούν να συνυπάρξουν.</p>



<figure class="wp-block-image size-large is-resized"><a href="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/09/EDRi-responds-to-European.png"><img alt="" class="wp-image-3267" height="576" src="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/09/EDRi-responds-to-European-1024x576.png" style="width: 834px; height: auto;" width="1024"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Περιορισμός των αποκλειστικών συμφωνιών ψηφιοποίησης</h3>



<p>Όπως <a href="https://communia-association.org/2026/04/27/how-could-the-digital-omnibus-save-public-domain-books-from-exclusive-arrangements/">εξηγούμε εδώ</a>, σήμερα οι αποκλειστικές συμφωνίες για την ψηφιοποίηση πολιτιστικών πόρων δεν υπόκεινται σε κανένα χρονικό όριο. Η Οδηγία για τα Ανοιχτά Δεδομένα προβλέπει ότι, «κατά κανόνα», δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα δέκα έτη, με την επιφύλαξη επανεξέτασης· στην πράξη, όμως, οι συμφωνίες αυτές συχνά παρατείνονται πέρα από αυτό το διάστημα χωρίς κανέναν περαιτέρω έλεγχο. Το φαινόμενο αυτό πλήττει τον ανταγωνισμό και εμποδίζει την περαιτέρω χρήση, από το κοινό, ψηφιοποιημένων αντιγράφων έργων του δημόσιου τομέα (Public Domain) από ευρωπαϊκές συλλογές. Για τον λόγο αυτό, <a href="https://communia-association.org/wp-content/uploads/2026/04/One-pager-Exclusive-agreements-the-Digital-Omnibus.pdf">η COMMUNIA υποστηρίζει</a> ότι το Data Omnibus πρέπει να αντιμετωπίσει το ζήτημα, καταργώντας τη δυνατότητα ανανέωσης αυτών των συμφωνιών μόλις συμπληρωθεί το όριο των 10 ετών.</p>



<p>Και σε αυτό το σημείο, αρκετές πολιτικές ομάδες συμμερίζονται τις ανησυχίες μας, καταθέτοντας τροπολογίες στην έκθεση των επιτροπών ITRE/LIBE και στη γνωμοδότηση της JURI σχετικά με το <a href="https://communia-association.org/wp-content/uploads/2026/06/COM_COM20250837_EN.pdf">άρθρο 32k(3)</a>. Οι τροπολογίες που κατέθεσαν οι S&amp;D και η GUE στις κύριες επιτροπές (βλ. <a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CJ72-AM-791072_EN.pdf">τροπολογίες 807 και 808</a>), καθώς και εκείνη του ΕΛΚ στη JURI (βλ. <a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/JURI-AM-790236_EN.pdf">τροπολογία 218</a>), ανταποκρίνονται πλήρως στις ανησυχίες μας: θέτουν μέγιστη διάρκεια 10 ετών και καταργούν τη δυνατότητα ανανέωσης μετά τη λήξη της. Οι τρεις αυτές τροπολογίες ακολουθούν επίσης το παράδειγμα των εισηγητών, προτείνοντας τη μείωση της μέγιστης περιόδου στα πέντε έτη για τις πολύ μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν χαρακτηριστεί «θεματοφύλακες» (gatekeepers) βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Αγορές — μια ευπρόσδεκτη προσθήκη, την οποία υποστηρίζουμε.</p>



<p>Ο κανόνας του 5ετούς ορίου για τους θεματοφύλακες επανέρχεται και σε δύο ακόμη τροπολογίες που κατατέθηκαν στις κύριες επιτροπές (<a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CJ72-AM-791072_EN.pdf">τροπολογία 810</a> από τους Πράσινους και <a href="https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/CJ72-AM-791072_EN.pdf">τροπολογίες 809 και 811</a> από τους Renew), οι οποίες όμως δεν καταφέρνουν να επιβάλουν ανώτατο όριο αποκλειστικότητας. Η πρόταση των Renew αφήνει ανέγγιχτη τη δυνατότητα παράτασης και απαιτεί απλώς η επανεξέταση να «περιλαμβάνει αξιολόγηση του κατά πόσο το αποκλειστικό δικαίωμα παραμένει αυστηρά αναγκαίο, αναλογικό και προς το δημόσιο συμφέρον». Η πρόταση των Πράσινων, από την άλλη πλευρά, καταργεί τη ρήτρα ανανέωσης, διατηρεί όμως τη διατύπωση «κατά κανόνα», αφήνοντας έτσι ανοιχτό το ενδεχόμενο οι αποκλειστικές συμφωνίες να υπερβαίνουν τη δηλωμένη μέγιστη διάρκεια. Εμείς εμμένουμε στη θέση ότι η αποκλειστικότητα πρέπει να παραμένει προσωρινή και ότι, μόλις συμπληρωθεί η μέγιστη διάρκεια, δεν θα πρέπει να επιτρέπεται καμία περαιτέρω παράταση. Για τον λόγο αυτό, δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε αυτές τις δύο τροπολογίες.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι ακολουθεί</h3>



<p>Το Data Omnibus βρίσκεται πλέον στη φάση της αναζήτησης συμβιβασμού στις διάφορες επιτροπές. Η ψηφοφορία στην επιτροπή JURI αναμένεται τον Νοέμβριο, όμως οι τροπολογίες που κατατέθηκαν εκεί δύσκολα θα οδηγήσουν σε συμβιβαστικό κείμενο που να προστατεύει επαρκώς το υφιστάμενο πλαίσιο ανοιχτής αδειοδότησης για τα δεδομένα του δημόσιου τομέα. Αντίθετα, οι τροπολογίες που κατατέθηκαν στις κύριες επιτροπές συνιστούν μια ελπιδοφόρα βάση για την αντιμετώπιση τόσο των ανησυχιών μας για τα ανοιχτά δεδομένα του δημόσιου τομέα όσο και εκείνων για τις αποκλειστικές συμφωνίες ψηφιοποίησης. Μένει να δούμε, ωστόσο, αν αυτές οι τροπολογίες θα καταφέρουν τελικά να ενσωματωθούν στην τελική έκθεση.</p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://communia-association.org/2026/09/07/digital-omnibus-meps-want-to-save-the-open-government-data-framework/">https://communia-association.org/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-08T07:37:39Z</updated>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x39D;&#x3BF;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3B8;&#x3AD;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C5;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B1; &#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x39A;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C7;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://openstandards.ellak.gr</id>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</subtitle>
      <title>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</title>
      <updated>2026-09-10T11:15:46Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.ellak.gr/?p=176047</id>
    <link href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/07/i-ekdilosis-tis-evdomadas-gia-tis-anichtes-technologies-ke-tin-kenotomia-331/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Οι εκδηλώσεις της εβδομάδας, για τις ανοιχτές τεχνολογίες και την καινοτομία!</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Οι εκδηλώσεις δεν σταματούν καθώς αυτήν την εβδομάδα πραγματοποιούνται εκδηλώσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για τις ανοιχτές τεχνολογίες και την καινοτομία! Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ) σας προτείνει να τις παρακολουθήσετε και να τις διαδώσετε. Μπορείτε επίσης να δείτε περισσότερες εκδηλώσεις για τις επόμενες εβδομάδες ή να καταχωρίσετε τη δική σας εκδήλωση στο: https://ellak.gr/events. Date/Time Event 21/01/2025 – 01/09/2027Ολοήμερο ... <a class="read-more" href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/07/i-ekdilosis-tis-evdomadas-gia-tis-anichtes-technologies-ke-tin-kenotomia-331/" title="&#x39F;&#x3B9; &#x3B5;&#x3BA;&#x3B4;&#x3B7;&#x3BB;&#x3CE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x3B5;&#x3B2;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B1;&#x3C2;, &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B9;&#x3C2; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AF;&#x3B1;!">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p><strong><em>Οι εκδηλώσεις δεν σταματούν καθώς αυτήν την εβδομάδα πραγματοποιούνται εκδηλώσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό για τις ανοιχτές τεχνολογίες και την καινοτομία! </em>Ο <a href="https://eellak.ellak.gr/">Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ)</a> σας προτείνει να τις παρακολουθήσετε και να τις διαδώσετε. <em>Μπορείτε επίσης να δείτε περισσότερες εκδηλώσεις για τις επόμενες εβδομάδες ή να καταχωρίσετε τη δική σας εκδήλωση στο: </em><a href="https://ellak.gr/events"><strong><em>https://ellak.gr/events</em></strong></a></strong>.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/open-source-makers-and-takers-8-1280w.jpg"><img alt="" class="wp-image-176048" height="680" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/09/open-source-makers-and-takers-8-1280w-1024x680.jpg" width="1024"/></a></figure>



<figure class="wp-block-table"><table><thead><tr><th>Date/Time</th><th>Event</th></tr></thead><tbody><tr><td>21/01/2025 – 01/09/2027<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/online-event-adopt-and-scale-ai-3/">#online event: Adopt and scale AI</a></td></tr><tr><td>07/09/2026 – 08/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/coara-conference/">COARA Conference</a><br/><em>CNRS Auditorium, Paris</em></td></tr><tr><td>07/09/2026 – 08/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/open-science-days-2026/">Open Science Days 2026</a><br/><em>Géopolis (UNIL – Université de Lausanne), Lausanne</em></td></tr><tr><td>07/09/2026 – 09/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/ospology-ospo-summit/">OSPOlogy + OSPO Summit</a><br/><em>Shanghai International Convention Center, Pudong Shanghai</em></td></tr><tr><td>07/09/2026<br/>18:00</td><td><a href="https://ellak.gr/events/apo-ton-diamirasmo-dedomenon-sti-dimosia-axia-to-neo-ikosistima-dedomenon-tou-ekt/">Από τον διαμοιρασμό δεδομένων στη δημόσια αξία: Το νέο οικοσύστημα δεδομένων του ΕΚΤ</a><br/><em>Διεθνές Εκθεσιακό &amp; Συνεδριακό Κέντρο της ΔΕΘ HELEXPO, Θεσσαλονίκη</em></td></tr><tr><td>08/09/2026 – 11/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/hybridevent-rustconf/">#hybridevent: RustConf</a><br/><em>Palais des Congrès de Montréal, Montréal</em></td></tr><tr><td>08/09/2026 – 09/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/eosc-federation-build-up-group-meeting/">EOSC Federation Build-up Group Meeting</a><br/><em>Karlsruhe Institute of Technology, Karlsruhe</em></td></tr><tr><td>09/09/2026 – 13/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/eurobsdcon-2026/">EuroBSDCon 2026</a><br/><em>VUB Main Campus in Etterbeek, Elsene</em></td></tr><tr><td>09/09/2026 – 11/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/percona-live-amsterdam/">Percona Live Amsterdam</a><br/><em>Mövenpick Hotel Amsterdam, Amsterdam</em></td></tr><tr><td>09/09/2026 – 11/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/pubmet2026/">PUBMET2026</a><br/><em>University of Zadar, New Campus, Zadar</em></td></tr><tr><td>10/09/2026 – 11/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/agntcon-mcpcon-japan/">AGNTCon + MCPCon Japan</a><br/><em>Tokyo with the mountain behind it. Belle Salle Shibuya Garden, Shibuya-ku Tokyo</em></td></tr><tr><td>11/09/2026 – 13/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/online-event-metarheinmainchaosdays/">#online event: MetaRheinMainChaosDays</a></td></tr><tr><td>11/09/2026 – 13/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/berlin-fediday-2026/">Berlin FediDay 2026</a><br/><em>c-base space station, Berlin</em></td></tr><tr><td>11/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/eosc-france-2026-implementation-of-the-future-french-national-node-in-the-eosc-federation/">EOSC-France 2026 : Implementation of the future French National Node in the EOSC Federation</a><br/><em>Inria Paris Center, Paris</em></td></tr><tr><td>12/09/2026<br/>Ολοήμερο</td><td><a href="https://ellak.gr/events/zigtoberfest/">Zigtoberfest</a><br/><em>Hoftheater München, München</em></td></tr></tbody></table></figure></div>
    </content>
    <updated>2026-09-07T06:44:07Z</updated>
    <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x395;&#x3BA;&#x3B4;&#x3B7;&#x3BB;&#x3CE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x395;&#x3BA;&#x3B4;&#x3AE;&#x3BB;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="open source"/>
    <category term="open source events"/>
    <author>
      <name>Kleiokaz</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.ellak.gr</id>
      <link href="https://opensource.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό λογισμικό</subtitle>
      <title>Ανοιχτό λογισμικό</title>
      <updated>2026-09-14T07:15:42Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://glossapi.gr/?p=1031</id>
    <link href="https://glossapi.gr/%ce%bb%ce%ad%ce%be%ce%b5%ce%b9%cf%82-%cf%87%cf%89%cf%81%ce%af%cf%82-%ce%b2%ce%af%cf%89%ce%bc%ce%b1-%cf%84%ce%b9-%ce%bc%ce%b1%ce%b8%ce%b1%ce%af%ce%bd%ce%bf%cf%85%ce%bd-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84%ce%b9/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Γλώσσα, βίωμα και έλεγχος: τι αποδεικνύουν οι ικανότητες των γλωσσικών μοντέλων</title>
    <summary>Η ευχέρεια στον λόγο δεν είναι προσωπική εμπειρία Ένα γλωσσικό μοντέλο μπορεί να περιγράψει την αγωνία της ανεργίας, να εξηγήσει την αδικία μιας διάκρισης και να συντάξει μια πειστική έκκληση αλληλεγγύης. Η ποιότητα αυτών των απαντήσεων είναι χρήσιμη, αλλά δεν αποδεικνύει ότι το σύστημα έχει βιώσει όσα περιγράφει. Η διάκριση αφορά τον τρόπο με τον […]</summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><h2 class="wp-block-heading"><a/> Η ευχέρεια στον λόγο δεν είναι προσωπική εμπειρία</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ένα γλωσσικό μοντέλο μπορεί να περιγράψει την αγωνία της ανεργίας, να εξηγήσει την αδικία μιας διάκρισης και να συντάξει μια πειστική έκκληση αλληλεγγύης. Η ποιότητα αυτών των απαντήσεων είναι χρήσιμη, αλλά δεν αποδεικνύει ότι το σύστημα έχει βιώσει όσα περιγράφει. Η διάκριση αφορά τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη: άλλο η επεξεργασία της ανθρώπινης μαρτυρίας και άλλο η εμπειρία του ανθρώπου που καταθέτει αυτή τη μαρτυρία.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η βασική προεκπαίδευση ενός αυτοπαλίνδρομου μεγάλου γλωσσικού μοντέλου στηρίζεται στην πρόβλεψη της επόμενης λεκτικής μονάδας, του λεγόμενου token. Αυτή μπορεί να είναι λέξη, τμήμα λέξης ή σημείο στίξης. Μέσα από τεράστια σώματα κειμένου, το μοντέλο μαθαίνει στατιστικές κανονικότητες και σύνθετες αναπαραστάσεις που επιτρέπουν τη δημιουργία νέων απαντήσεων. Δεν ανασύρει απλώς έτοιμες προτάσεις. Ωστόσο, η εκμάθηση των σχέσεων ανάμεσα στις περιγραφές του κόσμου δεν ισοδυναμεί με την προσωπική βίωση του κόσμου.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><a/> Η περιγραφή της ανάγκης και η ίδια η ανάγκη</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η διάκριση ανάμεσα στη γλωσσική μορφή και στο νόημα βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής των Emily Bender και Alexander Koller. Η θέση τους αφορά την εκπαίδευση αποκλειστικά πάνω στη μορφή της γλώσσας. Δεν αποτελεί απόδειξη ότι κάθε μελλοντικό σύστημα, με οποιαδήποτε αρχιτεκτονική, θα στερείται κατανόησης. Μας υποχρεώνει όμως να διευκρινίζουμε τι ακριβώς μετρά μια επιτυχημένη γλωσσική απάντηση.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Σκεφτείτε μια εφαρμογή που επεξεργάζεται μαρτυρίες ανθρώπων οι οποίοι αδυνατούν να θερμάνουν το σπίτι τους. Μπορεί να εντοπίσει κοινά προβλήματα και να βοηθήσει στη σύνταξη μιας πρότασης κοινωνικής πολιτικής. Η πληροφορία για το κρύο είναι διαθέσιμη στο σύστημα. Η σωματική δυσφορία, η ανησυχία για ένα παιδί και η έκθεση στον κίνδυνο ανήκουν στους ανθρώπους. Η ανάγνωση της μαρτυρίας προσφέρει έμμεση γνώση της εμπειρίας, όχι την εμπειρία ως προσωπικό βίωμα.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><a/> Τι φωτίζει η υπόθεση των σωματικών δεικτών</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ο Αντόνιο Νταμάσιο πρότεινε ότι σήματα συνδεδεμένα με σωματικές καταστάσεις και προηγούμενες εμπειρίες συμβάλλουν στη λήψη αποφάσεων. Στην υπόθεση των σωματικών δεικτών, τέτοια σήματα προσανατολίζουν την αξιολόγηση εναλλακτικών, ιδιαίτερα υπό αβεβαιότητα. Το σώμα συμμετέχει στην κρίση, αντί να αποτελεί απλώς τον φορέα ενός απομονωμένου υπολογισμού. Η υπόθεση περιλαμβάνει και εγκεφαλικές αναπαραστάσεις σωματικών καταστάσεων, όχι μόνο άμεσες αντιδράσεις του σώματος.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η ερμηνεία αυτή παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Οι Dunn, Dalgleish και Lawrence ανέδειξαν εναλλακτικές εξηγήσεις για τα ευρήματα της δοκιμασίας Iowa και ελλείψεις στην αιτιώδη τεκμηρίωση του ρόλου της σωματικής ανατροφοδότησης. Επομένως, δεν δικαιολογείται να χρησιμοποιούμε την υπόθεση ως οριστική απόδειξη ότι οι μηχανές δεν μπορούν να σκέφτονται. Ούτε είναι ακριβές να εξισώνουμε τα μοντέλα με ασθενείς που έχουν εγκεφαλικές βλάβες: οι ασθενείς παραμένουν άνθρωποι με σώμα, ιστορία και ανάγκες.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><a/> Η ευθυγράμμιση αλλάζει τη συμπεριφορά</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η ενισχυτική μάθηση από ανθρώπινη ανατροφοδότηση χρησιμοποιεί ανθρώπινες αξιολογήσεις ώστε να διαμορφώνει τις απαντήσεις ενός μοντέλου. Στην προσέγγιση του InstructGPT, παραδείγματα επιθυμητών απαντήσεων και κατατάξεις εναλλακτικών εξόδων τροφοδοτούν διαδοχικά στάδια εκπαίδευσης. Προκύπτουν μετρήσιμες βελτιώσεις, χωρίς να εξαφανίζονται τα λάθη. Συνεπώς, ένα ευθυγραμμισμένο μοντέλο δεν καθοδηγείται αποκλειστικά από τη συχνότητα των διατυπώσεων στα αρχικά κείμενα.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η διαδικασία αυτή δεν τεκμηριώνει μεταβίβαση της ανθρώπινης εμπειρίας που θεμελιώνει τις αξιολογήσεις. Η αριθμητική ανταμοιβή είναι σήμα εκπαίδευσης, όχι τεκμήριο ευχαρίστησης, πόνου ή ενοχής. Η ευθυγράμμιση βελτιώνει τη συμπεριφορά, αλλά δεν αποδεικνύει ότι δημιουργεί βιωμένη ανάγκη ή προσωπικό διακύβευμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι το σύστημα στερείται στόχων ή ότι οι ενέργειές του είναι ακίνδυνες.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><a/> Περισσότερα δεδομένα δεν προσθέτουν αυτομάτως σώμα</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Στη βιολογική προσέγγιση του Νταμάσιο, καθοριστική είναι η ομοιόσταση, η ρύθμιση των εσωτερικών συνθηκών που επιτρέπει σε έναν οργανισμό να παραμένει ζωντανός. Οι Man και Damasio πρότειναν τη διερεύνηση μηχανών με μηχανισμούς εμπνευσμένους από αυτή τη λειτουργία. Πρόκειται για ερευνητική πρόταση, όχι για αποδεδειγμένη κατασκευή μηχανών που αισθάνονται.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η εργασία των Kadambi και συνεργατών στο Neuron το 2026 προτείνει αντίστοιχα να συνδυαστούν η αλληλεπίδραση με το εξωτερικό περιβάλλον και η μοντελοποίηση εσωτερικών καταστάσεων και κινήτρων. Η προσθήκη εικόνων ή αισθητήρων δεν ταυτίζεται με αυτή τη διπλή συγκρότηση. Περισσότερες παράμετροι μπορούν να βελτιώσουν επιδόσεις, αλλά δεν τεκμηριώνουν από μόνες τους βιωμένη εμπειρία. Το αν άλλες αρχιτεκτονικές μπορούν να την υποστηρίξουν παραμένει ανοιχτό.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Η πρόσβαση σε πληροφορίες δεν αποδεικνύει βίωμα</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Το σχετικό άρθρο του GlossAPI για τη συνείδηση διευκρινίζει μια κρίσιμη διαφορά: η πληροφορία μπορεί να είναι διαθέσιμη για συλλογισμό, σχεδιασμό και αναφορά, χωρίς αυτό να αποδεικνύει υποκειμενική εμπειρία. Η λειτουργική πρόσβαση και το βίωμα δεν είναι ταυτόσημες έννοιες. Ένα μοντέλο που περιγράφει μια εσωτερική κατάστασή του δεν αποδεικνύει, μόνο με αυτή την περιγραφή, ότι αισθάνεται κάτι.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Υπάρχουν επιστημονικές θεωρίες της συνείδησης, αλλά δεν διαθέτουμε μία ενιαία, ευρέως αποδεκτή και αποφασιστικά επαληθευμένη εξήγηση. Η αβεβαιότητα αυτή επιβάλλει να εξετάζουμε συγκεκριμένες ιδιότητες και πειραματικά ευρήματα. Δεν δικαιολογεί ούτε την απόδοση συνείδησης με κριτήριο την ευφράδεια ούτε τον οριστικό αποκλεισμό της σε κάθε μελλοντική μηχανή.</em></strong></p>



<p class="wp-block-paragraph">Παρόμοια προσοχή χρειάζεται στη συζήτηση για τη συνείδηση. Η έκθεση των Butlin, Long και συνεργατών το 2023 πρότεινε αξιολόγηση υπολογιστικών ιδιοτήτων βάσει επιστημονικών θεωριών. Δεν βρήκε επαρκή βάση για απόδοση συνείδησης στα συστήματα που εξέταζε, αλλά δεν εντόπισε προφανή τεχνικά εμπόδια στην υλοποίηση των προτεινόμενων δεικτών. Το συμπέρασμα αφορά εκείνη την αξιολόγηση. Δεν είναι καθολική ετυμηγορία για κάθε μεταγενέστερο σύστημα.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Η πειστική εξήγηση χρειάζεται ανεξάρτητο έλεγχο</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Το άρθρο του GlossAPI για την ερμηνευσιμότητα προσθέτει ένα δεύτερο όριο. Η εξήγηση που παράγει το ίδιο το μοντέλο αποτελεί έξοδό του, όχι ανεξάρτητη καταγραφή των υπολογισμών του. Ούτε τα εμφανιζόμενα βήματα συλλογισμού εγγυώνται πιστή αποτύπωση της διαδικασίας. Η παραπομπή σε ένα έγγραφο βοηθά να ελέγξουμε έναν ισχυρισμό, αλλά δεν αποκαλύπτει από μόνη της πώς παράχθηκε η απάντηση.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong><em>Η μηχανιστική ερμηνευσιμότητα εξετάζει εσωτερικές αναπαραστάσεις και δοκιμάζει, με πειραματικές παρεμβάσεις, ποιες επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Η κατανόηση ενός τέτοιου μηχανισμού δεν αποτελεί απόδειξη συνείδησης ούτε πλήρη πιστοποίηση αξιοπιστίας.</em></strong> Χρειάζονται επίσης δοκιμές συμπεριφοράς και τεκμηρίωση δεδομένων, εκπαίδευσης και αξιολόγησης. Όπου ένα απλό, ελέγξιμο σύνολο κανόνων καλύπτει την ανάγκη, αποτελεί σοβαρή εναλλακτική επιλογή.</p>



<h2 class="wp-block-heading"><a/> Ανοιχτές υποδομές, ελέγξιμες απαντήσεις, ανθρώπινη ευθύνη</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η πρακτική πρόταση που προκύπτει για το glossAPI είναι να αντιμετωπίζουμε την ΤΝ ως υποδομή υποστήριξης της γνώσης. <em><strong>Χρειαζόμαστε ελληνικά δεδομένα με τεκμηριωμένη προέλευση, κατάλληλες άδειες, αντιπροσωπευτικότητα και αξιολόγηση από ανθρώπους που γνωρίζουν το πεδίο εφαρμογής. Οι μαρτυρίες ευάλωτων ομάδων χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα στη συλλογή και χρήση τους. Η παρουσία τους στα δεδομένα δεν υποκαθιστά τη συμμετοχή των ίδιων των ανθρώπων στις αποφάσεις.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Για παράδειγμα, ένας βοηθός κοινωνικής υπηρεσίας θα μπορούσε να αναζητά έγγραφα, να επισημαίνει ελλείψεις και να συντάσσει κατανοητή ενημέρωση. Προτείνουμε οι προϋποθέσεις μιας παροχής να ελέγχονται με ρητούς κανόνες και κάθε κρίσιμη εισήγηση να συνδέεται με συγκεκριμένο απόσπασμα και έκδοση της πηγής. Ο πολίτης χρειάζεται δυνατότητα επανεξέτασης και ο υπεύθυνος υπάλληλος χρόνο, αρμοδιότητα και δυνατότητα να διαφωνήσει. Μια υπογραφή κάτω από αυτόματη εισήγηση δεν αρκεί ως ουσιαστική εποπτεία.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Για το GlossAPI προτείνουμε ελληνικά σύνολα αξιολόγησης που ελέγχουν την ακρίβεια των παραπομπών, τις παραλείψεις, την αβεβαιότητα και τις διαφορές μεταξύ κοινωνικών ομάδων. Η ορθή γραμματική δεν αρκεί. Πανεπιστήμια και ανεξάρτητες ομάδες μπορούν να επαναλαμβάνουν τις δοκιμές με δημοσιευμένο κώδικα και κατάλληλα ανωνυμοποιημένα ή συνθετικά παραδείγματα, διατηρώντας προστατευμένα τα προσωπικά δεδομένα.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Το ανοιχτό λογισμικό, τα ανοιχτά πρότυπα και η πραγματική πρόσβαση στα στοιχεία αξιολόγησης μπορούν να ενισχύσουν αυτόν τον έλεγχο. Τα διαθέσιμα βάρη ενός μοντέλου είναι χρήσιμα, αλλά δεν συνεπάγονται διαφάνεια των δεδομένων και ολόκληρης της εκπαίδευσης. Η προτεραιότητα πρέπει να είναι η δυνατότητα ανεξάρτητης εξέτασης, διόρθωσης και λογοδοσίας. Η ευφράδεια της μηχανής δεν πρέπει να αποκρύπτει ούτε την αβεβαιότητα της απάντησης ούτε τον άνθρωπο που θα υποστεί τις συνέπειές της.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading"><a/>Πηγές άρθρου:</h2>



<ol class="wp-block-list">
<li><strong>Brown κ.ά., Language Models are Few-Shot Learners (2020):</strong> Παρουσιάζει την εκπαίδευση του GPT-3 και τις δυνατότητες γενίκευσης μέσω παραδειγμάτων. Τεκμηριώνει τον μηχανισμό χωρίς να αποδεικνύει βιωμένη κατανόηση. <dfn><a href="https://arxiv.org/abs/2005.14165">Πλήρης ερευνητική εργασία</a></dfn>.</li>



<li><strong>Bender και Koller, Climbing towards NLU: On Meaning, Form, and Understanding in the Age of Data (2020):</strong> Θεωρητική ανάλυση της διάκρισης μορφής και νοήματος, με αντικείμενο τα όρια της μάθησης αποκλειστικά από γλωσσική μορφή. <dfn><a href="https://aclanthology.org/2020.acl-main.463/">Δημοσίευση στην ACL Anthology</a></dfn>.</li>



<li><strong>Damasio, The somatic marker hypothesis and the possible functions of the prefrontal cortex (1996):</strong> Πρωτογενής διατύπωση του προτεινόμενου ρόλου σωματικών σημάτων στη λήψη αποφάσεων. <dfn><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8941953/">Επιστημονική καταχώριση και περίληψη</a></dfn>.</li>



<li><strong>Dunn, Dalgleish και Lawrence, The somatic marker hypothesis: a critical evaluation (2006):</strong> Εξετάζει εναλλακτικές ερμηνείες και κενά αιτιώδους τεκμηρίωσης, αποτρέποντας την παρουσίαση της υπόθεσης ως επιστημονικά οριστικής. <dfn><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16197997/">Επιστημονική περίληψη</a></dfn>.</li>



<li><strong>Ouyang κ.ά., Training language models to follow instructions with human feedback (2022):</strong> Περιγράφει την εκπαίδευση του InstructGPT με ανθρώπινα παραδείγματα και αξιολογήσεις, τις βελτιώσεις και τους περιορισμούς της. <dfn><a href="https://arxiv.org/abs/2203.02155">Πλήρης ερευνητική εργασία</a></dfn>.</li>



<li><strong>Man και Damasio, Homeostasis and soft robotics in the design of feeling machines (2019):</strong> Προτείνει ερευνητική κατεύθυνση που συνδέει τη μηχανική αυτοσυντήρηση με την ομοιόσταση, χωρίς να αποδεικνύει τεχνητά αισθήματα. <dfn><a href="https://www.nature.com/articles/s42256-019-0103-7">Δημοσίευση στο Nature Machine Intelligence</a></dfn>.</li>



<li><strong>Kadambi κ.ά., Embodiment in multimodal large language models (2026):</strong> Αναπτύσσει πλαίσιο εξωτερικής αλληλεπίδρασης και εσωτερικών καταστάσεων. Δημοσιεύθηκε στο Neuron, 114(11), 1908–1921, με προγενέστερη προδημοσίευση το 2025. <dfn><a href="https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41928508/">Καταχώριση της δημοσίευσης</a></dfn>.</li>



<li><strong>Butlin, Long κ.ά., Consciousness in Artificial Intelligence: Insights from the Science of Consciousness (2023):</strong> Προτείνει δείκτες βασισμένους σε θεωρίες της συνείδησης και διακρίνει την αξιολόγηση τότε διαθέσιμων συστημάτων από τις δυνατότητες μελλοντικών αρχιτεκτονικών. <dfn><a href="https://arxiv.org/abs/2308.08708">Ερευνητική έκθεση</a></dfn>.</li>



<li><strong>GlossAPI, Πώς μπορούμε να κάνουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ερμηνεύσιμη και επεξηγήσιμη;:</strong> Συνδέει την πιστότητα των εξηγήσεων με τη μηχανιστική έρευνα, την ανεξάρτητη αξιολόγηση και τη θεσμική λογοδοσία. Διευκρινίζει γιατί η πρόσβαση στα βάρη δεν ισοδυναμεί με κατανόηση του μοντέλου. <a href="https://glossapi.gr/%CF%80%CF%8E%CF%82-%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%BF%CF%8D%CE%BC%CE%B5-%CE%BD%CE%B1-%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%AE-%CE%BD%CE%BF/">Άρθρο στο GlossAPI</a>.</li>



<li><strong>GlossAPI, Δεν έχουμε ακόμη θεωρία της συνείδησης, ούτε απόδειξη ότι τα LLM αισθάνονται:</strong> Διακρίνει τη λειτουργική πρόσβαση σε πληροφορίες από την υποκειμενική εμπειρία και παρουσιάζει την επιστημονική αβεβαιότητα γύρω από τη μηχανική συνείδηση. <a href="https://glossapi.gr/%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%AD%CF%87%CE%BF%CF%85%CE%BC%CE%B5-%CE%B1%CE%BA%CF%8C%CE%BC%CE%B7-%CE%B8%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%83%CE%B7/">Άρθρο στο GlossAPI</a>.</li>
</ol></div>
    </content>
    <updated>2026-09-06T15:22:42Z</updated>
    <category term="Commons"/>
    <category term="GlossAPI"/>
    <author>
      <name>ellak-editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://glossapi.gr</id>
      <logo>https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/07/cropped-gfoss_white-32x32.png</logo>
      <link href="https://glossapi.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://glossapi.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <title>glossAPI – blog</title>
      <updated>2026-09-17T03:18:43Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://oer.ellak.gr/?p=471605</id>
    <link href="https://oer.ellak.gr/2026/09/05/mathimatika-ke-techniti-noimosini-stin-taxi/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Μαθηματικά και Τεχνητή Νοημοσύνη στην τάξη</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η κατανόηση γεννιέται στην πορεία Οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν πλέον να λύνουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μια εξίσωση, να προτείνουν μια απόδειξη ή να εξηγούν έναν μαθηματικό κανόνα. Αυτή η ευκολία, όμως, δημιουργεί μια κρίσιμη παιδαγωγική παγίδα: η πρόσβαση στη σωστή λύση δεν συνεπάγεται ότι ο μαθητής κατανόησε το πρόβλημα. Στα μαθηματικά, η μάθηση ... <a class="read-more" href="https://oer.ellak.gr/2026/09/05/mathimatika-ke-techniti-noimosini-stin-taxi/" title="&#x39C;&#x3B1;&#x3B8;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3C4;&#x3AC;&#x3BE;&#x3B7;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><a href="https://oer.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/6/2026/09/AI-Guardrails-4277928936-e1788552266812.jpg"><img alt="" class="wp-image-471607" height="518" src="https://oer.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/6/2026/09/AI-Guardrails-4277928936-e1788552266812-1024x518.jpg" width="1024"/></a></figure></div>


<h2 class="wp-block-heading">Η κατανόηση γεννιέται στην πορεία</h2>



<p>Οι εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν πλέον να λύνουν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μια εξίσωση, να προτείνουν μια απόδειξη ή να εξηγούν έναν μαθηματικό κανόνα. <em><strong>Αυτή η ευκολία, όμως, δημιουργεί μια κρίσιμη παιδαγωγική παγίδα: η πρόσβαση στη σωστή λύση δεν συνεπάγεται ότι ο μαθητής κατανόησε το πρόβλημα.</strong></em></p>



<p>Στα μαθηματικά, η μάθηση δεν βρίσκεται μόνο στο τελικό αποτέλεσμα. Βρίσκεται στην προσπάθεια να επιλεγεί μια κατάλληλη μέθοδος, στην αναγνώριση ενός λάθους, στη δοκιμή ενός παραδείγματος, στην απόρριψη μιας λανθασμένης υπόθεσης και στην επανεκκίνηση από διαφορετικό σημείο. <em><strong>Μέσα από αυτή τη διαδικασία ο μαθητής δεν απομνημονεύει απλώς έναν τύπο, αλλά οικοδομεί την ικανότητα να σκέφτεται μαθηματικά.</strong></em></p>



<p>Η εμπειρία του διακεκριμένου μαθηματικού Hugo Duminil-Copin από τη μαθηματική έρευνα φωτίζει και τη σχολική πραγματικότητα. <em><strong>Οι αποτυχημένες προσπάθειες για την επίλυση ενός προβλήματος μπορεί να γεννήσουν νέες ιδέες, συνεργασίες και μεθόδους. Αντίστοιχα, ο μαθητής που δυσκολεύεται αναγκάζεται να ενεργοποιήσει τις προηγούμενες γνώσεις του, να συγκρίνει στρατηγικές και να διατυπώσει ερωτήματα. Η αποτυχία δεν είναι το αντίθετο της μάθησης. Όταν υπάρχει κατάλληλη καθοδήγηση, αποτελεί συχνά μέρος της.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Όταν η υψηλότερη επίδοση κρύβει λιγότερη μάθηση</h2>



<p>Μια μεγάλη πειραματική μελέτη σε περίπου χίλιους μαθητές λυκείου έδειξε καθαρά τη διαφορά μεταξύ επίδοσης και μάθησης. Κατά την εξάσκηση, οι μαθητές που είχαν ελεύθερη πρόσβαση σε εργαλείο βασισμένο στο GPT-4 πέτυχαν κατά 48% καλύτερη βαθμολογία από την ομάδα χωρίς ΤΝ. Όταν όμως κλήθηκαν να εξεταστούν χωρίς το εργαλείο, απέδωσαν κατά 17% χειρότερα. Πολλοί είχαν χρησιμοποιήσει την εφαρμογή ως υποκατάστατο της δικής τους προσπάθειας, αντιγράφοντας έτοιμες λύσεις.</p>



<p><em><strong>Μια διαφορετικά σχεδιασμένη εφαρμογή, η οποία έδινε υποδείξεις αντί για απαντήσεις, ζητούσε από τον μαθητή να εξηγήσει τι είχε δοκιμάσει και αξιοποιούσε παραδείγματα λαθών που είχαν επιλέξει οι εκπαιδευτικοί, περιόρισε σχεδόν πλήρως αυτή την αρνητική επίδραση. Το συμπέρασμα δεν είναι ότι η ΤΝ πρέπει να απαγορευτεί. Είναι ότι ένα εργαλείο σχεδιασμένο για την ταχύτερη ολοκλήρωση μιας εργασίας δεν είναι αυτομάτως κατάλληλο για μάθηση.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ΤΝ ως βοηθός σκέψης και όχι ως μηχανή απαντήσεων</h2>



<p><em><strong>Ένας απλός κανόνας για την τάξη είναι να αντιμετωπίζεται η ΤΝ σαν ένας πιο προχωρημένος συμμαθητής.</strong></em> Είναι θεμιτό να ζητήσει κανείς μια διευκρίνιση ή μια υπόδειξη. Δεν είναι μαθησιακά ωφέλιμο να κοιτάξει απλώς τη λύση του άλλου και να την αντιγράψει.</p>



<p>Σε μια άσκηση εξισώσεων, για παράδειγμα, οι μαθητές μπορούν πρώτα να καταγράψουν τη δική τους προσπάθεια. Στη συνέχεια ζητούν από την εφαρμογή όχι τη λύση, αλλά μία μόνο ερώτηση που θα τους βοηθήσει να εντοπίσουν το επόμενο βήμα. Αν έχουν μεταφέρει λανθασμένα έναν όρο, η ΤΝ μπορεί να τους ζητήσει να ελέγξουν αν διατήρησαν την ισότητα, χωρίς να διορθώσει η ίδια την πράξη.</p>



<p>Στη γεωμετρία, οι μαθητές μπορούν να κατασκευάσουν ένα σχήμα, να διατυπώσουν μια εικασία και να ζητήσουν από την ΤΝ να προτείνει ένα αντιπαράδειγμα ή μια ειδική περίπτωση που πρέπει να εξεταστεί. Η τελική απόδειξη συντάσσεται από τους ίδιους και ελέγχεται μέσα από συζήτηση στην τάξη.</p>



<p>Στις πιθανότητες, ο εκπαιδευτικός μπορεί να ζητήσει από την ΤΝ να δημιουργήσει δύο διαφορετικές λύσεις, από τις οποίες η μία περιέχει ένα καλά κρυμμένο λάθος. Οι ομάδες μαθητών καλούνται να εντοπίσουν τη λανθασμένη παραδοχή, να την αιτιολογήσουν και να διορθώσουν τη λύση. Έτσι, η πιθανότητα λάθους της ΤΝ μετατρέπεται σε μαθησιακό υλικό και καλλιεργείται η κριτική επαλήθευση.</p>



<p><em><strong>Χρήσιμη είναι επίσης η πρακτική «πρώτη προσπάθεια χωρίς εργαλείο». Η ΤΝ ενεργοποιείται μόνο αφού ο μαθητής έχει παρουσιάσει σχέδιο επίλυσης, σχήμα, υπολογισμούς ή συγκεκριμένο σημείο δυσκολίας. Στο τέλος, απενεργοποιείται ξανά και ο μαθητής ανακατασκευάζει τη λύση με δικά του λόγια ή απαντά σε προφορικές ερωτήσεις.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Ανοιχτά εργαλεία, διαφανείς κανόνες</h2>



<p>Η εκπαιδευτική χρήση της ΤΝ πρέπει να συνοδεύεται από διαφάνεια, προστασία προσωπικών δεδομένων και δυνατότητα ελέγχου. <em><strong>Τα σχολεία και τα πανεπιστήμια χρειάζονται ανοιχτούς εκπαιδευτικούς πόρους, δημόσια τεκμηριωμένες οδηγίες και, όπου είναι εφικτό, ανοιχτά ή τοπικά εγκατεστημένα μοντέλα. </strong></em>Οι προτροπές, τα παραδείγματα και οι παιδαγωγικές δικλείδες μπορούν να δημοσιεύονται με ανοιχτές άδειες, ώστε να αξιολογούνται και να βελτιώνονται από την εκπαιδευτική κοινότητα.</p>



<p>Το ζητούμενο δεν είναι να διατηρήσουμε κάθε δυσκολία ούτε να εξιδανικεύσουμε την ταλαιπωρία. Η άσκοπη δυσκολία πρέπει να αφαιρείται. <em><strong>Η δημιουργική προσπάθεια, όμως, πρέπει να προστατεύεται, επειδή εκεί ακριβώς γεννιούνται η κατανόηση, η αυτονομία και η μαθηματική κρίση. Η ΤΝ μπορεί να γίνει πολύτιμος εκπαιδευτικός βοηθός, αρκεί να μην αφαιρεί από τον μαθητή το ουσιαστικότερο μέρος της μάθησης: την ευθύνη να σκεφτεί.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές:</h2>



<p><strong>Hamsa Bastani, Osbert Bastani, Alp Sungu, Haosen Ge, Özge Kabakcı και Rei Mariman, «Generative AI without guardrails can harm learning: Evidence from high school mathematics»</strong>: Ελεγχόμενη μελέτη σε περίπου χίλιους μαθητές, η οποία διακρίνει την προσωρινή βελτίωση της επίδοσης από την πραγματική απόκτηση μαθηματικών δεξιοτήτων και τεκμηριώνει τη σημασία των παιδαγωγικών δικλείδων: <a href="https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2422633122">https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2422633122</a>.</p>



<p><strong>Manu Kapur, «Productive Failure in Learning Math»</strong>: Εμπειρική μελέτη, η οποία δείχνει ότι η προσπάθεια επίλυσης πριν από τη διδασκαλία της καθιερωμένης μεθόδου μπορεί να ενισχύσει την εννοιολογική κατανόηση και τη μεταφορά της γνώσης σε νέα προβλήματα: <a href="https://doi.org/10.1111/cogs.12107">https://doi.org/10.1111/cogs.12107</a>.</p>



<p><strong>Hugo Duminil-Copin, «Care for a little more AI?»</strong>: Μαρτυρία ενός κορυφαίου ερευνητή για την αξία των αποτυχημένων προσπαθειών, της προσωπικής εξερεύνησης και της ανθρώπινης κατανόησης στη μαθηματική έρευνα και εκπαίδευση: <a href="https://proofsandprompts.com/2026/08/30/care-for-a-little-more-ai/">https://proofsandprompts.com/2026/08/30/care-for-a-little-more-ai/</a>.</p>



<p><strong>Baptiste Serraille, «Rethinking Maths education: A perspective from Olympiad and higher education»</strong>: Κείμενο με συγκεκριμένες παιδαγωγικές προτάσεις από την πανεπιστημιακή διδασκαλία και την προετοιμασία μαθητών για μαθηματικές ολυμπιάδες, με έμφαση στην πρώτη προσωπική προσπάθεια και στην ενεργό συμμετοχή: <a href="https://proofsandprompts.com/2026/09/02/rethinking-maths-education-a-perspective-from-olympiad-and-higher-education/">https://proofsandprompts.com/2026/09/02/rethinking-maths-education-a-perspective-from-olympiad-and-higher-education/</a>.</p>



<p><strong>Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Guidelines on the ethical use of artificial intelligence and data in teaching and learning»</strong>: Επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την παιδαγωγικά υπεύθυνη, ασφαλή και διαφανή χρήση της ΤΝ και των δεδομένων στην εκπαίδευση, με πρακτικά ερωτήματα και παραδείγματα για τη σχολική τάξη: <a href="https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/actions/plan/ethical-guidelines-for-educators-on-using-artificial-intelligence">https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/actions/plan/ethical-guidelines-for-educators-on-using-artificial-intelligence</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-05T04:02:00Z</updated>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AE; &#x3C0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C3;&#x3B2;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3BF;&#x3AF; &#x3B5;&#x3BA;&#x3C0;&#x3B1;&#x3B9;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3AF; &#x3C0;&#x3CC;&#x3C1;&#x3BF;&#x3B9;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3C9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B2;&#x3AC;&#x3B8;&#x3BC;&#x3B9;&#x3B1; &amp; &#x394;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BF;&#x3B2;&#x3AC;&#x3B8;&#x3BC;&#x3B9;&#x3B1; &#x395;&#x3BA;&#x3C0;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x395;&#x3A7;&#x39D;&#x397;&#x3A4;&#x397; &#x39D;&#x39F;&#x397;&#x39C;&#x39F;&#x3A3;&#x3A5;&#x39D;&#x397;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B2;&#x3AC;&#x3B8;&#x3BC;&#x3B9;&#x3B1; &#x395;&#x3BA;&#x3C0;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://oer.ellak.gr</id>
      <link href="https://oer.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://oer.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Aνοικτό Περιεχόμενο στην Εκπαίδευση</subtitle>
      <title>Aνοικτό Περιεχόμενο στην Εκπαίδευση</title>
      <updated>2026-09-05T07:19:39Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://openstandards.ellak.gr/?p=3258</id>
    <link href="https://openstandards.ellak.gr/2026/09/04/navigating-the-paradox-of-open/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Το παράδοξο της ανοιχτότητας: πώς αμύνονται τα ψηφιακά δημόσια αγαθά στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Το ανοιχτό διαδίκτυο διέρχεται μια περίοδο βαθιού δομικού μετασχηματισμού. Τα ίδια χαρακτηριστικά που κατέστησαν δυνατή τη Wikipedia, τα ανοιχτά δεδομένα και τα ανοιχτά εκπαιδευτικά αποθετήρια — ελεύθερη πρόσβαση, ελεύθερη επαναχρησιμοποίηση, καμία υποχρέωση εγγραφής — αποτελούν σήμερα το σημείο εισόδου για τη μαζική και αυτοματοποιημένη άντληση περιεχομένου από τους crawlers και τους scrapers των εταιρειών τεχνητής ... <a class="read-more" href="https://openstandards.ellak.gr/2026/09/04/navigating-the-paradox-of-open/" title="&#x3A4;&#x3BF; &#x3C0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3AC;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BE;&#x3BF; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C2;: &#x3C0;&#x3CE;&#x3C2; &#x3B1;&#x3BC;&#x3CD;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C4;&#x3B1; &#x3C8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AC; &#x3B4;&#x3B7;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3B1;&#x3B3;&#x3B1;&#x3B8;&#x3AC; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3B5;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C7;&#x3AE; &#x3C4;&#x3B7;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C2; &#x3BD;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Το ανοιχτό διαδίκτυο διέρχεται μια περίοδο βαθιού δομικού μετασχηματισμού. Τα ίδια χαρακτηριστικά που κατέστησαν δυνατή τη Wikipedia, τα ανοιχτά δεδομένα και τα ανοιχτά εκπαιδευτικά αποθετήρια — ελεύθερη πρόσβαση, ελεύθερη επαναχρησιμοποίηση, καμία υποχρέωση εγγραφής — αποτελούν σήμερα το σημείο εισόδου για τη μαζική και αυτοματοποιημένη άντληση περιεχομένου από τους crawlers και τους scrapers των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.</p>



<p>Στο επίκεντρο αυτής της πίεσης βρίσκονται τα ψηφιακά δημόσια αγαθά (digital public goods, DPGs): το λογισμικό ανοιχτού κώδικα, τα ανοιχτά δεδομένα, τα ανοιχτά μοντέλα, τα ανοιχτά πρότυπα και το ανοιχτό εκπαιδευτικό περιεχόμενο που συγκροτούν την υποδομή της κοινής γνώσης. Η <a href="https://digitalpublicgoods.net">Digital Public Goods Alliance</a> (DPGA) δημοσίευσε τον Ιούλιο του 2026 <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/blog/navigating-the-paradox-of-open">δύο συμπληρωματικά κείμενα</a> που καταπιάνονται ακριβώς με αυτό το ζήτημα, υπό τον τίτλο «Navigating the Paradox of Open».</p>



<h3 class="wp-block-heading">Πού ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα</h3>



<p>Η διατύπωση της DPGA είναι σαφής: το ζήτημα δεν είναι η χρήση καθεαυτή, αλλά η άντληση μεγάλης κλίμακας <strong>χωρίς αμοιβαιότητα</strong>. Δεν πρόκειται απλώς για ζήτημα πνευματικής ιδιοκτησίας ή αδειοδότησης· πρόκειται για ζήτημα επιβίωσης των ίδιων των υποδομών.</p>



<p>Τα περισσότερα εγχειρήματα που συγκροτούν τα κοινά της γνώσης στηρίζονται σε εθελοντές και λειτουργούν με ελάχιστους πόρους. Όταν σημαντικό μέρος της κίνησης προς τους διακομιστές τους προέρχεται από bots που αντλούν συστηματικά ολόκληρες βάσεις δεδομένων, το κόστος φιλοξενίας εκτοξεύεται — και το επωμίζεται η κοινότητα που παρήγαγε το περιεχόμενο, όχι η εταιρεία που το αξιοποιεί. Ταυτόχρονα διαβρώνεται η εμπιστοσύνη: συνεισφέρεις σε ένα κοινό αγαθό και το βλέπεις να ενσωματώνεται σε ένα κλειστό εμπορικό προϊόν, χωρίς αναφορά και χωρίς αντίκρισμα.</p>



<p>Εδώ ακριβώς γεννιέται το <strong>παράδοξο της ανοιχτότητας</strong>: μέσα σε ένα άνισο οικοσύστημα, η ανοιχτότητα ευνοεί δυσανάλογα όσους διαθέτουν ήδη πόρους και εξαντλεί τις ιστορικά αδύναμες κοινότητες. Οι διαχειριστές ανοιχτών πόρων καλούνται έτσι σε μια λεπτή στάθμιση: πώς προστατεύεις έναν πόρο χωρίς να τον κλείσεις;</p>



<h3 class="wp-block-heading">Δύο νέα εργαλεία</h3>



<p><strong>1. <a href="https://dpgalliance.github.io/dpg-public-letters/dpg-open-content-data/en">Καλές πρακτικές για την αποτροπή της εκμετάλλευσης ανοιχτού περιεχομένου και ανοιχτών δεδομένων</a></strong></p>



<p>Πρόκειται για κείμενο θέσεων που συντάχθηκε από τους ίδιους τους υπεύθυνους των έργων — μεταξύ άλλων της <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/r/wikipedia">Wikipedia</a>, του <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/r/open-food-facts">Open Food Facts</a>, του <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/r/storyweaver">StoryWeaver</a>, του <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/r/govdirectory">Govdirectory</a> και του <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/r/the-turing-way">The Turing Way</a>. Περιγράφει τα προβλήματα όπως τα βιώνουν στην πράξη και προτείνει συγκεκριμένα βήματα για τη διαπραγμάτευση με εμπορικούς φορείς τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να τηρούνται οι άδειες χρήσης, οι πολιτικές robots και οι όροι χρήσης, και να υπάρχει ουσιαστική επιστροφή πόρων στο οικοσύστημα.</p>



<p><strong>2. <a href="https://content.digitalpublicgoods.net/The_DPG_Defence_Playbook_90d076d138.pdf">The DPG Defence Playbook</a></strong></p>



<p>Μια χαρτογράφηση των διαθέσιμων αμυντικών μηχανισμών και του πώς ο καθένας τους συνομιλεί με τον ισχύοντα ορισμό του ανοιχτού — και, κατ’ επέκταση, με το <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/standard">πρότυπο DPG</a>. Ο στόχος δεν είναι απλώς ένας κατάλογος τεχνικών λύσεων, αλλά εννοιολογική διαύγεια γύρω από την ένταση ανάμεσα στη διατήρηση της ανοιχτής πρόσβασης και στη βιωσιμότητα του ίδιου του πόρου.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Η πυραμίδα άμυνας και αμοιβαιότητας</h3>



<p>Ο κορμός του playbook είναι μια ταξινόμηση των παρεμβάσεων σε έξι επίπεδα, από το θεσμικό περιβάλλον έως το ίδιο το αρχείο δεδομένων.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/09/Layers_of_Defence_and_Reciprocity_Blue_a3eba0dd85.png"><img alt="" class="wp-image-3259" height="576" src="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/09/Layers_of_Defence_and_Reciprocity_Blue_a3eba0dd85-1024x576.png" width="1024"/></a></figure>



<figure class="wp-block-table"><table><thead><tr><th>Επίπεδο</th><th>Πεδίο</th><th>Παραδείγματα</th></tr></thead><tbody><tr><td>1</td><td>Ευρύτερο περιβάλλον: νομικό, ρυθμιστικό, θεσμικό</td><td>κανόνες αγοράς, ειδικοί φόροι στη χρήση δεδομένων, άδειες copyleft που δεσμεύουν και τα μοντέλα</td></tr><tr><td>2</td><td>Νομικό και οικονομικό</td><td>εμπορικές συμφωνίες πρόσβασης σε API, συνδρομητικές πύλες, έλεγχος ταυτότητας</td></tr><tr><td>3</td><td>Δημόσια διακυβέρνηση</td><td>robots.txt, μηχαναγνώσιμα σήματα δήλωσης προτιμήσεων χρήσης</td></tr><tr><td>4</td><td>Δίκτυο και υποδομή</td><td>περιορισμός ρυθμού αιτημάτων, φραγή bots σε επίπεδο firewall</td></tr><tr><td>5</td><td>Ασφάλεια εφαρμογής και επαλήθευση πελάτη</td><td>CAPTCHA, δοκιμασίες proof-of-work</td></tr><tr><td>6</td><td>Ακεραιότητα δεδομένων</td><td>δομικές παραμορφώσεις, δηλητηρίαση δεδομένων</td></tr></tbody></table></figure>



<p>Τα τρία πρώτα επίπεδα λειτουργούν έξω από τον κώδικα του ιστότοπου, με όρους δικαίου, αγοράς και δηλωμένης πρόθεσης. Τα τρία τελευταία λειτουργούν μέσα σε αυτόν, με τεχνικά μέσα.</p>



<p>Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει η DPGA είναι και το πιο ενδιαφέρον σημείο του κειμένου: οι μηχανισμοί σε επίπεδο κώδικα αποτελούν μόνο την <strong>πρώτη γραμμή</strong> άμυνας. Το robots.txt δεν δεσμεύει κανέναν νομικά, τα CAPTCHA παρακάμπτονται, και η δηλητηρίαση δεδομένων τιμωρεί εξίσου τους καλόπιστους χρήστες. Η ουσιαστική απάντηση βρίσκεται σε επίπεδο οικοσυστήματος: στην πολιτική, στο δίκαιο και στη διακυβέρνηση.</p>



<p>Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι όσο ανεβαίνει κανείς την πυραμίδα, τόσο απομακρύνεται από τον κλασικό ορισμό του ανοιχτού. Μια συνδρομητική πύλη ή μια εμπορική συμφωνία API προστατεύει τον πόρο, αλλά με τίμημα. Το playbook δεν συγκαλύπτει αυτή τη συναλλαγή· την καθιστά ρητή, ώστε να γίνεται συνειδητά.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Όχι υποχώρηση, αλλά ανθεκτικότερη ανοιχτότητα</h3>



<p>Η DPGA ξεκαθαρίζει ότι δεν προτείνει οπισθοχώρηση. Η θέση της είναι ότι η ανοιχτότητα χρειάζεται <strong>στιβαρότερη πρακτική εφαρμογή</strong>: προσεγγίσεις ανθεκτικές, αμοιβαίες και προσανατολισμένες στην κοινότητα, που παραμένουν ωστόσο αγκυρωμένες στις αρχές του <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/standard">προτύπου DPG</a>. Η Γραμματεία καλεί υπεύθυνους έργων, νομικούς και εταίρους του οικοσυστήματος να συμβάλουν στην εξέλιξη των σχετικών οδηγιών μέσα από το DPG Wiki· σχόλια και προτάσεις για νέους αμυντικούς μηχανισμούς αποστέλλονται στο <a href="mailto:hello@digitalpublicgoods.net">hello@digitalpublicgoods.net</a>.</p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://www.digitalpublicgoods.net/blog/navigating-the-paradox-of-open">https://www.digitalpublicgoods.net/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-04T07:09:44Z</updated>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3B1;&#x3B4;&#x3AF;&#x3BA;&#x3C4;&#x3C5;&#x3BF;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C5;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B1; &#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://openstandards.ellak.gr</id>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</subtitle>
      <title>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</title>
      <updated>2026-09-10T11:15:46Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://legal.ellak.gr/?p=1353</id>
    <link href="https://legal.ellak.gr/2026/09/03/licenses-vibe-code-free-software/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Πνευματικά δικαιώματα σε κώδικα παραγόμενο από LLM: μπορεί ο «vibe code» να αδειοδοτηθεί ως Ελεύθερο Λογισμικό;</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Τα τελευταία χρόνια η χρήση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (Large Language Models – «LLM») έχει εκτοξευθεί, μεταξύ άλλων και στη συγγραφή πηγαίου κώδικα. Όσο όμως εξαπλώνεται, τόσο πιεστικότερα γίνονται και τα νομικά ερωτήματα: όταν τον κώδικα τον παράγει ένα LLM, προστατεύεται από πνευματική ιδιοκτησία; Και αν ναι, σε ποιον ανήκουν τα δικαιώματα; Οι απαντήσεις έχουν ... <a class="read-more" href="https://legal.ellak.gr/2026/09/03/licenses-vibe-code-free-software/" title="&#x3A0;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C5;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1; &#x3C3;&#x3B5; &#x3BA;&#x3CE;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1; &#x3C0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3B1;&#x3B3;&#x3CC;&#x3BC;&#x3B5;&#x3BD;&#x3BF; &#x3B1;&#x3C0;&#x3CC; LLM: &#x3BC;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B5;&#x3AF; &#x3BF; &#xAB;vibe code&#xBB; &#x3BD;&#x3B1; &#x3B1;&#x3B4;&#x3B5;&#x3B9;&#x3BF;&#x3B4;&#x3BF;&#x3C4;&#x3B7;&#x3B8;&#x3B5;&#x3AF; &#x3C9;&#x3C2; &#x395;&#x3BB;&#x3B5;&#x3CD;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BF; &#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Τα τελευταία χρόνια η χρήση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (Large Language Models – «LLM») έχει εκτοξευθεί, μεταξύ άλλων και στη συγγραφή πηγαίου κώδικα. Όσο όμως εξαπλώνεται, τόσο πιεστικότερα γίνονται και τα νομικά ερωτήματα: όταν τον κώδικα τον παράγει ένα LLM, προστατεύεται από πνευματική ιδιοκτησία; Και αν ναι, σε ποιον ανήκουν τα δικαιώματα;</p>



<p>Οι απαντήσεις έχουν άμεση πρακτική σημασία για κάθε προγραμματίστρια και προγραμματιστή, γιατί το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του νομικού πλαισίου πάνω στο οποίο στηρίζεται το Ελεύθερο Λογισμικό. Στο άρθρο αυτό εξηγούμε πώς επηρεάζει το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας τη δυνατότητά σας να δημιουργείτε Ελεύθερο Λογισμικό όταν γράφετε προγράμματα με τη βοήθεια LLM, παρουσιάζοντας αναλυτικά τις νομικές αρχές και τις δικαστικές αποφάσεις που αφορούν το μηχανικά παραγόμενο περιεχόμενο.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Πνευματική ιδιοκτησία και αδειοδότηση στο Ελεύθερο Λογισμικό</h3>



<p>Η πνευματική ιδιοκτησία είναι μια νομική κατασκευή που απονέμει σε ένα πρόσωπο αποκλειστικά δικαιώματα πάνω σε ένα δημιουργικό έργο: μόνο ο δικαιούχος μπορεί να το αναπαραγάγει, να διαθέσει αντίγραφα σε τρίτους και να το τροποποιήσει. Το δικαίωμα αυτό γεννιέται αυτοδικαίως και ανήκει στον αρχικό δημιουργό από τη στιγμή ακριβώς που δημιουργείται το έργο — άρα και στους προγραμματιστές από τη στιγμή που γράφουν τον κώδικά τους.</p>



<p>Η πνευματική ιδιοκτησία έχει ωστόσο ένα μειονέκτημα: καθιστά το λογισμικό εξ ορισμού μη διαμοιράσιμο. Για να ξεπεραστεί αυτό το εμπόδιο, χρησιμοποιείται η άδεια χρήσης, η οποία ορίζει τους όρους υπό τους οποίους ο δικαιούχος επιτρέπει σε άλλους να χρησιμοποιήσουν το λογισμικό. Όταν η άδεια είναι διατυπωμένη έτσι ώστε να εξασφαλίζει στον αποδέκτη τις <a href="https://fsfe.org/freesoftware/#freedoms">τέσσερις ελευθερίες</a>, τότε μιλάμε για άδεια Ελεύθερου Λογισμικού.</p>



<p>Αν ένα λογισμικό δεν προστατεύεται από πνευματική ιδιοκτησία, τότε δεν υπάρχουν δικαιώματα πάνω του και ανήκει στον δημόσιο τομέα (public domain). Αυτό σημαίνει επίσης ότι κανείς δεν μπορεί να του επιβάλει όρους αδειοδότησης — ούτε καν <a href="https://fsfe.org/freesoftware/legal/faq.el.html#copyleft">όρους copyleft</a>, οι οποίοι διασφαλίζουν ότι οι τέσσερις ελευθερίες θα διατηρηθούν σε κάθε μεταγενέστερη διανομή και σε κάθε παράγωγο έργο.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://legal.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/8/2026/09/c561f1c969f9a3d71c0eaf41da44.jpg"><img alt="" class="wp-image-1355" height="533" src="https://legal.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/8/2026/09/c561f1c969f9a3d71c0eaf41da44.jpg" width="800"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Η προστασία αφορά μόνο την υλοποίηση</h3>



<p>Όταν ένα έργο που παραδοσιακά το φτιάχνουν άνθρωποι το παράγει μια μηχανή, οι κλασικές αρχές της πνευματικής ιδιοκτησίας δυσκολεύονται να το χωρέσουν. Ο λόγος είναι ότι η προστασία καλύπτει τη δημιουργική υλοποίηση και τη συγκεκριμένη έκφραση μιας ιδέας, όχι την ίδια την ιδέα — και τα πράγματα περιπλέκονται όταν την υλοποίηση την αναλαμβάνει μηχανή.</p>



<p>Η παραδοχή στην οποία στηρίζεται το δίκαιο είναι ότι το δύσκολο κομμάτι είναι ακριβώς η υλοποίηση, δηλαδή το πέρασμα από την ιδέα στο ολοκληρωμένο έργο· γι’ αυτό και σε αυτήν απονέμεται νομική προστασία. Η ιδέα «λιοντάρια που παίζουν κατά προσέγγιση τον <em>Άμλετ</em>» δεν προστατεύεται· η υλοποίησή της με τη μορφή της ταινίας «<em>Ο Βασιλιάς των Λιονταριών</em>» προστατεύεται. Στη νομική ορολογία, ο διαχωρισμός αυτός ανάμεσα σε όσα καλύπτονται και σε όσα δεν καλύπτονται είναι γνωστός ως <strong>διχοτομία ιδέας–έκφρασης</strong> (idea-expression dichotomy).</p>



<p>Η διχοτομία αυτή έχει μια σημαντική συνέπεια: η πνευματική ιδιοκτησία νοείται παραδοσιακά ως κάτι που υπάρχει μόνο για έργα ανθρώπινης δημιουργίας και ανήκει μόνο σε ανθρώπους. Μέχρι πρόσφατα, άλλωστε, τη δημιουργική υλοποίηση δεν μπορούσε να την εκτελέσει παρά μόνο άνθρωπος. Τα παραγωγικά LLM ανατρέπουν αυτή τη ροή, καθώς πλέον —τουλάχιστον όταν το έργο παράγεται εξ ολοκλήρου από το μοντέλο— ο άνθρωπος συνεισφέρει απλώς την ιδέα, ενώ η υλοποίηση και η έκφρασή της γίνονται από τη μηχανή.</p>



<p>Παρά την ανατροπή αυτή, το δίκαιο σε πολλές χώρες παραμένει σε γενικές γραμμές σαφές: δικαιούχος μπορεί να είναι μόνο άνθρωπος, και η προστασία εκτείνεται μόνο σε ό,τι δημιούργησε άνθρωπος.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Δημιουργός μπορεί να είναι μόνο φυσικό πρόσωπο</h3>



<p>Η αρχή ότι μόνο ένας άνθρωπος —ένα «φυσικό πρόσωπο»— μπορεί να θεωρηθεί δημιουργός διατρέχει ιστορικά το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Χαρακτηριστικά, το Γραφείο Πνευματικής Ιδιοκτησίας των ΗΠΑ (US Copyright Office) <a href="https://www.copyright.gov/reports/annual/archive/ar-1965.pdf">σημείωνε ήδη από το 1965</a>:</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>«Το κρίσιμο ερώτημα φαίνεται να είναι αν το “έργο” είναι κατά βάση έργο ανθρώπινης δημιουργίας, με τον υπολογιστή να λειτουργεί απλώς ως βοηθητικό εργαλείο, ή αν τα παραδοσιακά στοιχεία της δημιουργίας —λογοτεχνική, καλλιτεχνική ή μουσική έκφραση, στοιχεία επιλογής και διάταξης κ.λπ.— συνελήφθησαν και εκτελέστηκαν όχι από άνθρωπο αλλά από μηχανή.»</p>
</blockquote>



<p>Η θέση αυτή δεν έχει αλλάξει έκτοτε. Τον Ιανουάριο του 2025 το ίδιο Γραφείο <a href="https://www.copyright.gov/ai/Copyright-and-Artificial-Intelligence-Part-2-Copyrightability-Report.pdf">δημοσίευσε έκθεση</a> που την επιβεβαιώνει, ακόμη και υπό το φως των τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης.</p>



<p>Ανάλογη είναι η εικόνα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρότι λείπει προς το παρόν εναρμονισμένη, ειδική νομοθεσία σε όλα τα κράτη μέλη, οι ενδείξεις είναι ισχυρές: στην ΕΕ η πνευματική ιδιοκτησία δεν καλύπτει έργα που παράγονται αμιγώς από LLM, και δημιουργός μπορεί να θεωρηθεί μόνο φυσικό πρόσωπο. Αυτό προέκυψε από τα αποτελέσματα <a href="https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-16710-2024-REV-1/en/pdf">ερωτηματολογίου πολιτικής</a> που διεξήγαγε το Συμβούλιο της ΕΕ το 2024 για τη σχέση τεχνητής νοημοσύνης και πνευματικής ιδιοκτησίας: η πλειονότητα των κρατών μελών έκρινε ότι οι αρχές που ήδη ισχύουν, ενωσιακά και εθνικά, καλύπτουν επαρκώς το ζήτημα.</p>



<p>Πιο συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη αναγνώρισαν ότι ένα έργο που παράγεται εξ ολοκλήρου από LLM δεν μπορεί να προστατευθεί, ενώ ένα έργο που παράγεται εν μέρει από LLM μπορεί — αρκεί να αποδειχθεί ότι η ανθρώπινη συμβολή στη δημιουργική διαδικασία ήταν ουσιώδης. Η θέση αυτή συμπίπτει με εκείνη του αμερικανικού Γραφείου.</p>



<p>Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η νομολογία, τόσο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) όσο και των εθνικών δικαστηρίων. Το ΔΕΕ έχει διευκρινίσει σε σειρά υποθέσεων ότι, για να γίνει λόγος για δημιουργό και για προστασία, το έργο πρέπει να <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62008CJ0005">αποτελεί έκφραση της πνευματικής δημιουργίας φυσικού προσώπου</a>. Με άλλα λόγια, το έργο πρέπει να αντανακλά την προσωπικότητα του δημιουργού, υπό την έννοια ότι ο δημιουργός μπόρεσε να <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:62010CJ0145">εκφράσει τις δημιουργικές του ικανότητες κάνοντας ελεύθερες και δημιουργικές επιλογές</a> κατά την παραγωγή του.</p>



<p>Σε εθνικό επίπεδο, το Δημοτικό Δικαστήριο της Πράγας έκρινε το 2023, εξετάζοντας ειδικά τη χρήση LLM, ότι το έργο πρέπει να είναι το μοναδικό αποτέλεσμα της δημιουργικής δραστηριότητας ενός φυσικού προσώπου. Όποιος δεν μπορεί να αποδείξει ότι μια εικόνα παραγόμενη από LLM οφείλεται στη δική του μοναδική δημιουργική συμβολή, δεν μπορεί να αξιώσει την ιδιότητα του δημιουργού.</p>



<p>Πιο πρόσφατα, το <a href="https://www.gesetze-bayern.de/Content/Document/Y-300-Z-BECKRS-B-2026-N-1513">Πρωτοδικείο του Μονάχου απέρριψε αγωγή</a> που αφορούσε τρία λογότυπα, κρίνοντας ότι το πρόσωπο που τα έφτιαξε με LLM δεν μπορούσε να τα διεκδικήσει ως δικό του έργο. Ακολουθώντας το σκεπτικό του ΔΕΕ και του δικαστηρίου της Πράγας, έθεσε ως κρίσιμο κριτήριο το αν η προσωπική δημιουργική εργασία του φυσικού προσώπου αποτυπώνεται άμεσα στο τελικό αποτέλεσμα, παρά τον αυτοματοποιημένο χαρακτήρα της διαδικασίας. Το δικαστήριο δεν απέκλεισε πάντως γενικά την προστασία έργων παραγόμενων ή υποβοηθούμενων από LLM· έκρινε μόνο ότι τα συγκεκριμένα λογότυπα δεν προστατεύονταν.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Κοινό κτήμα και βαθμός ανθρώπινης συμβολής</h2>



<p>Από τις αρχές αυτές προκύπτει ότι όσα παράγονται εξ ολοκλήρου από LLM δεν προστατεύονται, αφού δεν έχουν ανθρώπινο δημιουργό, και συνεπώς ανήκουν εξ ορισμού στο κοινό κτήμα— όπως επιβεβαιώνει και <a href="https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2025/774095/IUST_STU(2025)774095_EN.pdf">πανευρωπαϊκή μελέτη που ανατέθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο</a>.</p>



<p>Το σχήμα αυτό είναι όμως υπερβολικά απλουστευτικό, όσο κι αν συμφωνούν πάνω του οι περισσότερες χώρες. Στην πράξη, το υλικό που παράγει ένα LLM αποτελεί συχνά μόνο ένα μέρος του έργου· το υπόλοιπο το βάζει ο άνθρωπος. Και εκεί ακριβώς η νομοθεσία δείχνει να μην είναι αρκετά σαφής: τι γίνεται όταν τα LLM χρησιμοποιούνται μαζί με ανθρώπινες συνεισφορές — και ειδικότερα, τι γίνεται με τον πηγαίο κώδικα.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Δύο εξαιρέσεις: Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία</h3>



<p>Δεν δέχονται πάντως όλες οι χώρες ότι προστατεύονται μόνο τα έργα φυσικών προσώπων. Εκτός ΕΕ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, το άρθρο 9(3) του <a href="https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1988/48/data.pdf">Copyright, Designs and Patents Act του 1988</a> ορίζει ότι:</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>«Στην περίπτωση λογοτεχνικού, δραματικού, μουσικού ή καλλιτεχνικού έργου που παράγεται από υπολογιστή, δημιουργός θεωρείται το πρόσωπο που προβαίνει στις αναγκαίες ενέργειες για τη δημιουργία του έργου.»</p>
</blockquote>



<p>Στο βρετανικό πλαίσιο, επομένως, κάθε δημιουργικό έργο έχει υποχρεωτικά κάποιον δημιουργό, ανεξάρτητα από το πόσο —ή αν— συνέβαλε άνθρωπος στη δημιουργία του. Η διάταξη γράφτηκε ωστόσο πολύ πριν από τις σημερινές τεχνολογικές εξελίξεις, και η εφαρμογή της σε περιεχόμενο παραγόμενο από LLM δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί στα δικαστήρια.</p>



<p>Ανάλογη ρύθμιση έχει και η Ιρλανδία, στο άρθρο 21(στ) του <a href="https://www.irishstatutebook.ie/eli/2000/act/28/enacted/en/html">Copyright and Related Rights Act 2000</a>, το οποίο αποδίδει την ιδιότητα του δημιουργού και τα δικαιώματα, «<em>στην περίπτωση έργου παραγόμενου από υπολογιστή, στο πρόσωπο που προβαίνει στις αναγκαίες ενέργειες για τη δημιουργία του έργου</em>». Ως κράτος μέλος της ΕΕ, η Ιρλανδία βρίσκεται έτσι σε αναντιστοιχία με τη γενική ενωσιακή θέση που απαιτεί ανθρώπινη δημιουργική συμβολή.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι μας διδάσκουν οι αμερικανικές υποθέσεις για τα «υποβοηθούμενα» έργα</h3>



<p>Χρήσιμη καθοδήγηση μπορούμε πάντως να αντλήσουμε από νομοθεσία και νομολογία που ασχολήθηκαν με δημιουργίες υποβοηθούμενες από μηχανές ή από τρίτους. Εδώ η αμερικανική νομολογία βοηθά να διαμορφώσουμε αρχές για το τι συνιστά προστατεύσιμο δημιουργικό στοιχείο όταν εμπλέκεται νέα τεχνολογία.</p>



<p>Η προστασία της φωτογραφίας, λόγου χάρη, συζητήθηκε έντονα όταν η φωτογραφική μηχανή ήταν ακόμη νέα εφεύρεση. Σε <a href="https://supreme.justia.com/cases/federal/us/111/53/">απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ του 1884</a> (<em>Burrow-Giles</em>) υποστηρίχθηκε ότι οι φωτογραφίες, ως προϊόντα μηχανής, στερούνται της απαιτούμενης ανθρώπινης δημιουργίας.</p>



<p>Το δικαστήριο έκρινε αντιθέτως ότι η λήψη μιας φωτογραφίας προϋποθέτει σειρά επιλογών εκ μέρους του φωτογράφου: την επιλογή και τη διάταξη των αντικειμένων μέσα στο κάδρο, τη στάση του θέματος και όσες ακόμη αποφάσεις υπηρετούν την έκφραση ή το συναίσθημα που επιδιώκεται — και μόνο μετά έρχεται η μηχανή για να αποτυπώσει την εικόνα. Κατά την κρίση του δικαστηρίου, από τη στιγμή που ο φωτογράφος έχει κάνει τις επιλογές του,</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>«το υπόλοιπο της διαδικασίας είναι απλώς μηχανικό, χωρίς περιθώριο για πρωτοτυπία, επινόηση ή εφευρετικότητα. Πρόκειται απλώς για τη χειρωνακτική λειτουργία, μέσω αυτών των οργάνων και παρασκευασμάτων, της μεταφοράς στην πλάκα της ορατής απεικόνισης ενός υπαρκτού αντικειμένου, με τη μεγαλύτερη αξία της απεικόνισης να είναι η ακρίβειά της.»</p>
</blockquote>



<p>Το δικαστήριο απέρριψε δηλαδή το επιχείρημα ότι η φωτογραφία, ως προϊόν μηχανής, στερείται ανθρώπινης δημιουργίας: η χρήση μηχανής δεν αναιρεί από μόνη της την προστασία. Το έργο προστατεύεται εφόσον περιέχει επαρκή εκφραστικά στοιχεία ανθρώπινης προέλευσης. Και επειδή η συμβολή της μηχανής στην παραγωγή της εικόνας ήταν καθαρά μηχανική και τυποποιημένη, η δημιουργική της συνεισφορά περιοριζόταν στο ελάχιστο — σχεδόν το σύνολο της δημιουργίας ανήκε στον άνθρωπο που τράβηξε τη φωτογραφία.</p>



<p>Μια δεύτερη σημαντική αρχή προκύπτει από <a href="https://law.justia.com/cases/federal/appellate-courts/F2/927/132/110312/">απόφαση του Εφετείου του Τρίτου Κυκλώματος των ΗΠΑ του 1991</a> (<em>Andrien</em>). Η υπόθεση αφορούσε τα δικαιώματα πάνω σε μια συλλογή χαρτών, την οποία ο ενάγων είχε αναθέσει σε τυπογράφο να αναπροσαρμόσει σε κλίμακα και να εκτυπώσει. Ο ενάγων υποστήριξε ότι είχε καθοδηγήσει ρητά και λεπτομερώς την προετοιμασία των αντιτύπων, ώστε η συλλογή χρειαζόταν μια απλή, μηχανική διαδικασία για να αποκτήσει την τελική της μορφή. Επειδή ο τυπογράφος δεν μετέβαλε την ουσία της αρχικής έκφρασης, το δικαστήριο έκρινε ότι δημιουργός ήταν εξ ολοκλήρου ο ενάγων, ως:</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>«το πρόσωπο που μετατρέπει μια ιδέα σε έκφραση ενσωματωμένη σε αντίτυπο, είτε το ίδιο είτε εξουσιοδοτώντας άλλον να ενσωματώσει την έκφραση σε αντίτυπο.»</p>
</blockquote>



<p>Το δικαστήριο έσπευσε ωστόσο να θέσει όρια στον ορισμό αυτό. Όπως και στην <em>Burrow-Giles</em>, μια διαδικασία τυποποιημένη ή μηχανική, που δεν απαιτεί πνευματική επεξεργασία ή ιδιαίτερα τεχνική παρέμβαση, δεν λογίζεται ως συμβολή δημιουργού.</p>



<p>Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ εξέτασε επίσης το πόση δημιουργική συμβολή χρειάζεται. Στην υπόθεση <a href="https://supreme.justia.com/cases/federal/us/490/730/"><em>Community for Creative Non-Violence v Reid</em></a> (<em>CCNV</em>), μια μη κερδοσκοπική οργάνωση παρήγγειλε ένα γλυπτό δίνοντας στον γλύπτη λεπτομερείς οδηγίες για τη μορφή του. Οι δύο πλευρές ήρθαν τελικά σε ρήξη για το ποιος έπρεπε να θεωρηθεί νόμιμος δημιουργός. Απονέμοντας την ιδιότητα αυτή στον γλύπτη, το δικαστήριο επανέλαβε ότι δημιουργός είναι εκείνος που μετατρέπει την ιδέα σε σταθερή, υλική έκφραση.</p>



<p>Όταν η υπόθεση αναπέμφθηκε, το <a href="https://law.justia.com/cases/federal/appellate-courts/F2/846/1485/396942/">κατώτερο δικαστήριο διευκρίνισε</a> ότι η παραγγελία του γλυπτού και η παροχή λεπτομερών οδηγιών συνιστούσαν μόνο ιδέες — και οι ιδέες, βάσει της διχοτομίας ιδέας–έκφρασης, δεν αρκούν για να θεμελιώσουν την ιδιότητα του δημιουργού.</p>



<p>Η κοινή γραμμή που διατρέχει τις υποθέσεις αυτές είναι η διάκριση ανάμεσα στη μηχανή ως εργαλείο που υποβοηθεί τη δημιουργία και στη μηχανή ως υποκατάστατο της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Από τις τρεις αποφάσεις συγκρατούμε τρεις αρχές, χρήσιμες για την ανάλυση της χρήσης LLM:</p>



<ul>
<li>Η χρήση μηχανής για τη δημιουργία ενός έργου δεν αναιρεί την προστασία υπέρ του ανθρώπου δημιουργού (<em>Burrow-Giles</em>).</li>



<li>Όταν κάποιος αναθέτει σε άλλον, ή χρησιμοποιεί κάτι, για να εκτελέσει την ήδη διαμορφωμένη έκφρασή του, εκείνος που εκτελεί δεν αποκτά αξίωση επί της δημιουργίας, εφόσον η διαδικασία δεν απαιτεί πνευματική επεξεργασία ή ιδιαίτερα τεχνική παρέμβαση (<em>Andrien</em>).</li>



<li>Οι λεπτομερείς οδηγίες προς τρίτον για τη δημιουργία ενός έργου αποτελούν παροχή ιδεών, που δεν προστατεύονται· όποιος δίνει τις οδηγίες δεν έχει συνεισφέρει αρκετά ώστε να θεωρηθεί δημιουργός (<em>CCNV</em>).</li>
</ul>



<p>Ορισμένα χαρακτηριστικά της δουλειάς με LLM θέτουν ακριβώς αυτό το ερώτημα: αρκεί η ανθρώπινη συμβολή για να θεμελιωθεί η ιδιότητα του δημιουργού; Οι παραπάνω αρχές μας βοηθούν να το προσεγγίσουμε.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Οι προτροπές από μόνες τους δεν αρκούν</h3>



<p>Όσοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει ανθρώπινη δημιουργία στα έργα των LLM επικαλούνται συχνά τις προτροπές (prompts), παρομοιάζοντας το prompting με παραγγελία έργου ή με οδηγίες προς καλλιτέχνη. Η άποψη αυτή δεν βρίσκει όμως έρεισμα στη νομολογία και στις γενικές αρχές του δικαίου: οι προτροπές δεν εξασφαλίζουν τόσο ανθρώπινο έλεγχο ώστε ο χρήστης ενός εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης να αναγνωριστεί ως δημιουργός του αποτελέσματος. Όπως και οι λεπτομερείς οδηγίες προς τον γλύπτη στην <em>CCNV</em>, οι προτροπές είναι στην ουσία οδηγίες που μεταφέρουν ιδέες — και οι ιδέες δεν καλύπτονται από το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας.</p>



<p>Σημειώνουμε παρενθετικά ότι οι ίδιες οι προτροπές μπορεί να προστατεύονται, εφόσον είναι αρκετά δημιουργικές ώστε να ξεπερνούν το <a href="https://fsfe.org/news/2025/news-20250515-01.el.html">κατώφλι της πρωτοτυπίας</a>. Ακόμη όμως και τότε, παραμένουν οντότητα χωριστή και ανεξάρτητη από το αποτέλεσμα που παράγουν.</p>



<p>Το αμερικανικό Γραφείο Πνευματικής Ιδιοκτησίας <a href="https://www.copyright.gov/ai/Copyright-and-Artificial-Intelligence-Part-2-Copyrightability-Report.pdf">επισημαίνει επιπλέον τρεις κρίσιμες διαφορές</a> ανάμεσα στο prompting και στην παραγγελία ενός έργου:</p>



<p><strong>Δυνατότητα συμμετοχής στη δημιουργική διαδικασία.</strong> Σε μια παραγγελία μεταξύ ανθρώπων, ο εντολέας μπορεί να εποπτεύει, να κατευθύνει και να παρακολουθεί τη δουλειά του καλλιτέχνη — γι’ αυτό και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να θεωρηθεί συνδημιουργός. Με τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, αντίθετα, ο χρήστης παραλαμβάνει το έτοιμο αποτέλεσμα αφού η παραγωγή έχει ολοκληρωθεί, χωρίς κανέναν ρόλο σε αυτήν από τη στιγμή που θα υποβάλει την προτροπή.</p>



<p><strong>Έλλειψη ελέγχου στο πέρασμα από την ιδέα στην έκφραση.</strong> Οι προτροπές δεν καθορίζουν επαρκώς ούτε τα εκφραστικά στοιχεία που θα παραχθούν ούτε τον τρόπο με τον οποίο το σύστημα θα τα μετατρέψει σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Η προτροπή αποτυπώνει την ιδέα του χρήστη, αλλά ο χρήστης δεν ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο η ιδέα θα εκφραστεί. Όπου μάλιστα δεν έχουν δοθεί οδηγίες —ακόμη και για στοιχεία απαραίτητα, που όμως ξέφυγαν από την προσοχή του χρήστη— τα κενά τα καλύπτει το σύστημα. Το ότι ίδιες προτροπές μπορούν σε διαφορετικές στιγμές να δώσουν διαφορετικά αποτελέσματα δείχνει ακόμη καθαρότερα πόσο περιορισμένος είναι αυτός ο έλεγχος.</p>



<p><strong>Ο κόπος βελτίωσης των προτροπών δεν μετράει.</strong> Το prompting απαιτεί συχνά πολλές διαδοχικές αναθεωρήσεις («prompt engineering») μέχρι να δώσει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Ο κόπος αυτός όμως δεν έχει σημασία, γιατί η προστασία καλύπτει μόνο την πρωτότυπη δημιουργία, ανεξάρτητα από την εργασία που καταβλήθηκε. Άλλωστε, η υποβολή μιας αναθεωρημένης προτροπής δεν φαίνεται προς το παρόν ουσιωδώς διαφορετική από την υποβολή μίας και μόνο προτροπής: μοιάζει περισσότερο με νέα ζαριά, που κάνει το σύστημα να παραγάγει κι άλλα αποτελέσματα χωρίς να προσδίδει στον χρήστη τον έλεγχο που απαιτείται.</p>



<p>Την ίδια αρχή επιβεβαίωσε και η απόφαση του Δημοτικού Δικαστηρίου της Πράγας, κρίνοντας ότι η απλή συγγραφή μιας προτροπής για την εξ ολοκλήρου παραγωγή ενός έργου δεν αρκεί, κατά κανόνα, για να θεμελιώσει την ιδιότητα του δημιουργού.</p>



<p>Οι αρχές αυτές ενδέχεται πάντως να εξελιχθούν, ανάλογα με το πώς θα αντιμετωπίσουν το δίκαιο και η πολιτική τη σχέση προτροπής και αποτελέσματος. Στην υπόθεση του Μονάχου, για παράδειγμα, το δικαστήριο δέχθηκε ότι οι διαδοχικές απόπειρες του χρήστη κατά το prompting μπορεί να οδηγήσουν σε αποτέλεσμα που αντανακλά την προσωπικότητά του.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Όταν η μηχανή τροποποιεί ανθρώπινο υλικό</h3>



<p>Σε αρκετά παραγωγικά εργαλεία, το υλικό που δίνει ο χρήστης διατηρείται σε σημαντικό βαθμό μέσα στο αποτέλεσμα. Έτσι, οι χρήστες μπορούν να τα αξιοποιήσουν για να τροποποιήσουν, να προσαρμόσουν ή να μεταφράσουν δικά τους έργα. Ένας προγραμματιστής, λόγου χάρη, μπορεί να ζητήσει από ένα τέτοιο εργαλείο να εντοπίσει και να διορθώσει αυτόματα σφάλματα ή συντακτικά λάθη στον κώδικά του. Η περίπτωση θυμίζει την <em>Andrien</em>: ο ενάγων είχε ήδη υλοποιήσει την ιδέα του και είχε φτάσει σε προστατεύσιμη έκφραση με τη συλλογή χαρτών, πριν ζητήσει τη βοήθεια του τυπογράφου για την τελική επεξεργασία.</p>



<p>Όταν κάποιος εισάγει σε ένα LLM δικό του, ανθρώπινα δημιουργημένο και προστατεύσιμο περιεχόμενο, το τροποποιημένο αποτέλεσμα μπορεί να εξακολουθήσει να του ανήκει και να προστατεύεται — αρκεί να διατηρεί αρκετά, αναγνωρίσιμα και αντιληπτά χαρακτηριστικά της αρχικής ανθρώπινης δημιουργίας. Η δημιουργική έκφραση που παραμένει ορατή στο τροποποιημένο αποτέλεσμα μπορεί να προστατεύεται με τρόπο ανάλογο με εκείνον που ισχύει σήμερα για τα παράγωγα έργα. Ειδικά στον πηγαίο κώδικα, το ανθρώπινο υλικό εισόδου περιορίζει συνήθως τις δυνατές μορφές που μπορεί να πάρει το τροποποιημένο αποτέλεσμα, με συνέπεια αυτό να διατηρεί τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης προέλευσής του.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τροποποίηση και αναδιάταξη του παραγόμενου υλικού</h3>



<p>Το γεγονός ότι επιμέρους στοιχεία ενός έργου δεν προστατεύονται δεν εμποδίζει την προστασία του έργου συνολικά. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για το λογισμικό, όπου τα στοιχεία που παράγονται από LLM χρησιμοποιούνται συχνά ως δομικά υλικά ενός μεγαλύτερου έργου.</p>



<p>Η παραγωγή περιεχομένου με εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης είναι εξάλλου συχνά ένα πρώτο ή ενδιάμεσο στάδιο: πάνω στο παραγόμενο υλικό προστίθενται ή ενσωματώνονται ανθρώπινες συνεισφορές πριν το έργο παρουσιαστεί ολοκληρωμένο. Όπως προκύπτει από την <em>Burrow-Giles</em>, η μη προστασία των επιμέρους στοιχείων δεν αποκλείει την προστασία του συνόλου, εφόσον τα ανθρώπινα δημιουργικά στοιχεία στο σύνολο του έργου ξεπερνούν ένα ορισμένο κατώφλι.</p>



<p>Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διαφορά για το κόμικ «<em>Zarya of the Dawn</em>» της Kris Kashtanova στις ΗΠΑ. Η δημιουργός είχε αρχικά λάβει επίσημη αναγνώριση δικαιωμάτων από το Γραφείο Πνευματικής Ιδιοκτησίας το 2022, το Γραφείο όμως <a href="https://www.copyright.gov/docs/zarya-of-the-dawn.pdf">ανακάλεσε εν μέρει την αναγνώριση</a> όταν διαπίστωσε ότι οι εικόνες του βιβλίου είχαν φτιαχτεί με το λογισμικό παραγωγής εικόνων Midjourney.</p>



<p>Στην ανάλυσή του, το Γραφείο επανέλαβε ότι οι εικόνες που παρήγαγε εξ ολοκλήρου το Midjourney δεν προστατεύονται. Διαπίστωσε ωστόσο ότι το κείμενο το είχε γράψει εξ ολοκλήρου η ίδια η Kashtanova και άρα προστατεύεται ως προϊόν ανθρώπινης δημιουργίας. Πέρα από το κείμενο, έκρινε επίσης ότι ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε και διέταξε τις μη προστατεύσιμες εικόνες μαζί με το κείμενό της ήταν αρκετά δημιουργικός ώστε να αντανακλά τη δική της δημιουργία. Έτσι, η προστασία κάλυψε τελικά το κείμενο και τη συνολική σύνθεση του βιβλίου, όχι όμως και τις επιμέρους εικόνες.</p>



<p>Η υπόθεση φωτίζει άμεσα το ζήτημα του λογισμικού, όπου τα παραγόμενα στοιχεία λειτουργούν κι εκεί ως δομικά υλικά ενός μεγαλύτερου έργου. Το <em>Zarya of the Dawn</em> μπορεί να ιδωθεί ανάλογα με τη χρήση ή τη σύνδεση διαφόρων συναρτήσεων και μονάδων σε ένα έργο λογισμικού: οι προγραμματιστές επαναχρησιμοποιούν συχνά στοιχεία στα οποία δεν έχουν δικαιώματα, και η χρήση αυτή δεν τους επιτρέπει να τα διεκδικήσουν ως δικά τους — δικαιούνται όμως προστασία για το πρόγραμμα που έφτιαξαν συνολικά. Όπως οι δημιουργικές επιλογές της Kashtanova στη σύνθεση των εικόνων, έτσι και η σύνθεση, η διάταξη και η εσωτερική δομή ενός προγράμματος μπορούν να θεωρηθούν αρκετά δημιουργικές, εφόσον τις υλοποίησε άνθρωπος.</p>



<p>Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι όποιος θέλει να διεκδικήσει δικαιώματα στο πρόγραμμά του και να το αδειοδοτήσει ως Ελεύθερο Λογισμικό οφείλει να το δομήσει ο ίδιος. Το LLM δεν πρέπει να παράγει ολόκληρο το πρόγραμμα· πρέπει να λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης στην υλοποίηση των δικών του ιδεών.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Προσβολή δικαιωμάτων</h3>



<p>Προβλήματα μπορούν επίσης να προκύψουν όταν το εργαλείο αναπαράγει κάτι που ήδη προστατεύεται — ή κάτι αρκετά κοντινό ώστε να θεμελιώνεται αξίωση. Ο κίνδυνος αυτός αφορά ιδίως εργαλεία εκπαιδευμένα σε δεδομένα που περιλαμβάνουν προστατευόμενο υλικό, ενώ η πιθανότητα μεταβάλλεται ανάλογα με διάφορους παράγοντες, όπως ο τρόπος διατύπωσης των προτροπών και οι παράμετροι εκπαίδευσης του μοντέλου.</p>



<p>Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αναπαραγωγή προστατευόμενου υλικού —όπως και η διανομή ή η δημοσίευσή του— συνιστά προσβολή δικαιωμάτων. Στις περισσότερες χώρες η προσβολή θεμελιώνει αντικειμενική ευθύνη: η πρόθεση δεν απαιτείται για να στοιχειοθετηθεί υπαιτιότητα. Το «δεν ήξερα ότι το LLM αντέγραψε αυτό το έργο» δεν αποτελεί, με άλλα λόγια, βάσιμο ισχυρισμό υπεράσπισης.</p>



<p>Η ευθύνη βαρύνει κατά κανόνα εκείνον που διανέμει το υλικό, δηλαδή τον χρήστη και όχι τον κατασκευαστή του LLM. Η παραδοσιακή αυτή αντίληψη δοκιμάζεται όμως από την άνοδο της τεχνητής νοημοσύνης. Στην εκκρεμή υπόθεση <em>Author’s Guild κ.λπ. κατά OpenAI</em>, λόγου χάρη, τα αμερικανικά δικαστήρια εξετάζουν ακόμη αν η αναπαραγωγή προστατευόμενων έργων στα αποτελέσματα συνιστά «παράγωγο έργο» ή απλή αντιγραφή. Μέχρι να υπάρξει μεγαλύτερη νομική βεβαιότητα, αξίζει να έχουμε τα ζητήματα αυτά υπόψη όταν χρησιμοποιούμε τα διαθέσιμα LLM.</p>



<p>Υπάρχουν πάντως και προσπάθειες για μοντέλα εκπαιδευμένα σε «ασφαλή» δεδομένα. Το <a href="https://gpt-nl.nl/">GPT-NL Public Corpus</a> στις Κάτω Χώρες, για παράδειγμα, στηρίζεται σε δεδομένα που έχουν επιλεγεί με γνώμονα τη νομική συμμόρφωση —δημόσιο και ελεύθερα αδειοδοτημένο περιεχόμενο— ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος προσβολής δικαιωμάτων.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Θεσμική αναγνώριση δικαιωμάτων σε υποβοηθούμενα έργα</h3>



<p>Όπως είδαμε, οι γενικές αρχές του δικαίου οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το υλικό που παράγει ένα LLM δεν προστατεύεται και ανήκει στον δημόσιο τομέα. Αν όμως συνυπάρχει με ένα ορισμένο ποσοστό ανθρώπινης δημιουργίας, το έργο μπορεί να θεωρηθεί συνολικά υποβοηθούμενο ή τροποποιημένο από LLM και να τύχει προστασίας. Ορισμένες χώρες κάνουν πλέον βήματα για να κωδικοποιήσουν την αναγνώριση αυτή στην εθνική τους νομοθεσία.</p>



<p>Στην Ιταλία, <a href="https://www.normattiva.it/uri-res/N2Ls?urn:nir:stato:legge:2025;132">νέος νόμος για τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης</a> τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο του 2025. Προσθέτει το επίθετο «ανθρώπινη» στον ορισμό των πνευματικών έργων στο άρθρο 1 του <a href="https://www.normattiva.it/uri-res/N2Ls?urn:nir:stato:legge:1941-04-22;633!vig=1996-01-01">ιταλικού νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας του 1941</a> και διευκρινίζει ότι η προστασία καλύπτει έργα ανθρώπινης επινοητικότητας που δημιουργήθηκαν με τη βοήθεια LLM, εφόσον αποδεικνύεται ότι είναι αποτέλεσμα της πνευματικής εργασίας του ίδιου του δημιουργού.</p>



<p>Η Ουκρανία ακολούθησε διαφορετικό δρόμο, θεσπίζοντας ένα εναλλακτικό πλαίσιο για τα έργα που παράγονται ή υποβοηθούνται από LLM: ένα δικαίωμα <em>sui generis</em>. Νομικά, ως <em>sui generis</em> χαρακτηρίζεται ένα δικαίωμα που αφορά πράγματα τόσο ιδιαίτερα ώστε να μη χωρούν στις παραδοσιακές κατηγορίες και να χρειάζονται δική τους, μοναδική κατάταξη.</p>



<p>Για μοναδικά αποτελέσματα που παράγει ένα πρόγραμμα υπολογιστή, το άρθρο 33(2) του <a href="https://www.wipo.int/wipolex/en/text/587392">ουκρανικού νόμου 2811-IX περί πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων</a> απονέμει δικαιώματα <em>sui generis</em> στους δημιουργούς του προγράμματος, στους κληρονόμους τους, σε όσους τους μεταβιβάστηκαν τα περιουσιακά δικαιώματα, ή στους νόμιμους χρήστες του προγράμματος. Για τα μέρη του έργου που δημιούργησαν άνθρωποι εξακολουθούν βέβαια να ισχύουν οι παραδοσιακές αρχές.</p>



<p>Στην πράξη, το ουκρανικό δίκαιο επιτρέπει πλέον στους κατασκευαστές ιδιόκτητων συστημάτων LLM και στους χρήστες τους να απολαμβάνουν δικαιώματα που παραδοσιακά ανήκουν στους δικαιούχους: να ελέγχουν και να αδειοδοτούν το παραγόμενο περιεχόμενο και να περιορίζουν τη μη εξουσιοδοτημένη χρήση του. Τα ουκρανικά δικαστήρια δεν έχουν ασχοληθεί ακόμη με τις λεπτομέρειες εφαρμογής του νόμου, ενώ τα δικαιώματα αυτά δεν έχουν γίνει δεκτά από την πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ.</p>



<h3 class="wp-block-heading">«Copyfraud» και απόκρυψη της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης</h3>



<p>Όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, οι ισχύοντες κανόνες απαιτούν από τους προγραμματιστές σημαντικό κόπο για να κρίνουν αν το έργο τους προστατεύεται όταν έχουν χρησιμοποιήσει υλικό παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη. Επιπλέον, είναι σχεδόν αδύνατο να διαπιστωθεί με βεβαιότητα αν μια συγκεκριμένη γραμμή κώδικα γράφτηκε από άνθρωπο ή από μηχανή. Έτσι, το αν θα μάθουμε ποτέ ότι ένα αποθετήριο περιέχει κώδικα παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από την καλή πίστη όσων συνεισφέρουν σε αυτό.</p>



<p>Ορισμένοι προγραμματιστές μπορεί, γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, να μπουν στον πειρασμό να αποκρύψουν τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αποφύγουν τις περιπλοκές στην αδειοδότηση και στη σύνταξη των σημειωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας του έργου τους. Όσο ευκολότερο όμως κι αν φαίνεται βραχυπρόθεσμα, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά νομικά προβλήματα στη συνέχεια: ακόμη κι αν το περιεχόμενο που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη δεν προστατεύεται, μπορεί κάλλιστα να προσβάλλει δικαιώματα τρίτων, όταν μοιάζει ή ταυτίζεται με προστατευόμενα δεδομένα εκπαίδευσης.</p>



<p>Δεν είναι τυχαίο ότι, όπως επισημαίνει το Software Freedom Conservancy (SFC), ορισμένοι υπεύθυνοι έργων Ελεύθερου Λογισμικού έχουν υιοθετήσει πολιτική μηδενικής ανοχής απέναντι σε συνεισφορές παραγόμενες από τεχνητή νοημοσύνη — ακριβώς για να ελαφρύνουν το ολοένα βαρύτερο φορτίο ελέγχου που σηκώνουν οι συντηρητές των έργων.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Συστάσεις για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης σε συνεισφορές Ελεύθερου Λογισμικού</h3>



<p>Με αυτά ακριβώς τα ζητήματα καταπιάνονται οι πρόσφατα δημοσιευμένες <a href="https://sfconservancy.org/llm-gen-ai/llm-backed-generative-ai-recommendations.html"><em>Recommendations When Using LLM-Backed Generative AI Systems for FOSS Contributions</em></a> του SFC, που καταγράφουν τις νομικές δυσκολίες τις οποίες δημιουργούν τα παραγωγικά συστήματα σε όσους γράφουν, συντηρούν ή συνεισφέρουν σε έργα Ελεύθερου Λογισμικού.</p>



<p>Ιδιαίτερα σημαντική εδώ είναι η σύσταση για πλήρη καταγραφή και γνωστοποίηση του πώς και του πότε χρησιμοποιήθηκε κάποιο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης. Όπως αναφέρει το SFC:</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p>«Οι υπεύθυνοι έργων FOSS δεν μπορούν να λάβουν καλές αποφάσεις πολιτικής για τα συστήματα LLM-gen-AI αν δεν μπορούν να καταγράψουν ποιες συνεισφορές υποβοηθήθηκαν και σε ποιον βαθμό. Η διαδικασία συνεισφοράς θα πρέπει να περιλαμβάνει, κατ’ ελάχιστον, γνωστοποίηση του συστήματος LLM-gen-AI που χρησιμοποιήθηκε, της έκδοσής του (καθώς τα συστήματα αυτά αλλάζουν με τον χρόνο) και μια σύντομη περιγραφή του πώς βοήθησε τον συνεισφέροντα. Η πληροφορία αυτή θα πρέπει να καταγράφεται σε μηχαναγνώσιμη μορφή στα commit logs.»</p>
</blockquote>



<p>Μια τέτοια γνωστοποίηση είναι πράγματι το θεμέλιο για να μπορεί να αξιολογηθεί με ακρίβεια αν ο κώδικας που γράφτηκε με τη βοήθεια εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης προστατεύεται και, κατ’ επέκταση, αν μπορεί να αδειοδοτηθεί ως Ελεύθερο Λογισμικό. Η ανοιχτή και σαφής γνωστοποίηση βοηθά την κοινότητα να διατηρήσει ένα υγιές οικοσύστημα αδειοδότησης, το οποίο σήμερα απειλείται από τη νομική αβεβαιότητα που έφερε η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη.</p>



<p>Αξίζει τέλος οι προγραμματιστές να τεκμηριώνουν, με όποιον τρόπο τους εξυπηρετεί, την έκταση της δικής τους εργασίας στα έργα τους: τη συγγραφή του κώδικα, την επιλογή και τη διάταξη των συστατικών του έργου, ή το πόσο τροποποίησαν οι ίδιοι το μηχανικά παραγόμενο υλικό.</p>



<p>Πηγή άρθρου:  <a href="https://fsfe.org/news/2026/news-20260825-01.el.html">https://fsfe.org/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-03T07:34:36Z</updated>
    <category term="copyright"/>
    <category term="legal"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BC;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://legal.ellak.gr</id>
      <link href="https://legal.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://legal.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Νομοθεσία και Ανοιχτές Τεχνολογίες</subtitle>
      <title>Νομοθεσία και Ανοιχτές Τεχνολογίες</title>
      <updated>2026-09-03T09:16:17Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://privacy.ellak.gr/?p=5544</id>
    <link href="https://privacy.ellak.gr/2026/09/03/autistici-inventati-case/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Η υπόθεση Autistici/Inventati και το τέλος μιας ψευδαίσθησης για την ψηφιακή μας κυριαρχία</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Στις 26 Αυγούστου 2026 το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μαζί με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, χαρακτήρισε την ιταλική τεχνολογική κολεκτίβα Autistici/Inventati «Specially Designated Global Terrorist» βάσει του Executive Order 13224. Η A/I δεν είναι ένοπλη οργάνωση. Είναι ένα δίκτυο εθελοντών που από το 2001 προσφέρει σε ακτιβιστές και συλλογικότητες κρυπτογραφημένο email, φιλοξενία ιστοσελίδων, mailing lists, τηλεδιασκέψεις και ... <a class="read-more" href="https://privacy.ellak.gr/2026/09/03/autistici-inventati-case/" title="&#x397; &#x3C5;&#x3C0;&#x3CC;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C3;&#x3B7; Autistici/Inventati &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF; &#x3C4;&#x3AD;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C2; &#x3BC;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C2; &#x3C8;&#x3B5;&#x3C5;&#x3B4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3C3;&#x3B8;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;&#x3C2; &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3C8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x3BC;&#x3B1;&#x3C2; &#x3BA;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C7;&#x3AF;&#x3B1;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Στις 26 Αυγούστου 2026 το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μαζί με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, <a href="https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/08/designation-of-autistici-inventati-as-a-specially-designated-global-terrorist">χαρακτήρισε την ιταλική τεχνολογική κολεκτίβα Autistici/Inventati «Specially Designated Global Terrorist»</a> βάσει του Executive Order 13224. Η A/I δεν είναι ένοπλη οργάνωση. Είναι ένα δίκτυο εθελοντών που από το 2001 προσφέρει σε ακτιβιστές και συλλογικότητες κρυπτογραφημένο email, φιλοξενία ιστοσελίδων, mailing lists, τηλεδιασκέψεις και μπλογκ — περίπου 16.000 γραμματοκιβώτια, 1.500 ιστοσελίδες, 5.500 λίστες και 10.000 blogs.</p>



<p>Μέσα σε δύο μέρες το domain <code>autistici.org</code> έπαψε να απαντά. Ο λογαριασμός τους στο PayPal δεσμεύτηκε. Οι τραπεζικοί τους λογαριασμοί μπήκαν σε καθεστώς αμφισβήτησης: ακόμη και η ιταλική Banca Etica <a href="https://www.bancaetica.it/area-stampa/autistici-inventati-banca-etica-condanna-uso-improprio-ofac-valutazioni-per-non-chiudere-il-conto/">παραδέχτηκε δημόσια ότι εξετάζει το ενδεχόμενο κλεισίματος</a>, από φόβο δευτερογενών κυρώσεων, παρά τη ρητή δέσμευσή της στα ανθρώπινα δικαιώματα.</p>



<p>Καμία ιταλική δικαστική απόφαση δεν προηγήθηκε. Καμία ευρωπαϊκή διαδικασία δεν ενεργοποιήθηκε. Δεν υπήρξε καν διεθνές ένταλμα.</p>



<p><strong>Η στόχευση της A/I δεν είναι απλώς μια υπόθεση που αφορά ένα ιταλικό συλλογικό σχήμα. Είναι επίθεση στην ανεξάρτητη υποδομή του διαδικτύου, στα θεμελιώδη δικαιώματα πολλών συλλογικοτήτων, στην ασφαλή επικοινωνία, στη δημοκρατική οργάνωση και στη δημοκρατική ακεραιότητα της ίδιας της ΕΕ.</strong></p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/09/Screenshot-2026-09-03-at-09-54-24-1788037283141_WhatsApp_Image__at_.jpeg-&#x395;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3BD;&#x3B1;-JPEG-1457-&#xD7;-856-&#x3B5;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3B5;&#x3AF;&#x3B1;.png"><img alt="" class="wp-image-5546" height="470" src="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/09/Screenshot-2026-09-03-at-09-54-24-1788037283141_WhatsApp_Image__at_.jpeg-&#x395;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3BD;&#x3B1;-JPEG-1457-&#xD7;-856-&#x3B5;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3B5;&#x3AF;&#x3B1;-1024x470.png" width="1024"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading"><strong>Τι είναι η A/I</strong></h3>



<p>Η Autistici/Inventati είναι ένα εθελοντικό συλλογικό σχήμα που λειτουργεί από την Ιταλία από το 2001. Παρέχει υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, λίστες αλληλογραφίας, φιλοξενία ιστολογίων και άλλες υπηρεσίες που σχετίζονται με την ιδιωτικότητα και την ανωνυμία, σε συλλογικότητες, οργανώσεις και ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη και διεθνώς. Πρόκειται για μια ρητά αντιφασιστική, αντιρατσιστική, αντισεξιστική και αντιμιλιταριστική οργάνωση, που φιλοξενεί μόνο εγχειρήματα συμβατά με τις αρχές αυτές.</p>



<p>Οι υπηρεσίες της είναι αποκεντρωμένες, μη κερδοσκοπικές και σχεδιασμένες ώστε να προστατεύουν από την παρακολούθηση. Αποτελούν μια κρίσιμη εναλλακτική απέναντι στις πλατφόρμες των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών και χρησιμοποιούνται ευρέως από κινήματα βάσης που ήδη βρίσκονται υπό πίεση λόγω της παγκόσμιας ανόδου του αυταρχισμού.</p>



<p>Σήμερα η A/I φιλοξενεί περίπου 16.000 λογαριασμούς email, 1.500 ιστότοπους, 5.500 λίστες αλληλογραφίας και 10.000 ιστολόγια.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Η αρχιτεκτονική της εξάρτησης</h3>



<p>Το πιο διδακτικό στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι η ίδια η κύρωση. Είναι το πώς επιβλήθηκε.</p>



<p>Οι ΗΠΑ δεν έχουν δικαιοδοσία στην Ιταλία. Δεν μπορούν να κατασχέσουν τους διακομιστές της A/I ούτε να συλλάβουν τα μέλη της. Στα χαρτιά, η κύρωση «παγώνει περιουσιακά στοιχεία υπό αμερικανική δικαιοδοσία» — μια εθελοντική ομάδα δεν έχει τέτοια. Στην πράξη, η A/I βγήκε εκτός λειτουργίας σε 48 ώρες. Πώς;</p>



<p><strong>Πρώτο επίπεδο: το DNS.</strong> Το <code>.org</code> δεν είναι ουδέτερος τεχνικός πόρος. Το διαχειρίζεται η Public Interest Registry, αμερικανική μη κερδοσκοπική εταιρεία με έδρα τη Βιρτζίνια, δεσμευμένη από αμερικανικό δίκαιο. Όταν το domain μπήκε σε κατάσταση <code>serverHold</code>, η ιστοσελίδα δεν «λογοκρίθηκε» — έπαψε απλώς να υπάρχει ως όνομα. Μαζί της έπαψαν να λειτουργούν και οι υπηρεσίες: το <code>mail.autistici.org</code> δεν είναι ιστοσελίδα, είναι το email δεκάξι χιλιάδων ανθρώπων.</p>



<p>Εδώ χρειάζεται ακρίβεια, γιατί κυκλοφορεί μια υπερβολή: ο ICANN <em>δεν</em> μπορεί να κλείσει το <code>.gr</code> όπως έκλεισε το <code>.org</code>. Τα εθνικά domains (ccTLDs) διοικούνται από εθνικούς φορείς — στην Ελλάδα την ΕΕΤΤ — και η μόχλευση του ICANN πάνω τους είναι πολιτικά και συμβατικά πολύ ασθενέστερη. Αλλά αυτό είναι μικρή παρηγοριά: τα generic domains (<code>.com</code>, <code>.org</code>, <code>.net</code>, <code>.io</code>), όπου ζει η συντριπτική πλειονότητα της παγκόσμιας ψηφιακής δραστηριότητας, βρίσκονται όλα σε αμερικανικές εταιρείες.</p>



<p><strong>Δεύτερο επίπεδο: το χρήμα.</strong> Εδώ ο μηχανισμός είναι ακόμα πιο κομψός και ακόμα πιο ανησυχητικός, γιατί δεν χρειάζεται καν εντολή. Λέγεται <em>de-risking</em>. Καμία αμερικανική αρχή δεν διέταξε ευρωπαϊκή τράπεζα να κλείσει λογαριασμούς. Απλώς η καταχώρηση στη λίστα SDN συνοδεύεται από την ένδειξη «secondary sanctions risk». Κάθε τράπεζα, κάθε πάροχος πληρωμών, κάθε data center με οποιαδήποτε έκθεση στο δολάριο κάνει μόνο του τον υπολογισμό και αποσύρεται. Η συμμόρφωση προηγείται της εντολής. Το κόστος του ρίσκου κάνει τη δουλειά του δικαστηρίου.</p>



<p><strong>Τρίτο επίπεδο: τα πιστοποιητικά, το cloud, οι υποδομές.</strong> Certificate authorities, CDNs, πάροχοι υποδομής — η ίδια λογική, το ίδιο αποτέλεσμα.</p>



<p>Κανείς δεν συνελήφθη. Κανένα δικαστήριο δεν αποφάνθηκε. Η υπηρεσία απλώς έπαψε να είναι βιώσιμη.</p>



<h3 class="wp-block-heading"><strong>Η ευρύτερη διάσταση</strong></h3>



<p>Οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην A/I ούτε σε όσους χρησιμοποιούν άμεσα τις υποδομές της. Πρόκειται για κλιμάκωση θεσμικών επιθέσεων ενάντια στην ασφαλή επικοινωνία, στις εναλλακτικές των εμπορικών πλατφορμών και στη δημοκρατική οργάνωση.</p>



<h4 class="wp-block-heading"><strong>Ελευθερία έκφρασης, πληροφόρησης, συνάθροισης και συνεταιρισμού</strong></h4>



<p>Τις υπηρεσίες της A/I χρησιμοποιεί πλήθος συλλογικοτήτων, ακτιβιστών, συνδικαλιστών, δημοσιογράφων και ερευνητών — πολλοί από τους οποίους την επέλεξαν ακριβώς επειδή η δουλειά τους δεν ήταν ασφαλής ή ήταν ανεπιθύμητη στις εμπορικές πλατφόρμες. Η απόπειρα αποκοπής των επικοινωνιών και των αρχείων τους, χωρίς δίκαιη διαδικασία, υπονομεύει τα άρθρα 7, 11 και 12 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και θέτει σε κίνδυνο το έργο χιλιάδων οργανώσεων.</p>



<p>Ο στόχος προφανώς δεν είναι μόνο η A/I, αλλά το ευρύτερο οικοσύστημα που στηρίζει. Οι χρήστες δεν τιμωρούνται άμεσα, όμως η σύνδεσή τους με την A/I θα επηρεάσει το πώς ελέγχονται οι πληρωμές τους από τις τράπεζες, πόσο «επικίνδυνοι» θεωρούνται, πόσο «ύποπτοι» φαίνονται όταν περνούν σύνορα. Πρόκειται για ένα ευρύτατο φαινόμενο αυτολογοκρισίας, που επιτυγχάνεται μέσω ενός και μόνο στοχευμένου χαρακτηρισμού. Αν οι ανεξάρτητοι και ασφαλείς πάροχοι δέχονται τέτοιες επιθέσεις, οι συλλογικότητες θα αναγκαστούν να μετακινηθούν σε εμπορικές πλατφόρμες, εκτιθέμενες σε πολλαπλάσια επιτήρηση και λογοκρισία.</p>



<h4 class="wp-block-heading"><strong>Ανεξάρτητη υποδομή διαδικτύου</strong></h4>



<p>Η αμερικανική ενέργεια υπονομεύει το ευρωπαϊκό κράτος δικαίου και πλήττει άμεσα την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την ευθύνη των διαμεσολαβητών, δηλαδή την Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA). Αντιμετωπίζει την παροχή εργαλείων επικοινωνίας γενικής χρήσης ως υλική υποστήριξη τρομοκρατίας. Και είναι απίθανο να σταματήσει στην A/I: <strong>δημιουργείται επικίνδυνο προηγούμενο για μη εμπορικούς παρόχους φιλοξενίας, καταχωρητές domain και υπηρεσίες που προστατεύουν την ιδιωτικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη.</strong></p>



<h4 class="wp-block-heading"><strong>Ευρωπαϊκή κυριαρχία</strong></h4>



<p>Στα ευρωπαϊκά κείμενα πολιτικής, η ψηφιακή κυριαρχία εμφανίζεται συνήθως ως θέμα ανταγωνιστικότητας: ευρωπαϊκά cloud, ευρωπαϊκά τσιπ, ευρωπαϊκή AI. Είναι μια βιομηχανική συζήτηση με πολιτικό λεξιλόγιο.</p>



<p>Η υπόθεση A/I δείχνει ότι το ζήτημα είναι συνταγματικό, όχι βιομηχανικό.</p>



<p>Μια οντότητα που λειτουργεί <strong>νόμιμα</strong> εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς καμία εκκρεμή δικαστική διαδικασία στη χώρα της, χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική από τρίτο κράτος και τέθηκε εκτός λειτουργίας εντός ευρωπαϊκού εδάφους — παρακάμπτοντας τα ιταλικά δικαστήρια, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διαδικασίες ευθύνης των μεσαζόντων που η ίδια η ΕΕ θέσπισε με τον Digital Services Act. Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό: έρχεται <a href="https://www.politico.eu/article/us-question-report-sanction-eu-officials-dsa-donald-trump/">μετά από μήνες αμερικανικών πιέσεων και απειλών κυρώσεων γύρω από την ευρωπαϊκή ψηφιακή νομοθεσία</a>.</p>



<p><strong>Αυτό δεν είναι απλώς εξωεδαφική εφαρμογή δικαίου. Είναι η αντικατάσταση της δικαιοδοσίας από την υποδομή. Το ερώτημα «ποιος έχει δικαίωμα να κρίνει» παύει να έχει σημασία όταν το ερώτημα «ποιος ελέγχει τον διακόπτη» έχει ήδη απαντηθεί.</strong></p>



<p>Και αν αυτό μπορεί να γίνει σε μια ομάδα εθελοντών, το εύρος των πιθανών επόμενων στόχων δεν περιορίζεται από τίποτε άλλο πέρα από την πολιτική βούληση: ανεξάρτητα μέσα, ΜΚΟ, ερευνητικά ιδρύματα, πολιτικά κόμματα, ακόμα και δημόσιοι φορείς. Το προηγούμενο δημιουργήθηκε· η επέκτασή του είναι ερώτημα σκοπιμότητας, όχι δυνατότητας.</p>



<p>Μια οντότητα εγκατεστημένη στην ΕΕ, υποκείμενη στο ιταλικό δίκαιο και στη δικαιοδοσία ιταλικών και ευρωπαϊκών δικαστηρίων, τιμωρείται με εκτελεστική απόφαση τρίτης χώρας. Οι συνέπειες θα γίνουν αισθητές στην Ευρώπη, σε Ευρωπαίους φορείς δικαιωμάτων, στην υγεία της ευρωπαϊκής δημοκρατίας και μέσω ευρωπαϊκών διαμεσολαβητών. Είναι ακόμη ένας τρόπος με τον οποίο οι ΗΠΑ υπονομεύουν την ΕΕ,<a href="https://www.politico.eu/article/us-question-report-sanction-eu-officials-dsa-donald-trump/"> μετά από μήνες επιθέσεων στην ευρωπαϊκή ψηφιακή νομοθεσία</a>.</p>



<p>Αξίζει να σημειωθεί ότι ο αμερικανικός χαρακτηρισμός δεν εντάσσει αυτόματα την A/I σε καμία λίστα τρομοκρατικών οργανώσεων της Ιταλίας ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το γεγονός ότι οι πρακτικές συνέπειες είναι ούτως ή άλλως άμεσες και σοβαρές δείχνει ακριβώς πόσο εξαρτημένη παραμένει η ευρωπαϊκή ψηφιακή υποδομή από αμερικανικούς κόμβους ελέγχου: καταχωρητές domain, συστήματα πληρωμών, τραπεζικές διασυνδέσεις.</p>



<h3 class="wp-block-heading"><strong>Επίλογος</strong></h3>



<p>Για είκοσι πέντε χρόνια, το επιχείρημα υπέρ των ελεύθερων και αποκεντρωμένων τεχνολογιών αντιμετωπιζόταν με συγκαταβατικό χαμόγελο. Γιατί να στήσω δικό μου διακομιστή; Γιατί GPG; Γιατί να προτιμήσω ένα ομοσπονδιακό δίκτυο αντί για μια πλατφόρμα που δουλεύει; Η απάντηση που δινόταν ήταν πάντα υποθετική, και γι’ αυτό εύκολα προσπερνιόταν ως παράνοια ανθρώπων που δεν έχουν κάτι καλύτερο να κάνουν.</p>



<p>Στις 26 Αυγούστου η απάντηση έπαψε να είναι υποθετική.</p>



<p>Δεν χρειάστηκε αστυνομικός. Δεν χρειάστηκε εισαγγελέας, ούτε σφραγίδα σε πόρτα, ούτε κατάσχεση δίσκων. Χρειάστηκε μια εγγραφή σε μια βάση δεδομένων στην Ουάσιγκτον και σαράντα οκτώ ώρες. Η υπηρεσία δεν κλείστηκε· έπαψε απλώς να είναι δυνατή. Και ανάμεσα στην απόφαση και το αποτέλεσμα δεν παρεμβλήθηκε ούτε ένα δικαστήριο — ούτε ιταλικό, ούτε ευρωπαϊκό, ούτε καν αμερικανικό.</p>



<p>Αυτό είναι το μάθημα, και είναι πιο δυσάρεστο από όσο δείχνει. Δεν χρειάστηκε λογοκρισία· αρκούσε η συμμόρφωση. Δεν χρειάστηκε καν εντολή προς τις ευρωπαϊκές τράπεζες· αρκούσε ο φόβος. Το πιο αποτελεσματικό εργαλείο καταστολής στον ψηφιακό εικοστό πρώτο αιώνα δεν είναι το ένταλμα. Είναι η αξιολόγηση ρίσκου.</p>



<p>Η λέξη «τρομοκράτης» έχει πια δύο τιμές. Για όποιον την εκτοξεύει, δεν κοστίζει τίποτα: μια διοικητική πράξη, χωρίς ακρόαση, χωρίς αντιδικία, χωρίς βάρος απόδειξης. Για όποιον τη δέχεται, κοστίζει τα πάντα, και μάλιστα προτού προλάβει να την αμφισβητήσει. Όταν μια κατηγορία τόσο βαριά μπορεί να απαγγέλλεται τόσο φθηνά, έχει πάψει να είναι νομικός χαρακτηρισμός. Είναι όπλο.</p>



<p>Και η Ευρώπη; Η Ευρώπη έχει Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, έχει Digital Services Act, έχει Κανονισμό Μπλοκαρίσματος, έχει ατελείωτα κείμενα για την «ψηφιακή κυριαρχία» και συνέδρια όπου η λέξη επαναλαμβάνεται μέχρι να χάσει το νόημά της. Έχει τα πάντα εκτός από τη διάθεση να τα χρησιμοποιήσει. Μια οντότητα απολύτως νόμιμη στο έδαφός της τέθηκε εκτός λειτουργίας από ξένη εκτελεστική απόφαση, και η ευρωπαϊκή απάντηση ήταν, μέχρι στιγμής, η σιωπή που ακολουθεί μια δήλωση ανησυχίας.</p>



<p>Ας το πούμε καθαρά: κυριαρχία που ισχύει μόνο όσο κανείς δεν τη δοκιμάζει, δεν είναι κυριαρχία. Είναι διακόσμηση.</p>



<p><strong>Η υποδομή δεν είναι ουδέτερη. Ποτέ δεν ήταν. Κάποιος πάντα ελέγχει τον διακόπτη, και το μόνο ερώτημα που έχει σημασία είναι ποιος, με ποια διαδικασία, και σε ποιον λογοδοτεί. Σήμερα η απάντηση στα δύο πρώτα είναι «ένα κράτος, μονομερώς». Στο τρίτο, «κανείς».</strong></p>



<p>Δεκαέξι χιλιάδες άνθρωποι έχασαν το email τους χωρίς να κατηγορηθούν για τίποτα. Την επόμενη φορά δεν θα είναι αναρχικοί από την Μπολόνια. Θα είναι μια ερευνητική ομάδα, ένα ανεξάρτητο μέσο, μια ΜΚΟ που ενόχλησε, ένας δημόσιος φορέας που βρέθηκε σε λάθος πλευρά μιας εμπορικής διαπραγμάτευσης. Το προηγούμενο υπάρχει ήδη. Το μόνο που απομένει είναι η επιλογή του στόχου.</p>



<p><strong>Η ψηφιακή κυριαρχία δεν αποκτάται με ανακοινώσεις, ούτε με χρηματοδοτικά προγράμματα, ούτε με ευρωπαϊκά cloud που τρέχουν σε αμερικανικό λογισμικό. Αποκτάται τη μέρα που, για να σβήσει κανείς μια ευρωπαϊκή υπηρεσία από τον χάρτη, θα χρειάζεται ευρωπαϊκό δικαστήριο.</strong></p>



<p>Πηγές άρθρου: <a href="https://edri.org/our-work/edri-solidarity-statement-autistici-inventati/">https://edri.org/our-work/ </a>, <a href="https://totsipaki.net/social/nparafe/p/1787981619.140240">https://totsipaki.net/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-03T06:56:57Z</updated>
    <category term="topstory"/>
    <category term="&#x399;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BD;&#x3AD;&#x3C4;"/>
    <category term="&#x39A;&#x3C1;&#x3C5;&#x3C0;&#x3C4;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3AC;&#x3C6;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3BF;&#x3BB;&#x3B9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x391;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://privacy.ellak.gr</id>
      <link href="https://privacy.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://privacy.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα</subtitle>
      <title>Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα</title>
      <updated>2026-09-16T09:16:02Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://glossapi.gr/?p=1023</id>
    <link href="https://glossapi.gr/%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%ad%ce%bd%cf%84%cf%81%ce%bf-%ce%b4%ce%b5%ce%b4%ce%bf%ce%bc%ce%ad%ce%bd%cf%89%ce%bd-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%ce%b5%ce%b4%cf%8e-%ce%b7-%cf%88%ce%b7%cf%86%ce%b9%ce%b1%ce%ba/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Το κέντρο δεδομένων είναι εδώ. Η ψηφιακή κυριαρχία πού είναι;</title>
    <summary>Η αγορά υπολογιστικής ισχύος είναι αναγκαία, αλλά δεν ισοδυναμεί με έλεγχο της τεχνολογίας Σε πρόσφατο σχόλιό του στους Financial Times, ο Mehran Gul υποστήριξε ότι η διασπορά των κέντρων δεδομένων δεν ισοδυναμεί με αποκέντρωση της ισχύος. Το επιχείρημα αντέχει στον έλεγχο των διαθέσιμων στοιχείων και έχει άμεσες συνέπειες για την Ελλάδα. Μια χώρα μπορεί να […]</summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><img alt="" class="wp-image-1025" height="576" src="https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/09/CSZwEDXEHMeQShnPunumvd-1024-80.jpg-1024x576.jpg" width="1024"/></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading">Η αγορά υπολογιστικής ισχύος είναι αναγκαία, αλλά δεν ισοδυναμεί με έλεγχο της τεχνολογίας</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Σε πρόσφατο σχόλιό του στους Financial Times, ο Mehran Gul υποστήριξε ότι η διασπορά των κέντρων δεδομένων δεν ισοδυναμεί με αποκέντρωση της ισχύος. Το επιχείρημα αντέχει στον έλεγχο των διαθέσιμων στοιχείων και έχει άμεσες συνέπειες για την Ελλάδα. Μια χώρα μπορεί να φιλοξενεί ισχυρούς υπολογιστές, να διατηρεί τα δεδομένα εντός των συνόρων της και να διαθέτει προνομιακή πρόσβαση σε επιταχυντές ΤΝ, χωρίς να ελέγχει τις κρίσιμες τεχνολογίες από τις οποίες εξαρτάται.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η προμήθεια GPU της NVIDIA μπορεί να προσφέρει πολύτιμη υπολογιστική ικανότητα. Μειώνει τον χρόνο αναμονής των ερευνητών, επιτρέπει την τοπική επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων και στηρίζει την εκπαίδευση ή προσαρμογή μοντέλων. <em><strong>Δεν πρέπει όμως να βαφτίζεται αυτομάτως «ψηφιακή κυριαρχία». Η κυριαρχία δεν κρίνεται από τη διεύθυνση του κτιρίου, αλλά από το ποιος μπορεί να επιθεωρεί, να τροποποιεί, να συντηρεί, να αντικαθιστά και να συνεχίζει τη λειτουργία ολόκληρης της τεχνολογικής στοίβας.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η εξάρτηση μετακινείται σε άλλο επίπεδο</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η παγκόσμια συγκέντρωση είναι ήδη μεγάλη. Η προκαταρκτική έκθεση της Ανεξάρτητης Διεθνούς Επιστημονικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την ΤΝ αποδίδει στις Ηνωμένες Πολιτείες περίπου το 75% και στην Κίνα περίπου το 15% της υπολογιστικής ισχύος των 500 κορυφαίων υπερυπολογιστών ΤΝ. <em><strong>Η βάση δεδομένων της Epoch AI δείχνει επίσης ότι το μερίδιο της βιομηχανίας στην κατοχή τέτοιων συστημάτων αυξήθηκε έντονα, φτάνοντας περίπου το 80% το 2025. Επομένως, η συγκέντρωση δεν είναι μόνο γεωγραφική. Είναι και εταιρική.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Ακόμη πιο αποκαλυπτικός είναι ο Δείκτης Κυρίαρχης ΤΝ του CNAS. Από 185 κρατικά υποστηριζόμενα έργα, το 59% αφορά υποδομή, το 32% μοντέλα και μόλις το 9% δεδομένα. Περισσότερα από τα τρία πέμπτα δηλώνουν τουλάχιστον έναν ξένο εταίρο και, μεταξύ αυτών, τα τέσσερα πέμπτα συνεργάζονται με αμερικανική εταιρεία. Η NVIDIA προμηθεύει GPU στο 45% των έργων υποδομής που καταγράφονται. Έτσι, μια κυβέρνηση μπορεί να μειώνει την εξάρτησή της από ένα ξένο υπολογιστικό νέφος και ταυτόχρονα να αυξάνει την εξάρτησή της από έναν ξένο κατασκευαστή επιταχυντών, τα εργαλεία λογισμικού του και τον κύκλο αναβαθμίσεών του.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Αυτός ο εγκλωβισμός δεν βρίσκεται μόνο στο υλικό. Βρίσκεται στις βιβλιοθήκες, στους μεταγλωττιστές, στους οδηγούς συσκευών, στα εργαλεία διαχείρισης, στις βελτιστοποιήσεις και στις δεξιότητες που οργανώνονται γύρω από το οικοσύστημα CUDA. Όσο περισσότερες εφαρμογές γράφονται ειδικά για μία πλατφόρμα, τόσο ακριβότερη γίνεται η μετάβαση σε διαφορετικό επιταχυντή. Η δημόσια επένδυση κινδυνεύει τότε να δημιουργεί εγχώρια εγκατεστημένη βάση, αλλά ξένη τεχνολογική τροχιά.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η πρόσβαση μπορεί να είναι πολιτικά ανακλητή</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Οι προηγμένοι επιταχυντές δεν είναι ένα συνηθισμένο εμπόρευμα. Υπάγονται σε ελέγχους εξαγωγών, άδειες και γεωπολιτικούς όρους που αποφασίζονται εκτός της χώρας που τους αγοράζει. Η απόφαση του αμερικανικού Bureau of Industry and Security για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι διδακτική. Παρότι το καθεστώς πρόσβασης έγινε ευνοϊκότερο, οι εγκρίσεις για τις G42 και Core42 προβλέπεται να λήξουν αυτομάτως στις 6 Απριλίου 2027, αν δεν εκδοθεί νεότερη απόφαση. Παράλληλα, αμερικανικές εταιρείες έλαβαν ευρύτερα δικαιώματα από τις τοπικές επιχειρήσεις.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Το παράδειγμα δείχνει τη διαφορά ανάμεσα στην κατοχή και στον έλεγχο. <em><strong>Ένα κράτος μπορεί να έχει το κτίριο, το ηλεκτρικό ρεύμα και το προσωπικό, αλλά η ανανέωση του εξοπλισμού, η προμήθεια ανταλλακτικών, οι ενημερώσεις και η πρόσβαση στην επόμενη γενιά επιταχυντών παραμένουν εκτεθειμένες σε αποφάσεις άλλης δικαιοδοσίας. Η πλήρης τεχνολογική αυτάρκεια δεν είναι ρεαλιστική για καμία χώρα. Ρεαλιστικός στόχος είναι η διαχειριζόμενη αλληλεξάρτηση, με πραγματική δυνατότητα επιλογής και αλλαγής προμηθευτή.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ είναι υποδομή δημόσιας αξίας, όχι πιστοποιητικό κυριαρχίας</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η ελληνική περίπτωση του ΔΑΙΔΑΛΟΥ δείχνει τόσο την αξία όσο και το όριο μιας μεγάλης προμήθειας. Ο υπερυπολογιστής που λειτουργεί από την ΕΔΥΤΕ στο Λαύριο αποτελεί σημαντική ευρωπαϊκή και εθνική υποδομή, εντάσσεται στο EuroHPC και στο εργοστάσιο ΤΝ Pharos και μπορεί να εξυπηρετήσει την επιστήμη, τον δημόσιο τομέα και τις επιχειρήσεις. Η επίσημη καταγραφή του EuroHPC αναφέρει αρχιτεκτονική HPE με NVIDIA GH200, 89 petaflops διατηρήσιμης επίδοσης και 115 petaflops μέγιστης επίδοσης.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτό είναι ουσιαστική υπολογιστική ικανότητα. Δεν σημαίνει όμως ότι η Ελλάδα ελέγχει τον σχεδιασμό των επιταχυντών, το βασικό οικοσύστημα λογισμικού ή τη μελλοντική αλυσίδα εφοδιασμού. <em><strong>Η επιτυχία του έργου πρέπει συνεπώς να μετρηθεί όχι μόνο με petaflops, αλλά με την ανοιχτή πρόσβαση, την αξιοποίηση από πανεπιστήμια και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, την παραγωγή ελληνικών μοντέλων και συνόλων δεδομένων, τις δημοσιευμένες αξιολογήσεις, το ενεργειακό αποτύπωμα και την τεχνογνωσία που μένει στη χώρα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η κυριαρχία για την ελληνική γλώσσα χτίζεται στα δεδομένα</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Για μια γλωσσική κοινότητα περιορισμένων πόρων, η αναλογία 59% για υποδομές και 9% για δεδομένα είναι προειδοποίηση. Οι ελληνικοί γλωσσικοί πόροι δεν αγοράζονται έτοιμοι από τη Σάντα Κλάρα. Χρειάζονται μακρόχρονη συλλογή, καθαρισμό, τεκμηρίωση, νόμιμη αδειοδότηση και αξιολόγηση από πανεπιστήμια, δημόσιους φορείς και κοινότητες. Χωρίς αυτά, οι ακριβές GPU θα εκτελούν κυρίως μοντέλα που σχεδιάστηκαν αλλού, με δεδομένα που δεν γνωρίζουμε και με προτεραιότητες που δεν ορίσαμε.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Η εθνική και ευρωπαϊκή πολιτική πρέπει να συνδέσει κάθε μεγάλη προμήθεια με ανοιχτές προδιαγραφές, φορητότητα εφαρμογών, δημοσιευμένο κόστος εξόδου, αναπαραγώγιμα περιβάλλοντα και δοκιμές σε περισσότερες από μία αρχιτεκτονικές. Πρέπει επίσης να δεσμεύει υπολογιστικούς πόρους για ανοιχτά ελληνικά σώματα κειμένων, μοντέλα ανοιχτών βαρών, δημόσια σύνολα αξιολόγησης και εργαλεία ανοιχτού κώδικα. Οι δημόσιες συμβάσεις οφείλουν να χρηματοδοτούν συντήρηση και κοινότητες, όχι μόνο εξοπλισμό.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η Ευρώπη χρειάζεται παράλληλα ανταγωνιστικές εναλλακτικές στους επιταχυντές, ανοιχτά επίπεδα λογισμικού και κοινά πρότυπα που επιτρέπουν τη μεταφορά φόρτου εργασίας. Χρειάζεται ακόμη διαφανή λογοδοσία για την κατανομή υπολογιστικής ισχύος, την κατανάλωση ενέργειας, τους πραγματικούς χρήστες και τα παραγόμενα δημόσια αγαθά.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Ψηφιακή κυριαρχία δεν σημαίνει να κατασκευάσουμε ένα ακριβό κτίριο γεμάτο εισαγόμενο εξοπλισμό. Σημαίνει να μπορούμε να αποφασίζουμε, να ελέγχουμε, να αλλάζουμε και να συνεχίζουμε. Οι GPU είναι εργαλείο αυτής της πολιτικής, όχι η ίδια η πολιτική.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές άρθρου:</h2>



<ol class="wp-block-list">
<li><strong>Mehran Gul,</strong> <em><strong>National data centre projects are consolidating America’s AI lead</strong></em>: Το σχόλιο στους Financial Times αποτελεί την αφετηρία για τη διάκριση ανάμεσα στη γεωγραφική διασπορά των υποδομών και στην πραγματική αποκέντρωση της τεχνολογικής ισχύος: <a href="https://www.ft.com/content/732c05fe-ca63-4048-8784-aebe80b8b1f4">https://www.ft.com/content/732c05fe-ca63-4048-8784-aebe80b8b1f4</a></li>



<li><strong>UN Independent International Scientific Panel on AI,</strong> <em><strong>Preliminary Report</strong></em>: Η πρώτη ανεξάρτητη διεθνής επιστημονική αποτίμηση του ΟΗΕ καταγράφει τη συγκέντρωση υπολογιστικής ισχύος, μοντέλων και ικανότητας διακυβέρνησης σε λίγα κράτη και εταιρείες: <a href="https://www.un.org/independent-international-scientific-panel-ai/en/preliminary-report">https://www.un.org/independent-international-scientific-panel-ai/en/preliminary-report</a>,</li>



<li><strong>Center for a New American Security,</strong> <em><strong>Sovereign AI Index</strong></em>: Καταγράφει 185 κρατικά υποστηριζόμενα έργα και τεκμηριώνει ότι η NVIDIA συμμετέχει στο 45% των έργων υποδομής, ενώ μόνο το 9% των έργων αφορά δεδομένα: <a href="https://interactives.cnas.org/reports/sovereign-ai-index/">https://interactives.cnas.org/reports/sovereign-ai-index/</a>,</li>



<li><strong>U.S. Bureau of Industry and Security,</strong> <em><strong>Enhanced Favorable Treatment for the United Arab Emirates Under the Export Administration Regulations</strong></em>: Το επίσημο κανονιστικό κείμενο αποδεικνύει ότι η πρόσβαση σε προηγμένους επιταχυντές παραμένει εξαρτημένη από ανακλητές αμερικανικές εγκρίσεις: <a href="https://www.federalregister.gov/documents/2026/07/14/2026-14132/enhanced-favorable-treatment-for-the-united-arab-emirates-under-the-export-administration">https://www.federalregister.gov/documents/2026/07/14/2026-14132/enhanced-favorable-treatment-for-the-united-arab-emirates-under-the-export-administration</a>,</li>



<li><strong>EuroHPC Joint Undertaking,</strong> <em><strong>Our Supercomputers, DAEDALUS</strong></em>: Η επίσημη καταγραφή παρουσιάζει την αρχιτεκτονική NVIDIA GH200, τις επιδόσεις και τη θέση του ελληνικού υπερυπολογιστή στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα: <a href="https://www.eurohpc-ju.europa.eu/supercomputers/our-supercomputers_en">https://www.eurohpc-ju.europa.eu/supercomputers/our-supercomputers_en</a>,</li>



<li><strong>Ευρωπαϊκή Επιτροπή,</strong> <em><strong>Strengthening Europe’s Tech Sovereignty</strong></em>: Η ευρωπαϊκή δέσμη συνδέει την τεχνολογική κυριαρχία με ημιαγωγούς, υπολογιστικό νέφος, ΤΝ, ανοιχτό κώδικα και περιορισμό των στρατηγικών εξαρτήσεων: <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/eu-tech-sovereignty">https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/eu-tech-sovereignty</a>,</li>



<li><strong>Epoch AI,</strong> <em><strong>Trends in AI Supercomputers</strong></em>: Η μελέτη τεκμηριώνει την ταχεία αύξηση του μεγέθους των υπολογιστικών συστημάτων ΤΝ και τη μεταφορά της κατοχής τους από τον δημόσιο τομέα προς τη βιομηχανία: <a href="https://epoch.ai/publications/trends-in-ai-supercomputers">https://epoch.ai/publications/trends-in-ai-supercomputers</a>,</li>



<li><strong>International Energy Agency,</strong> <em><strong>Energy and AI</strong></em>: Η έκθεση καταγράφει κατανάλωση 415 TWh από τα κέντρα δεδομένων το 2024 και αναδεικνύει τις ενεργειακές και τοπικές επιπτώσεις της επέκτασης των υποδομών ΤΝ: <a href="https://www.iea.org/reports/energy-and-ai/executive-summary">https://www.iea.org/reports/energy-and-ai/executive-summary</a>.</li>
</ol></div>
    </content>
    <updated>2026-09-02T18:21:08Z</updated>
    <category term="Commons"/>
    <category term="GlossAPI"/>
    <author>
      <name>ellak-editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://glossapi.gr</id>
      <logo>https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/07/cropped-gfoss_white-32x32.png</logo>
      <link href="https://glossapi.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://glossapi.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <title>glossAPI – blog</title>
      <updated>2026-09-17T03:18:43Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opengov.ellak.gr/?p=21774</id>
    <link href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/02/techniti-noimosini-sto-dimosio-to-krisimo-zitima-den-ine-to-montelo-alla-o-schediasmos-ke-o-elegchos/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Τεχνητή νοημοσύνη στο Δημόσιο: το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι το μοντέλο, αλλά ο σχεδιασμός και ο έλεγχος</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Πώς τοπικά και ανοιχτά συστήματα ΤΝ μπορούν να βελτιώσουν τις υπηρεσίες της κεντρικής διοίκησης και της αυτοδιοίκησης, με χαμηλότερο κόστος, προστασία των δεδομένων και δημόσια λογοδοσία Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μειώσει τον χρόνο διεκπεραίωσης διοικητικών υποθέσεων, να υποστηρίξει τους δημόσιους υπαλλήλους και να βελτιώσει την εξυπηρέτηση των πολιτών. Ωστόσο, το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται κυρίως ... <a class="read-more" href="https://opengov.ellak.gr/2026/09/02/techniti-noimosini-sto-dimosio-to-krisimo-zitima-den-ine-to-montelo-alla-o-schediasmos-ke-o-elegchos/" title="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x3BD;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7; &#x3C3;&#x3C4;&#x3BF; &#x394;&#x3B7;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BF;: &#x3C4;&#x3BF; &#x3BA;&#x3C1;&#x3AF;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BC;&#x3BF; &#x3B6;&#x3AE;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1; &#x3B4;&#x3B5;&#x3BD; &#x3B5;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C4;&#x3BF; &#x3BC;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3AD;&#x3BB;&#x3BF;, &#x3B1;&#x3BB;&#x3BB;&#x3AC; &#x3BF; &#x3C3;&#x3C7;&#x3B5;&#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3BF; &#x3AD;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B3;&#x3C7;&#x3BF;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><a href="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/OIP-1904038631-1.jpg"><img alt="" class="wp-image-21776" height="584" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/09/OIP-1904038631-1-1024x584.jpg" width="1024"/></a></figure></div>


<h2 class="wp-block-heading">Πώς τοπικά και ανοιχτά συστήματα ΤΝ μπορούν να βελτιώσουν τις υπηρεσίες της κεντρικής διοίκησης και της αυτοδιοίκησης, με χαμηλότερο κόστος, προστασία των δεδομένων και δημόσια λογοδοσία</h2>



<p>Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μειώσει τον χρόνο διεκπεραίωσης διοικητικών υποθέσεων, να υποστηρίξει τους δημόσιους υπαλλήλους και να βελτιώσει την εξυπηρέτηση των πολιτών. Ωστόσο, το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται κυρίως από το αν το κράτος θα προμηθευτεί το ισχυρότερο γλωσσικό μοντέλο. Εξαρτάται από το αν έχει προσδιορίσει σωστά το πρόβλημα, αν διαθέτει ποιοτικά δεδομένα, αν εκπαιδεύσει το προσωπικό και αν μπορεί να ελέγξει τη λειτουργία του συστήματος.</p>



<p>Τα διεθνή δεδομένα επιβεβαιώνουν αυτή την εικόνα. Ο ΟΟΣΑ μελέτησε 200 εφαρμογές ΤΝ σε βασικές λειτουργίες κυβερνήσεων. Το 57% υποστηρίζει την αυτοματοποίηση, απλούστευση ή εξατομίκευση υπηρεσιών, το 45% τη λήψη αποφάσεων και την πρόβλεψη, ενώ το 30% αποσκοπεί στη βελτίωση της λογοδοσίας και στον εντοπισμό ανωμαλιών. <em><strong>Η ΤΝ χρησιμοποιείται, συνεπώς, όχι μόνο για εργασίες ρουτίνας, αλλά και για την επεξεργασία της μεγάλης ποσότητας πληροφοριών που παράγει καθημερινά η διοίκηση.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Από τη γενική εξαγγελία στη συγκεκριμένη διοικητική ανάγκη</h2>



<p>Μια αποτελεσματική δημόσια εφαρμογή δεν πρέπει να ξεκινά με την αγορά ενός μοντέλου, αλλά με ένα σαφώς ορισμένο πρόβλημα. Ένας δήμος, για παράδειγμα, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ένα τοπικά εγκατεστημένο γλωσσικό μοντέλο για να ταξινομεί τα αιτήματα που φτάνουν με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή μέσω μιας πλατφόρμας αναφορών. Το σύστημα θα μπορούσε να διακρίνει αν ένα αίτημα αφορά φωτισμό, καθαριότητα, ύδρευση, κοινωνική υπηρεσία ή τεχνικό έργο, να εντοπίζει την αρμόδια μονάδα και να προτείνει σχέδιο απάντησης στον υπάλληλο.</p>



<p>Αντίστοιχα, μια περιφέρεια μπορεί να χρησιμοποιήσει ΤΝ για την αναζήτηση πληροφοριών σε αποφάσεις, εγκυκλίους, τεχνικές μελέτες και χρηματοδοτικά προγράμματα. Αντί ο υπάλληλος να αναζητεί χειροκίνητα δεκάδες έγγραφα, μπορεί να διατυπώνει ένα ερώτημα και να λαμβάνει απάντηση με παραπομπές στα συγκεκριμένα αποσπάσματα από τα οποία προκύπτει.</p>



<p><em><strong>Στην κεντρική διοίκηση, συστήματα ΤΝ μπορούν να βοηθούν στη σύγκριση νομοθετικών διατάξεων, στον εντοπισμό αντιφάσεων μεταξύ εγκυκλίων, στην προετοιμασία απαντήσεων προς τους πολίτες και στην ανάλυση των σχολίων μιας δημόσιας διαβούλευσης. Μπορούν επίσης να εξετάζουν δεδομένα συμβάσεων και πληρωμών, επισημαίνοντας ασυνήθιστες μεταβολές κόστους, κατατμήσεις προμηθειών ή επαναλαμβανόμενες καθυστερήσεις. <u>Η τελική αξιολόγηση, όμως, πρέπει να παραμένει σε αρμόδιο δημόσιο λειτουργό.</u></strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ΤΝ ως βοηθός του υπαλλήλου και όχι ως αόρατος διοικητής</h2>



<p>Το σημαντικότερο ίσως εύρημα προέρχεται από μεγάλη πειραματική εφαρμογή παραγωγικής ΤΝ σε 1.559 δικαστές στο Πακιστάν. Η χρήση του εξειδικευμένου συστήματος JudgeGPT, όταν συνοδεύτηκε από στοχευμένη εκπαίδευση, συνδέθηκε με αύξηση κατά 6,3% των υποθέσεων που επιλύθηκαν, χωρίς εμφανή υποβάθμιση της ποιότητας. Αντίθετα, η παροχή του εργαλείου με γενική μόνο επιμόρφωση δεν είχε αντίστοιχο αποτέλεσμα.</p>



<p><em><strong>Το δίδαγμα για την ελληνική διοίκηση είναι σαφές. <u>Δεν αρκεί να αγοραστούν άδειες χρήσης και να οργανωθεί ένα σύντομο σεμινάριο</u>. Οι υπάλληλοι χρειάζονται εκπαίδευση πάνω σε πραγματικές υποθέσεις της υπηρεσίας τους, στα όρια του εργαλείου, στην επαλήθευση των απαντήσεων και στην προστασία των δεδομένων.</strong></em></p>



<p>Η ΤΝ μπορεί να προτείνει, να ταξινομεί, να συνοψίζει και να εξηγεί. Δεν πρέπει να απορρίπτει αυτόματα ένα κοινωνικό επίδομα, να αποφασίζει την επιβολή προστίμου ή να χαρακτηρίζει έναν πολίτη ύποπτο χωρίς ουσιαστικό ανθρώπινο έλεγχο. <em><strong>Η εμπειρία από αλγοριθμικά συστήματα ελέγχου κοινωνικών παροχών στη Δανία δείχνει ότι μια αμφισβητήσιμη διοικητική κρίση μπορεί να ενσωματωθεί σε ένα μοντέλο, να εφαρμοστεί σε εκατομμύρια ανθρώπους και να γίνει δυσκολότερο να ελεγχθεί.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Γιατί χρειάζονται τοπικά και ανοιχτά μοντέλα</h2>



<p><em><strong>Οι περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες δεν χρειάζονται ένα τεράστιο μοντέλο γενικού σκοπού. Χρειάζονται μικρότερα μοντέλα, προσαρμοσμένα στην ελληνική γλώσσα και σε συγκεκριμένα διοικητικά πεδία. Ένα μοντέλο 7 έως 12 δισεκατομμυρίων παραμέτρων, κατάλληλα συμπιεσμένο, μπορεί να λειτουργήσει σε οικονομικά προσιτό εξοπλισμό εντός ενός δήμου, ενός κοινόχρηστου κέντρου δεδομένων ή μιας δημόσιας υπολογιστικής υποδομής.</strong></em></p>



<p>Η τοπική λειτουργία σημαίνει ότι τα ερωτήματα των πολιτών, τα διοικητικά έγγραφα και τα προσωπικά δεδομένα δεν χρειάζεται να αποστέλλονται σε εξωτερική εμπορική υπηρεσία. Περιορίζονται επίσης οι επαναλαμβανόμενες χρεώσεις ανά ερώτημα και η εξάρτηση από έναν προμηθευτή, ενώ το σύστημα μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και αν αλλάξουν οι εμπορικοί όροι μιας πλατφόρμας.</p>



<p><em><strong>Χρειάζεται, πάντως, ακρίβεια στον όρο «ανοιχτό». Ένα μοντέλο ανοιχτών βαρών επιτρέπει την τοπική εκτέλεση και προσαρμογή, χωρίς να δημοσιοποιεί κατ’ ανάγκη τα δεδομένα και ολόκληρη τη διαδικασία εκπαίδευσής του. Ένα πληρέστερα ανοιχτό μοντέλο δημοσιεύει επιπλέον τον κώδικα, την τεχνική τεκμηρίωση, τις μεθόδους αξιολόγησης και επαρκείς πληροφορίες για τα δεδομένα. Για εφαρμογές του Δημοσίου πρέπει να προτιμώνται οι περισσότερο ελέγξιμες λύσεις, με άδειες που επιτρέπουν τη χρήση, την τροποποίηση, τον έλεγχο και την επαναδιάθεση.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Απαντήσεις βασισμένες σε επίσημες πηγές</h2>



<p>Ένα δημόσιο σύστημα ΤΝ δεν πρέπει να απαντά αποκλειστικά με βάση όσα έχει απομνημονεύσει κατά την εκπαίδευσή του. Η ασφαλέστερη προσέγγιση είναι η ανάκτηση πληροφοριών από ελεγχόμενες πηγές πριν από την παραγωγή της απάντησης.</p>



<p><em><strong>Ένας ψηφιακός βοηθός δήμου, για παράδειγμα, πρέπει να αναζητεί κάθε φορά τις ισχύουσες αποφάσεις, τους κανονισμούς, τις προθεσμίες και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Κάθε απάντηση πρέπει να συνοδεύεται από σύνδεσμο προς το επίσημο έγγραφο, ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης και σαφή δήλωση όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία. Με τον ίδιο τρόπο, ένα υπουργείο μπορεί να συνδέσει το σύστημα με ΦΕΚ, εγκυκλίους, αποφάσεις της Διαύγειας και στοιχεία δημοσίων συμβάσεων.</strong></em></p>



<p>Το GlossAPI και τα ελληνικά δημόσια σώματα κειμένων μπορούν να αποτελέσουν βάση για την ανάπτυξη και αξιολόγηση τέτοιων εφαρμογών. <em><strong>Η επένδυση σε ανοικτά, επιμελημένα και μηχανικώς αναγνώσιμα δεδομένα θα αποδώσει περισσότερο από την επαναλαμβανόμενη αγορά πρόσβασης σε ολοένα μεγαλύτερα μοντέλα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Κοινή δημόσια υποδομή αντί για εκατοντάδες ασύνδετες προμήθειες</h2>



<p>Οι μικροί δήμοι δεν μπορούν να συγκροτήσουν ξεχωριστές ομάδες ΤΝ ούτε να αξιολογήσουν μόνοι τους σύνθετες προσφορές προμηθευτών. Χρειάζεται μια κοινή δημόσια υποδομή, η οποία θα παρέχει πιστοποιημένα ανοιχτά μοντέλα, ασφαλή φιλοξενία, πρότυπες διεπαφές, εργαλεία ανάκτησης εγγράφων και μηχανισμούς αξιολόγησης.</p>



<p><em><strong>Οι εφαρμογές πρέπει να επικοινωνούν με τα μοντέλα μέσω ανοιχτών προτύπων, ώστε ένα μοντέλο να μπορεί να αντικατασταθεί χωρίς να ξαναγραφτεί ολόκληρο το πληροφοριακό σύστημα.</strong></em> Ο πηγαίος κώδικας των εφαρμογών που χρηματοδοτούνται από δημόσιους πόρους πρέπει να δημοσιεύεται σε δημόσιο αποθετήριο. Έτσι, μια εφαρμογή που αναπτύχθηκε για έναν δήμο θα μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί από άλλους, αντί να πληρώνεται πολλές φορές η ίδια λειτουργία.</p>



<p>Κάθε πιλοτική εφαρμογή πρέπει, τέλος, να συνοδεύεται από μετρήσιμους δείκτες: χρόνο διεκπεραίωσης πριν και μετά, ποσοστό λανθασμένων απαντήσεων, αριθμό υποθέσεων που χρειάζονται ανθρώπινη διόρθωση, κόστος ανά ολοκληρωμένη υπόθεση και βαθμό ικανοποίησης πολιτών και υπαλλήλων. Τα αποτελέσματα, οι συμβάσεις, τα τεχνικά χαρακτηριστικά και οι αξιολογήσεις επιπτώσεων πρέπει να δημοσιοποιούνται.</p>



<p><em><strong>Η ΤΝ μπορεί να κάνει το κράτος ταχύτερο και περισσότερο προσιτό. Για να το κάνει και καλύτερο, χρειάζεται δημόσιος έλεγχος, ανοιχτή τεχνολογία, εκπαιδευμένο προσωπικό και διαρκής αξιολόγηση. Το ελληνικό Δημόσιο δεν χρειάζεται απλώς ένα ακόμη μοντέλο. Χρειάζεται την ικανότητα να γνωρίζει πότε το μοντέλο βοηθά, πότε σφάλει, πόσο κοστίζει και ποιος λογοδοτεί για τη χρήση του.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές άρθρου:</h2>



<ol>
<li><a href="https://www.oecd.org/en/publications/governing-with-artificial-intelligence_795de142-en.html">OECD, Governing with Artificial Intelligence: The State of Play and Way Forward in Core Government Functions</a>: Η έκθεση εξετάζει <em><u><strong>200 εφαρμογές ΤΝ σε έντεκα κυβερνητικές λειτουργίες</strong></u></em> και τεκμηριώνει τόσο τις δυνατότητες όσο και τα εμπόδια για την αξιοποίησή της στον δημόσιο τομέα.</li>



<li><a href="https://www.worldbank.org/en/publication/wdr2026">World Bank, World Development Report 2026: The Promise of Artificial Intelligence</a>: Η έκθεση συνδέει την αποτελεσματική χρήση της ΤΝ με τη θεσμική ετοιμότητα, την ποιότητα των δεδομένων, τις δεξιότητες του προσωπικού και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων.</li>



<li><a href="https://www.oecd.org/en/publications/2026/06/results-of-the-2025-oecd-survey-on-drivers-of-trust-in-public-institutions_96323a65.html">OECD, Survey on Drivers of Trust in Public Institutions 2026 Results</a>: Παρέχει συγκριτικά δεδομένα για την εμπιστοσύνη των πολιτών στη χρήση ΤΝ από το κράτος και αναδεικνύει τις <em><u><strong>ανησυχίες για διαφάνεια, δικαιοσύνη και προστασία προσωπικών δεδομένων</strong></u></em>.</li>



<li><a href="https://cepr.org/publications/dp21783">Ash, Mehmood και Goessmann, Courts of Tomorrow: Evidence from a Nationwide Rollout of Generative AI</a>: Μεγάλης κλίμακας πειραματική μελέτη που δείχνει ότι τα οφέλη της ΤΝ στη δικαιοσύνη εξαρτώνται από τη στοχευμένη εκπαίδευση των χρηστών και τη σωστή επιλογή εργασιών.</li>



<li><a href="https://www.amnesty.org/en/documents/eur18/8709/2024/en/">Amnesty International, Coded Injustice: Surveillance and Discrimination in Denmark’s Automated Welfare State</a>: Τεκμηριώνει τους κινδύνους που δημιουργούνται όταν αλγοριθμικά συστήματα κοινωνικής πρόνοιας λειτουργούν χωρίς επαρκή διαφάνεια, δυνατότητα αμφισβήτησης και αποτελεσματικό ανθρώπινο έλεγχο.</li>



<li><a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj">Ευρωπαϊκή Ένωση, Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 για την Τεχνητή Νοημοσύνη</a>: Αποτελεί το βασικό ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και χρήση συστημάτων ΤΝ, με υποχρεώσεις ανάλογες προς τον κίνδυνο και ειδικές εγγυήσεις για τα συστήματα υψηλού κινδύνου.</li>



<li><a href="https://www.forin.gr/laws/law/4576/nomos-5321-2026">Νόμος 5321/2026, Μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689</a>: Καθορίζει το ελληνικό πλαίσιο εποπτείας των συστημάτων ΤΝ, τις αρμόδιες αρχές και τα εθνικά μέτρα για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού.</li>
</ol></div>
    </content>
    <updated>2026-09-02T12:52:53Z</updated>
    <category term="&#x3A7;&#x3C9;&#x3C1;&#x3AF;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3B3;&#x3BF;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <category term="Digital Sovereignty"/>
    <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3AD;&#x3C1;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opengov.ellak.gr</id>
      <link href="https://opengov.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opengov.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</subtitle>
      <title>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</title>
      <updated>2026-09-16T07:15:54Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://openstandards.ellak.gr/?p=3253</id>
    <link href="https://openstandards.ellak.gr/2026/09/02/stop-destroying-videogames-and-libraries/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Σταματήστε να καταστρέφετε τα βιντεοπαιχνίδια… και τις βιβλιοθήκες</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Τον περασμένο Ιούνιο, οι διοργανωτές της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών «Stop Destroying Videogames» παρουσίασαν το αίτημά τους ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Παρότι στη δημόσια ακρόαση οι περισσότεροι ευρωβουλευτές και οι εκπρόσωποι της Επιτροπής τάχθηκαν υπέρ, η γραπτή απάντηση που ακολούθησε γεννά αμφιβολίες για το αν η Επιτροπή σκοπεύει πράγματι να αντιμετωπίσει τη ... <a class="read-more" href="https://openstandards.ellak.gr/2026/09/02/stop-destroying-videogames-and-libraries/" title="&#x3A3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B5; &#x3BD;&#x3B1; &#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C4;&#x3C1;&#x3AD;&#x3C6;&#x3B5;&#x3C4;&#x3B5; &#x3C4;&#x3B1; &#x3B2;&#x3B9;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B5;&#x3BF;&#x3C0;&#x3B1;&#x3B9;&#x3C7;&#x3BD;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x2026; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C4;&#x3B9;&#x3C2; &#x3B2;&#x3B9;&#x3B2;&#x3BB;&#x3B9;&#x3BF;&#x3B8;&#x3AE;&#x3BA;&#x3B5;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Τον περασμένο Ιούνιο, οι διοργανωτές της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών <a href="https://citizens-initiative.europa.eu/initiatives/details/2024/000007_en">«Stop Destroying Videogames»</a> παρουσίασαν το αίτημά τους ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Παρότι στη <a href="https://multimedia.europarl.europa.eu/en/webstreaming/imco-juri-peti-committee-meeting_20260416-1100-COMMITTEE-IMCO-JURI-PETI">δημόσια ακρόαση</a> οι περισσότεροι ευρωβουλευτές και οι εκπρόσωποι της Επιτροπής τάχθηκαν υπέρ, η γραπτή απάντηση που ακολούθησε γεννά αμφιβολίες για το αν η Επιτροπή σκοπεύει πράγματι να αντιμετωπίσει τη ρίζα του προβλήματος, δηλαδή τους προβληματικούς όρους των αδειών χρήσης.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Η πρωτοβουλία</h3>



<p>Μια εκστρατεία που έγινε viral εξασφάλισε ένα επιπλέον εκατομμύριο υπογραφές μέσα στους δύο τελευταίους μήνες πριν από τη λήξη της προθεσμίας. Έτσι, η πρωτοβουλία συγκέντρωσε τελικά σχεδόν 1,3 εκατομμύρια επικυρωμένες υπογραφές, ξεπερνώντας με άνεση το απαιτούμενο όριο.</p>



<p>Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών επιτρέπει στους πολίτες της ΕΕ να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία σε τομείς όπου τα κράτη μέλη έχουν εκχωρήσει αρμοδιότητες στην Ένωση. Για να θεωρηθεί έγκυρη, χρειάζεται τη στήριξη τουλάχιστον ενός εκατομμυρίου πολιτών και την κάλυψη ελάχιστων ορίων υπογραφών σε επτά τουλάχιστον κράτη μέλη. Οι πρωτοβουλίες αυτές, ωστόσο, δεν είναι νομικά δεσμευτικές: το δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας παραμένει τυπικά στην Επιτροπή.</p>



<p>Η «Stop Destroying Videogames», όπως και η παγκόσμια εκστρατεία <a href="https://www.stopkillinggames.com/en">Stop Killing Games</a>, <strong>θέτει το ζήτημα ότι οι εκδότες καθιστούν συστηματικά τα παιχνίδια μη λειτουργικά μετά από κάποιο διάστημα. Εδώ και χρόνια, πολλοί τίτλοι απαιτούν μόνιμη σύνδεση με τον διακομιστή του εκδότη. Όταν ο εκδότης παύει την υποστήριξη ενός τέτοιου παιχνιδιού «always-online» και διακόπτει τη σύνδεση, ο τίτλος μένει αχρηστευμένος — ακόμη και για όσους τον έχουν πληρώσει.</strong></p>



<p>Η πρωτοβουλία ζητά, αφενός, από τους εκδότες να αφήνουν τα παιχνίδια σε λειτουργική κατάσταση και, αφετέρου, από την Επιτροπή να νομοθετήσει ώστε να αποτρέπεται η εξ αποστάσεως απενεργοποίησή τους. Δεν επιδιώκει, όπως τονίζουν οι διοργανωτές, τη μεταβίβαση της κυριότητας των παιχνιδιών, των σχετικών δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας ή των δικαιωμάτων εμπορικής εκμετάλλευσης.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/09/the-stop-destroying-videogames-stop-killing-games-european-v0-is880gxoocfg1.png"><img alt="" class="wp-image-3256" height="698" src="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/09/the-stop-destroying-videogames-stop-killing-games-european-v0-is880gxoocfg1.png" width="393"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Από την κυριότητα στην άδεια χρήσης</h3>



<p>Το πρόβλημα έχει βαθύτερη αιτία: τα περισσότερα βιντεοπαιχνίδια δεν πωλούνται πλέον, αλλά παραχωρούνται με άδεια χρήσης και προσφέρονται ως υπηρεσία που μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανακληθεί. Οι καταναλωτές συνήθως πιστεύουν ότι, αγοράζοντας ένα παιχνίδι, το αποκτούν και μπορούν να το παίζουν όποτε θέλουν. Αυτό δεν ισχύει πάντα. Ορισμένοι μάλιστα αγοράζουν έναν τίτλο κοντά στο τέλος του κύκλου ζωής του, χωρίς να το γνωρίζουν, και χάνουν την πρόσβαση λίγο αργότερα.</p>



<p><strong>Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στα παιχνίδια. Αφορά κάθε πολιτιστικό αγαθό που διακινείται σε ψηφιακή μορφή: βιβλία, ταινίες, μουσική. Η μετάβαση από την κυριότητα στην αδειοδότηση προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα στους εκδότες, συνεπάγεται όμως σοβαρά μειονεκτήματα για το κοινό.</strong> Οι άδειες χρήσης επιβάλλουν συχνά περιοριστικούς όρους και εγκλωβίζουν τους χρήστες σε κλειστές πλατφόρμες ή σε συγκεκριμένες συσκευές με περιορισμένες δυνατότητες. Και, όπως φαίνεται εδώ με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο, η πρόσβαση σε ένα προϊόν μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε από τον δικαιούχο. Πέρα από τους καταναλωτές, η εξέλιξη αυτή δυσχεραίνει και το έργο των βιβλιοθηκών και των αρχείων που καλούνται να διαφυλάξουν την ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Καταχρηστικές πρακτικές αδειοδότησης στις βιβλιοθήκες</h3>



<p>Ο χώρος των βιβλιοθηκών έχει πληγεί ιδιαίτερα, καθώς οι εκδότες στηρίζονται σχεδόν αποκλειστικά στην αδειοδότηση για να παρέχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικά βιβλία και ψηφιακά περιοδικά. Το 2025 η COMMUNIA διεξήγαγε εκτενή έρευνα για τις πρακτικές αυτές, με έμφαση στις επιπτώσεις τους στις βιβλιοθήκες. Η έκθεση <a href="https://communia-association.org/wp-content/uploads/2025/05/Unfair-licensing-practices_the-library-experience.pdf">Unfair Licensing Practices: The Library Experience</a> στηρίζεται σε μαρτυρίες ακαδημαϊκών και δημόσιων βιβλιοθηκών, καθώς και σε ανάλυση συμβάσεων αδειοδότησης. Καταγράφει μια σειρά από όρους και πρακτικές που ζημιώνουν τους χρήστες και που, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι σαφώς άδικες ή και καταχρηστικές. Τα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν έκτοτε και από <a href="https://zenodo.org/records/17349116">ανεξάρτητη έρευνα σε συμβάσεις αδειοδότησης αντίστοιχων περιβαλλόντων</a>.</p>



<p>Η εξάρτηση από τις άδειες χρήσης υπονομεύει τον ρόλο των βιβλιοθηκών ως θεσμών δημόσιου συμφέροντος, δηλαδή τη δυνατότητά τους να δίνουν πρόσβαση σε βιβλία και άλλο υλικό μέσω του δανεισμού. Ο δημόσιος δανεισμός προϋποθέτει ότι η βιβλιοθήκη αποκτά αντίτυπα, έντυπα ή ψηφιακά. Όταν όμως τα ηλεκτρονικά βιβλία και το λοιπό ψηφιακό υλικό διατίθενται μόνο υπό όρους που υπαγορεύουν οι εκδότες ή οι πάροχοι συγκεντρωτικών πακέτων, οι βιβλιοθήκες χάνουν τον έλεγχο του υλικού που μπορούν να προσφέρουν στο κοινό τους: τίτλοι γίνονται ανεξήγητα ακριβοί ή αποσύρονται αυθαίρετα από τα αδειοδοτημένα πακέτα.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Μια απογοητευτική απάντηση</h3>



<p>Στη <a href="https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_1369">γραπτή της απάντηση</a>, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να ανοίξει, έως το τέλος του 2026, διάλογο με καταναλωτές και εκδότες για τη βελτίωση των προτύπων του κλάδου. Ταυτόχρονα όμως υποστήριξε ότι τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας δεν της επιτρέπουν να προτείνει νομοθεσία που θα απαιτεί τα βιντεοπαιχνίδια να παραμένουν λειτουργικά μετά τη λήξη της εμπορικής υποστήριξης, καθώς οι εκδότες και οι λοιποί δικαιούχοι απολαμβάνουν αποκλειστικά δικαιώματα βάσει της πνευματικής ιδιοκτησίας, των συγγενικών δικαιωμάτων και, ενδεχομένως, άλλων μορφών προστασίας.</p>



<p>Πρόκειται για απογοητευτική τοποθέτηση. Η<strong> δίκαιη πρόσβαση σε αγαθά που προστατεύονται από δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως ταμπού όταν τα δικαιώματα αυτά συγκρούονται με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα ή με σημαντικά δημόσια συμφέροντα. Για τις βιβλιοθήκες</strong>, η COMMUNIA έχει ήδη <a href="https://communia-association.org/policy-paper/policy-paper-19-on-e-lending/">προτείνει</a> συγκεκριμένες δικλείδες ασφαλείας απέναντι σε άδικους όρους αδειοδότησης. Η <a href="https://communia-association.org/2025/10/27/submission-to-the-open-consultation-on-the-digital-fairness-act/">Digital Fairness Act</a>, η υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκή Πράξη για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη, αποτελεί το πλέον κατάλληλο όχημα για μια τέτοια ρύθμιση: θα μπορούσε να υποχρεώσει τους δικαιούχους να προσφέρουν στους καταναλωτές εύλογους όρους αδειοδότησης, που να προστατεύουν ουσιαστικά τη διαρκή πρόσβαση στα ψηφιακά πολιτιστικά αγαθά. Το ζήτημα της ψηφιακής κυριότητας έχει τεθεί επανειλημμένα στη <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=PI_COM:Ares(2025)11521347">διαδικασία διαβούλευσης</a> και οφείλει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από την Επιτροπή.</p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://communia-association.org/2026/09/01/stop-destroying-videogames-and-libraries/">https://communia-association.org/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-02T06:06:50Z</updated>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3B1;&#x3B4;&#x3AF;&#x3BA;&#x3C4;&#x3C5;&#x3BF;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C5;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B1; &#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AC; &#x394;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3B9;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://openstandards.ellak.gr</id>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</subtitle>
      <title>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</title>
      <updated>2026-09-10T11:15:46Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.ellak.gr/?p=176042</id>
    <link href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/02/newsletter-ellak-gr-august-2026/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Κυκλοφόρησε το newsletter Αυγούστου του ellak.gr</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Διαβάστε στο newsletter Ιουλίου https://newsletters.ellak.gr/archives/2608/ πάνω από 60 άρθρα για: – την Τεχνητή Νοημοσύνη– το ελεύθερο λογισμικό– τα ψηφιακά δικαιώματα– τις πρωτοβουλίες για τον ανοιχτό κώδικα στην ΕΕ– την προστασία της ιδιωτικότητας– τα ανοιχτά δεδομένα και την ανοιχτή διακυβέρνηση– τα πνευματικά δικαιώματα– τις ανοιχτές τεχνολογίες στην εκπαίδευση Εάν θέλεις να λαμβάνεις κάθε μήνα το ενημερωτικό ... <a class="read-more" href="https://opensource.ellak.gr/2026/09/02/newsletter-ellak-gr-august-2026/" title="&#x39A;&#x3C5;&#x3BA;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C6;&#x3CC;&#x3C1;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B5; &#x3C4;&#x3BF; newsletter &#x391;&#x3C5;&#x3B3;&#x3BF;&#x3CD;&#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; ellak.gr">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p><strong>Διαβάστε στο newsletter Ιουλίου</strong> <a href="https://newsletters.ellak.gr/archives/2608/"><strong>https://newsletters.ellak.gr/archives/2608/</strong></a> <strong> πάνω από 60 άρθρα για:</strong></p>



<p>– την <a href="https://glossapi.gr/article.html?slug=%cf%8c%ce%bb%ce%bf%ce%b9-%cf%80%cf%81%ce%ad%cf%80%ce%b5%ce%b9-%ce%bd%ce%b1-%ce%b3%ce%bd%cf%89%cf%81%ce%af%ce%b6%ce%bf%cf%85%ce%bd-%cf%84%ce%b9-%ce%ad%cf%87%ce%b5%ce%b9-%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%b1%cf%87">Τεχνητή Νοημοσύνη</a><br/>– το <a href="http://opensource.ellak.gr">ελεύθερο λογισμικό</a><br/>– τα <a href="http://openstandards.ellak.gr">ψηφιακά δικαιώματα</a><br/>– τις<a href="http://opengov.ellak.gr"> πρωτοβουλίες για τον ανοιχτό κώδικα στην ΕΕ</a><br/>– την <a href="http://privacy,ellak.gr">προστασία της ιδιωτικότητας</a><br/>– τα<a href="http://opendata.ellak.gr"> ανοιχτά δεδομένα</a> και την <a href="http://opengov.ellak.gr">ανοιχτή διακυβέρνηση</a><br/>– τα <a href="http://creativecommons.gr">πνευματικά δικαιώματα</a><br/>– τις <a href="http://edu.ellak.gr">ανοιχτές τεχνολογίες στην εκπαίδευση</a></p>



<p><strong>Εάν θέλεις να λαμβάνεις κάθε μήνα το ενημερωτικό δελτίο για τις Ανοιχτές Τεχνολογίες καταχώρησε εδώ (<a href="https://newsletters.ellak.gr/?p=subscribe&amp;id&amp;fbclid=IwAR25sSvfeoAJeXnKxrJTWnKQE6KWkO5Fm9fpoLEO--RwIHtiga7GOjWu8D4" rel="noreferrer noopener" target="_blank">https://newsletters.ellak.gr/?p=subscribe&amp;id=</a>) το email σου.</strong> Το ενημερωτικό δελτίο στέλνεται κάθε μήνα σε πάνω από 60.000 παραλήπτες.</p>



<p><strong>Διαβάστε το newsletter <strong><strong><strong><strong>Αυγούστο</strong></strong></strong></strong>υ στο</strong> <a href="https://newsletters.ellak.gr/archives/2608/">https://newsletters.ellak<strong>.</strong>gr/archives/2608/</a></p>



<p><strong>Δείτε παρακάτω μερικά από τα άρθρα του μήνα</strong></p>



<p/>


<div id="ellaknl">
<table align="center" border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="width: 100%;">
<tbody>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://eellak.ellak.gr/gcloud-deliberation-eellak"><img class="imgi" height="auto" src="https://eellak.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/23/2026/08/data1-960x600-1.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://eellak.ellak.gr/gcloud-deliberation-eellak">Κυβερνητικό Νέφος: 25 προτάσεις της ΕΕΛΛΑΚ στη διαβούλευση — και μια πρόταση για την επόμενη μέρα</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών κατέθεσε είκοσι πέντε τεκμηριωμένες προτάσεις στη διαβούλευση της ΚτΠ Μ.Α.Ε. για το Ενιαίο Κυβερνητικό Νέφος και εισηγείται να δεσμευτεί το 10% της δαπάνης για την ανάπτυξη ισοδύναμης λύσης ανοιχτού λογισμικού.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://opensource.ellak.gr/anikto-logismiko-sto-elliniko-dimosio-i-stadiaki-metavasi-sta-evropaika-psifiaka-kina"><img class="imgi" height="auto" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/08/OIP-2083160124.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://opensource.ellak.gr/anikto-logismiko-sto-elliniko-dimosio-i-stadiaki-metavasi-sta-evropaika-psifiaka-kina">Ανοικτό λογισμικό στο ελληνικό Δημόσιο: η σταδιακή μετάβαση στα ευρωπαϊκά ψηφιακά κοινά</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Η μετάβαση του ελληνικού Δημοσίου σε ανοικτό λογισμικό δεν είναι μια απλή αντικατάσταση εφαρμογών. Είναι αλλαγή του τρόπου με τον οποίο σχεδιάζονται, προμηθεύονται, λειτουργούν και συντηρούνται οι ψηφιακές υποδομές. Για να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα, πρέπει να καλύψει ολόκληρη την τεχνολογική αλυσίδα: υπολογιστικές υποδομές, λειτουργικά συστήματα, βάσεις δεδομένων, εφαρμογές, εργαλεία συνεργασίας και συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://opengov.ellak.gr/rules-as-code-importance"><img class="imgi" height="auto" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/rule-as-code.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://opengov.ellak.gr/rules-as-code-importance">Τι είναι το «Rules as Code» και γιατί αφορά κάθε πολίτη</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Η βασική ιδέα είναι απλή: όταν ένας κανόνας (νόμος, κανονισμός, εγκύκλιος) είναι αρκετά συγκεκριμένος ώστε να μπορεί να εφαρμοστεί με «ναι» ή «όχι» (π.χ. «δικαιούστε αυτό το επίδομα αν το εισόδημά σας είναι κάτω από Χ ευρώ»), τότε αυτός ο κανόνας μπορεί να γραφτεί ταυτόχρονα σε γλώσσα κατανοητή από ανθρώπους και σε μια μορφή κατανοητή από μηχανές. Όχι σαν δύο ξεχωριστά κείμενα που κάποιος πρέπει να συγχρονίζει με το χέρι, αλλά σαν μία και μοναδική, επίσημη πηγή αλήθειας.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://opensource.ellak.gr/apo-ti-chrisi-stin-ipefthini-sinisfora-anichto-logismiko-ke-kivernoanthektikotita-stin-ellada"><img class="imgi" height="auto" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/08/Gemini_Generated_Image_&#x3A3;&#x397;&#x39C;&#x391;&#x399;&#x391;_&#x395;&#x39B;&#x39B;&#x391;&#x39A;.jpeg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://opensource.ellak.gr/apo-ti-chrisi-stin-ipefthini-sinisfora-anichto-logismiko-ke-kivernoanthektikotita-stin-ellada">Από τη χρήση στην εφαρμογή: ανοιχτό λογισμικό, ανοιχτή ΤΝ και κυβερνοανθεκτικότητα στην Ελλάδα</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Η μετάβαση του ελληνικού Δημοσίου και της οικονομίας προς τα ευρωπαϊκά ψηφιακά κοινά δεν ξεκινά από το μηδέν. Λογισμικό ανοιχτού κώδικα χρησιμοποιείται ήδη σε επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικές υποδομές και δημόσιες ψηφιακές υπηρεσίες. Η πραγματική εικόνα, όμως, είναι πιο σύνθετη από κατάλογους που παρουσιάζονται στο EU Open Source και στο mathe.ellak.gr. Άλλο είναι η χρήση ανοιχτού λογισμικού, άλλο η εφαρμογή ανοιχτών προτύπων, άλλο η συνεισφορά κώδικα και άλλο η συγκρότηση μιας κοινότητας που συντηρεί το έργο σε βάθος χρόνου.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://opengov.ellak.gr/mecklenburg-vorpommern-open-sourcr"><img class="imgi" height="auto" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/1785925002197.jpeg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://opengov.ellak.gr/mecklenburg-vorpommern-open-sourcr">Το γερμανικό κρατίδιο Mecklenburg-Vorpommern μεταβαίνει σε λογισμικό ανοιχτού κώδικα</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Σε μια σημαντική κίνηση ενίσχυσης της ψηφιακής του κυριαρχίας, το γερμανικό κρατίδιο Mecklenburg-Vorpommern ανακοίνωσε τη μετάβασή του στην αυτο-φιλοξενούμενη (self-hosted) πλατφόρμα Nextcloud, αντικαθιστώντας ιδιόκτητο λογισμικό. Σήμερα, περίπου 5.000 υπάλληλοι της κρατικής διοίκησης χρησιμοποιούν ήδη την πλατφόρμα, κυρίως για την υπηρεσία διαμοιρασμού αρχείων. Μεσοπρόθεσμα, ο στόχος είναι διπλός: η επέκταση της χρήσης σε περισσότερους από 50.000 εργαζόμενους και η αξιοποίηση επιπλέον λειτουργιών του Nextcloud, όπως η συνομιλία (chat) και οι τηλεδιασκέψεις.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://openbusiness.ellak.gr/0blockchain-technology-in-500-simple-words"><img class="imgi" height="auto" src="https://openbusiness.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/29/2026/08/Blockchain.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://openbusiness.ellak.gr/0blockchain-technology-in-500-simple-words">Η τεχνολογία blockchain σε 500 απλές λέξεις</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Πρόσφατο εκτενές δημοσίευμα των Financial Times περιέγραφε πώς διάφορα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα επιδιώκουν να προωθήσουν τη χρήση της τεχνολογίας blockchain, ώστε να βελτιστοποιήσουν τον τρόπο με τον οποίο διενεργούνται οι συναλλαγές τους. Έτσι οι συναλλαγές θα ολοκληρώνονται ακαριαία, χωρίς αναμονή για την εκκαθάριση, όλο το εικοσιτετράωρο και όχι μόνο κατά τις εργάσιμες ώρες, ενώ ορισμένες ενέργειες θα εκτελούνται αυτόματα — όπως η αναπροσαρμογή της σύνθεσης ενός αμοιβαίου κεφαλαίου δείκτη όταν μεταβάλλονται οι τιμές των τίτλων. </div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://privacy.ellak.gr/the-hidden-cost-of-todays-smart-devices"><img class="imgi" height="auto" src="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/08/bluetooth-surveillance.png" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://privacy.ellak.gr/the-hidden-cost-of-todays-smart-devices">Το κρυφό κόστος των σημερινών «έξυπνων» συσκευών</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Όσο πιο κοντά έρχονται οι υπολογιστές στο σώμα και στο σπίτι μας, τόσο λιγότερο τους ελέγχουμε. Οι φορετές συσκευές διαφημίζονται ως προσωπική τεχνολογία, σπάνια όμως ανήκουν πραγματικά σε όποιον τις αγοράζει. Το ζήτημα το έχει αναδείξει η εκστρατεία Fight to Repair: οι κάτοχοι αυτών των συσκευών συνήθως δεν έχουν το δικαίωμα να τις εξετάσουν, να τις επισκευάσουν ή να αλλάξουν τον τρόπο που λειτουργούν. Ακόμη κι όταν η τροποποίηση του μη ελεύθερου λογισμικού τους είναι τεχνικά εφικτή, κανείς δεν μπορεί να μοιραστεί τις τροποποιημένες εκδόσεις χωρίς να εκτεθεί σε νομικούς κινδύνους. Είναι το ίδιο πάντα μοτίβο: τεχνολογία που βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από εμάς, αλλά παραμένει εκτός του ελέγχου μας.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://privacy.ellak.gr/beware-ad-libraries-betray-your-users-location-privacy"><img class="imgi" height="auto" src="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/08/mobile-privacy-knight-2_0.png" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://privacy.ellak.gr/beware-ad-libraries-betray-your-users-location-privacy">Η τοποθεσία σας στο κινητό διαρρέει από προεπιλογή και ο προγραμματιστής δεν το ξέρει</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Σε όλες τις πλατφόρμες κινητών, οι διαφημιστικές εταιρείες προσφέρουν στους προγραμματιστές έτοιμα εργαλεία ανάπτυξης λογισμικού (SDK) που κάνουν εύκολη την εμπορική αξιοποίηση μιας εφαρμογής. Τα ίδια όμως εργαλεία μπορούν να τροφοδοτούν αυτόματα με τα δεδομένα θέσης των χρηστών τα διαφημιστικά συστήματα από τα οποία αντλούν οι μεσίτες δεδομένων τοποθεσίας για να παρακολουθούν ανθρώπους. Πολλοί προγραμματιστές το αγνοούν — πόσο μάλλον οι χρήστες που το υφίστανται.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://opengov.ellak.gr/pera-apo-to-anichto-logismiko-ta-stromata-kato-apo-ton-kodika"><img class="imgi" height="auto" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/concepto-de-ilustraciC3B3n-de-lC3ADnea-vectorial-para-software-de-cC3B3digo-abierto-trazo-editable-y.jpg_s1024x1024wisk20cqO9jk4BkImpQ2CgmWgtltgzJhd8gzDyRrN_pPkcu5x8-2695895525.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://opengov.ellak.gr/pera-apo-to-anichto-logismiko-ta-stromata-kato-apo-ton-kodika">Πέρα από το ανοιχτό λογισμικό: τα στρώματα κάτω από τον κώδικα</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Η ψηφιακή αυτονομία δεν εξαρτάται μόνο από την άδεια μιας εφαρμογής, αλλά από το αν ολόκληρο το σύστημα μπορεί να κατανοηθεί, να λειτουργήσει, να ελεγχθεί και να αντικατασταθεί χωρίς την άδεια ενός μοναδικού προμηθευτή.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://opengov.ellak.gr/semic-2026-dublin"><img class="imgi" height="auto" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/semic-2026-social-media-save-the-date-2.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://opengov.ellak.gr/semic-2026-dublin">SEMIC 2026: Το συνέδριο της διαλειτουργικότητας επιστρέφει στο Δουβλίνο</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Στις 30 Νοεμβρίου 2026 το SEMIC, το κορυφαίο ευρωπαϊκό συνέδριο για τη σημασιολογική διαλειτουργικότητα, επιστρέφει στο Δουβλίνο, σε συνεργασία με την Ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επιλογή της πόλης δεν είναι τυχαία: το Δουβλίνο είχε φιλοξενήσει το συνέδριο και το 2013, κλείνοντας έτσι έναν κύκλο περίπου δεκατριών ετών που αποτυπώνει με ενδιαφέροντα τρόπο πώς άλλαξε η συζήτηση για τη διαλειτουργικότητα στην Ευρώπη.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://opengov.ellak.gr/15-years-open-government-partnership"><img class="imgi" height="auto" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/Screenshot-2026-08-04-at-09-41-23-OGP@15-LOGOS_OGP@15-Logo-BASIC-WHITE-1.png.webp-WEBP-Image-2560-&#xD7;-1271-pixels-&#x2014;-Scaled-71-1.png" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://opengov.ellak.gr/15-years-open-government-partnership">15 χρόνια Open Government Partnership: Μια παγκόσμια συμμαχία για την ανοιχτή διακυβέρνηση</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Τον Σεπτέμβριο του 2011, οκτώ χώρες συνυπέγραψαν τη Διακήρυξη για την Ανοιχτή Διακυβέρνηση και ίδρυσαν το Open Government Partnership (OGP), με αφετηρία μια απλή αλλά ριζοσπαστική ιδέα: οι κυβερνήσεις οφείλουν να υπηρετούν τους πολίτες — και λειτουργούν καλύτερα όταν είναι διαφανείς, λογοδοτούν και ανοίγουν τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων στη συμμετοχή των πολιτών. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, το 2026, η πρωτοβουλία γιορτάζει την επέτειό της έχοντας εξελιχθεί σε ένα παγκόσμιο κίνημα: 73 κράτη-μέλη, περισσότερες από 135 τοπικές και περιφερειακές κυβερνήσεις και χιλιάδες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών συνεργάζονται σήμερα κάτω από την ομπρέλα του OGP.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://openhardware.ellak.gr/arduino-after-qualcomm"><img class="imgi" height="auto" src="https://openhardware.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/13/2026/08/image.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://openhardware.ellak.gr/arduino-after-qualcomm">Το Arduino μετά την Qualcomm: τι σημαίνει σήμερα «ανοιχτό»;</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Τον Οκτώβριο του 2025 η Qualcomm ανακοίνωσε την εξαγορά του Arduino. Και οι δύο πλευρές διαβεβαίωσαν ότι η κίνηση δεν θα επηρέαζε την ανεξαρτησία του έργου. Έναν μήνα αργότερα, η κοινότητα των makers διάβαζε τους νέους όρους χρήσης και διαπίστωνε ότι η λέξη «ανοιχτό» είχε αρχίσει να σημαίνει κάτι διαφορετικό.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://openstandards.ellak.gr/truly-open-document-standard-format"><img class="imgi" height="auto" src="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/03/ODF.png" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://openstandards.ellak.gr/truly-open-document-standard-format">Τα χαρακτηριστικά ενός πραγματικά ανοιχτού προτύπου μορφότυπου εγγράφων</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Ένας μορφότυπος εγγράφων δεν είναι ανοιχτός επειδή κάποιος τον χαρακτηρίζει έτσι. Είναι ανοιχτός όταν η προδιαγραφή του διατίθεται ελεύθερα και δημόσια, όταν η υλοποίησή του δεν επιβαρύνεται με δικαιώματα ή τέλη, και όταν δεν συνοδεύεται από περιορισμούς χρήσης. Οργανισμοί όπως το Open Knowledge Foundation και θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρησιμοποιούν έναν πυρήνα κριτηρίων ακριβώς για να διασφαλίσουν τη μακροχρόνια πρόσβαση στα δεδομένα, την ανεξαρτησία από συγκεκριμένα συστήματα και την απουσία ελέγχου από έναν και μοναδικό προμηθευτή.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://openstandards.ellak.gr/digital-sovereighnty-and-hyperscalers"><img class="imgi" height="auto" src="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/08/Data_center_roof.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://openstandards.ellak.gr/digital-sovereighnty-and-hyperscalers">Ποιος κρατάει τον διακόπτη; Ψηφιακή κυριαρχία και εξάρτηση από τους hyperscalers</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Τον Μάιο του 2025, ο Karim Khan, εισαγγελέας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, βρέθηκε κλειδωμένος έξω από τον λογαριασμό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του, λίγο μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων εναντίον του (σύμφωνα με ρεπορτάζ του Associated Press,) που ανέφερε ότι αναγκάστηκε να μεταφερθεί στην ελβετική Proton Mail. Η Microsoft διέψευσε ότι διέκοψε τις υπηρεσίες της προς το Δικαστήριο. Ανεξάρτητα από το τι ακριβώς συνέβη, το μήνυμα που έφτασε στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ήταν σαφές και έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως επίσημη ερώτηση: μια απόφαση που λαμβάνεται στην Ουάσιγκτον μπορεί, θεωρητικά τουλάχιστον, να καθορίσει αν ένας ευρωπαϊκός θεσμός έχει πρόσβαση στα ίδια του τα αρχεία.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://mycontent.ellak.gr/pos-kratame-to-diadiktio-anthropino-me-adies-creative-commons"><img class="imgi" height="auto" src="https://mycontent.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/18/2026/08/OIP-2513114492.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://mycontent.ellak.gr/pos-kratame-to-diadiktio-anthropino-me-adies-creative-commons">Πώς κρατάμε το Διαδίκτυο ανθρώπινο με άδειες Creative Commons</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Κάθε μέρα χρησιμοποιούμε εικόνες, κείμενα, μουσική, εκπαιδευτικό υλικό, επιστημονικά δεδομένα και έργα πολιτισμού που βρίσκουμε στο Διαδίκτυο. Η ευκολία της αντιγραφής δημιουργεί συχνά την εντύπωση ότι ό,τι βρίσκεται online είναι και ελεύθερο προς χρήση. Δεν είναι έτσι. Πίσω από κάθε φωτογραφία, άρθρο, διάγραμμα ή ψηφιοποιημένο έργο υπάρχει ένας δημιουργός, ένας οργανισμός ή μια κοινότητα που το παρήγαγε και το διέθεσε με συγκεκριμένους όρους.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://mycontent.ellak.gr/wikimedia-the-commons-and-the-new-ai-knowledge-loop"><img class="imgi" height="auto" src="https://mycontent.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/18/2026/08/ai-model.png" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://mycontent.ellak.gr/wikimedia-the-commons-and-the-new-ai-knowledge-loop">Τα «σκοτεινά κοινά»: η Wikipedia και ο νέος κύκλος γνώσης της Τεχνητής Νοημοσύνης</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Για είκοσι πέντε χρόνια, η Wikipedia λειτούργησε με βάση έναν άτυπο αλλά εξαιρετικά αποδοτικό κύκλο: εθελοντές γράφουν άρθρα, οι μηχανές αναζήτησης τα αναδεικνύουν, οι αναγνώστες φτάνουν στη Wikipedia, ένα μικρό ποσοστό τους γίνεται συντάκτες ή δωρητές, και ο κύκλος επαναλαμβάνεται. Η νέα μελέτη του Open Future και της Wikimedia CH υποστηρίζει ότι αυτός ο κύκλος σπάει — και ότι το διακύβευμα δεν είναι απλώς η επισκεψιμότητα, αλλά το ποιος ελέγχει τον τρόπο με τον οποίο παράγεται και επικυρώνεται η γνώση.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://openbusiness.ellak.gr/guidelines-transparency-ai"><img class="imgi" height="auto" src="https://openbusiness.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/29/2026/08/7_GPAI_CoP_Documentation_Jic10w91oXHE9jpiwiGysX4P4_241037.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://openbusiness.ellak.gr/guidelines-transparency-ai">Οι κατευθυντήριες γραμμές της Κομισιόν για τη διαφάνεια στα συστήματα ΤΝ</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Στις 2 Αυγούστου 2026 τέθηκε σε εφαρμογή το άρθρο 50 της ευρωπαϊκής Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) — η διάταξη που υποχρεώνει όποιον φτιάχνει ή χρησιμοποιεί συστήματα ΤΝ να το λέει ανοιχτά στους ανθρώπους. Λίγες μέρες νωρίτερα, στις 20 Ιουλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τις κατευθυντήριες γραμμές που εξηγούν πώς ακριβώς εφαρμόζονται αυτές οι υποχρεώσεις στην πράξη.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://mycontent.ellak.gr/hodliday-pictures-commons"><img class="imgi" height="auto" src="https://mycontent.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/18/2026/08/MG_6886_&#x399;&#x3C0;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C4;&#x3CE;&#x3BD;.jpg" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://mycontent.ellak.gr/hodliday-pictures-commons">Οι διακοπές σου ως κοινό αγαθό</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Στο κινητό σου μπορεί να υπάρχουν τετρακόσιες φωτογραφίες από τον Αύγουστο. Ένα ενετικό κάστρο, ένα ξωκκλήσι σε ακρωτήρι, μια πλατεία με πλατάνι, το λιμάνι ενός νησιού στο ηλιοβασίλεμα. Θα δουν το φως πέντε από αυτές, σε ένα post στα social media, και οι υπόλοιπες θα μείνουν εκεί μέχρι να γεμίσει ο αποθηκευτικός χώρος.<br/>
Στο μεταξύ, δεκάδες λήμματα της ελληνικής Βικιπαίδειας για χωριά, μοναστήρια και μνημεία δεν έχουν ούτε μία φωτογραφία. Το κενό ανάμεσα στα δύο γεφυρώνεται με μια πράξη πέντε λεπτών.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
<tr>
<td class="dft">
<p/>
<div class="mj-column-per-31-333333 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="center" class="tidi">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; border-spacing: 0px;">
<tbody>
<tr>
<td style="width: 263px;">
<a href="https://openbusiness.ellak.gr/cyber-resilience-act-september"><img class="imgi" height="auto" src="https://openbusiness.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/29/2026/08/Cybersecurity.png" width="263"/></a>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-4 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<div class="mj-column-per-64-666667 mj-outlook-group-fix divib">
<table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="vertical-align: top;" width="100%">
<tbody>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlc"><a href="https://openbusiness.ellak.gr/cyber-resilience-act-september">Cyber Resilience Act: η πρώτη προθεσμία εφαρμογής στις 11 Σεπτεμβρίου</a></div>
</td>
</tr>
<tr>
<td align="left" class="tidi">
<div class="fofa fzlh">Ο CRA τέθηκε σε ισχύ στις 10 Δεκεμβρίου 2024. Οι κύριες υποχρεώσεις του εφαρμόζονται από τις 11 Δεκεμβρίου 2027 — αλλά οι υποχρεώσεις αναφοράς θα ισχύουν από τις 11 Σεπτεμβρίου 2026. Στις 27 Ιουλίου 2026 η Επιτροπή δημοσίευσε πρακτικές οδηγίες για να βοηθήσει κατασκευαστές, προγραμματιστές και επιχειρήσεις κάθε μεγέθους να ανταποκριθούν.</div>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p/>
<p class="pist">
</p><p>
</p></td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>


<p><strong>Όλα τα άρθρα του</strong> <strong> Αυγούστου είναι διαθέσιμα στο</strong><a href="https://newsletters.ellak.gr/archives/2608/"> https://newsletters.ellak.gr/archives/2608/</a></p>



<p><strong>Όλα τα ενημερωτικά δελτία είναι διαθέσιμα <a href="https://newsletters.ellak.gr/archives/newsletter_index.html">εδώ</a></strong>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-09-02T05:47:48Z</updated>
    <category term="news"/>
    <category term="Open source"/>
    <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="Newsletter"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.ellak.gr</id>
      <link href="https://opensource.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό λογισμικό</subtitle>
      <title>Ανοιχτό λογισμικό</title>
      <updated>2026-09-14T07:15:42Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://edu.ellak.gr/?p=16868</id>
    <link href="https://edu.ellak.gr/2026/09/01/i-tn-sta-panepistimia-mathisi-me-anichtes-ke-dimosies-ipodomes/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Η ΤΝ στα πανεπιστήμια: μάθηση με ανοιχτές και δημόσιες υποδομές</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) αποτελεί ήδη μέρος της πανεπιστημιακής καθημερινότητας. Οι φοιτητές τη χρησιμοποιούν για αναζήτηση πληροφοριών, επεξήγηση εννοιών, μετάφραση, συγγραφή και προγραμματισμό. Οι διδάσκοντες πειραματίζονται με τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού και την ανατροφοδότηση, ενώ οι ερευνητές την αξιοποιούν στη βιβλιογραφική επισκόπηση, στην ανάλυση δεδομένων και στην ανάπτυξη λογισμικού. Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι ... <a class="read-more" href="https://edu.ellak.gr/2026/09/01/i-tn-sta-panepistimia-mathisi-me-anichtes-ke-dimosies-ipodomes/" title="&#x397; &#x3A4;&#x39D; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B1; &#x3C0;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B5;&#x3C0;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3BC;&#x3B9;&#x3B1;: &#x3BC;&#x3AC;&#x3B8;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7; &#x3BC;&#x3B5; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3B4;&#x3B7;&#x3BC;&#x3CC;&#x3C3;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C5;&#x3C0;&#x3BF;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://edu.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/11/2026/09/AI-in-Education-87475016-1.jpg"><img alt="" class="wp-image-16870" height="682" src="https://edu.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/11/2026/09/AI-in-Education-87475016-1-1024x682.jpg" width="1024"/></a></figure>



<p>Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) αποτελεί ήδη μέρος της πανεπιστημιακής καθημερινότητας. Οι φοιτητές τη χρησιμοποιούν για αναζήτηση πληροφοριών, επεξήγηση εννοιών, μετάφραση, συγγραφή και προγραμματισμό. Οι διδάσκοντες πειραματίζονται με τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού και την ανατροφοδότηση, ενώ οι ερευνητές την αξιοποιούν στη βιβλιογραφική επισκόπηση, στην ανάλυση δεδομένων και στην ανάπτυξη λογισμικού.</p>



<p><em><strong>Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η ΤΝ θα εισέλθει στα πανεπιστήμια. Έχει ήδη εισέλθει.</strong></em> Το ερώτημα είναι ποια ΤΝ θα χρησιμοποιούν τα πανεπιστήμια, με ποιους όρους και για ποιον σκοπό.</p>



<p><em><strong>Το διακύβευμα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά, χρειάζεται να διασφαλιστεί ότι η ΤΝ ενισχύει τη μάθηση, την επιστημονική κρίση και τη δημιουργικότητα αντί να υποκαθιστά την ανθρώπινη προσπάθεια. Από την άλλη, τα πανεπιστήμια δεν πρέπει να εξαρτηθούν από λίγες ακριβές και αδιαφανείς πλατφόρμες, στις οποίες δεν ελέγχουν ούτε τα μοντέλα ούτε τα δεδομένα τους. </strong></em>Η εκπαιδευτική πολιτική για την ΤΝ είναι πλέον και πολιτική δημόσιων ψηφιακών υποδομών.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Η καλύτερη εργασία δεν σημαίνει βαθύτερη μάθηση</h2>



<p>Ένας φοιτητής μπορεί να παραδώσει με τη βοήθεια της ΤΝ ένα καλογραμμένο κείμενο ή λειτουργικό κώδικα χωρίς να έχει κατακτήσει τις αντίστοιχες γνώσεις. <em><strong>Η αύξηση της ποιότητας του παραδοτέου δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αύξηση της κατανόησης.</strong></em></p>



<p>Η διεθνής έρευνα προειδοποιεί ότι η ανεξέλεγκτη πρόσβαση σε παραγωγική ΤΝ μπορεί να βελτιώνει την επίδοση κατά την εξάσκηση, αλλά να αποδυναμώνει την αυτόνομη επίδοση όταν το εργαλείο αποσύρεται. Ο κίνδυνος μειώνεται όταν το σύστημα προσφέρει υποδείξεις, ερωτήσεις και ανατροφοδότηση αντί να παραδίδει έτοιμες λύσεις.</p>



<p><em><strong>Η διαφορά βρίσκεται στον σχεδιασμό του μαθήματος. Η ΤΝ μπορεί να λειτουργήσει είτε ως γνωστικό υποκατάστατο είτε ως υποστήριξη της σκέψης</strong></em>. Στην πρώτη περίπτωση, ο φοιτητής προσφεύγει στο σύστημα μόλις συναντήσει δυσκολία και χάνει την παραγωγική τριβή από την οποία γεννιέται η μάθηση. Στη δεύτερη, καλείται να διατυπώσει το πρόβλημα, να ελέγξει την απάντηση, να συγκρίνει εναλλακτικές λύσεις, να εντοπίσει σφάλματα και να αιτιολογήσει την τελική του επιλογή.</p>



<p>Η βασική αρχή πρέπει να είναι σαφής: ενίσχυση και όχι αυτοματοποίηση της μάθησης.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Σαφείς κανόνες ανά μάθημα και ανά εργασία</h2>



<p>Ένας ενιαίος κανόνας για ολόκληρο το πανεπιστήμιο θα ήταν είτε υπερβολικά αυστηρός είτε υπερβολικά ελαστικός. Άλλη σχέση με την ΤΝ έχει ένας πρωτοετής που μαθαίνει τις βασικές αρχές προγραμματισμού και άλλη ένας υποψήφιος διδάκτορας που χρησιμοποιεί υπολογιστικά εργαλεία για την ανάλυση μεγάλων συνόλων δεδομένων.</p>



<p><em><strong>Κάθε μάθημα και, όπου χρειάζεται, κάθε εργασία πρέπει να δηλώνει αν η χρήση ΤΝ είναι:</strong></em></p>



<ol>
<li>ελεύθερη,</li>



<li>περιορισμένη σε συγκεκριμένες λειτουργίες,</li>



<li>υποχρεωτική ως αντικείμενο κριτικής χρήσης,</li>



<li>απαγορευμένη για σαφώς αιτιολογημένους μαθησιακούς λόγους.</li>
</ol>



<p>Δεν αρκεί η γενική διατύπωση ότι «η χρήση ΤΝ θεωρείται αντιγραφή». Ο διδάσκων οφείλει να εξηγεί ποια γνώση ή δεξιότητα προστατεύει ο περιορισμός και τι ακριβώς πρέπει να δηλώνει ο φοιτητής.</p>



<p>Η διαφάνεια πρέπει να είναι αμοιβαία. Αν οι φοιτητές δηλώνουν τη χρήση ΤΝ, οι διδάσκοντες πρέπει επίσης να γνωστοποιούν αν τη χρησιμοποίησαν για τη δημιουργία υλικού, την ανατροφοδότηση ή την αξιολόγηση. Η τελική βαθμολογική κρίση δεν μπορεί να εκχωρείται σε ένα σύστημα του οποίου τη λειτουργία ο φοιτητής δεν γνωρίζει και δεν μπορεί να αμφισβητήσει.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Αξιολόγηση της μαθησιακής διαδικασίας</h2>



<p>Οι εργασίες που εκπονούνται αποκλειστικά εκτός πανεπιστημίου δεν επαρκούν πλέον ως απόδειξη ατομικής μάθησης. Η λύση, όμως, δεν είναι η επιστροφή μόνο σε σύντομες γραπτές εξετάσεις.</p>



<p><em><strong>Χρειάζεται συνδυασμός προφορικής εξέτασης, ενδιάμεσων παραδοτέων, φακέλου εργασιών, εργαστηριακής δραστηριότητας, ιστορικού εκδόσεων, παρουσιάσεων και συζήτησης του τελικού έργου</strong></em>. Ο φοιτητής πρέπει να μπορεί να εξηγήσει τη μεθοδολογία του, να υπερασπιστεί τις επιλογές του, να αναγνωρίσει τα λάθη του συστήματος και να περιγράψει πότε η ΤΝ βοήθησε ή περιόρισε τη σκέψη του.</p>



<p><em><strong>Οι ανιχνευτές περιεχομένου ΤΝ δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως αυτοτελή πειθαρχικά τεκμήρια. Τα αποτελέσματά τους δεν αποδεικνύουν ποιος έγραψε ένα κείμενο και μπορούν να οδηγήσουν σε άδικες κατηγορίες. </strong></em>Η αξιολόγηση της διαδικασίας, η σαφής πολιτική και η ανθρώπινη κρίση αποτελούν ασφαλέστερη και παιδαγωγικά ουσιαστικότερη επιλογή.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Από το ακριβό cloud σε κοινή πανεπιστημιακή υποδομή</h2>



<p>Η ισότιμη πρόσβαση δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν ένας φοιτητής ή ένα εργαστήριο έχει τη δυνατότητα να πληρώνει συνδρομές σε εμπορικές υπηρεσίες. Ούτε είναι βιώσιμο κάθε ΑΕΙ να διαπραγματεύεται χωριστά με τους ίδιους παρόχους, να δημιουργεί ασύμβατες υποδομές και να παραδίδει πανεπιστημιακά δεδομένα σε αδιαφανή συστήματα.</p>



<p>Η απάντηση δεν είναι μια απόλυτη επιλογή ανάμεσα στο cloud και στην τοπική εγκατάσταση. Οι υπηρεσίες cloud παραμένουν χρήσιμες για πειραματισμό, προσωρινές ανάγκες και αιχμές ζήτησης. <em><strong>Τα τοπικά ανοιχτά μοντέλα, όμως, προσφέρουν μεγαλύτερο έλεγχο, προστασία ευαίσθητων δεδομένων, δυνατότητα προσαρμογής και μικρότερη εξάρτηση από έναν προμηθευτή.</strong></em></p>



<p>Η τοπική λειτουργία δεν είναι δωρεάν. Απαιτεί εξοπλισμό, ενέργεια, ψύξη, κυβερνοασφάλεια, συντήρηση και εξειδικευμένο προσωπικό. <em><strong>Όταν, όμως, η χρήση είναι σταθερή και η υποδομή μοιράζεται από πολλά ιδρύματα, το κόστος ανά χρήση μπορεί να γίνει πιο προβλέψιμο και η επένδυση να παραμένει στο δημόσιο πανεπιστημιακό σύστημα</strong></em>.</p>



<p>Μια εθνική πανεπιστημιακή υποδομή ΤΝ θα μπορούσε να οργανωθεί σε τρία επίπεδα:</p>



<ol>
<li>Μια κοινή πύλη πρόσβασης σε διαφορετικά μοντέλα, με ενιαία ταυτοποίηση, ελεγχόμενη χρέωση και δυνατότητα αλλαγής παρόχου.</li>



<li>Τοπικά ή εθνικά φιλοξενούμενα μοντέλα ανοιχτών βαρών για εφαρμογές με προσωπικά, ερευνητικά ή διοικητικά δεδομένα.</li>



<li>Ένα πλήρως ανοιχτό ελληνικό μοντέλο, το οποίο θα αναπτύσσεται ως κοινό δημόσιο ψηφιακό αγαθό.</li>
</ol>



<p><em><strong>Η υποδομή αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει ομοσπονδιακά, με συνεργασία της ΕΕΛΛΑΚ, του GUNET και της ΕΔΥΤΕ, των πανεπιστημίων, των ερευνητικών κέντρων, των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών και των κοινοτήτων ανοιχτού λογισμικού.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τα ανοιχτά βάρη δεν αρκούν</h2>



<p>Ένα μοντέλο δεν γίνεται πλήρως ανοιχτό μόνο επειδή επιτρέπει τη λήψη των βαρών του. Για να μπορεί η επιστημονική κοινότητα να το μελετήσει, να το αναπαραγάγει και να το βελτιώσει, χρειάζεται ανοιχτότητα σε ολόκληρη την αλυσίδα ανάπτυξης.</p>



<p>Αυτό περιλαμβάνει δεδομένα με σαφή προέλευση και άδειες, κώδικα συλλογής και καθαρισμού, tokenizer, συνταγές εκπαίδευσης, βάρη και ενδιάμεσα σημεία ελέγχου, τεχνική τεκμηρίωση, αξιολογήσεις, κάρτες μοντέλου και δεδομένων, καθώς και δημοσιοποιημένους περιορισμούς. Χωρίς αυτά, η ανεξάρτητη έρευνα και ο ουσιαστικός δημόσιος έλεγχος παραμένουν περιορισμένοι.</p>



<p><em><strong>Σε αυτό το πεδίο, το GlossAPI δείχνει τη σημασία της ανοιχτής υποδομής δεδομένων. Η ανάπτυξη ελληνικής ΤΝ απαιτεί τεκμηριωμένες και επαναλήψιμες διαδικασίες για τη συλλογή, μετατροπή, καθαρισμό, επισημείωση και αδειοδότηση ελληνικών κειμένων. Τα δεδομένα δεν είναι απλώς πρώτη ύλη. Είναι ερευνητική υποδομή που πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί, να διορθωθεί και να επαναχρησιμοποιηθεί.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τα πανεπιστήμια ως παραγωγοί ελληνικής ΤΝ</h2>



<p>Τα ελληνικά ΑΕΙ δεν πρέπει να περιοριστούν στον ρόλο του πελάτη. Διαθέτουν γλωσσική, επιστημονική και τεχνική γνώση που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη αξιόπιστων ελληνικών μοντέλων.</p>



<p>Ακαδημαϊκά συγγράμματα ανοιχτής πρόσβασης, επιστημονικά περιοδικά, εκπαιδευτικό υλικό, ψηφιακές συλλογές και ερευνητικά δεδομένα μπορούν, όπου το επιτρέπουν οι άδειες και τα δικαιώματα, να συμβάλουν στη δημιουργία ποιοτικών σωμάτων κειμένων. Οι φοιτητικές εργασίες, οι διατριβές και τα προσωπικά δεδομένα δεν πρέπει να συλλέγονται αδιακρίτως. Απαιτούνται νόμιμη βάση, σαφής ενημέρωση, έλεγχος πρόσβασης και, όπου χρειάζεται, συναίνεση.</p>



<p><em><strong>Ένα ελληνικό μοντέλο πανεπιστημιακής χρήσης πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο στη νεοελληνική καθημερινή γλώσσα, αλλά και στην επιστημονική ορολογία, στα διαφορετικά γνωστικά πεδία και στις ιστορικές μορφές της ελληνικής. Χρειάζονται ανοιχτά σύνολα αξιολόγησης για ακρίβεια, τεκμηρίωση πηγών, μεροληψίες, προσβασιμότητα, κυβερνοασφάλεια και παραγωγή ανυπόστατων απαντήσεων.</strong></em></p>



<p>Παράλληλα, μικρότερα εξειδικευμένα μοντέλα και συστήματα που αναζητούν πρώτα σε ελεγμένες πανεπιστημιακές πηγές μπορούν να είναι χρησιμότερα από ένα γενικό σύστημα. <strong><em>Ένας βοηθός μαθήματος, για παράδειγμα, θα πρέπει να αντλεί απαντήσεις από το εγκεκριμένο υλικό, να παραπέμπει στις πηγές του και να δηλώνει καθαρά πότε δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία.</em></strong></p>



<h2 class="wp-block-heading">Έρευνα, ανθρώπινη ευθύνη και ακαδημαϊκή κοινότητα</h2>



<p>Κάθε πτυχιακή, διπλωματική και διδακτορική διατριβή πρέπει να περιλαμβάνει σαφή δήλωση για τον τρόπο χρήσης της ΤΝ. Το σύστημα δεν μπορεί να αναφέρεται ως συγγραφέας. Η ευθύνη για τις πηγές, τη μεθοδολογία, τα δεδομένα, τον κώδικα και τα συμπεράσματα παραμένει στον ερευνητή.</p>



<p><em><strong>Τα πανεπιστήμια πρέπει επίσης να προστατεύσουν την έρευνα ως διαδικασία μαθητείας. Η αντικατάσταση προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών βοηθών από πράκτορες ΤΝ μπορεί να περιορίζει το άμεσο κόστος, αλλά στερεί από νέους ερευνητές τη συμμετοχή σε εργαστήρια και επιστημονικές κοινότητες. Εκεί μαθαίνουν πώς διατυπώνεται ένα ερευνητικό ερώτημα, πώς αντιμετωπίζεται ένα αποτυχημένο πείραμα και πώς ασκείται υπεύθυνη επιστημονική κρίση.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Από τις αρχές στην εφαρμογή</h2>



<p>Οι ευρωπαϊκές αρχές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης, της αξιοπιστίας, της ακαδημαϊκής ακεραιότητας και της τεκμηριωμένης επιλογής πρέπει να μετατραπούν σε συγκεκριμένους κανόνες.</p>



<p>Κάθε ΑΕΙ χρειάζεται μόνιμη επιτροπή για την ΤΝ, ομάδα παιδαγωγικής και τεχνικής υποστήριξης, συμμετοχή φοιτητών και διαδικασία αξιολόγησης πιλοτικών εφαρμογών. Οι προμήθειες πρέπει να απαιτούν ανοιχτά πρότυπα και διεπαφές, φορητότητα δεδομένων, ανεξάρτητο έλεγχο, σαφείς όρους εξόδου και απαγόρευση εκπαίδευσης εμπορικών μοντέλων με πανεπιστημιακά δεδομένα χωρίς νόμιμη βάση.</p>



<p>Πρέπει επίσης να δημοσιοποιούνται οι πολιτικές καταγραφής, ο χρόνος διατήρησης των αιτημάτων, τα πρόσωπα που έχουν πρόσβαση, το πραγματικό κόστος και το ενεργειακό αποτύπωμα κάθε συστήματος.</p>



<p><em><strong>Το ζητούμενο δεν είναι ένα πανεπιστήμιο χωρίς ΤΝ. Είναι ένα πανεπιστήμιο που διατηρεί τον έλεγχο των υποδομών, των δεδομένων και των εκπαιδευτικών του στόχων. Ένα πανεπιστήμιο που χρησιμοποιεί την ΤΝ για να διευρύνει τη γνώση και όχι για να αυτοματοποιήσει την απόκτησή της.</strong></em></p>



<p>Η επιτυχία δεν θα μετρηθεί από τον αριθμό των διαθέσιμων εφαρμογών. Θα μετρηθεί από το αν οι φοιτητές μαθαίνουν βαθύτερα, αν οι ερευνητές μπορούν να ελέγχουν τα εργαλεία τους και αν η παραγόμενη τεχνογνωσία παραμένει κοινό αγαθό για την ακαδημαϊκή κοινότητα και την κοινωνία.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές:</h2>



<ol>
<li><strong>MIT, Report of the Ad Hoc Committee on AI Use in Teaching, Learning, and Research Training</strong>: Η έκθεση προτείνει επανασχεδιασμό της πανεπιστημιακής διδασκαλίας, της αξιολόγησης και της ερευνητικής μαθητείας, με επίκεντρο την ανθρώπινη μάθηση και την κοινότητα. <a href="https://aiandeducation.mit.edu/report/">MIT, AI and education: A watershed moment</a>,</li>



<li><strong>European Commission, Guidelines on the ethical use of artificial intelligence and data in teaching and learning for Educators</strong>: Παρέχει το πλαίσιο ανθρώπινης αξιοπρέπειας, δικαιοσύνης, αξιοπιστίας, ακαδημαϊκής ακεραιότητας και τεκμηριωμένης επιλογής. <a href="https://doi.org/10.2766/7967834">European Commission</a>,</li>



<li><strong>European Union, Regulation (EU) 2024/1689, Artificial Intelligence Act</strong>: Καθορίζει τις απαγορευμένες πρακτικές και τις υποχρεώσεις για εφαρμογές ΤΝ υψηλού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων συγκεκριμένων χρήσεων στην εκπαίδευση. <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj?locale=el">EUR-Lex</a>,</li>



<li><strong>OECD, Digital Education Outlook 2026, Exploring Effective Uses of Generative AI in Education</strong>: Εξετάζει τη διαφορά ανάμεσα στην άμεση αύξηση της απόδοσης και στην πραγματική μάθηση και υπογραμμίζει την ανάγκη παιδαγωγικού σχεδιασμού. <a href="https://doi.org/10.1787/062a7394-en">OECD</a>,</li>



<li><strong>Bastani et al., Generative AI without guardrails can harm learning</strong>: Η μελέτη δείχνει ότι η ανεξέλεγκτη χρήση παραγωγικής ΤΝ μπορεί να αποδυναμώσει την αυτόνομη επίδοση, ενώ οι παιδαγωγικές δικλίδες περιορίζουν τον κίνδυνο. <a href="https://doi.org/10.1073/pnas.2422633122">PNAS</a>,</li>



<li><strong>Τοπικά ανοιχτά μοντέλα ΤΝ, από το ακριβό cloud στη δημόσια υποδομή</strong>: Αναδεικνύει τις δυνατότητες τοπικής λειτουργίας ανοιχτών μοντέλων, τον έλεγχο του κόστους και τη σημασία κοινών δημόσιων υποδομών. <a href="https://glossapi.gr/%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%B1%CE%BD%CE%BF%CE%B9%CF%87%CF%84%CE%AC-%CE%BC%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%B1-%CF%84%CE%BD-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%BF-%CE%B1%CE%BA%CF%81%CE%B9%CE%B2/">GlossAPI</a>,</li>



<li><strong>Πώς μπορεί να αναπτυχθεί ένα πλήρως ανοιχτό ελληνικό LLM</strong>: Παρουσιάζει την ανάγκη ανοιχτών δεδομένων, βαρών, διαδικασιών εκπαίδευσης και τεκμηρίωσης, καθώς και τον ρόλο του GlossAPI στη δημιουργία επαναχρησιμοποιήσιμης ελληνικής γλωσσικής υποδομής. <a href="https://glossapi.gr/%CF%80%CF%8E%CF%82-%CE%BC%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B5%CE%AF-%CE%BD%CE%B1-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%80%CF%84%CF%85%CF%87%CE%B8%CE%B5%CE%AF-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CF%80%CE%BB%CE%AE%CF%81%CF%89%CF%82-%CE%B1%CE%BD/">GlossAPI</a>.</li>
</ol></div>
    </content>
    <updated>2026-09-01T10:16:43Z</updated>
    <category term="news"/>
    <category term="open hardware"/>
    <category term="open science"/>
    <category term="Open source"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AE; &#x3C0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C3;&#x3B2;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3BF;&#x3AF; &#x3B5;&#x3BA;&#x3C0;&#x3B1;&#x3B9;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3AF; &#x3C0;&#x3CC;&#x3C1;&#x3BF;&#x3B9;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x394;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x39C;&#x3B1;&#x3B8;&#x3AE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x393;&#x3BB;&#x3C9;&#x3C3;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AD;&#x3C2; &#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x3B4;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3BF;&#x3BB;&#x3B9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://edu.ellak.gr</id>
      <link href="https://edu.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://edu.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτές Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση</subtitle>
      <title>Ανοιχτές Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση</title>
      <updated>2026-09-10T11:15:38Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opendata.ellak.gr/?p=6215</id>
    <link href="https://opendata.ellak.gr/2026/09/01/sustainable-development-goals-open-data/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Παρακολουθώντας την πρόοδο προς τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης με ανοιχτά δεδομένα</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Τέσσερα μόλις χρόνια απομένουν μέχρι το ορόσημο της Ατζέντας 2030 του ΟΗΕ, και κυβερνήσεις αλλά και πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη κάνουν τον απολογισμό τους: πού βρισκόμαστε πραγματικά σε σχέση με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs); Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Eurostat παρακολουθούν συστηματικά τις επιδόσεις της ΕΕ μέσα από ένα ευρύ σύνολο δεικτών που ... <a class="read-more" href="https://opendata.ellak.gr/2026/09/01/sustainable-development-goals-open-data/" title="&#x3A0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3C5;&#x3B8;&#x3CE;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3C0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3BF;&#x3B4;&#x3BF; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C2; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C2; &#x3A3;&#x3C4;&#x3CC;&#x3C7;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C2; &#x392;&#x3B9;&#x3CE;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BC;&#x3B7;&#x3C2; &#x391;&#x3BD;&#x3AC;&#x3C0;&#x3C4;&#x3C5;&#x3BE;&#x3B7;&#x3C2; &#x3BC;&#x3B5; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x3B4;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;">Read more</a></div>
    </summary>
    <updated>2026-09-01T06:31:22Z</updated>
    <category term="news"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x394;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x39D;&#x3AD;&#x3B1; &amp; &#x395;&#x3BA;&#x3B4;&#x3B7;&#x3BB;&#x3CE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opendata.ellak.gr</id>
      <link href="https://opendata.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opendata.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτά Δεδομένα</subtitle>
      <title>Ανοιχτά Δεδομένα</title>
      <updated>2026-09-01T07:15:57Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry>
    <id>tag:blogger.com,1999:blog-9147006209672954597.post-4315185674393387420</id>
    <link href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/4315185674393387420/comments/default" rel="replies" title="&#x3A3;&#x3C7;&#x3CC;&#x3BB;&#x3B9;&#x3B1; &#x3B1;&#x3BD;&#x3AC;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;&#x3C2;" type="application/atom+xml"/>
    <link href="http://eliaschr.blogspot.com/2026/08/klipper-odroid-u2u3-klipper.html#comment-form" rel="replies" title="0 &#x3C3;&#x3C7;&#x3CC;&#x3BB;&#x3B9;&#x3B1;" type="text/html"/>
    <link href="http://www.blogger.com/feeds/9147006209672954597/posts/default/4315185674393387420" rel="edit" type="application/atom+xml"/>
    <link href="http://www.blogger.com/feeds/9147006209672954597/posts/default/4315185674393387420" rel="self" type="application/atom+xml"/>
    <link href="http://eliaschr.blogspot.com/2026/08/klipper-odroid-u2u3-klipper.html" rel="alternate" title="&lt;span class=&quot;el&quot;&gt;&#x395;&#x3B3;&#x3BA;&#x3B1;&#x3C4;&#x3AC;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7; klipper &#x3C3;&#x3B5; Odroid-U2/U3&lt;/span&gt;&lt;span class=&quot;en&quot;&gt;Klipper installation on ODroid-U2/U3&lt;/span&gt;" type="text/html"/>
    <title>Εγκατάσταση klipper σε Odroid-U2/U3Klipper installation on ODroid-U2/U3</title>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="separator" style="clear: both; margin: 5px; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEheIoxg6t3TyCe_HQFyMVC9I93T7fS375qCjb5Xh9SpZOX6u2jewGq3tgCP3e8Hv0kgZAu2lEPFIvLaaMoKvrBg3kazElzlWczjj7nqOx-QLPOXIjBW3VPQg4u58pjCxSmZCRALSzEl3MTICfFxQsc6za-_vhH525kUaSWR8led1Yjhd9NGukZrPiPVQXF6/s800/klipperlogo.jpg" style="display: block; padding: 1em 0; text-align: center;"><img alt="" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEheIoxg6t3TyCe_HQFyMVC9I93T7fS375qCjb5Xh9SpZOX6u2jewGq3tgCP3e8Hv0kgZAu2lEPFIvLaaMoKvrBg3kazElzlWczjj7nqOx-QLPOXIjBW3VPQg4u58pjCxSmZCRALSzEl3MTICfFxQsc6za-_vhH525kUaSWR8led1Yjhd9NGukZrPiPVQXF6/s400/klipperlogo.jpg" style="border-radius: 8px;" width="360"/></a></div>

<h3 class="el">Εισαγωγή</h3>
<h3 class="en">Introduction</h3>
<p class="el">Τον τελευταίο καιρό ασχολούμαι αρκετά και με τη 3D σχεδίαση κι εκτύπωση. Έχω στη διάθεσή μου έναν εκτυπωτή της <a href="https://www.creality.com/">Creality</a>, τον Ender-5 Plus, ο οποίος είναι ένας τίμιος εκτυπωτής για την ηλικία του. Για την ώρα του έχω αλλάξει το build plate, ως πρώτη "αναβάθμιση" και του έχω εγκαταστήσει έναν Direct Drive Extruder, ενώ έχω αλλάξει και το σωληνάκι του νήματος σε capricorn tube. Ακόμα και πριν αυτές τις αναβαθμίσεις στο hardware οι εκτυπώσεις που έκανε ήταν καλές! Φυσικά έπρεπε να ασχοληθώ αρκετά με την τοποθέτηση των αντικειμένων στο build plate και το slicing ώστε να μην έχω προβλήματα στην εκτύπωση, αλλά ακόμα και δύσκολες εκτυπώσεις τις κατάφερνε κι ας μην ήταν πάντα με την πρώτη. Όλη αυτή η τριβή με έμαθε πολλά πράγματα επάνω στην τρισδιάστατη FDM εκτύπωση, αλλά το γεγονός πως αρκετό νήμα πήγαινε στα... σκουπίδια με ενοχλούσε. Κάνοντας τις αναβαθμίσεις του hardware πέτυχα να μειώσω δραστικά τα απορρίματα, αλλά ένα πράγμα που έχουν αυτοί οι παλιοί εκτυπωτες, είναι πως υπάρχει χώρος για περισσότερες αναβαθμίσεις και πειραματισμό. Αυτό με τη σειρά του σημαίνει πως τα πάντα πρέπει να τα προετοιμάζεις, γιατί αν είναι ο μόνος εκτυπωτής που διαθέτεις τότε μπορείς εύκολα να βρεθείς χωρίς αυτόν :).</p>
<p class="en">Lately I've been quite involved with 3D design and printing as well. I have at my disposal a Creality printer, model Ender-5 Plus, which is a decent printer for its age. For now, I've changed the build plate as a first "upgrade" and installed a Direct Drive Extruder, while I've also swapped the filament tube to a Capricorn one. Even before these hardware upgrades, the prints it made were good! Of course, I had to spend quite a bit of time on placing objects on the build plate and slicing so that I wouldn't have printing issues, but it managed even difficult prints, even if not always on the first try. All this friction taught me many things about FDM 3D printing, but the fact that quite a bit of filament went to... waste bothered me. By making the hardware upgrades, I managed to drastically reduce waste, but one thing these old printers have is that there is room for more upgrades and experimentation. This in turn means that you have to prepare everything, because if it's the only printer you have, you can easily find yourself without it :).</p>
<p class="el">Όμως ένας εκτυπωτής δεν είναι μόνο το hardware. Έχει μικροελεγκτή, που σημαίνει πως και το software του είναι ένας σημαντικός κρίκος (αν όχι αλυσίδα ολόκληρη) που εργάζεται στο θέμα της εκτύπωσης. Έτσι, παίζοντας πάντα, προσπάθησα να εγκαταστήσω όλα τα stock firmwares της Creality, αλλά πάντα υπήρχε κάποια αποτυχία λειτουργίας και κατέληγα στο firmware που είχε αρχικά. Τελικά, έπειτα από προτροπές ατόμων που ασχολούνται με το θέμα αυτό, μπήκα στη διαδικασία να εγκαταστήσω το τελευταίο Marlin (2.1.3b) που βρίσκεται εδώ και πολύ πολύ καιρό σε beta έκδοση. Έχει κι αυτό τα προβληματάκια του, αλλά... είπαμε, beta έκδοση, άρα αναμενόμενο. Από το σημείο που όλες αυτές οι αναβαθμίσεις (hardware και software) ολοκληρώθηκαν είχα αρξετά καλά αποτελέσματα με λιγότερο κόπο (από τον αρχικό), αλλά πάντα κάτι έλλειπε!</p>
<p class="en">But a printer is not just hardware. It has a microcontroller, which means its software is also an important link (if not an entire chain) working on the printing matter. So, always playing, I tried to install all of Creality's stock firmwares, but there was always some functional failure and I ended up back at the firmware it originally had. Eventually, after encouragement from people involved with this topic, I got into the process of installing the latest Marlin (2.1.3b), which has been in beta for a very long time. It has its little issues too, but... we said it's beta, so expected. From the point where all these upgrades (hardware and software) were completed, I had quite good results with less effort (than the initial), but something was always missing!</p>
<p class="el">Τελικά η ιδέα του να πειράξω αρκετά το hardware πέρασε από το μυαλό μου, μέχρι και το σημείο να τον μετατρέψω σε Core-XY, αλλά για την ώρα δεν το έχω κάνει. Όμως, αυτό που βλέπω πως δίνει καλύτερα αποτελέσματα από όλες τις απόψεις, δεν είναι το Marlin, αλλά ένα άλλο firmware για 3D εκτυπωτές, το Klipper. Έτσι, πήρα την απόφαση να προσπαθήσω να γυρίσω σε klipper το όλο σύστημα. Αυτό με τη σειρά του, είναι μια μεγάλη αναβάθμιση και απαιτεί πολλή δουλειά, προγραμματισμό των βημάτων που θα ακολουθήσω για να το πετύχω και πάντα να υπάρχει η δυνατότητα να το επαναφέρω στο Marlin ώστε αν χρειαστώ κάποια εκτύπωση να μπορώ να την κάνω. Αλλά για να μη μακρυγορούμε, ας μπούμε στο ψητό!</p>
<p class="en">Finally, the idea of tinkering with the hardware a lot crossed my mind, up to the point of converting it to Core-XY, but for now I haven't done it. However, what I see giving better results from all perspectives is not Marlin, but another firmware for 3D printers, Klipper. So, I decided to try to convert the whole system to Klipper. This in turn is a big upgrade and requires a lot of work, planning of the steps I will follow to achieve it, and always having the possibility to revert to Marlin so that if I need a print I can do it. But to cut the long story short, let's get to the point!</p>

<h3 class="el">Τι θα δούμε (και τι δε θα δούμε) σε αυτό το άρθρο</h3>
<h3 class="en">What is (and what's not) in this article</h3>
<p class="el">Σκοπός της ανάρτησης είναι να περιγράψω τον τρόπο με τον οποίο εγκατέστησα το klipper σε ένα ODroid-U2/U3. Η διαδικασία περιλαμβάνει αρχικά την εγκατάσταση του λειτουργικού σε αυτό και στη συνέχεια την εγκατάσταση του klipper. Εκεί είναι που τελειώνει η περιγραφή. Δεν είναι σκοπός μου ούτε να περιγράψω τη διαδικασία ρύθμισης, ούτε τον τρόπο που θα λειτουργήσει το ODroid σε έναν τρισδιάστατο εκτυπωτή.</p>
<p class="en">The purpose of this post is to describe how I installed Klipper on an ODroid-U2/U3. The process involves first installing the operating system on it and then installing Klipper. That is where the description ends. It is not my intention to describe the configuration process, nor the way the ODroid will operate on a 3D printer.</p>
<p class="el">Πιο αναλυτικά:</p>
<p class="en">More specifically:</p>
<ul>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#WhyODroid"><span class="el">Γιατί ODroid-U2/U3</span><span class="en">Why ODroid-U2/U3</span></a></li>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#LinuxInstallation"><span class="el">Εγκατάσταση λειτουργικού</span><span class="en">"Operating System Installation"</span></a></li>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#DebianInstallation"><span class="el">Εγκατάσταση Debian Bullseye</span><span class="en">Debian Bullseye Installation</span></a></li>
	<ul>
    	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#DebianInstallation"><span class="el">Βασική Εγκατάσταση Debian</span><span class="en">Basic Debian Installation</span></a></li>
    	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#eMMCBootable"><span class="el">Η eMMC δεν εκκινεί</span><span class="en">eMMC Does Not Boot</span></a></li>
    	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#DisableBackports"><span class="el">Απενεργοποίηση του Αποθετηρίου Backports</span><span class="en">Disabling Backports Repository</span></a></li>
    	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#TermEnable"><span class="el">Ενεργοποίηση του Σειριακού Τερματικού</span><span class="en">Enabling the Serial Terminal</span></a></li>
    	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#DebianUpdate"><span class="el">Ενημέρωση του Debian Bullseye</span><span class="en">Debian Bullseye Updating</span></a></li>
    	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#OdroidSetup"><span class="el">Τελικές Ρυθμίσεις του Λειτουργικού</span><span class="en">Final Touches on the New Operating System</span></a></li>
	</ul>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#KlipperInstallation"><span class="el">Εγκατάσταση Klipper</span><span class="en">Klipper Installation</span></a></li>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#MoonrakerInstallation"><span class="el">Εγκατάσταση Moonraker</span><span class="en">Moonraker Installation</span></a></li>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#FluiddInstallation"><span class="el">Εγκατάσταση Fluidd</span><span class="en">Fluidd Installation</span></a></li>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#KlipperScreenInstallation"><span class="el">Εγκατάσταση KlipperScreen</span><span class="en">KlipperScreen Installation</span></a></li>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#CrowsnestInstallation"><span class="el">Εγκατάσταση Crowsnest</span><span class="en">Crowsnest Installation</span></a></li>
	<li><a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#Conclusion"><span class="el">Συμπεράσματα</span><span class="en">Conclusion</span></a></li>
</ul>



<a id="WhyODroid"/>
<h3 class="el">Γιατί ODroid-U2/U3</h3>
<h3 class="en">Why ODroid-U2/U3</h3>
<p class="el">Γενικά θαυμάζω τους υπολογιστές μιας πλακέτας (SBCs - Single Board Computers). Η έντονη άνθισή τους στο χώρο ξεκίνησε από το Raspberry Pi. Στη συνέχεια ακολούθησαν κι άλλοι που δημιουργούσαν τέτοιους υποογιστές, μικρού μεγέθους, όπου με μια εγκατάσταση Linux μπορούσαν να αναλάβουν κάποιες διεργασίες χαμηλής ισχύος (δεν θα τις έλεγα καθημερινές, αλλά μπορείτε να καταλάβετε :)). Η αλήθεια είναι πως δεν υπήρξα ποτέ λάτρης του Raspberry Pi αλλά ψάχνωντας βρήκα την <a href="https://www.hardkernel.com/">Hardkernel</a> που κατασκευάζει τα ODroid, υπολογιστές μιας πλακέτας με πιο ισχυρό υλικό από αυτό του Raspberry Pi, σε αρκετά ανταγωνιστικές τιμές. Έτσι, έπεσε στα χέρια μου το Odroid U2 που μπορούσα να συνδέσω στο monitor και να παίζω παιχνίδια, ή να τρέξω το τότε XMBC και να το έχω για media server, κλπ. Τελικά κατέληξε να χειρίζεται ολόκληρο το δίκτυο φιλοξενούμενων ενός ξενοδοχείου, με απόλυτη επιτυχία.</p>
<p class="en">Generally I admire single-board computers (SBCs). Their intense flourishing in the field started with the Raspberry Pi. Then followed others who created such small-sized sub-computers, where with a Linux installation they could handle some low-power processes (I wouldn't call them everyday tasks, but you get it :)). The truth is I was never a fan of the Raspberry Pi, but while searching I found Hardkernel, which manufactures the ODroid, single-board computers with more powerful hardware than the Raspberry Pi, at quite competitive prices. So, I got my hands on an Odroid U2 that I could connect to a monitor and play games, or run the then XBMC and use it as a media server, etc. It eventually ended up handling an entire hotel guest network with absolute success.</p>
<p class="el">Όμως η εξέλιξη είναι έντονη και η υποστήριξη του ODroid U2 (κι ενός ODroid U3 που είχα στησει ως NAS) σταμάτησε και τα 32-bit θεωρούταν... λίγα! Τα ODroid μου κατέληξαν σε ένα συρτάρι και δεν έτρεξαν ηλεκτρόνια μέσα τους για μεγάλο χρονικό διάστημα. Με την ιδέα του Klipper στον εκτυπωτή, είπα πως θα ήταν μια καλή ευκαιριά να ξαναδούν... τα ηλεκτρόνια της ημέρας και να λειτουργήσουν στο μεγαλείο τους κάνοντας κάτι πολύ χρήσιμο. Αυτός ήταν και ο κύριος λόγος της επιλογής του ODroid U2/U3 για την αναβάθμιση του εκτυπωτή μου.</p>
<p class="en">But evolution is intense and the support for the ODroid U2 (and an ODroid U3 that I had set up as a NAS) stopped, and 32-bit was considered... little! My ODroids ended up in a drawer and no electrons ran through them for a long time. With the idea of Klipper on the printer, I said it would be a good opportunity for them to see... the electrons of the day again and operate at their full glory doing something very useful. That was also the main reason for choosing the ODroid U2/U3 for upgrading my printer.</p>
<p class="el">Γιατί το Odroid U3 είναι καλή επιλογή</p>
<p class="en">Why the Odroid U3 is a good choice</p>
<ul>
	<li><span class="el">Ο επεξεργαστής Exynos 4412 (4 πυρήνες Cortex-A9) και τα 2GB RAM είναι υπεραρκετά για το Klipper, επιτρέποντας υψηλές ταχύτητες επεξεργασίας, ακόμα και κάμερες.</span>
		<span class="en">The Exynos 4412 processor (4 Cortex-A9 cores) and 2GB RAM are more than enough for Klipper, allowing high processing speeds, even cameras.</span></li>
	<li><span class="el">Μπορείς να εγκαταστήσεις ένα "καθαρό" Linux και να στήσεις τα πάντα μόνος σου, ή να χρησιμοποιήσεις έτοιμα εργαλεία.</span>
		<span class="en">You can install a "clean" Linux and set everything up yourself, or use ready-made tools.</span></li>
	<li><span class="el">Διαθέτει δύο (ODroid-U2) ή τρεις (ODroid-U3) θύρες USB και σύνδεση σε δίκτυο LAN</span>
		<span class="en">It has two (ODroid-U2) or three (ODroid-U3) USB ports and a LAN network connection</span></li>
	<li><span class="el">Χρησιμοποιεί μνήμη eMMC ή/και microSD ως μέσο αποθήκευσης. Η eMMC είναι μια πολύ πιο αξιόπιστη και γρήγορη μνήμη για χρήση σε λειτουργικό ενώ η microSD μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τη μεταφορά μοντέλων προς εκτύπωση χωρίς κανένα πρόβλημα.</span>
		<span class="en">It uses eMMC memory and/or microSD as a storage medium. The eMMC is a much more reliable and fast memory for use as an operating system, while the microSD can also be used for transferring models for printing without any problem.</span></li>
</ul>
<p class="el">Το κύριο εμπόδιο είναι ότι το Odroid-U2/U3 είναι μια παλιά πλακέτα (armhf, 32-bit). Οι περισσότερες σύγχρονες, εύκολες λύσεις (OctoPi, MainsailOS, FluiddPi) δεν το υποστηρίζουν πλέον, καθώς βασίζονται σε 64-bit (arm64) λειτουργικά κι εδώ είναι που ξεκινάνε μερικά ευχάριστα απογεύματα, όπως λέει και ένας πολύ καλός μου φίλος!</p>
<p class="en">The main obstacle is that the Odroid-U2/U3 is an old board (armhf, 32-bit). Most modern, easy solutions (OctoPi, MainsailOS, FluiddPi) no longer support it, as they are based on 64-bit (arm64) operating systems, and this is where some pleasant afternoons begin, as a very good friend of mine says!</p>



<a id="LinuxInstallation"/>
<h3 class="el">Εγκατάσταση λειτουργικού</h3>
<h3 class="en">Operating System Installation</h3>
<p class="el">Το πρώτο βήμα είναι η εγκατασταση λειτουργικού. Σκοπός μας είναι να μπορέσουμε να τρέξουμε μια διανομή Linux κατάλληλη για το ODroid, αλλά όσο το δυνατόν πιο σύγχρονη. Τονίζω το "όσο το δυνατόν" γιατί η ανάπτυξη πυρήνα Linux 32 bit έχει σταματήσει εδώ κι αρκετό καιρό.</p>
<p class="en">The first step is installing the operating system. Our goal is to be able to run a Linux distribution suitable for the ODroid, but as modern as possible. I emphasize "as possible" because 32-bit Linux kernel development has stopped for quite some time now.</p>
<p class="el">Έπειτα από αναζήτηση στο διαδίκτυο βρήκα κάποιες πιθανές επιλογές:</p>
<p class="en">After searching the internet, I found some possible options:</p>
<ul>
	<li><span class="el"><b><a href="https://archlinuxarm.org/platforms/armv7/samsung/odroid-u3">ARCH Linux</a></b>: Πρόκειται για μια σοβαρή διανομή με πολύ δυνατή κοινότητα. Το μόνο κακό είναι πως δεν έχω ασχοληθεί ποτέ με το ARCH κι έτσι είπα να μην το δοκιμάσω (αν και δεν αποκλείεται να το κάνω στο μέλλον). Με μια πρώτη ματιά φαίνεται να περιέχει όλα όσα χρειάζονται για την εγκατάσταση στο ODroid. Αν έχετε γνώση επάνω στη συγκεκριμένη διανομή ίσως είναι μια πολύ καλή επιλογή.</span>
		<span class="en"><b><a href="https://archlinuxarm.org/platforms/armv7/samsung/odroid-u3">ARCH Linux</a></b>: This is a serious distribution with a very strong community. The only downside is that I have never dealt with ARCH, so I decided not to try it (although I don't rule out doing so in the future). At first glance, it seems to contain everything needed for installation on the ODroid. If you have knowledge of this particular distribution, it might be a very good choice.</span></li>
	<li><span class="el"><b><a href="https://github.com/IOOI-SqAR/odroid#odroid-u2u3-ubuntu-1804-desktop-image">Odroid U2/U3 Ubuntu 18.04 Desktop image</a></b>: Ένα image που έχει το μέγεθος των 128G! Φυσικά υπάρχει τρόπος να τη μετατρέψουμε σε 16G, αλλά σε γενικές γραμμές δεν είμαι και ο καλύτερος υποστηρικτής της διανομής Ubuntu... Επίσης είναι στημένη με τέτοιο τρόπο που λειτουργεί από τη microSD, αλλά κι αυτό διορθώνεται. Πάντως όχι η κατάσταση out of the box.</span>
		<span class="en"><b><a href="https://github.com/IOOI-SqAR/odroid#odroid-u2u3-ubuntu-1804-desktop-image">Odroid U2/U3 Ubuntu 18.04 Desktop image</a></b>: An image that is 128G in size! Of course, there is a way to convert it to 16G, but generally speaking, I am not the biggest supporter of the Ubuntu distribution... Also, it is set up in such a way that it works from the microSD, but that can also be fixed. Nevertheless, not an out-of-the-box situation.</span></li>
	<li><span class="el"><b><a href="https://forum.odroid.com/viewtopic.php?t=45448">Debian Bullseye for Exynos4 boards</a></b>: Το link οδηγεί σε forum από το οποίο είδα τη συγκεκριμένη προσπάθεια. Πρόκειται για διανομή Debian Bullseye με πυρήνα 5.19.10 αλλά έχει αναβάθμιση σε πυρήμα 6.3.1! Μια επίσης ολοκληρωμένη προσπάθεια εγκατάστασης με μικρό μέγεθος και τα καλούδια της αυτόματης αύξησης του τομέα του λειτουργικού ώστε να μποέσουμε να χρησιμοποιήσουμε όλο το μέγεθος της κάρτας eMMC ή microSD στην οποία την εγκαθιστούμε.</span>
		<span class="en"><b><a href="https://forum.odroid.com/viewtopic.php?t=45448">Debian Bullseye for Exynos4 boards</a></b>: The link leads to a forum where I saw this particular effort. It is a Debian Bullseye distribution with kernel 5.19.10, but it has an upgrade to kernel 6.3.1! A also complete installation effort with small size and the goodies of automatic root partition expansion so that we can use the entire size of the eMMC or microSD card on which we install it.</span></li>
</ul>
<p class="el">Φυσικά, όσοι με γνωρίζουν ξέρουν πως δύο είναι οι διανομές linux τις οποίες συμπαθώ πολύ και αυτές είναι η <a href="https://www.opensuse.org/">openSUSE</a> και η <a href="https://www.debian.org/">Debian</a>. Δεν είναι δύσκολο να μαντέψουμε με ποια από τις τρεις θα ασχοληθούμε σε αυτή την ανάρτηση :)</p>
<p class="en">Of course, those who know me know that there are two Linux distributions that I like very much, and these are <a href="https://www.opensuse.org/">openSUSE</a> and <a href="https://www.debian.org/">Debian</a>. It is not hard to guess which of the three we will deal with in this post :)</p>



<a id="DebianInstallation"/>
<h4 class="el">Εγκατάσταση Debian Bullseye</h4>
<h4 class="en">Debian Bullseye Installation</h4>
<p class="el">Ακολουθώντας τις οδηγείες στο <a href="https://forum.odroid.com/viewtopic.php?t=45448">Forum</a>, κατεβάζουμε το συμπιεσμένο image στον υπολογιστή μας και το αποσυμπιέζουμε. Αυτό θα μας δώσει ένα αρχείο</p>
<p class="en">Following the instructions in the <a href="https://forum.odroid.com/viewtopic.php?t=45448">Forum</a>, we download the compressed image to our computer and decompress it. This will give us a file</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">Debian-Bullseye-1.0-20221017-Exynos4.img</pre></div>
<p class="el">μεγέθους 1.3G. Αυτό το αρχείο είναι που θα περάσουμε στην κάρτα eMMC. Για να το κάνουμε αυτό χρησιμοποιούμε τον αντάπτορα της eMMC σε microSD της Hardkernel. Τοποθετούμε την eMMC σε ένα microSD reader και είμαστε έτοιμοι για την εγκατάσταση.</p>
<p class="en">of size 1.3G. This file is what we will write to the eMMC card. To do this, we use Hardkernel's eMMC to microSD adapter. We place the eMMC in a microSD reader and we are ready for the installation.</p>
<p class="el">Το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να δούμε ποια συσκευή συνδέθηκε ώστε να μπορέσουμε να γράψουμε το image στη σωστή. Αυτό είναι ένα επικίνδυνο βήμα γιατί μπορεί να φλασάουμε λάθος συσκευή και τα αποτελέσματα να είναι... χάσιμο χρήσιμων δεδομένων!!!</p>
<p class="en">The first thing we do is to see which device was connected so we can write the image to the correct one. This is a dangerous step because we might flash the wrong device and the results would be... loss of useful data!!!</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">eliaschr@andromeda:~&gt; <b>dmesg</b>
.
.
.
[11749.335131] [  T26227] scsi 0:0:0:0: Direct-Access     Generic  Mass-Storage     2.00 PQ: 0 ANSI: 2
[11749.335655] [  T26227] sd 0:0:0:0: Attached scsi generic sg0 type 0
[11749.336535] [  T30657] sd 0:0:0:0: [sda] 30777344 512-byte logical blocks: (15.8 GB/14.7 GiB)
[11749.336902] [  T30657] sd 0:0:0:0: [sda] Write Protect is off
[11749.336910] [  T30657] sd 0:0:0:0: [sda] Mode Sense: 03 00 00 00
[11749.337279] [  T30657] sd 0:0:0:0: [sda] No Caching mode page found
[11749.337284] [  T30657] sd 0:0:0:0: [sda] Assuming drive cache: write through
[11749.370196] [  T30657]  sda: sda1 sda2
[11749.370419] [  T30657] sd 0:0:0:0: [sda] Attached SCSI removable disk
</pre></div>
<p class="el">Εδώ φαίνεται από την έξοδο της εντολής πως η καινούργια συσκευή αναγνωρίζεται από το λειτουργικό μας ως <tt>/dev/sda</tt> αλλά στη δικιά σας περίπτωση ίσως το αναγνωριστικό να είναι διαφορετικό. Μπορούμε να προχωρήσουμε στην εγγραφή του image σε αυτή (προσοχή στο να βάλετε το σωστό αναγνωριστικό στη θέση <tt>/dev/sda</tt>):</p>
<p class="en">Here it is shown from the command output that the new device is recognized by our operating system as <tt>/dev/sda</tt>, but in your case the identifier may be different. We can proceed to write the image to it (be careful to put the correct identifier in place of <tt>/dev/sda</tt>):</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">eliaschr@andromeda:~&gt; <b>sudo dd if=Debian-Bullseye-1.0-20221017-Exynos4.img of=/dev/sda bs=4M status=progress conv=notrunc,fsync</b>
855638016 bytes (856 MB, 816 MiB) copied, 2 s, 427 MB/s1346371584 bytes (1,3 GB, 1,3 GiB) copied, 2,93373 s, 459 MB/s

321+0 records in
321+0 records out
1346371584 bytes (1,3 GB, 1,3 GiB) copied, 80,3897 s, 16,7 MB/s
</pre></div>
<p class="el">Όταν η εντολή ολοκληρωθεί θα έχουμε το Debian έτοιμο να τρέξει στο ODroid μας. Βγάζουμε την κάρτα από το microSD reader και τη συνδέουμε στο ODroid. Θα πρέπει να γνωρίζουμε πως στην πρώτη εκκίνηση εκτελούνται κάποια scripts που προετοιμάζουν τη διανομή για τη λειτουργία της στο αποθηκευτικό μέσο που την εγκαταστήσαμε, όπως το να επεκτείνει το partition ώστε να καταλάβει όλο το διαθέσιμο χώρο. Μετά από αυτές τις μικροεπεμβάσεις ενδέχεται να κάνει επανεκκίνηση το σύστημα μόνο του.</p>
<p class="en">When the command completes, we will have Debian ready to run on our ODroid. We remove the card from the microSD reader and connect it to the ODroid. We should know that on first boot some scripts run that prepare the distribution for operation on the storage medium where we installed it, such as expanding the partition to occupy all available space. After these small interventions, the system may reboot on its own.</p>



<a id="eMMCBootable"/>
<h4 class="el">Η eMMC δεν εκκινεί</h4>
<h4 class="en">eMMC Does Not Boot</h4>
<p class="el">Υπάρχει μια πιθανότητα να μην εκκινήσει η εγκατάστασή μας από την eMMC. Σε αυτή την περίπτωση, συνδέουμε και πάλι την eMMC στο μετατροπέα της microSD κι εκκινούμε από τη microSD στο ODroid. Αν και πάλι δεν εκκινήσει τότε κάτι δεν πήγε καλά στην εγγραφή. Αν όμως εκκινήσει, τότε χρειάζεται να γράψουμε ένα καινούργιο u-boot στην eMMC ώστε να μπορέσει να τη διαχειριστεί το ODroid ως bootable. Αν όμως λειτούργησε κανονικα η eMMC στη σωστή υποδοχή της τότε προσπεράστε αυτό το βήμα!</p>
<p class="en">There is a possibility that our installation will not boot from the eMMC. In that case, we connect the eMMC back to the microSD adapter and boot from the microSD slot on the ODroid. If it still does not boot, then something went wrong during writing. But if it boots, then we need to write a new u-boot to the eMMC so that the ODroid can manage it as bootable. If the eMMC worked normally in its proper socket, then skip this step!</p>
<p class="el">Το u-boot είναι ένα σύστημα που βοηθάει στην εκκίνηση των υπολογιστών αυτής της κατηγορίας. Βρίσκεται στους πρώτους sectors του μέσου αποθήκευσης, αλλά στην περίπτωση των eMMC, αυτοί είναι προστατευμένοι από εγγραφή, έτσι ώστε να μη μπορεί να αλλάξει από λάθος. Αν διαγραφεί το u-boot τότε ο υπολογιστής μας δε μπορεί να εκκινήσει.</p>
<p class="en">The u-boot is a system that helps boot computers of this category. It resides in the first sectors of the storage medium, but in the case of eMMC, these are write-protected, so that it cannot be changed by mistake. If the u-boot is erased, then our computer cannot boot.</p>
<p class="el">Για να μπορέσουμε να αλλάξουμε το u-boot κανονικά θα πρέπει να απενεργοποιήσουμε την προστασία εγγραφής της eMMC, να γράψουμε τους κατάλληλους sectors έτσι ώστε να μην πειράξουμε το partition table και στη συνέχεια να επαναφέρουμε την προστασία. Ευτυχώς, μιας και η διαδικασία είναι λίγο tricky το ανοικτό λογισμικό δείχνει για άλλη μια φορά τη δύναμή του. Υπάρχει έτοιμο script που γράφει το u-boot στην eMMC χωρίς να χρειαστεί τίποτα άλλο από το να το εκτελέσουμε. Θα το βρούμε στο <a href="https://github.com/benhowell/odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye">github του Ben Howell</a>, απ' όπου μπορούμε και να το κατεβάσουμε.</p>
<p class="en">To change the u-boot properly, we need to disable the write protection of the eMMC, write the appropriate sectors so as not to touch the partition table, and then re-enable the protection. Fortunately, since the process is a bit tricky, open source shows its power once again. There is a ready-made script that writes the u-boot to the eMMC without needing anything else but to execute it. We will find it on <a href="https://github.com/benhowell/odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye">Ben Howell's github</a>, from where we can also download it.</p>
<p class="el">Έχωντας εκκινήσει από τη microSD θύρα, απλά κάνουμε login ως <tt>root</tt> με κωδικό <tt>odroid</tt>.Aυτό μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους:</p>
<p class="en">Having booted from the microSD port, we simply log in as <tt>root</tt> with password <tt>odroid</tt>. This can be done in various ways:</p>
<ul>
	<li><span class="el">Ο πιο απλός είναι να έχουμε συνδέσει οθόνη και πληκτρολόγιο στο ODroid.</span>
		<span class="en">The simplest is to have a monitor and keyboard connected to the ODroid.</span></li>
	<li><span class="el">Αν θέλουμε μπορούμε να μπούμε με <tt>ssh</tt>, αρκεί να γνωρίζουμε τη διεύθυνση ip του ODroid.</span>
		<span class="en">If we want, we can log in via <tt>ssh</tt>, as long as we know the ODroid's IP address.</span></li>
	<li><span class="el">Ο τρίτος τρόπος είναι να κάνουμε χρήση του USB-to-serial της Hardkernel και να χρησιμοποιήσουμε ένα πρόγραμμα τερματικού, όπως το <a href="https://gitlab.com/cutecom/cutecom">CuteCom</a> για να κάνουμε login από τον υπολογιστή μας, απευθείας.</span>
		<span class="en">The third way is to use Hardkernel's USB-to-serial and use a terminal program, like <a href="https://gitlab.com/cutecom/cutecom">CuteCom</a>, to log in directly from our computer.</span></li>
</ul>
<p class="el">Αν προσπαθήσετε να χρησιμοποιήσετε τον τρίτο τρόπο αλλά βλέπετε στο τερματικό στο τέλος ένα μήνυμα</p>
<p class="en">If you try to use the third method but at the end of the terminal you see a message</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">[    0.000000] printk: bootconsole [exynos4210] disabled
</pre></div>
<p class="el">τότε η λύση φαίνεται στην παρακάτω παράγραφο, <a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#TermEnable">Ενεργοποίηση του σειριακού τερματικού</a>. Μπορείτε αν θέλετε να κάνετε τη διόρθωση πρώτα και μετά να επιστρέψετε σε αυτό το σημείο και να ολοκληρώσετε την ενεργοποίηση της eMMC με καινούργιο u-boot.</p>
<p class="en">then the solution is shown in the following paragraph, <a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#TermEnable">Enabling the serial terminal</a>. You can, if you want, make the correction first and then return to this point and complete the enabling of the eMMC with a new u-boot.</p>
<p class="el">Σε αυτό το σημείο θα χρησιμοποιήσω τη δεύτερη περίπτωση, μιας και οι άλλες δύο είναι ίδιες με την περίπτωση που κάνουμε login και στον υπολογιστή μας. Για να βρούμε τη διεύθυνση IP αρκεί να κοιτάξουμε τη σελίδα του router μας στις εκχωρημένες διευθύνσεις και θα τη δούμε. Στη δικιά μου περίπτωση είναι η 192.168.1.238. Έτσι, δίνω την εντολή <tt>ssh</tt>:</p>
<p class="en">At this point I will use the second option, since the other two are the same as logging in on our computer. To find the IP address, it is enough to look at our router's page in the assigned addresses and we will see it. In my case it is 192.168.1.238. So, I issue the <tt>ssh</tt> command:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">eliaschr@andromeda:~&gt; <b>ssh root@192.168.1.238</b>
The authenticity of host '192.168.1.238 (192.168.1.238)' can't be established.
ED25519 key fingerprint is: ...
This key is not known by any other names.
Are you sure you want to continue connecting (yes/no/[fingerprint])? <b>yes</b>
Warning: Permanently added '192.168.1.238' (ED25519) to the list of known hosts.
root@192.168.1.238's password: 
Linux odroid-bullseye 5.19.10-armmp-lpae #exynos SMP PREEMPT Sun Sep 25 14:52:18 UTC 2022 armv7l

The programs included with the Debian GNU/Linux system are free software;
the exact distribution terms for each program are described in the
individual files in /usr/share/doc/*/copyright.

Debian GNU/Linux comes with ABSOLUTELY NO WARRANTY, to the extent
permitted by applicable law.
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>apt update</b>
Get:1 http://deb.debian.org/debian bullseye InRelease [75.1 kB]
Get:2 http://security.debian.org bullseye-security InRelease [27.2 kB]                                            
Get:3 http://deb.debian.org/debian bullseye-updates InRelease [44.0 kB]                                                       
.
.
.
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span>#
</pre></div>
<p class="el">Το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να εγκαταστήσουμε το <tt>git</tt> για να μπορέσουμε να κλωνοποιήσουμε το αποθετήριο του προγράμματος εγκατάστασης του u-boot. Αυτό έχει ως προαπαιτούμενο να ενημερωθούν τα περιεχόμενα των αποθετηρίων του <tt>apt</tt> (εντολή <tt>apt update</tt>). <a id="DisableBackports"/>Κάτι που θα παρατηρήσουμε είναι πως κατά τη διάρκεια του update υπάρχει σφάλμα όταν πάει το σύστημα να διαβάσει το αποθετήριο backports. Αυτό το αποθετήριο έχει καταργηθεί κι έτσι πρέπει να το απομακρύνουμε από τη λίστα των αποθετηρίων. Αυτό γίνεται πολύ εύκολα με το να απενεργοποιήσουμε την αντίστοιχη γραμμή από τη λίστα των αποθετηρίων στο αρχείο <tt>/etc/apt/sources.list</tt> προσθέτωντας απλά ένα '<tt>#</tt> στην αρχή της. Το τελικό περιεχόμενο του αρχείου φαίνεται ακολούθως:</p>
<p class="en">The first thing we do is install <tt>git</tt> so that we can clone the repository of the u-boot installation program. This requires updating the contents of the <tt>apt</tt> repositories (command <tt>apt update</tt>). <a id="DisableBackports"/>Something we will notice is that during the update there is an error when the system tries to read the backports repository. This repository has been discontinued, so we need to remove it from the list of repositories. This is done very easily by disabling the corresponding line from the list of repositories in the file <tt>/etc/apt/sources.list</tt> by simply adding a '<tt>#</tt>' at the beginning of it. The final content of the file is shown below:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">deb http://deb.debian.org/debian bullseye main contrib non-free
deb http://security.debian.org/ bullseye-security main contrib non-free
deb http://deb.debian.org/debian bullseye-updates main contrib non-free
# deb http://deb.debian.org/debian bullseye-backports main contrib non-free
</pre></div>
<p class="el">Με αυτό τον τρόπο θα σταματήσει να υπάρχει σφάλμα κατά την ενημέρωση των αποθετηρίων. Τώρα μπορούμε να εγκαταστήσουμε το <tt>git</tt>.</p>
<p class="en">In this way, the error during the repository update will stop occurring. Now we can install <tt>git</tt>.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>apt-get install git</b>
Reading package lists... Done
Building dependency tree... Done
.
.
.
Do you want to continue? [Y/n] <b>Y</b>
.
.
.
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span>#
</pre></div>
<p class="el">Σειρά έχει η κλωνοποίηση...</p>
<p class="en">Now its time to clone the u-boot repository...</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>git clone https://github.com/benhowell/odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye.git</b>
Cloning into 'odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye'...
.
.
.
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span>#
</pre></div>
<p class="el">Για να γίνει η εγκατάσταση του u-boot αρκεί να μπούμε μέσα στον καινούργιο κατάλογο και να τρέξουμε το script. Ακολουθούμε τα βήματα:</p>
<p class="en">In order to install u-boot, we must enter the newlly created directory and run its fusng script. Follow the steps:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>cd odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye/</b>
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~/odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye</span># <b>chmod +x sd_fusing.sh</b>
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~/odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye</span># <b>ll /dev/disk/by-id/</b>
total 0
lrwxrwxrwx 1 root root 13 Aug 27 15:38 mmc-016G92_0xc84d948e -&gt; ../../mmcblk0
lrwxrwxrwx 1 root root 15 Aug 27 15:38 mmc-016G92_0xc84d948e-part1 -&gt; ../../mmcblk0p1
lrwxrwxrwx 1 root root 15 Aug 27 15:38 mmc-016G92_0xc84d948e-part2 -&gt; ../../mmcblk0p2
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~/odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye</span>#
</pre></div>
<p class="el">Αφού μπούμε στον κατάλογο, μαρκάρουμε το <tt>sd_fusing.sh</tt> ως εκτελέσιμο, βλέπουμε την ονομασία της συσκευής αποθήκευσης (<tt>/dev/mmcblk0</tt>) και στη συνέχεια εκτελούμε το script ώστε να εγγραφεί σε αυτή τη συσκευή το καινούργιο u-boot. Η τελευταία εντολή παίρνει λίγη ώρα για να ολοκληρωθεί!</p>
<p class="en">After we enter the directory, we mark <tt>sd_fusing.sh</tt> as executable, we see the name of the storage device (<tt>/dev/mmcblk0</tt>) and then we execute the script so that the new u-boot is written to this device. The last command takes a little while to complete!</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~/odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye</span># <b>./sd_fusing.sh /dev/mmcblk0</b>
++ '[' -z /dev/mmcblk0 ']'
++ '[' -b /dev/mmcblk0 ']'
++ echo '/dev/mmcblk0 reader is identified.'
/dev/mmcblk0 reader is identified.
.
.
.
U-boot image is fused successfully.
++ echo 'Eject SD card and insert it again.'
Eject SD card and insert it again.
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~/odroid-U3-emmc-u-boot-debian-bullseye</span>#
</pre></div>
<p class="el">Απενεργοποιούμε το ODroid και στη συνέχεια βάζουμε τηνβ eMMC στην υποδοχή της. Το σύστημα πρέπει να εκκινήσει κανονικά όταν το ενεργοποιήσουμε ξανά.</p>
<p class="en">We turn off the ODroid and then place the eMMC in its slot. The system should boot normally when we turn it on again.</p>



<a id="TermEnable"/>
<h4 class="el">Ενεργοποίηση του Σειριακού Τερματικού</h4>
<h4 class="en">Enabling the Serial Terminal</h4>
<p class="el">Αρχικά ας δούμε λίγα πράγματα για την εκκίνηση του ODroid (ισχύει και για άλλους υπολογιστές μιας πλακέτας SBCs). Το πρώτο partition μέσα στην eMMC είναι ο τομέας <tt>boot</tt>. Εκεί βρίσκονται κάποια ενδιαφέροντα αρχεία. Μπορούμε να τα δούμε όταν έχουμε κάνει login ως <tt>root</tt> μέσα στον κατάλογο <tt>/boot</tt>.</p>
<p class="en">First, let's look at a few things about the ODroid boot process (this also applies to other single-board computers, SBCs). The first partition inside the eMMC is the <tt>boot</tt> partition. There are some interesting files located there. We can see them when we have logged in as <tt>root</tt> inside the <tt>/boot</tt> directory.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>cd /boot/</b>
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">/boot</span># <b>ll</b>
total 22828
-rw-r--r-- 1 root root  5186917 Sep 25  2022 System.map-5.19.10-armmp-lpae
-rw-r--r-- 1 root root     4221 Oct  3  2022 boot.scr
-rw-r--r-- 1 root root   183610 Sep 25  2022 config-5.19.10-armmp-lpae
-rw-r--r-- 1 root root     4844 Jul 10  2022 config.ini
lrwxrwxrwx 1 root root       49 Oct  3  2022 dtb -&gt; dtbs/5.19.10-armmp-lpae/./exynos4412-odroidu3.dtb
lrwxrwxrwx 1 root root       49 Oct  3  2022 dtb-5.19.10-armmp-lpae -&gt; dtbs/5.19.10-armmp-lpae/./exynos4412-odroidu3.dtb
drwxr-xr-x 3 root root     4096 Oct  3  2022 dtbs
-rw-r--r-- 1 root root  7529363 Oct  3  2022 initrd.img-5.19.10-armmp-lpae
drwx------ 2 root root    16384 Jun 17  2022 lost+found
-rwxr-xr-x 1 root root 10431864 Sep 25  2022 vmlinuz-5.19.10-armmp-lpae
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">/boot</span>#
</pre></div>
<p class="el">Αν γνωρίζουμε λίγα πράγραματα από τον τρόπο με τον οποίο φορτώνεται το Linux στον υπολογιστή μας, θα αναγνωρίσουμε κάποια αρχεία, όπως το αρχικό ram disk image και το αρχείο του βασικού πυρήνα. Όμως αυτά τα αρχεία τα οποία έχουν ιδιαίτερη σημασία είναι το <tt>boot.scr</tt> και το <tt>config.ini</tt>. Ενώ και τα δύο αρχεία μπορούμε να τα δούμε ως απλά αρχεία κειμένου, αυτό στην πραγματικότητα ισχύει μόνο για το <tt>config.ini</tt>. Το <tt>boot.scr</tt> είναι ένα αρχείο κειμένου, αλλά τα πρώτα bytes του περιέχουν κάποιες πληροφορίες σχετικές με το αρχείο. Αν κάνουμε κάποια αλλαγή σε αυτό, τότε το u-boot θα το καταλάβει και θα παραπονεθεί πως το αρχείο δεν είναι σωστό, αρνούμενο να προχωρήσει στην εκκίνηση του συστήματος. Για να μπορέσουμε, λοιπόν, να το παραλλάξουμε δεν φτάνει μόνο ένα πρόγραμμα τύπου <tt>vi</tt> ή <tt>nano</tt>.</p>
<p class="en">If we know a little about the way Linux loads on our computer, we will recognize some files, such as the initial ram disk image and the main kernel file. However, the files that are particularly important are <tt>boot.scr</tt> and <tt>config.ini</tt>. While both files can be viewed as plain text files, this actually applies only to <tt>config.ini</tt>. <tt>boot.scr</tt> is a text file, but its first bytes contain some information related to the file. If we make any change to it, then the u-boot will notice it and complain that the file is not correct, refusing to proceed with the system boot. Therefore, to be able to modify it, just a program like <tt>vi</tt> or <tt>nano</tt> is not enough.</p>
<p class="el">Το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να δημιουργήσουμε ένα αντίγραφο ασφαλείας του <tt>boot.scr</tt> και ένα δεύτερο που μετά να το μετατρέψουμε σε απλό κείμενο ώστε να το επεξεργαστούμε:</p>
<p class="en">The first thing we do is create a backup copy of <tt>boot.scr</tt> and a second one that we then convert to plain text so that we can edit it:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">/boot</span># <b>cp boot.scr boot.scr.bkp</b>
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">/boot</span># <b>cp boot.scr boot.txt</b>
</pre></div>
<p class="el">Στη συνέχεια θα επεξεργαστούμε το <tt>boot.txt</tt>. Μπορείτε να το κάνετε με το αγαπημένο σας πρόγραμμα. Εγώ είμαι fun του <tt>vi</tt>, αλλά θα περιγράψω μόνο τις αλλαγές που πρέπει να κάνετε και όχι το πώς. Ανοίγετε το <tt>boot.txt</tt> και διαγράφετε την πρώτη-πρώτη γραμμή. Αυτή είναι η κεφαλίδα. Με αυτό τον τρόπο θα παραμείνουν μόνο οι εντολές του <tt>boot.scr</tt>. Στη συνέχεια εντοπίζουμε τις ακόλουθες γραμμές μέσα στο αρχείο:</p>
<p class="en">Then we will edit <tt>boot.txt</tt>. You can do it with your favorite program. I am a fan of <tt>vi</tt>, but I will describe only the changes you need to make and not how. Open <tt>boot.txt</tt> and delete the very first line. This is the header. This way only the <tt>boot.scr</tt> commands will remain. Then we locate the following lines inside the file:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">.
.
.
 70 # different console for AmLogic devices
 71 if test "${soc}" = "meson"; then
 72   setenv console "ttyAML0,115200n8"
 73   setenv usbcore "usbcore.autosuspend=-1"
 74 elif test "${soc}" = "exynos"; then
 75   setenv console "ttySAC2,115200n8"
 76   # set correct dtb file
 77   if test "${board_name}" = "smdk5420xu4"; then
 78     setenv fdtfile "exynos5422-odroidxu4.dtb"
.
.
.
</pre></div>
<p class="el">Το σφάλμα βρίσκεται στη γραμμή 75 (στο αρχείο που έχω εγώ, στο δικό σας μπορεί να βρίσκεται σε άλλη γραμμή). Η κονσόλα που πρέπει να χρησιμοποιηθεί είναι η <tt>ttySAC1</tt> και όχι η <tt>ttySAC2</tt>. Μπορείτε να αλλάξετε άφοβα το <tt>2</tt> σε <tt>1</tt> και αποθηκεύετε το αρχείο.</p>
<p class="en">The error is on line 75 (in my file, in yours it may be on a different line). The console that must be used is <tt>ttySAC1</tt> and not <tt>ttySAC2</tt>. You can safely change the <tt>2</tt> to <tt>1</tt> and save the file.</p>
<p class="el">Τέλος μετατρέπουμε το αρχείο <tt>boot.txt</tt> σε κανονικό αρχείο τύπου <tt>scr</tt>:</p>
<p class="en">Finally, we convert the <tt>boot.txt</tt> file into a proper <tt>scr</tt> file:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">/boot</span># <b>mkimage -C none -A arm -T script -d boot.txt boot.scr</b>
Image Name:   
Created:      Thu Aug 27 19:17:36 2026
Image Type:   ARM Linux Script (uncompressed)
Data Size:    4192 Bytes = 4.09 KiB = 0.00 MiB
Load Address: 00000000
Entry Point:  00000000
Contents:
   Image 0: 4184 Bytes = 4.09 KiB = 0.00 MiB
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">/boot</span>#
</pre></div>
<p class="el">Αν το σύστημα δεν βρίσκει την εντολή <tt>mkimage</tt>, τότε θα πρέπει να εγκαταστήσετε το πακέτο <tt>u-boot-tools</tt>.</p>
<p class="en">If the system does not find the <tt>mkimage</tt> command then you should install <tt>u-boot-toold</tt> package.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">/boot</span># <b>apt update &amp;&amp; apt install u-boot-tools</b>
</pre></div>
<p class="el">Έπειτα από την εκτέλεση της <tt>mkimage</tt> θα έχουμε ένα έγκυρο <tt>boot.scr</tt> στον κατάλογο. Την επόμενη φορά που θα εκκινήσουμε το ODroid θα έχουμε πρόσβαση στο σειριακό τερματικό και θα είμαστε σε θέση να χειριστούμε το σύστημά μας από εκεί!</p>
<p class="en">After executing <tt>mkimage</tt> we will have a valid <tt>boot.scr</tt> in the directory. The next time we boot the ODroid we will have access to the serial terminal and we will be able to control our system from there!</p>



<a id="DebianUpdate"/>
<h4 class="el">Ενημέρωση του Debian Bullseye</h4>
<h4 class="en">Debian Bullseye Updating</h4>
<p class="el">Σε αυτό το σημείο το ODroid πρέπει να εκκινεί κανονικά και να έχουμε πρόσβαση σε αυτό, είτε με φυσική σύνδεση (τερματικό ή πληκτρολόγιο/οθόνη) είτε μέσω δικτύου. Το επόμενο βήμα είναι να κάνουμε ενημέρωση του συστήματος. Θα υπενθυμίσω πως καλό είναι να απενεργοποιηθεί η repository του backports, όπως περιγράφεται στην παράγραφο <a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#DisableBackports">Η eMMC δεν εκκινεί</a></p>
<p class="en">At this point the ODroid should boot normally and we should have access to it, either with physical connection (terminal or keyboard/monitor) or via network. The next step is to update the system. I will remind you that it is good to disable the backports repository, as described in the paragraph <a href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default#DisableBackports">The eMMC does not boot</a></p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>apt update</b>
.
.
.
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>apt upgrade</b>
.
.
.
Need to get 107 MB of archives.
After this operation, 130 MB of additional disk space will be used.
Do you want to continue? [Y/n] 
</pre></div>
<p class="el">Σε αυτό το σημείο απαντάμε με <tt>Y</tt> και η ενημέρωση του συστήματος ξεκινάει. Όταν τελειώσει προχωράμε και στο τελευταίο βήμα ενημέρωσης και στη συνέχεια επανεκκίνηση:</p>
<p class="en">Of course, our answer to this prompt is <tt>Y</tt> and the system updating starts. When its over we proceed to the last updating step and then reboot:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>apt dist-upgrade</b>
.
.
.
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>shutdown -r now</b>
</pre></div>
<p class="el">Παρότι κάναμε την επανεκκίνηση θα παρατηρήσουμε πως το σύστημα ακόμα τρέχει τον παλιό πυρήνα (5.19.10).</p>
<p class="en">Though we restarted the system we can fnid out that is still runs the old kernel (5.19.10).</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>uname -a</b>
Linux odroid-bullseye 5.19.10-armmp-lpae #exynos SMP PREEMPT Sun Sep 25 14:52:18 UTC 2022 armv7l GNU/Linux
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span>#
</pre></div>
<p class="el">Μπορούμε να δούμε, όμως, πως υπάρχει ήδη καινούργιος πυρήνας 6.3.1 ο οποίος δεν ενεργοποιήθηκε αυτόματα. Για να τον χρησιμοποιήσουμε θα πρέπει να πούμε στο u-boot πως θα πρέπει να τον φορτώσει, αντί για τον παλιό. Εδώ έρχεται και η χρήση του <tt>config.ini</tt> που είχαμε βρει μέσα στον κατάλογο <tt>/boot</tt>. Εκεί θα βρούμε και διάφορα άλλα καλούδια από την άποψη της ρύθμισης της εκκίνησης του συστήματος, όπως και το ποιο video mode θα χρησιμοποιήσουμε. Σε γενικές γραμμές το αρχείο <tt>config.ini</tt> είναι ένα αρχείο που φορτώνεται πρώτο και απλά δημιουργεί κάποιες μεταβλητές συστήματος. Στη συνέχεια το <tt>boot.scr</tt> μπορεί και βλέπει αν αυτές οι μεταβλητές είναι ήδη δηλωμένες από τον χρήστη ή θα πρέπει να τις υπολογίσει μόνο του. Έτσι, αν εμείς πειράξουμε κάποια μεταβλητή το u-boot θα σεβαστεί την επιθυμία μας :). Είναι ένα απλό αρχείο κειμένου και δεν χρειάζεται κάποιο ιδιαίτερο τρόπο επεξεργασίας, όπως είναι η περίπτωση του <tt>boot.scr</tt>. Ένα απλό <tt>vi</tt> ή <tt>nano</tt> είναι αρκετό. Ας δούμε πρώτα τα νέα περιεχόμενα του <tt>/boot</tt>.</p>
<p class="en">We can see, however, that there is already a new kernel 6.3.1 which was not activated automatically. To use it we need to tell u-boot that it should load it, instead of the old one. This is where the use of <tt>config.ini</tt> that we found inside the <tt>/boot</tt> directory comes in. There we will also find various other goodies regarding the boot configuration, such as which video mode to use. In general, the <tt>config.ini</tt> file is a file that loads first and simply creates some system variables. Then <tt>boot.scr</tt> can see if these variables are already declared by the user or if it has to calculate them itself. So, if we modify some variable, u-boot will respect our wish :). It is a simple text file and does not need any special editing method, unlike <tt>boot.scr</tt>. A simple <tt>vi</tt> or <tt>nano</tt> is enough. Let's first see the new contents of <tt>/boot</tt>.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>cd /boot/; ll</b>
total 45744
-rw-r--r-- 1 root root  5186917 Sep 25  2022 System.map-5.19.10-armmp-lpae
-rw-r--r-- 1 root root  4336992 May  8  2023 System.map-6.3.1-armmp-lpae
-rw-r--r-- 1 root root     4221 Oct  3  2022 boot.scr
-rw-r--r-- 1 root root     4221 Aug 27 18:38 boot.scr.bkp
-rw-r--r-- 1 root root     4184 Aug 27 19:13 boot.txt
-rw-r--r-- 1 root root   183610 Sep 25  2022 config-5.19.10-armmp-lpae
-rw-r--r-- 1 root root   193979 May  8  2023 config-6.3.1-armmp-lpae
-rw-r--r-- 1 root root     4844 Jul 10  2022 config.ini
lrwxrwxrwx 1 root root       47 Aug 28 08:21 dtb -&gt; dtbs/6.3.1-armmp-lpae/./exynos4412-odroidu3.dtb
lrwxrwxrwx 1 root root       49 Oct  3  2022 dtb-5.19.10-armmp-lpae -&gt; dtbs/5.19.10-armmp-lpae/./exynos4412-odroidu3.dtb
lrwxrwxrwx 1 root root       47 Aug 28 08:21 dtb-6.3.1-armmp-lpae -&gt; dtbs/6.3.1-armmp-lpae/./exynos4412-odroidu3.dtb
drwxr-xr-x 4 root root     4096 Aug 28 08:18 dtbs
-rw-r--r-- 1 root root  7529363 Oct  3  2022 initrd.img-5.19.10-armmp-lpae
-rw-r--r-- 1 root root  7819598 Aug 28 08:20 initrd.img-6.3.1-armmp-lpae
drwx------ 2 root root    16384 Jun 17  2022 lost+found
-rwxr-xr-x 1 root root 10431864 Sep 25  2022 vmlinuz-5.19.10-armmp-lpae
-rwxr-xr-x 1 root root 11088928 May  8  2023 vmlinuz-6.3.1-armmp-lpae
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">/boot</span>#
</pre></div>
<p class="el">Σε πρώτη φάση ας παρατηρήσουμε πως ό,τι έχει να κάνει με τον πυρήνα 5.19.10 έχει ως αναγνωριστικό το <tt>5.19.10-armmp-lpae</tt>, ενώ ό,τι αφορά τον πυρήνα 6.3.1 έχει αναγνωριστικό το <tt>6.3.1-armmp-lpae</tt>. Αυτό το χρειαζόμαστε για το <tt>config.ini</tt>. Ας δούμε κάποιες αλλαγές που μπορούμε να κάνουμε μέσα στο αρχείο αυτό:</p>
<p class="en">First, let's observe that everything related to kernel 5.19.10 has the identifier <tt>5.19.10-armmp-lpae</tt>, while everything related to kernel 6.3.1 has the identifier <tt>6.3.1-armmp-lpae</tt>. We need this for <tt>config.ini</tt>. Let's look at some changes we can make inside this file:</p>
<ul>
	<li><span class="el">Με μια αναζήτηση στο <tt>boot.scr</tt> μπορούμε να δούμε τις γραμμές:</span>
		<span class="en">Searching through the <tt>boot.scr</tt> file we can find the lines:</span>
		<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">.
.
.
if test -z "${fk_kvers}"; then
  setenv fk_kvers '5.19.10-armmp-lpae'
fi
.
.
.</pre></div>
		<span class="el">Αυτό μας δείχνει πως αν εμείς αλλάξουμε το νούμερο του πυρήνα, τότε το σύστημα θα εκκινεί τον καινούργιο. Για να το κάνουμε αυτό απλά προσθέτουμε στο τέλος του <tt>config.ini</tt> τη γραμμή:</span>
		<span class="en">This shows us that if we change the kernel number, then the system will boot the new one. To do this, we simply add to the end of <tt>config.ini</tt> the line:</span>
    <div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">fk_kvers="6.3.1-armmp-lpae"</pre></div>
		<span class="el">τότε στην επόμενη εκκίνηση θα πρέπει να έχει φορτωθεί ο καινούργιος πυρήνας. Μετά από ένα reboot και ξανά login ας το ελέγξουμε:</span>
		<span class="en">then on the next boot the new kernel should be loaded. After a reboot and logging in again, let's check it:</span>
    <div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>uname -a</b>
Linux odroid-bullseye 6.3.1-armmp-lpae #exynos5 SMP PREEMPT Mon May  8 15:27:00 UTC 2023 armv7l GNU/Linux
<span style="color: red;">root@odroid-bullseye</span>:<span style="color: blue;">~</span>#</pre></div>
	</li>
	<li><span class="el">Υπάρχει ένα τμήμα μέσα στο <tt>config.ini</tt> που ασχολείται με την ανάλυση της οθόνης. Αυτό ίσως χρειαστεί να το πειράξουμε για να θέσουμε την κατάλληλη ανάλυση και ρυθμό σάρωσης για την οθόνη που χρησιμοποιούμε. Ίσως μας χρειαστεί αν δουλέψουμε με το KlipperScreen. Ας το γνωρίσουμε:</span>
		<span class="en">There is a section inside <tt>config.ini</tt> that deals with the screen resolution. We might need to modify it to set the appropriate resolution and refresh rate for the monitor we are using. We may need it if we work with KlipperScreen. Let's get to know it:</span>
    <div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">; Video Resolution
; You can specifiy a desired resolution
; Please note: this only applies to framebuffer and may be overwritten from a Desktop that you have installed
; https://www.kernel.org/doc/Documentation/fb/modedb.txt
; examples:
; ODROID-VU forced resolution
; videoconfig="video=HDMI-A-1:1280x800@60"
; -----------------------------------------------
; ODROID-VU forced EDID
; videoconfig="drm.edid_firmware=edid/1280x800.bin"
; -----------------------------------------------
; 1920x1080 (1080P) with monitor provided EDID information. (1080p-edid)
; videoconfig="video=HDMI-A-1:1920x1080@60"
; -----------------------------------------------
.
.
.</pre></div>
		<span class="el">Τα '<tt>;</tt>' στην αρχή κάθε γραμμής δηλώνουν πως αυτές οι γραμμές είναι σχόλια, δηλαδή αγνοούνται. Αν εμείς σβήσουμε τον χαρακτήρα αυτό από κάποια γραμμή με <tt>videoconfig="..."</tt> τότε υποχρεώνουμε το ODroid να χρησιμοποιήσει αυτή την ανάλυση. Στη δικιά μου περίπτωση η ενεργοποίηση του 1080p@60-edid διόρθωσε κάποια τρεμοπαιξίματα που είχα στην εικόνα της οθόνης μου. Μόνο μια από αυτές τις γραμμές μπορεί να είναι ενεργοποιημένη.</span>
		<span class="en">The '<tt>;</tt>' at the beginning of each line indicate that these lines are comments, meaning they are ignored. If we remove this character from a line with <tt>videoconfig="..."</tt>, then we force the ODroid to use that resolution. In my case, enabling 1080p@60-edid fixed some flickering I had in my screen image. Only one of these lines can be enabled.</span>
	</li>
	<li><span class="el">Γενικά μέσα στο <tt>config.ini</tt> υπάρχουν επιλογές όπως το όνομα που θα εμφανίζεται κατά την εκκίνηση, τη MAC Address που θέλουμε να έχει το ODroid στο δίκτυο και κάποιες άλλες επιλογές, μικρής για την ώρα αξίας. Όμως μια μικρή μελέτη του <tt>boot.scr</tt> και του <tt>config.ini</tt> μπορεί να σας οδηγήσει σε κάποιες επιλογές που ταιριάζουν στη δικιά σας περίπτωση.</span>
		<span class="en">Generally inside <tt>config.ini</tt> there are options such as the name that will appear during boot, the MAC Address we want the ODroid to have on the network, and some other options of little value for now. However, a little study of <tt>boot.scr</tt> and <tt>config.ini</tt> can lead you to some options that suit your own case.</span>
	</li>
</ul>



<a id="OdroidSetup"/>
<h4 class="el">Τελικές Ρυθμίσεις του Λειτουργικού</h4>
<h4 class="en">Final Touches on the New Operating System</h4>
<div class="separator" style="clear: both; margin: 5px; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgV0idhfsNDVjbJH-k5PnPIHSXjgYuBLoQzzhj8rO6m-Agsb5jjAZJk9fdD5_iDLCveCgWS7co3DlvIYIMlznU0E_fhNGfkmQX83UcVz2w8K36IPEhNLsBUrIj8lAHVe_1LgVFqPKVIK-Zq6zJvr3gynyhdepIPiMxNIY04TCPntLfuq-C_RCKX-w0k0ssB/s674/Screenshot_20260831_212222.png" style="display: block; padding: 1em 0; text-align: center;"><img alt="" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgV0idhfsNDVjbJH-k5PnPIHSXjgYuBLoQzzhj8rO6m-Agsb5jjAZJk9fdD5_iDLCveCgWS7co3DlvIYIMlznU0E_fhNGfkmQX83UcVz2w8K36IPEhNLsBUrIj8lAHVe_1LgVFqPKVIK-Zq6zJvr3gynyhdepIPiMxNIY04TCPntLfuq-C_RCKX-w0k0ssB/s400/Screenshot_20260831_212222.png" style="border-radius: 8px;" width="400"/></a></div>
<p class="el">Μέσα σε αυτή τη διανομή υπάρχει ένα script που ονομάζεται <tt>setup-odroid</tt>. Αυτό φροντίζει για κάποιες λεπτομέρειες, όπως η αλλαγή του password του root, η δημιουργία νέων χρηστών, η αλλαγή του ονόματος του συστήματος στο δίκτυο, κλπ. Όταν το τρέξουμε θα μας εμφανίσει ένα μενού. Από αυτό δημιουργούμε ένα χρήστη με δυνατότητα superuser, αλλάζουμε το password του root μιας και δεν είναι καλή τακτική να έχουμε το αρχικό και αν θέλουμε αλλάζουμε και το όνομα του συστήματος, κάθε φορά ενεργοποιώντας την κατάλληλη επιλογή και ακολουθώντας τα βήματα που περιγράφονται στην οθόνη. Π.χ. εγω το όνομα που έδωσα στο δικό μου είναι '<tt>ender5-plus</tt>' μιας και γι' αυτόν τον εκτυπωτή το προορίζω. Παρότι μας δίνεται η επιλογή, δεν εγκαθιστούμε κάποιο γραφικό περιβάλλον.</p>
<p class="en">Inside this distribution there is a script called <tt>setup-odroid</tt>. It takes care of some details, such as changing the root password, creating new users, changing the system's hostname on the network, etc. When we run it, it will present us with a menu. From there we create a user with superuser privileges, change the root password since it is not good practice to keep the initial one, and if we want, change the system's hostname, each time activating the appropriate option and following the steps described on screen. For example, the name I gave mine is '<tt>ender5-plus</tt>' since that is the printer I intend it for. Although we are given the option, we do not install a graphical environment.</p>
<p class="el">Κατά την έξοδο από το script, το σύστημα μας ζητάει να κάνουμε επανεκκίνηση για να εφαρμοστούν όλες οι αλλαγες. Από την επόμενη φορά μπορούμε να κάνουμε login ως ο χρήστης που δημιουργήσαμε.</p>
<p class="en">When exiting the script, the system asks us to reboot for all changes to take effect. From the next time, we can log in as the user we created.</p>
<p class="el">Κάτι που παρατηρούμε εύκολα είναι πως δεν υπαρχει εγκαταστημένο το <tt>sudo</tt>, κάτι που διορθώνεται εύκολα. Κάνουμε login ως root όπως κάναμε μέχρι τώρα και δίνουμε τις εντολές:</p>
<p class="en">Something we easily notice is that <tt>sudo</tt> is not installed, which is easily fixed. We log in as root as we have been doing and issue the commands:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: red;">root@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>apt update</b>
.
.
.
<span style="color: red;">root@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span># <b>apt-get install sudo</b>
.
.
.
Setting up sudo (1.9.5p2-3+deb11u4) ...
invoke-rc.d: policy-rc.d denied execution of start.
Processing triggers for man-db (2.9.4-2) ...
<span style="color: red;">root@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>#
</pre></div>
<p class="el">Μετά από αυτό, ο χρήστης μας θα έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί το <tt>sudo</tt> για να κάνει δουλειές ως superuser.</p>
<p class="en">After this, our user will have the ability to use <tt>sudo</tt> to do work as superuser.</p>



<a id="KlipperInstallation"/>
<h3 class="el">Εγκατάσταση Klipper</h3>
<h3 class="en">Klipper Installation</h3>
<p class="el">Τώρα που το λειτουργικό μας είναι ενεργό και λειτουργεί κανονικά, ήρθε η ώρα να εγκαταστήσουμε το Klipper. Το Klipper είναι ένα ανοικτού λογισμικού λειτουργικό σύστημα για 3D εκτυπωτές. Παρέχει πολλά καλούδια και είναι αρκετά ικανό στην επέκταση αλλά και ρύθμιση παραμέτρων που έχουν να κάνουν με το φυσικό μας μηχάνημα, σε αντίθεση με το Marlin που για να αλλάξεις κάποιες παραμέτρους θα πρέπει να το ξανακάνεις compile και να το εγκαταστήσεις στον controller του εκτυπωτή. Στην περίπτωση του Marlin ο controller δεν χρειάζεται να είναι κάτι ιδιαίτερο, αλλά στην περίπτωση του Klipper πρέπει να υπάρχει ένας υπολογιστής που είναι ο εγκέφαλος του συστήματος. Στη δικιά μας περίπτωση αυτός ο εγκέφαλος είναι το ODroid. Δε θα προσπαθήσω να δείξω σε κάποιον πώς να αποφασίσει ποιο είναι καλύτερο για τη δικιά του περίπτωση. Γι' αυτό υπάρχουν άπειρες πληροφορίες μέσα στο διαδίκτυο.</p>
<p class="en">Now that our operating system is active and working properly, it's time to install Klipper. Klipper is an open-source firmware for 3D printers. It provides many benefits and is quite capable of extension and configuration of parameters related to our physical machine, unlike Marlin where changing some parameters requires recompiling and reinstalling on the printer's controller. In the case of Marlin, the controller doesn't need to be anything special, but with Klipper there must be a computer that is the brain of the system. In our case, that brain is the ODroid. I won't try to show anyone how to decide which is better for their own situation—there is endless information about that on the internet.</p>
<p class="el">Πίσω από το Klipper υπάρχει μια μεγάλη κοινότητα, η οποία μας κάνει τα πράγματα πιο απλά. Για την εγκατάσταση έχει δημιουργήσει το <a href="https://github.com/dw-0/kiauh">KIAUH (Klipper Installation and Updating Helper)</a>. Με τη βοήθειά του θα κάνουμε εγκατάσταση το σύστημα και κάποια πρόσθετά του, αλλά για να το χρησιμοποιήσουμε θα πρέπει να το εγκαταστήσουμε στο ODroid μας. Αφού κάνουμε login σαν απλός χρήστης κλωνοποιούμε το αποθετήριο του KIAUH.</p>
<p class="en">Behind Klipper there is a large community that makes things easier for us. For installation, they have created <a href="https://github.com/dw-0/kiauh">KIAUH (Klipper Installation and Updating Helper)</a>. With its help we will install the system and some of its add-ons, but to use it we need to install it on our ODroid. After logging in as a regular user, we clone the KIAUH repository.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$ <b>git clone https://github.com/dw-0/kiauh.git</b>
Cloning into 'kiauh'...
.
.
.
Receiving objects: 100% (6247/6247), 2.61 MiB | 1.03 MiB/s, done.
Resolving deltas: 100% (4212/4212), done.
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$
</pre></div>
Σε αυτό το σημείο, αν προσπαθήσουμε να εκτελέσουμε το KIAUH το σύστημα θα παραπονεθεί για την έκδοση της python. Θα πρέπει να κάνουμε εγκατάσταση μιας πρόσφατης έκδοσης python3.<p/>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$ <b>sudo apt install -y python3 python3-pip</b>
.
.
.
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$
</pre></div>
<p class="el">Τώρα είμαστε σε θέση να εκτελέσουμε το KIAUH.</p>
<p class="en">Now we can run KIAUH.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$ <b>cd kiauh</b>
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/kiauh</span>$ <b>./kiauh.sh</b>
╔═══════════════════════════════════════════════════════╗
║ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ [ Main Menu ] ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ ║
╟──────────────────┬────────────────────────────────────╢
║  0) [Log-Upload] │   Klipper: Not installed           ║
║                  │     Owner: -                       ║
║  1) [Install]    │      Repo: -                       ║
║  2) [Update]     ├────────────────────────────────────╢
║  3) [Remove]     │ Moonraker: Not installed           ║
║  4) [Advanced]   │     Owner: -                       ║
║  5) [Backup]     │      Repo: -                       ║
║                  ├────────────────────────────────────╢
║  S) [Settings]   │        Mainsail: Not installed     ║
║                  │          Fluidd: Not installed     ║
║ Community:       │   Client-Config: -                 ║
║  E) [Extensions] │                                    ║
║                  │   KlipperScreen: Not installed     ║
║                  │       Crowsnest: Not installed     ║
╟──────────────────┼────────────────────────────────────╢
║      v6.3.2      │  Changelog: https://git.io/JnmlX   ║
╟──────────────────┴────────────────────────────────────╢
║                        Q) Quit                        ║
╚═══════════════════════════════════════════════════════╝
###### Perform action: <b>1</b>
</pre></div>
<p class="el">Για να εγκαταστήσουμε το Klipper επιλέγουμε το <tt>1) [Install]</tt>, στη συνέχεια επιλέγουμε το <tt>1) [Klipper]</tt>, επιλέγουμε μόνο 1 instance και αν θέλουμε να μας δημιουργήσει ένα παράδειγμα <tt>printer.cfg</tt>. Εγώ επιλέγω το <tt>Y</tt>, παρότι όταν ρυθμίζουμε τον εκτυπωτή μας μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε άλλο έτοιμο. Όταν προχωρήσει η εγκατάσταση θα μας ρωτήσει αν θέλουμε να βάλει το χρήστη μας στο group <tt>dialout</tt>. Η απάντηση θα είναι θετική, '<tt>Y</tt>'. Αυτό ήταν. Το βασικό Klipper εγκαταστάθηκε!</p>
<p class="en">To install Klipper we select <tt>1) [Install]</tt>, then we select <tt>1) [Klipper]</tt>, choose only 1 instance and if we want it to create an example <tt>printer.cfg</tt>. I choose <tt>Y</tt>, even though when configuring our printer we can use another ready-made one. When the installation proceeds it will ask if we want to add our user to the <tt>dialout</tt> group. The answer will be positive, '<tt>Y</tt>'. That's it. The basic Klipper is installed!</p>



<a id="MoonrakerInstallation"/>
<h3 class="el">Εγκατάσταση Moonraker</h3>
<h3 class="en">Moonraker Installation</h3>
<p class="el">Το moonraker είναι ένα σύστημα που δίνει πρόσβαση στο API του Klipper μεσω web. Δεν είναι το Web Interface αλλά ο ενδιάμεσος κρίκος από ένα web interface με το ίδιο το Klipper. Η εγκατάστασή του σε ένα 32-bit σύστημα έχει τα προβλήματά της, κυρίως λόγω μιας βιβλιοθήκης της python που δεν υποστηρίζει τέτοια παλιά συστήματα.</p>
<p class="en">The moonraker is a system that provides access to the Klipper API via web. It is not the Web Interface but the intermediary link from a web interface to Klipper itself. Its installation on a 32-bit system has its problems, mainly due to a python library that does not support such old systems.</p>
<p class="el">Ας προσπαθήσουμε να την κάνουμε εγκατάσταση από το KIAUH. Αρχικά στο κεντρικό μενού του KIAUH επιλέγουμε το <tt>1) [Install]</tt> και στη συνέχεια το <tt>2) [Moonraker]</tt>. Το σύστημα μας ρωτάει αν θέλουμε να κατασκευάσει ένα αρχείο <tt>moonraker.conf</tt>. Εδώ και πάλι η απάντησή μου είναι θετική, έτσι ώστε να έχω ένα αρχικό ξεκίνημα. Μετά από αυτό ξεκινάει η διαδικασία της εγκατάστασης.</p>
<p class="en">Let's try to install it from KIAUH. First, in the main menu of KIAUH we select <tt>1) [Install]</tt> and then <tt>2) [Moonraker]</tt>. The system asks if we want it to create a <tt>moonraker.conf</tt> file. Here again my answer is positive, so that I have a starting point. After that, the installation process begins.</p>
<p class="el">Κι ενώ όλα πάνε υπέροχα, ξαφνικά η εγκατάσταση σταματάει με σφάλμα κατά την εγκατάσταση του <tt>markupsafe</tt>. Προσπαθεί να εγκαταστήσει την έκδοση 3.0.3 η οποία δεν υποστηρίζει τα 32 bit συστήματα. Θα πρέπει να εγκαταστήσουμε την έκδοση 2.1.5 που υποστηρίζει τα συστήματα σαν το ODroid μας. Για να γίνει αυτό πρέπει να βγούμε από το περιβάλλον του KIAUH και να κάνουμε το υπόλοιπο της εγκατάστασης χειροκίνητα.</p>
<p class="en">And while everything goes wonderfully, suddenly the installation stops with an error during the installation of <tt>markupsafe</tt>. It tries to install version 3.0.3 which does not support 32-bit systems. We need to install version 2.1.5 which supports systems like our ODroid. To do this, we need to exit the KIAUH environment and do the rest of the installation manually.</p>
<p class="el">Μέχρι τώρα η εγκατάσταση που είχε ξεκινήσει, έχει φέρει τον κώδικα του moonraker από το αποθετήριο στον κατάλογο του χρήστη και έχει φτιάξει ένα εικονικό περιβάλλον της python γι' αυτό. Εμείς θα πρέπει να ενεργοποιήσουμε το περιβάλλον του moonraker, να εγκαταστήσουμε το κατάλληλο <tt>markupsafe</tt> και να συνεχίσουμε την εγκατάσταση. Στη συνέχεια θα ξαναμπούμε στο KIAUH για να του πούμε να ολοκληρωσει την εγκατάσταση μόνο του, αλλά με τα ήδη υπάρχοντα. Ας δούμε τη διαδικασία βήμα προς βήμα:</p>
<p class="en">Up to now, the installation that had started has fetched the moonraker code from the repository to the user's directory and has created a python virtual environment for it. We will need to activate the moonraker environment, install the appropriate <tt>markupsafe</tt>, and continue the installation. Then we will re-enter KIAUH to tell it to complete the installation on its own, but with the already existing components. Let's see the process step by step:</p>
<p class="el">Πρώτα πρέπει να ενεργοποιήσουμε το εικονικό περιβάλλον της python για το moonraker.</p>
<p class="en">First we need to activate the python virtual environment for moonraker.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/kiauh</span>$ <b>cd ..</b>
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$ <b>source moonraker-env/bin/activate</b>
(moonraker-env) <span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$ <b>pip install markupsafe==2.1.5</b>
.
.
.
</pre></div>
<p class="el">Η τελευταία εντολή εγκαθιστά το <tt>markupsafe</tt> στη σωστή έκδοση που ταιριάζει στα 32 bit συστήματα. Στη συνέχεια θα πρέπει να συνεχίσουμε την εγκατάσταση, αλλά αυτό θα γίνει με το χέρι.</p>
<p class="en">The last command installs <tt>markupsafe</tt> in the correct version that fits 32-bit systems. Next we need to continue the installation, but this will be done manually.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">(moonraker-env) <span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$ <b>cd moonraker</b>
(moonraker-env) <span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/moonraker</span>$ <b>pip install -r scripts/moonraker-requirements.txt</b>
Looking in links: /home/eliaschr/moonraker/scripts/python_wheels
Collecting tornado&lt;=6.5.8,&gt;=6.2.0
  Using cached tornado-6.5.8.tar.gz (520 kB)
.
.
.
</pre></div>
<p class="el">Η εγκατάσταση ουσιαστικά έχει ολοκληρωθεί. Για τυχόν κομμάτια που θα έκανε το KIAUH καλό είναι να εκτελέσουμε άλλη μια φορά την εγκατάσταση από εκεί, αλλά πάμε να δούμε πως... Φυσικά, πριν την εκτέλεση του KIAUH θα πρέπει να βγούμε από το εικονικό περιβάλλον python του moonraker.</p>
<p class="en">The installation has essentially been completed. For any parts that KIAUH would do, it is good to run the installation from there once more, but let's see how... Of course, before running KIAUH we need to exit the moonraker python virtual environment.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">(moonraker-env) <span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/moonraker</span>$ <b>deactivate</b>
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/moonraker</span>$ <b>cd ~/kiauh</b>
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/kiauh</span>$ <b>./kiauh.sh</b>
</pre></div>
<p class="el">Επιλέγουμε το <tt>1) [Install]</tt> και στη συνέχεια το <tt>2) [Moonraker]</tt>. Ακολουθεί ένα στιγμιότυπο από τα μηνύματα του συστήματος και τις απαντήσεις που δίνουμε:</p>
<p class="en">We select <tt>1) [Install]</tt> and then <tt>2) [Moonraker]</tt>. A screenshot of the system messages and the answers we give follows:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">###### Create example moonraker.conf? (Y/n): <b>Y</b>

###### Cloning repository from 'https://github.com/Arksine/moonraker'
###### '/home/eliaschr/moonraker' already exists. Overwrite? (y/N): <b>N</b>
[INFO] Skip cloning of repository ...

###### Parsing Moonraker system dependencies  ...
[INFO] Parsing system dependencies from system-dependencies.json ...

###### Set up Python virtual environment ...
###### Virtualenv already exists. Re-create? (y/N): <b>N</b>
[INFO] Skipping re-creation of virtualenv ...

###### Installing Moonraker policykit rules ...
[sudo] password for eliaschr: 
[INFO] Moonraker policykit rules are already installed.

###### Creating new Moonraker Instance ...
[OK] Service file created: /etc/systemd/system/moonraker.service
[OK] Env file created: /home/eliaschr/printer_data/systemd/moonraker.env

###### Enable moonraker.service ...
[OK] OK!

###### Creating example moonraker.conf in '/home/eliaschr/printer_data/config'
[INFO] '/home/eliaschr/printer_data/config/moonraker.conf' already exists.

###### Start moonraker.service ...
[OK] OK!
<span style="color: green;">┏━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━┓
┃         [ Moonraker successfully installed! ]         ┃
┠───────────────────────────────────────────────────────┨
┃ You can access Moonraker via the following URL:       ┃
┃ ● moonraker: http://192.168.1.5:7125                  ┃
┗━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━┛</span>
</pre></div>
<p class="el">Και επίσημα, πλέον, η εγκατάσταση του Moonraker έχει ολοκληρωθεί! Αν θέλετε να τεστάρετε τη λειτουργία του, μπορείτε να επισκευτείτε με ένα browser τη σελίδα του, όπως φαίνεται και στην ακόλουθη εικόνα:</p>
<p class="en">And now, officially, the installation of Moonraker has been completed! If you want to test its functionality, you can visit its page with a browser, as shown in the following image:</p>
<div class="separator" style="clear: both; margin: 5px; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgWnxyweA1N_E9ox4t0grzUvX6QLsGy494OA9kEaiy8iHUBxouoDpECnkrK2-YuGKQO0e0XrolpUAFUuWgXAawJSRLoZFbHy-hAxk17um2uchUxqQg112BZw35XoFVYGM8Ml6kFkcZQ9AKld-w8AyEFGwZsxKMziBH-zynlj-vd3H14S3qGMu57Lpbqj7MA/s1099/MoonrakerPage.png" style="display: block; padding: 1em 0; text-align: center;"><img alt="" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgWnxyweA1N_E9ox4t0grzUvX6QLsGy494OA9kEaiy8iHUBxouoDpECnkrK2-YuGKQO0e0XrolpUAFUuWgXAawJSRLoZFbHy-hAxk17um2uchUxqQg112BZw35XoFVYGM8Ml6kFkcZQ9AKld-w8AyEFGwZsxKMziBH-zynlj-vd3H14S3qGMu57Lpbqj7MA/s320/MoonrakerPage.png" style="border-radius: 8px;" width="400px"/></a></div>



<a id="FluiddInstallation"/>
<h3 class="el">Εγκατάσταση Fluidd</h3>
<h3 class="en">Fluidd Installation</h3>
<p class="el">Επόμενο βήμα στη διεργασία μας είναι να εγκαταστήσουμε ένα Web περιβάλλον. Εδώ έχουμε τη δυνατότητα να εγκαταστήσουμε είτε το Mainsail είτε το Fluidd. Εγώ θα προχωρήσω με το Fluidd, αλλά δε νομίζω να υπάρχει κάποιο πρόβλημα στην εγκατάσταση του Mainsail. Είναι καθαράστη δικιά σας επιλογή.</p>
<p class="en">Next step in our process is to install a Web environment. Here we have the ability to install either Mainsail or Fluidd. I will proceed with Fluidd, but I don't think there is any problem with installing Mainsail. It is entirely your own choice.</p>
<p class="el">Όπως πάντα, αν είμαστε στην κεντρική οθόνη του KIAUH, επιλέγουμε το <tt>1) [Install]</tt> Ενώ στην επόμενη οθόνη επιλέγουμε το περιβάλλον Web που θέλουμε. Εδώ εγώ θα επιλέξω το <tt>4) [Fluidd]</tt>. Η συνέχεια της εγκατάστασης δεν περιλαμβάνει εκπλήξεις όπως πριν.</p>
<p class="en">As always, if we are on the main screen of KIAUH, we select <tt>1) [Install]</tt>. And on the next screen we select the Web environment we want. Here I will select <tt>4) [Fluidd]</tt>. The rest of the installation does not include surprises like before.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">###### Perform action: <b>4</b>
┏━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━┓
┃                       [ INFO ]                        ┃
┠───────────────────────────────────────────────────────┨
┃ It is recommended to use special macros in order to   ┃
┃ have Fluidd fully functional and working.             ┃
┃                                                       ┃
┃ The recommended macros for Fluidd can be seen here:   ┃
┃ https://github.com/fluidd-core/fluidd-config          ┃
┃                                                       ┃
┃ If you already use these macros skip this step.       ┃
┃ Otherwise you should consider to answer with 'Y' to   ┃
┃ download the recommended macros.                      ┃
┗━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━┛
###### Download the recommended Fluidd-Config? (Y/n): <b>Y</b>
┏━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━┓
┃ Please select the port, Fluidd should be served on.   ┃
┃ If your are unsure what to select, hit Enter to apply ┃
┃ the suggested value of: 80                            ┃
┃                                                       ┃
┃ In case you need Fluidd to be served on a specific    ┃
┃ port, you can set it now. Make sure that the port is  ┃
┃ not already used by another application on your       ┃
┃ system!                                               ┃
┗━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━┛
###### Configure Fluidd for port (default=80): 

###### Installing dependencies ...
.
.
.
###### Restart nginx ...
[OK] OK!
<span style="color: green;">┏━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━┓
┃           [ Fluidd installation complete! ]           ┃
┠───────────────────────────────────────────────────────┨
┃        Open Fluidd now on: http://192.168.1.5         ┃
┗━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━┛</span>
</pre></div>
<p class="el">Αν θέλουμε να ελέγξουμε την εγκατάσταση τότε απλά επισκεπτόμαστε την ιστοσελίδα του ODroid με ένα browser και βλέπουμε το ακόλουθο:</p>
<p class="en">If we want to check the installation then we simply visit the ODroid's website with a browser and see the following:</p>
<div class="separator" style="clear: both; margin: 5px; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgGnUbYKliIZbqVgyrOZgHi6bqpvCn04JzX8omsYsy8lQnfzE3oOLHt_nshPv4OH69-quN5QCzaG4T-JfLEgyngmZcSRbH8308AZ8TF06ntUm1PXx6_osZ92AblUkGMWDYikler14e34mqqheTcGeDzzRcZ9-_ARg7CmkjcIhxnG0DRpfRUOp1Y29wTYitr/s1920/FluiddPage.png" style="display: block; padding: 1em 0; text-align: center;"><img alt="" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgGnUbYKliIZbqVgyrOZgHi6bqpvCn04JzX8omsYsy8lQnfzE3oOLHt_nshPv4OH69-quN5QCzaG4T-JfLEgyngmZcSRbH8308AZ8TF06ntUm1PXx6_osZ92AblUkGMWDYikler14e34mqqheTcGeDzzRcZ9-_ARg7CmkjcIhxnG0DRpfRUOp1Y29wTYitr/s400/FluiddPage.png" style="border-radius: 8px;"/></a></div>
<p class="el">Φυσικά, το σφάλμα που δίνει το Klippy είναι λογικό, μιας και δεν υπάρχει συνδεδεμένος άλλος controller εκτυπωτή στο ODroid. Μπορείτε να το αγνοήσετε, αυτό θα φτιαχτεί όταν ρυθμίσετε το ODroid σας να λειτουργήσει με τον υπόλοιπο 3D εκτυπωτή σας.</p>
<p class="en">Of course, the error given by Klippy is logical, since there is no other printer controller connected to the ODroid. You can ignore it; it will be fixed when you configure your ODroid to work with the rest of your 3D printer.</p>



<a id="KlipperScreenInstallation"/>
<h3 class="el">Εγκατάσταση KlipperScreen</h3>
<h3 class="en">KlipperScreen Installation</h3>
<p class="el">Το <tt>KlipperScreen</tt> είναι ένα module που μας δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουμε μια οθόνη HDMI και κάποιο συμβατό touchscreen για να κάνουμε χειρισμό του εκτυπωτή μας τοπικά και όχι μέσω δικτύου. Μπορεί να λειτουργήσει είτε ως ένα περιβάλλον X11 ή Wayland, ή ακόμα και σαν απλή εφαρμογή που τρέχει μέσα σε ένα ήδη υπάρχον γραφικό περιβάλλον. Στην περίπτωση του ODroid θα λειτουργήσει ως περιβάλλον X11.</p>
<p class="en"><tt>KlipperScreen</tt> is a module that gives us the ability to use an HDMI display and a compatible touchscreen to control our printer locally rather than over the network. It can run either as an X11 or Wayland environment, or even as a simple application inside an existing graphical environment. In the case of the ODroid, it will run as an X11 environment.</p>
<p class="el">Για την εγκατάστασή του θα χρησιμοποιήσουμε πάλι το KIAUH, αλλά κι εδώ θα αντιμετωπίσουμε πρόβλημα, όπως έγινε και με το <tt>Moonraker</tt>. Θα το διαχειριστούμε, όμως, με άλλη προσέγγιση μιας και το <tt>KlipperScreen</tt> μηδενίζει το εικονικό του περιβάλλον κι έτσι η προσέγγιση που χρησιμοποιήσαμε στο <tt>moonraker</tt> δεν είναι η σωστή.</p>
<p class="en">For its installation we will again use KIAUH, but here too we will face a problem, as happened with <tt>Moonraker</tt>. We will manage it, however, with a different approach since <tt>KlipperScreen</tt> resets its virtual environment, so the approach we used for <tt>moonraker</tt> is not the right one.</p>
<p class="el">Ας ξεκινήσουμε την εγκατάσταση του <tt>KlipperScreen</tt>. Αρχικά τρέχουμε το KIAUH (αν δεν είμαστε ήδη εκεί) και επιλέγουμε το <tt>1) [Install]</tt>. Στην επόμενη οθόνη επιλέγουμε το <tt>7) [KlipperScreen]</tt>. Το σύστημα ξεκινάει με το κατέβασμα του <tt>KlipperScreen</tt> από το αποθετήριο. Στη συνέχεια μας ρωτάει για το αν θέλουμε να είναι γραφικό περιβάλλον από μόνο του ή να τρέχει ως εφαρμογή. Επιλέγουμε τη standalone προσέγγιση με '<tt>Y</tt>'. Στη συνέχεια μας ρωτάει αν θέλουμε να λειτουργήσει με X11 ή με Wayland. Εδώ προτείνω το X11, οπότε απαντάμε με '<tt>X</tt>'. Μας ρωτάει και το password του χρήστη μας για να μπορέσει να κάνει την εγκατάσταση των πακέτων του συστήματος. Και μετά από αυτό παρακολουθούμε την εγκατάσταση μέχρι να ολοκληρωθεί. Όμως η αγκατάσταση θα παρουσιάσει κάοπιο σφάλμα και παρότι θα συνεχίσει δε θα είναι λειτουργική.</p>
<p class="en">Let's start the installation of <tt>KlipperScreen</tt>. First we run KIAUH (if we are not already there) and select <tt>1) [Install]</tt>. On the next screen we select <tt>7) [KlipperScreen]</tt>. The system begins by downloading <tt>KlipperScreen</tt> from the repository. Then it asks whether we want it to be a standalone graphical environment or to run as an application. We choose the standalone approach with '<tt>Y</tt>'. Then it asks whether we want it to run with X11 or Wayland. Here I recommend X11, so we answer with '<tt>X</tt>'. It also asks for our user password to be able to install system packages. After that, we watch the installation until it completes. However, the installation will show some error and although it will continue, it will not be functional.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">###### Perform action: <b>7</b>
###### Installing KlipperScreen ...

###### Cloning repository from 'https://github.com/KlipperScreen/KlipperScreen.git'
.
.
.
Checking Python version &gt; 3,8
Python 3.9.2
Install standalone?
It will create a service, enable boot to console and install the graphical dependencies.

Say no to install as a regular desktop app that will not start automatically

Press enter for default (Yes)
[Y/n]<b>Υ</b>

Choose graphical backend

Wayland requires working KMS/DRM drivers

Press enter to install X11/Xserver
Backend X11 or Wayland (cage)? [X/w]<b>X</b>
Installing Xserver
[sudo] password for eliaschr: 
.
.
.
</pre></div>
<p class="el">Για να μπορέσουμε να διορθώσουμε το πρόβλημα θα πρέπει να μπούμε στον κατάλογο του <tt>KlipperScreen</tt> και να δηλώσουμε στα requirements πως θέλουμε το markupsafe 2.1.5. Έτσι, αφού βγούμε από το KIAUH εκτελούμε τις εντολές:</p>

<p class="en">To fix the problem, we need to enter the <tt>KlipperScreen</tt> directory and specify in the requirements that we want markupsafe 2.1.5. So, after exiting KIAUH, we run the commands:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/kiauh</span>$ <b>cd ~/KlipperScreen/scripts/</b>
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/KlipperScreen/scripts</span>$ <b>vi KlipperScreen-requirements.txt</b>
</pre></div>
<p class="el">Φυσικά αντί για το <tt>vi</tt> μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το <tt>nano</tt> ή όποιο άλλο πρόγραμμα επιθυμείτε για να προσθέσετε στο τέλος του αρχείου <tt>KlipperScreen-requirements.txt</tt> τη γραμμή:</p>
<p class="en">Of course, instead of <tt>vi</tt> you can use <tt>nano</tt> or any other program you prefer to add to the end of the <tt>KlipperScreen-requirements.txt</tt> file the line:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">markupsafe==2.1.5
</pre></div>
<p class="el">Αποθηκεύετε το αρχείο, σβήνετε το εικονικό περιβάλλον της python για το <tt>KlipperScreen</tt> και ξεκινάτε και πάλι το KIAUH.</p>
<p class="en">Save the file, deactivate the virtual python environment of <tt>KlipperScreen</tt> and execute KIAUH again.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/KlipperScreen/scripts</span>$ <b>cd</b>
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$ <b>rm -rf .KlipperScreen-env/</b>
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~</span>$ <b>cd kiauh</b>
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/kiauh</span>$ <b>./kiauh.sh</b>
</pre></div>
<p class="el">Εκεί θα ξεκινήσετε για άλλη μια φορά την εγκατάσταση του <tt>KlipperScreen</tt>, όπως και πριν. Εδώ θα υπάρξει μια μικρή αλλαγή. Το σύστημα θα μας ρωτήσει αν θέλουμε να ξανακατεβάσει το <tt>KlipperScreen</tt> από το αποθετήριό του. Εμείς εδώ θα το αρνηθούμε για να μην αλλάξει το requirement που έχουμε θέσει:</p>
<p class="en">There you will start the <tt>KlipperScreen</tt> installation once again, as before. There will be a small change here. The system will ask us if we want to re-download <tt>KlipperScreen</tt> from its repository. We will refuse here, so that the requirement we have set does not change:</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">###### Perform action: <b>7</b>

###### Installing KlipperScreen ...

###### Cloning repository from 'https://github.com/KlipperScreen/KlipperScreen.git'
###### '/home/eliaschr/KlipperScreen' already exists. Overwrite? (y/N): <b>N</b>
[INFO] Skip cloning of repository ...
Checking Python version &gt; 3,8
.
.
.
</pre></div>
<p class="el">Τώρα το <tt>KlipperScreen</tt> θα εγκατασταθεί κανονικά. Αυτό που θα παρατηρήσετε είναι πως η υπηρεσία δεν εκκινεί σωστά και αν ψάξουμε λίγο το λόγο θα δούμε πως δε βρίσκει ένα εκτελέσιμο αρχείο, το <tt>chvt</tt>. Αυτό είναι ένα εκτελέσιμο που βοηθάει στην αλλαγή τερματικού (change virtual terminal). Βρίσκεται στο πακέτο <tt>kbd</tt>, το οποίο δεν έχει εγκατασταθεί στο σύστημά μας. Ώρα να το προσθέσουμε κι αυτό (θα μπορούσαμε, βέβαια, να το κάναμε νωρίτερα, πριν ξεκινήσουμε την εγκατάσταση του <tt>KlipperScreen</tt>).</p>
<p class="en">Now <tt>KlipperScreen</tt> will be installed normally. What you will notice is that the service does not start correctly and if we look a little into the reason we will see that it cannot find an executable file, <tt>chvt</tt>. This is an executable that helps with changing virtual terminal (change virtual terminal). It is found in the <tt>kbd</tt> package, which has not been installed on our system. Time to add it as well (we could, of course, have done it earlier, before starting the installation of <tt>KlipperScreen</tt>).</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh"><span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/kiauh</span>$ <b>sudo apt update</b>
.
.
.
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/kiauh</span>$ <b>sudo apt install kbd</b>
.
.
.
<span style="color: green;">eliaschr@ender5-plus</span>:<span style="color: blue;">~/kiauh</span>$
</pre></div>
<p class="el">Μόλις ολοκληρωθεί η εγκατάσταση θα δούμε στην οθόνη που είναι συνδεδεμένη στο HDMI του ODroid να εμφανίζεται η κλασική οθόνη του Klipper. Η εγκατάσταση του <tt>KlipperScreen</tt> ολοκληρώθηκε!.</p>
<p class="en">As soon as the installation is completed, we will see the classic Klipper screen appear on the display connected to the ODroid's HDMI. The installation of <tt>KlipperScreen</tt> is completed!</p>
<div class="separator" style="clear: both; margin: 5px; text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg4i_L_-QFNvaP46OgIBD29maDAFxa43zAW37I0wPGcWU4zS-ZfUnFjgvAbJR7hvv8Ie5h5vcM43_Yg6YQs0xk1i8wmwVHnNlIJpwyYJS3-O1xClraQh3-Ys0N9OBVl7H5XvAPj_Q7yoWN_iK2duh3iZL8fCjUeanEEfO0C_lAATDEJdWgmwn9PzuCGLmq4/s2346/1788011356774.jpg" style="display: block; padding: 1em 0; text-align: center;"><img alt="" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEg4i_L_-QFNvaP46OgIBD29maDAFxa43zAW37I0wPGcWU4zS-ZfUnFjgvAbJR7hvv8Ie5h5vcM43_Yg6YQs0xk1i8wmwVHnNlIJpwyYJS3-O1xClraQh3-Ys0N9OBVl7H5XvAPj_Q7yoWN_iK2duh3iZL8fCjUeanEEfO0C_lAATDEJdWgmwn9PzuCGLmq4/s400/1788011356774.jpg" style="border-radius: 8px;"/></a></div>



<a id="CrowsnestInstallation"/>
<h3 class="el">Εγκατάσταση Crowsnest</h3>
<h3 class="en">Crowsnest Installation</h3>
<p class="el">Το τελευταίο κομμάτι που θα εγκαταστήσουμε είναι το <tt>Crowsnest</tt>. Αυτό είναι ένα module που μας χρειάζεται αν εγκαταστήσουμε κάμερα στον εκτυπωτή μας. Η εγκατάστασή του δεν επιφυλάσσει εκπλήξεις και γίνεται χωρίς κανένα πρόβλημα.</p>
<p class="en">The last part we will install is <tt>Crowsnest</tt>. This is a module we need if we install a camera on our printer. Its installation holds no surprises and is done without any problem.</p>
<p class="el">Από την κεντρική οθόνη του KIAUH επιλέγουμε το <tt>1) [Install]</tt> και στη συνέχεια το <tt>8) [Crowsnest]</tt>. Η εγκατάσταση ξεκινάει κανονικά. Σε κάποιο σημείο μας ρωτάει το password του χρήστη μας και το αν θέλουμε να προσθέσει τον <tt>update manager</tt> στο <tt>moonraker.conf</tt>. Στο τέλος μας ζητάει να κάνει επανεκκίνηση το σύστημα. Η εγκατάσταση ολοκληρώθηκε χωρίς κανένα πρόβλημα.</p>
<p class="en">From the main screen of KIAUH we select <tt>1) [Install]</tt> and then <tt>8) [Crowsnest]</tt>. The installation starts normally. At some point it asks for our user password and whether we want it to add the <tt>update manager</tt> to <tt>moonraker.conf</tt>. At the end it asks the system to reboot. The installation was completed without any problem.</p>
<div class="code"><pre class="prettyprint lang-sh">###### Perform action: <b>8</b>

###### Cloning repository from 'https://github.com/mainsail-crew/crowsnest.git'
Cloning into '/home/eliaschr/crowsnest'...
remote: Enumerating objects: 1302, done.
.
.
.
###### Launching crowsnest installer ...
[INFO] Installer will prompt you for sudo password!
[sudo] password for eliaschr: 
crowsnest - A webcam daemon for multiple cams and stream services.
.
.
.
Do you want to add 'update manager' entry to your moonraker.conf? [Y/n]: <b>Y</b>
Trying to add 'update manager' entry to moonraker.conf ...
.
.
.
Installation successful.

        Reboot your machine for the changes to take effect!

Reboot NOW? [y/N]: <b>Y</b>
</pre></div>



<a id="Conclusion"/>
<h3 class="el">Συμπεράσματα</h3>
<h3 class="en">Conslusion</h3>
<p class="el">Το ODroid U2 είναι ένας πολύ παλιός υπολογιστής μιας πλακέτας των 32 bit. Στα νιάτα του υπήρξε ένα αξιοπρόσεκτο μηχάνημα, αλλά σήμερα που η ισχύς των 64 bit είναι υπαρκτή και στα σημερινά μηχανήματα θα έλεγε κάποιος πως μπαίνει στο συρτάρι των αναμνήσεων για πάντα. Η 3D εκτύπωση FDM είναι κάτι που στην πραγματικότητα δεν έχει ανάγκη την ισχύ των 64 bit επεξεργασιάς. Συνεπώς, είναι μια καλή ευκαιρία να επαναφέρουμε στη ζωή ένα τέτοιο μηχάνημα. Είναι κρίμα, αλλά από την άλλη λογικό, που έχει σταματήσει η ανάπτυξη κώδικα για αυτή την κατηγορία υπολογιστών, αλλά οι κοινότητες πάντα βρίσκουν τρόπο να τα επαναφέρουν.</p>
<p class="en">The ODroid U2 is a very old 32-bit single-board computer. In its youth it was a remarkable machine, but today, when 64-bit power is present in modern machines, one might say it goes into the drawer of memories forever. FDM 3D printing is something that does not really need 64-bit processing power. Therefore, it is a good opportunity to bring such a machine back to life. It is a pity, but on the other hand logical, that code development for this category of computers has stopped, but communities always find a way to bring them back.</p>
<p class="el">Το Klipper είναι μια πολύ καλή ιδέα για να ζωντανέψει ένα παλιό 32 bit μηχάνημα. Η προσπάθεια που έχει γίνει σε αυτό το άρθρο πετυχαίνει ακριβώς αυτό! Το klipper ανασταίνει το ODroid με όλα τα καλούδια του, όπως γραφική οθόνη, touchscreen, απομακρυσμένο έλεγχο μέσω δικτύου και πληθώρα από extensions που υπάρχουν. Και, φυσικά, μην ξεχνάμε όλη τη διαχείριση της 3D εκτυπωσης που γίνεται με το μοναδικό του τρόπο!</p>
<p class="en">Klipper is a very good idea to revive an old 32-bit machine. The effort made in this article achieves exactly that! Klipper resurrects the ODroid with all its goodies, such as graphical display, touchscreen, remote control via network, and a plethora of extensions. And, of course, let's not forget all the 3D printing management that is done in its unique way!</p>
<p class="el">Αυτή η ανάρτηση ελπίζω να δώσει πνοή, όχι μόνο σε παλιούς υπολογιστές μιας πλακέτας, αλλά και σε projects που, σε κάποια περίπτωση θα μας ήταν ακριβά να ολοκληρώσουμε με σημερινά συστήματα 64 bit. Εξάλλου, το να δημιουργούνται ηλεκτρονικά σκουπίδια δεν είναι και ό,τι καλύτερο, ειδικά τη στιγμή που θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμα.</p>
<p class="en">This post I hope gives breath not only to old single-board computers, but also to projects that, in some cases, would be expensive to complete with today's 64-bit systems. After all, creating electronic waste is not the best thing, especially when they could be useful.</p>

<br/>
<p class="el authorname">Ηλίας Χρυσοχέρης</p>
<p class="en authorname">Elias Chrysocheris</p></div>
    </content>
    <updated>2026-08-31T20:41:28Z</updated>
    <published>2026-08-31T19:50:54Z</published>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="3D Printing"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="Creality"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="Debian"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="Ender-5 Plus"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="Klipper"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="Linux"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="ODroid"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="OSS"/>
    <category scheme="http://www.blogger.com/atom/ns#" term="Raspberry Pi"/>
    <author>
      <name>eliaschr</name>
      <email>noreply@blogger.com</email>
      <uri>http://www.blogger.com/profile/17156734589555598339</uri>
    </author>
    <source>
      <id>tag:blogger.com,1999:blog-9147006209672954597</id>
      <category term="OpenSource"/>
      <category term="OSS"/>
      <category term="Linux"/>
      <category term="openSUSE"/>
      <category term="Chania-LUG"/>
      <category term="FreeBSD"/>
      <category term="openSUSE-el"/>
      <category term="Raspberry Pi"/>
      <category term="openSUSE guide"/>
      <category term="openSUSE installation guide"/>
      <category term="service"/>
      <category term="zfs"/>
      <category term="Athens Digital Week"/>
      <category term="1&#x3BF; &#x395;&#x39A; &#x397;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3BB;&#x3B5;&#x3AF;&#x3BF;&#x3C5;"/>
      <category term="Faulty Hard Disk"/>
      <category term="Laptop"/>
      <category term="Packard Bell"/>
      <category term="Ubiquity"/>
      <category term="UniFi"/>
      <category term="&#x394;&#x3AF;&#x3BA;&#x3C4;&#x3C5;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3A3;&#x3B5;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BD;&#x3AC;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B1;"/>
      <category term="1&#x3BF; &#x393;&#x3C5;&#x3BC;&#x3BD;&#x3AC;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BF; &#x393;&#x3AD;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3B1;"/>
      <category term="3D Printing"/>
      <category term="ACER"/>
      <category term="Android Developer Mode"/>
      <category term="Angry Birds"/>
      <category term="Angry Birds Backup"/>
      <category term="Assembly"/>
      <category term="CCS"/>
      <category term="CCS Theia"/>
      <category term="CUPS"/>
      <category term="Canon Printers"/>
      <category term="CloneZilla"/>
      <category term="Code Composer Studio"/>
      <category term="Code Composer Studio Theia"/>
      <category term="Creality"/>
      <category term="Customs"/>
      <category term="Debian"/>
      <category term="DeepSeaRobotix"/>
      <category term="Drone"/>
      <category term="Drupal"/>
      <category term="DynDNS"/>
      <category term="Ender-5 Plus"/>
      <category term="Extension"/>
      <category term="Fedex"/>
      <category term="Firefox"/>
      <category term="Highscores"/>
      <category term="Junior Achievement"/>
      <category term="Klipper"/>
      <category term="LibreOffice"/>
      <category term="MK809"/>
      <category term="MSP430"/>
      <category term="MSP430X"/>
      <category term="Multilingual Blog"/>
      <category term="Multilingual Post"/>
      <category term="Multilingual blogger.com"/>
      <category term="NoIP"/>
      <category term="ODroid"/>
      <category term="OpenOffice"/>
      <category term="PIXMA iP4600"/>
      <category term="Release Party"/>
      <category term="School"/>
      <category term="Syntax Highlighting"/>
      <category term="Theia"/>
      <category term="Translation"/>
      <category term="coYaght"/>
      <category term="hackfest"/>
      <category term="openFest"/>
      <category term="openSUSE service script"/>
      <category term="service script"/>
      <category term="&#x395;&#x3BA;&#x3C0;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B4;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x395;&#x3BE;&#x3B5;&#x3C4;&#x3AC;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2;"/>
      <category term="&#x395;&#x3C0;&#x3B9;&#x3C4;&#x3AE;&#x3C1;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
      <category term="&#x3A0;&#x3B1;&#x3B9;&#x3B4;&#x3B5;&#x3AF;&#x3B1;"/>
      <category term="&#x3A0;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BB;&#x3AE;&#x3BD;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C2; 2015"/>
      <category term="&#x3A0;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BB;&#x3BB;&#x3B1;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AD;&#x3C2; 2015"/>
      <category term="&#x3BA;&#x3C9;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3BA;&#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B5;&#x3BC;&#x3B9;&#x3AC;"/>
      <author>
        <name>eliaschr</name>
        <email>noreply@blogger.com</email>
        <uri>http://www.blogger.com/profile/17156734589555598339</uri>
      </author>
      <link href="http://eliaschr.blogspot.com/feeds/posts/default" rel="http://schemas.google.com/g/2005#feed" type="application/atom+xml"/>
      <link href="http://www.blogger.com/feeds/9147006209672954597/posts/default" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="http://eliaschr.blogspot.com/" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="http://pubsubhubbub.appspot.com/" rel="hub" type="text/html"/>
      <link href="http://www.blogger.com/feeds/9147006209672954597/posts/default?start-index=26&amp;max-results=25" rel="next" type="application/atom+xml"/>
      <subtitle>Σε αυτό το Blog περιγράφονται οι προσωπικές μου εμπειρίες με το ανοικτό λογισμικό, οι εμπειρίες μου με την ηλεκτρονική τεχνολογία, κάποια "πιστέυω" μου και ότι άλλο μου έρθει στο κεφάλι!</subtitle>
      <title>Ιστορίες για... ανοικτό λογισμικό, ηλεκτρονικά και άλλα</title>
      <updated>2026-08-31T20:41:28Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://mycontent.ellak.gr/?p=10441</id>
    <link href="https://mycontent.ellak.gr/2026/08/31/european-books-data-commons/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>European Books Data Commons (EBDC): Μια ευρωπαϊκή «κοινή δεξαμενή» βιβλίων για την έρευνα και την αξιόπιστη Τεχνητή Νοημοσύνη</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Στις 7 Ιουλίου 2026, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ολλανδίας (KB) και το Ίδρυμα Europeana ανακοίνωσαν τη δημοσίευση μελέτης σκοπιμότητας για μια νέα πρωτοβουλία: το European Books Data Commons (EBDC), μια ευρωπαϊκή «κοινή δεξαμενή δεδομένων βιβλίων». Η μελέτη, που εκπόνησε ο οργανισμός Open Future, διερευνά κατά πόσο είναι ρεαλιστικό οι ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες να μετατρέψουν εκατομμύρια ψηφιοποιημένα ... <a class="read-more" href="https://mycontent.ellak.gr/2026/08/31/european-books-data-commons/" title="European Books Data Commons (EBDC): &#x39C;&#x3B9;&#x3B1; &#x3B5;&#x3C5;&#x3C1;&#x3C9;&#x3C0;&#x3B1;&#x3CA;&#x3BA;&#x3AE; &#xAB;&#x3BA;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3BC;&#x3B5;&#x3BD;&#x3AE;&#xBB; &#x3B2;&#x3B9;&#x3B2;&#x3BB;&#x3AF;&#x3C9;&#x3BD; &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3AD;&#x3C1;&#x3B5;&#x3C5;&#x3BD;&#x3B1; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3B1;&#x3BE;&#x3B9;&#x3CC;&#x3C0;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7; &#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Στις 7 Ιουλίου 2026, η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ολλανδίας (KB) και το Ίδρυμα Europeana ανακοίνωσαν τη δημοσίευση <a href="https://www.kb.nl/en/feasibility-study-european-books-data-commons">μελέτης σκοπιμότητας</a> για μια νέα πρωτοβουλία: το <strong>European Books Data Commons (EBDC)</strong>, μια ευρωπαϊκή «κοινή δεξαμενή δεδομένων βιβλίων». Η μελέτη, που εκπόνησε ο οργανισμός Open Future, διερευνά κατά πόσο είναι ρεαλιστικό οι ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες να μετατρέψουν εκατομμύρια ψηφιοποιημένα βιβλία σε ένα ενιαίο σύνολο δεδομένων υψηλής ποιότητας, αξιοποιήσιμο τόσο για την έρευνα και την καινοτομία όσο και για την ανάπτυξη αξιόπιστων εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τι είναι το EBDC</h3>



<p>Η πρωτοβουλία βασίζεται στις ήδη υπάρχουσες ψηφιακές συλλογές των βιβλιοθηκών σε όλη την Ευρώπη. Στόχος της είναι να δημιουργηθεί μια υποδομή που θα μετατρέπει βιβλία του δημόσιου τομέα σε ένα πολύγλωσσο σύνολο δεδομένων, κατάλληλο για χρήση από συστήματα ΤΝ, το οποίο θα μπορεί να επαναχρησιμοποιείται από ερευνητές και φορείς καινοτομίας με σαφείς και διαφανείς όρους. Το EBDC σχεδιάζεται ώστε να λειτουργεί μέσα στον <a href="https://www.dataspace-culturalheritage.eu/en">κοινό ευρωπαϊκό χώρο δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά</a>, ο οποίος παρέχει ακριβώς αυτή την υποδομή: τον τρόπο με τον οποίο τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς καθιστούν διαθέσιμα προς επαναχρησιμοποίηση σύνολα δεδομένων μεγάλης κλίμακας. Μακροπρόθεσμα, η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας ευρωπαϊκής υποδομής ΤΝ που θα στηρίζεται σε δημόσιες αξίες.</p>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://mycontent.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/18/2026/08/Screenshot-2026-08-27-at-09-39-25-260706EBDC-feasibility-study-260706EBDC-feasibility-study.pdf.png"><img alt="" class="wp-image-10443" height="836" src="https://mycontent.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/18/2026/08/Screenshot-2026-08-27-at-09-39-25-260706EBDC-feasibility-study-260706EBDC-feasibility-study.pdf.png" width="597"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Τι δείχνει η μελέτη σκοπιμότητας</h3>



<p>Η μελέτη εξέτασε τις τεχνικές, νομικές, οργανωτικές και οικονομικές παραμέτρους που θα απαιτούνταν για την υλοποίηση της πρωτοβουλίας, και το συμπέρασμά της είναι σαφές: η δημιουργία αυτού του ευρωπαϊκού πόρου, υπό τη διαχείριση των βιβλιοθηκών, θεωρείται εφικτή. Το επόμενο βήμα θα είναι ένα πιλοτικό πρόγραμμα μικρής κλίμακας, στο οποίο θα κληθεί να συμμετάσχει μια πρώτη ομάδα βιβλιοθηκών, συνεισφέροντας συλλογές δημόσιου τομέα, τεχνογνωσία και εμπειρία σε θέματα διακυβέρνησης. Το πιλοτικό αυτό στάδιο θα δοκιμάσει στην πράξη την προτεινόμενη προσέγγιση και θα δώσει στις υπόλοιπες βιβλιοθήκες τα στοιχεία που χρειάζονται για να αποφασίσουν αν θα ενταχθούν στην πρωτοβουλία σε επόμενη φάση.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Γιατί η πρωτοβουλία έχει σημασία</h3>



<p>Τόσο η KB όσο και η Europeana επισημαίνουν πως η εξασφάλιση ανοιχτής και αξιόπιστης πρόσβασης στην πληροφορία αποτελεί κοινή τους δέσμευση. Το να καταστούν διαθέσιμα εκατομμύρια βιβλία από ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες θεωρείται ένα σημαντικό βήμα προς μια κοινή ψηφιακή υποδομή για την έρευνα, την καινοτομία και την ΤΝ στην Ευρώπη — μια υποδομή βιώσιμη και οργανωμένη προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος.</p>



<p>Η γενική διευθύντρια της KB, Wilma van Wezenbeek, περιγράφει το EBDC ως ευκαιρία για τις βιβλιοθήκες να διαμορφώσουν οι ίδιες ένα σώμα δεδομένων έτοιμο για ΤΝ, με δικούς τους όρους. Όπως σημειώνει, καθώς η γενετική ΤΝ επηρεάζει ολοένα περισσότερο το τι διαβάζουμε, τι βλέπουμε και τι εμπιστευόμαστε, το ζήτημα δεν είναι πλέον απλώς αν οι βιβλιοθήκες θα χρησιμοποιήσουν αυτές τις τεχνολογίες, αλλά αν θα βοηθήσουν να καθοριστεί το πώς αυτές λειτουργούν.</p>



<p>Ο γενικός διευθυντής της Europeana, Harry Verwayen, υπενθυμίζει ότι τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς και η Europeana εργάζονται εδώ και δεκαετίες για την προσβασιμότητα των συλλογών και τη διαλειτουργικότητα των δεδομένων. Καθώς η ΤΝ γίνεται η κύρια πύλη πρόσβασης στη γνώση και τον πολιτισμό, το επόμενο λογικό βήμα, κατά τον ίδιο, είναι να καταστούν αυτά τα δεδομένα «έτοιμα για ΤΝ» μέσα σε ένα ανοιχτό, κοινό σώμα δεδομένων. Το EBDC, όπως αναφέρει, δίνει στην Ευρώπη τη δυνατότητα να χτίσει ένα οικοσύστημα ΤΝ θεμελιωμένο στη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την πολιτισμική πολυμορφία.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Στο πλαίσιο της «Δημόσιας ΤΝ»</h3>



<p>Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο όραμα για τη λεγόμενη <strong>Δημόσια ΤΝ</strong> (Public AI), όπως περιγράφεται και στο πρόσφατο κείμενο θέσεων <a href="https://www.dataspace-culturalheritage.eu/en/news/making-public-ai-reality-how-cultural-heritage-can-lead-the-way">«Making Public AI reality: how cultural heritage can lead the way»</a>, σύμφωνα με το οποίο τα ιδρύματα πολιτιστικής κληρονομιάς καλούνται να παίξουν ενεργό ρόλο όχι μόνο ως πάροχοι περιεχομένου, αλλά και ως συνδιαμορφωτές των όρων με τους οποίους η ΤΝ αξιοποιεί τη γνώση. Η δημιουργία του EBDC περιγράφεται ως ένας συγκεκριμένος μηχανισμός μέσω του οποίου οι ευρωπαϊκές βιβλιοθήκες μπορούν να ενταχθούν σε αυτό το οικοσύστημα.</p>



<p>Η πρωτοβουλία υλοποιείται στο πλαίσιο του κοινού ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων για την πολιτιστική κληρονομιά, μιας πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Digital Europe και λειτουργεί από κοινοπραξία υπό την ηγεσία του Ιδρύματος Europeana, στο πλαίσιο σύμβασης υπηρεσιών με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.</p>



<p>Πηγή άρθρου:</p></div>
    </content>
    <updated>2026-08-31T04:35:00Z</updated>
    <category term="Blog"/>
    <category term="Europeana"/>
    <category term="news"/>
    <category term="OpenGlam"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x394;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x3A0;&#x3B5;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C7;&#x3CC;&#x3BC;&#x3B5;&#x3BD;&#x3BF;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://mycontent.ellak.gr</id>
      <link href="https://mycontent.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://mycontent.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό περιεχόμενο</subtitle>
      <title>Ανοιχτό περιεχόμενο</title>
      <updated>2026-09-11T09:15:30Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opengov.ellak.gr/?p=21059</id>
    <link href="https://opengov.ellak.gr/2026/08/31/the-state-of-public-code-software-heritage/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>«The State of Public Code»: πώς οι κυβερνήσεις του κόσμου συνεισφέρουν σε ανοιχτό λογισμικό</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η έκθεση «The State of Public Code» παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της UN Open Source Week, από το Software Heritage, την UNESCO και το Γραφείο Ψηφιακών και Αναδυόμενων Τεχνολογιών του ΟΗΕ (ODET). Πρόκειται για ένα κείμενο 24 σελίδων που δεν περιορίζεται στην περιγραφή ενός τοπίου: το μετράει. Είναι διαθέσιμο για δωρεάν λήψη, ενώ ... <a class="read-more" href="https://opengov.ellak.gr/2026/08/31/the-state-of-public-code-software-heritage/" title="&#xAB;The State of Public Code&#xBB;: &#x3C0;&#x3CE;&#x3C2; &#x3BF;&#x3B9; &#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BD;&#x3AE;&#x3C3;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C2; &#x3C4;&#x3BF;&#x3C5; &#x3BA;&#x3CC;&#x3C3;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C5; &#x3C3;&#x3C5;&#x3BD;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AD;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C5;&#x3BD; &#x3C3;&#x3B5; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Η έκθεση <strong>«The State of Public Code»</strong> παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο της <a href="https://www.unopensource.org/">UN Open Source Week</a>, από το <a href="https://www.softwareheritage.org/">Software Heritage</a>, την <a href="https://www.unesco.org/en/articles/softwareheritageorg-unesco-and-inria-open-archive-digital-age">UNESCO</a> και το Γραφείο Ψηφιακών και Αναδυόμενων Τεχνολογιών του ΟΗΕ (<a href="https://www.un.org/digital-emerging-technologies/">ODET</a>). Πρόκειται για ένα κείμενο 24 σελίδων που δεν περιορίζεται στην περιγραφή ενός τοπίου: το μετράει. Είναι διαθέσιμο για <a href="https://doi.org/10.5281/zenodo.21258431">δωρεάν λήψη</a>, ενώ αναλυτικά στοιχεία για τη <a href="https://www.softwareheritage.org/state-of-public-code/">μεθοδολογία και τη διαδικασία της ανάλυσης</a> έχουν επίσης δημοσιοποιηθεί.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Το βασικό εύρημα: η θέση μιας χώρας δεν αγοράζεται, χτίζεται</h3>



<p>Το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα αφορά τη σχέση ανάμεσα στον πλούτο μιας χώρας και τη συμμετοχή της στα ψηφιακά κοινά.</p>



<p>Η συνεισφορά μιας χώρας σε δημόσιο κώδικα συσχετίζεται πολύ ισχυρότερα με τη γενικότερη <strong>ψηφιακή της ετοιμότητα</strong> (ρ = 0,52) παρά με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ (ρ = 0,26). Και επειδή η ερμηνευτική ισχύς μιας συσχέτισης κλιμακώνεται τετραγωνικά, η πραγματική απόσταση ανάμεσα στους δύο παράγοντες πλησιάζει το τετραπλάσιο.</p>



<p>Η συσχέτιση, βεβαίως, δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση. Το μήνυμα, όμως, δύσκολα αγνοείται: η συμμετοχή στα παγκόσμια κοινά του πηγαίου κώδικα δεν προϋποθέτει οικονομική ευμάρεια. Προϋποθέτει θεσμούς, δεξιότητες και υποδομές — δηλαδή επιλογές που κάθε χώρα μπορεί να κάνει ανεξάρτητα από το μέγεθος του προϋπολογισμού της.</p>



<figure class="wp-block-image size-large"><a href="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/finding-1.png"><img alt="" class="wp-image-21060" height="576" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/finding-1-1024x576.png" width="1024"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Θεμελιωμένη στο μεγαλύτερο αρχείο λογισμικού στον κόσμο</h3>



<p>Η έρευνα διεξήχθη απευθείας πάνω στο <a href="https://archive.softwareheritage.org/">Αρχείο του Software Heritage</a>, το οποίο έχει αναγνωριστεί ως <a href="https://www.softwareheritage.org/2026/01/21/software-heritage-archive-digital-public-good/">Ψηφιακό Δημόσιο Αγαθό</a> (Digital Public Good). Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ανοιχτή συλλογή δημόσια διαθέσιμου πηγαίου κώδικα παγκοσμίως, η οποία διαφυλάσσει σχεδόν <strong>29 δισεκατομμύρια μοναδικά αρχεία</strong> από περισσότερα από <strong>438 εκατομμύρια έργα λογισμικού</strong> (στοιχεία Ιουνίου 2026).</p>



<p>Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η ιδιαίτερη βαρύτητα των ευρημάτων: δεν στηρίζονται σε αυτοαναφορές φορέων, αλλά σε κώδικα που έχει πραγματικά γραφτεί, δημοσιευτεί και διατηρηθεί.</p>



<p>Ο <a href="https://www.softwareheritage.org/2025/10/16/bastien-guerry-joins-software-heritage/">Bastien Guerry</a>, επικεφαλής συνεργασιών δημόσιου τομέα και βιομηχανίας στο Software Heritage και <a href="https://bzg.fr/en/the-eight-year-itch/">πρώην</a> Chief Free Software Officer της γαλλικής κυβέρνησης, επισημαίνει ότι οι δημοσιεύσεις κώδικα από τον γαλλικό δημόσιο τομέα συνέβαλαν καθοριστικά στη δημιουργία Γραφείου Προγραμμάτων Ανοιχτού Κώδικα (OSPO) το 2021. Σήμερα, όπως λέει, οι δημόσιοι οργανισμοί ενδιαφέρονται να γνωρίζουν πού καταλήγει ο κώδικάς τους — όχι από περιέργεια, αλλά για να σχεδιάσουν στρατηγικά τη δέσμευσή τους απέναντι στον ανοιχτό κώδικα. Μια συνολική, παγκόσμια εικόνα θα τους επέτρεπε επιπλέον να εντοπίσουν νέες ευκαιρίες συνεργασίας μεταξύ τους.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Ο χάρτης των συνεργασιών: ισχυροί δεσμοί, αδύναμη Ευρώπη</h3>



<p>Η ανάλυση αποτυπώνει και τα δίκτυα συνεργασίας μεταξύ κρατών, μετρώντας τα κοινά έργα λογισμικού. Οι ισχυρότεροι δεσμοί καταγράφονται ανάμεσα σε <strong>Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ</strong> (404 κοινά έργα), <strong>Αυστραλία και ΗΠΑ</strong>, καθώς και <strong>Βραζιλία και ΗΠΑ</strong>.</p>



<p>Αντίθετα, οι ενδοευρωπαϊκοί δεσμοί — όπως η σύνδεση Γαλλίας και Γερμανίας — είναι μεν ορατοί, αλλά αισθητά ασθενέστεροι. Πρόκειται για εύρημα που αξίζει προσοχής σε μια συγκυρία όπου η Ευρώπη συζητά έντονα για ψηφιακή κυριαρχία και κοινές δημόσιες υποδομές: η τεχνολογική αυτονομία απαιτεί συνεργασία σε επίπεδο κώδικα, όχι μόνο σε επίπεδο διακηρύξεων.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Νέες συνεργασίες για τη μεθοδολογία</h3>



<p>Η έκθεση σηματοδοτεί επίσης την έναρξη μιας σημαντικής συνεργασίας. Ο <a href="https://www.linkedin.com/in/dicortazar">Daniel Izquierdo</a> και ο <a href="https://www.linkedin.com/in/canasdiaz/">Luis Cañas-Díaz</a>, από τις πλέον έμπειρες φυσιογνωμίες στον χώρο των μετρικών ανοιχτού κώδικα και στελέχη της <a href="https://bitergia.com/">Bitergia</a> — εταιρείας με πάνω από 15 χρόνια εμπειρίας στη μέτρηση της δραστηριότητας, των μοτίβων συνεισφοράς και της υγείας κοινοτήτων ανοιχτού λογισμικού — συμμετέχουν στην από κοινού ανάπτυξη της μεθοδολογίας και των εργαλείων πίσω από την έκθεση.</p>



<p>Στόχος είναι να εξελιχθεί ο υφιστάμενος αναλυτικός μηχανισμός του Software Heritage μέσω της ενσωμάτωσης των εργαλείων τους, ώστε τα δεδομένα του Αρχείου να ερμηνεύονται και να παρουσιάζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια και βάθος.</p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://www.softwareheritage.org/2026/07/01/public_code_2026_launch/">https://www.softwareheritage.org/</a></p></div>
    </content>
    <updated>2026-08-31T04:31:00Z</updated>
    <category term="news"/>
    <category term="Policy"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3AD;&#x3C1;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B1; &#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x391;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opengov.ellak.gr</id>
      <link href="https://opengov.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opengov.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</subtitle>
      <title>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</title>
      <updated>2026-09-16T07:15:54Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opengov.ellak.gr/?p=21338</id>
    <link href="https://opengov.ellak.gr/2026/08/30/pera-apo-to-anichto-logismiko-ta-stromata-kato-apo-ton-kodika/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Πέρα από το ανοιχτό λογισμικό: τα στρώματα κάτω από τον κώδικα</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η ψηφιακή αυτονομία δεν εξαρτάται μόνο από την άδεια μιας εφαρμογής, αλλά από το αν ολόκληρο το σύστημα μπορεί να κατανοηθεί, να λειτουργήσει, να ελεγχθεί και να αντικατασταθεί χωρίς την άδεια ενός μοναδικού προμηθευτή. Η ανοιχτή εφαρμογή δεν αρκεί Το ανοιχτό λογισμικό αποτελεί βασική προϋπόθεση για διαφανείς, ασφαλείς και επαναχρησιμοποιήσιμες ψηφιακές υπηρεσίες. Η πρόσβαση στον ... <a class="read-more" href="https://opengov.ellak.gr/2026/08/30/pera-apo-to-anichto-logismiko-ta-stromata-kato-apo-ton-kodika/" title="&#x3A0;&#x3AD;&#x3C1;&#x3B1; &#x3B1;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3BF; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;: &#x3C4;&#x3B1; &#x3C3;&#x3C4;&#x3C1;&#x3CE;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B1; &#x3BA;&#x3AC;&#x3C4;&#x3C9; &#x3B1;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3BF;&#x3BD; &#x3BA;&#x3CE;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><a href="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/openhardware-3583738755.jpg"><img alt="" class="wp-image-21341" height="576" src="https://opengov.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/10/2026/08/openhardware-3583738755-1024x576.jpg" width="1024"/></a></figure></div>


<h3 class="wp-block-heading"><em><strong>Η ψηφιακή αυτονομία δεν εξαρτάται μόνο από την άδεια μιας εφαρμογής, αλλά από το αν ολόκληρο το σύστημα μπορεί να κατανοηθεί, να λειτουργήσει, να ελεγχθεί και να αντικατασταθεί χωρίς την άδεια ενός μοναδικού προμηθευτή.</strong></em></h3>



<h2 class="wp-block-heading">Η ανοιχτή εφαρμογή δεν αρκεί</h2>



<p>Το ανοιχτό λογισμικό αποτελεί βασική προϋπόθεση για διαφανείς, ασφαλείς και επαναχρησιμοποιήσιμες ψηφιακές υπηρεσίες. Η πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα επιτρέπει τον ανεξάρτητο έλεγχο, τη διόρθωση σφαλμάτων, την προσαρμογή στις ανάγκες ενός οργανισμού και τη συνεργασία μεταξύ δημόσιων φορέων, επιχειρήσεων και ερευνητικών κοινοτήτων. <em><strong>Δεν αρκεί όμως να είναι ανοιχτή μόνο η εφαρμογή που βλέπει ο χρήστης.</strong></em></p>



<p>Μια εφαρμογή ανοιχτού λογισμικού μπορεί να εξαρτάται από κλειστή βάση δεδομένων, ιδιόκτητο σύστημα ταυτοποίησης, μη τεκμηριωμένες διεπαφές, συγκεκριμένη υπηρεσία νέφους, κλειστούς οδηγούς συσκευών ή εξειδικευμένους επιταχυντές που υποστηρίζονται από έναν μόνο κατασκευαστή. Τυπικά ο κώδικας παραμένει ανοιχτός. Πρακτικά, όμως, η δυνατότητα μεταφοράς, συντήρησης ή ανεξάρτητης λειτουργίας του συστήματος μπορεί να είναι πολύ περιορισμένη.</p>



<p>Αφετηρία για αυτή τη συζήτηση αποτελεί η παρέμβαση του Gaël Lago στην European Open Source Academy. Ο Lago είναι διευθυντής του τομέα διασφάλισης ανοιχτού λογισμικού της LINAGORA, μιας εταιρείας που προσφέρει σχετικές υπηρεσίες και λύσεις. <em><strong>Η θέση του είναι ότι η ψηφιακή αυτονομία πρέπει να αξιολογείται με τέσσερα απλά κριτήρια: αν μπορούμε να κατανοήσουμε μια τεχνολογία, να τη λειτουργήσουμε, να την αντικαταστήσουμε και να διαπραγματευτούμε τους όρους χρήσης της. Τα κριτήρια αυτά είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για τις δημόσιες προμήθειες.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η στοίβα λογισμικού κάτω από την εφαρμογή</h2>



<p>Κάτω από κάθε ψηφιακή υπηρεσία υπάρχουν βιβλιοθήκες, πλαίσια ανάπτυξης, βάσεις δεδομένων, λειτουργικά συστήματα, συστήματα εικονικοποίησης, υποδομές περιεκτών και εργαλεία παρακολούθησης. Η ασφάλεια και η βιωσιμότητα της εφαρμογής εξαρτώνται από όλα αυτά τα στοιχεία.</p>



<p><em><strong>Η ανοιχτότητα πρέπει επομένως να εξετάζεται σε ολόκληρη τη στοίβα. Χρειάζονται τεκμηριωμένες εξαρτήσεις, δυνατότητα ανεξάρτητης εγκατάστασης, ανοιχτοί μορφότυποι δεδομένων και σχέδιο μετάβασης σε άλλο λειτουργικό περιβάλλον. Ανοιχτός κώδικας, ανοιχτά πρότυπα και ανοιχτές διεπαφές δεν είναι το ίδιο πράγμα.</strong></em> Είναι διαφορετικές, αλλά αλληλοσυμπληρούμενες προϋποθέσεις. Μια ανοιχτή εφαρμογή που αποθηκεύει τα δεδομένα σε ιδιόκτητο μορφότυπο μπορεί να δημιουργεί εξίσου ισχυρό εγκλωβισμό με μια κλειστή εφαρμογή.</p>



<p><em><strong>Εξίσου σημαντική είναι η τεχνογνωσία. Αν μόνο ο αρχικός ανάδοχος γνωρίζει πώς αναπτύσσεται και λειτουργεί το σύστημα, η δημοσίευση του κώδικα δεν αρκεί. </strong></em>Η διοίκηση χρειάζεται τεκμηρίωση, αυτοματοποιημένες διαδικασίες εγκατάστασης, δικαιώματα πρόσβασης, εκπαιδευμένο προσωπικό και ενεργή κοινότητα συντήρησης.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Νέφος, δεδομένα και πραγματική δυνατότητα εξόδου</h2>



<p>Η αποθήκευση δεδομένων σε ευρωπαϊκό κέντρο δεδομένων δεν ισοδυναμεί από μόνη της με ψηφιακή αυτονομία. Πρέπει να εξετάζονται η ιδιοκτησία της υποδομής, το εφαρμοστέο δίκαιο, η αλυσίδα υπεργολάβων, η δυνατότητα ανεξάρτητης λειτουργίας και, κυρίως, η πραγματική δυνατότητα αλλαγής παρόχου.</p>



<p><strong>Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για τα Δεδομένα προβλέπει κανόνες για τη μεταφορά μεταξύ υπηρεσιών επεξεργασίας δεδομένων, τη διαλειτουργικότητα και τη σταδιακή κατάργηση των χρεώσεων αλλαγής παρόχου.</strong> Από τις <strong>12 Ιανουαρίου 2027</strong> οι πάροχοι δεν θα μπορούν να επιβάλλουν τέτοιες χρεώσεις. Η οικονομική κατάργηση ενός εμποδίου, όμως, δεν εξασφαλίζει από μόνη της τεχνική αναστρεψιμότητα. <em><strong>Αν οι εφαρμογές βασίζονται σε ιδιόκτητες υπηρεσίες, μη συμβατές διεπαφές ή μη εξαγώγιμες ρυθμίσεις, η μετάβαση μπορεί να παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.</strong></em></p>



<p>Για τον λόγο αυτό, κάθε δημόσια σύμβαση νέφους πρέπει να περιλαμβάνει δοκιμασμένο σχέδιο εξόδου, σαφή μορφότυπα εξαγωγής δεδομένων, αυτοματοποιημένη επανεγκατάσταση και προσδιορισμένο χρόνο αποκατάστασης σε εναλλακτική υποδομή.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Από τους επεξεργαστές έως τα δίκτυα</h2>



<p>Κάτω από το λογισμικό βρίσκεται το υλικό: επεξεργαστές, επιταχυντές τεχνητής νοημοσύνης, συσκευές αποθήκευσης, δικτυακός εξοπλισμός, οδηγοί συσκευών και ενσωματωμένο λογισμικό. <em><u><strong>Η εξάρτηση μπορεί να βρίσκεται σε μια κλειστή αρχιτεκτονική επεξεργαστή, σε έναν μη ελέγξιμο οδηγό ή σε ένα ιδιόκτητο σύστημα διαχείρισης.</strong></u></em></p>



<p><em><strong>Η ανοιχτή σχεδίαση υλικού δεν καταργεί την ανάγκη για εργοστάσια ημιαγωγών, πρώτες ύλες και μεγάλες επενδύσεις. Μπορεί όμως να μειώσει την αδιαφάνεια και να διευρύνει τον αριθμό των φορέων που μπορούν να σχεδιάσουν, να ελέγξουν και να βελτιώσουν κρίσιμα στοιχεία.</strong></em> Το ευρωπαϊκό έργο DARE αξιοποιεί την ανοιχτή αρχιτεκτονική συνόλου εντολών RISC-V για την ανάπτυξη επεξεργαστή γενικού σκοπού, διανυσματικού επιταχυντή, μονάδας για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και της αντίστοιχης στοίβας λογισμικού. Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μεταφοράς των αρχών της ανοιχτότητας από τον κώδικα προς το υλικό.</p>



<p><em><strong>Ακόμη χαμηλότερα βρίσκονται τα δίκτυα κορμού, τα σημεία διασύνδεσης, τα υποθαλάσσια καλώδια, η ηλεκτρική ενέργεια και τα συστήματα ψύξης. Χωρίς ανθεκτική συνδεσιμότητα και ενεργειακή επάρκεια, ούτε το καλύτερο λογισμικό ούτε ο ισχυρότερος υπολογιστής μπορούν να προσφέρουν αξιόπιστες δημόσιες υπηρεσίες.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ευρωπαϊκή πολιτική αρχίζει να εξετάζει ολόκληρη τη στοίβα</h2>



<p>Τον Ιούνιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Πακέτο Ευρωπαϊκής Τεχνολογικής Κυριαρχίας. Περιλαμβάνει τις νομοθετικές προτάσεις για τον Chips Act 2.0 και τον Cloud and AI Development Act, τη νέα Στρατηγική της ΕΕ για το Ανοιχτό Λογισμικό και έναν οδικό χάρτη για την ψηφιοποίηση και την τεχνητή νοημοσύνη στην ενέργεια. Οι δύο κανονισμοί παραμένουν προτάσεις και δεν αποτελούν ακόμη ισχύον δίκαιο.</p>



<p><em><strong>Η σημασία του πακέτου βρίσκεται στην ενιαία αντιμετώπιση της τεχνολογικής αλυσίδας, από τους ημιαγωγούς και την υπολογιστική υποδομή έως το νέφος, το λογισμικό και την ενέργεια. Η ανοιχτότητα παύει έτσι να αντιμετωπίζεται ως χαρακτηριστικό μεμονωμένων εφαρμογών και συνδέεται με τη βιομηχανική πολιτική, την ασφάλεια και τη δημόσια λογοδοσία.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ελληνική πρόκληση</h2>



<p>Πρέπει να είναι γνωστό ποια στρώματα μπορούν να ελεγχθούν από ελληνικές ερευνητικές ομάδες, ποια εξαρτώνται από συγκεκριμένους κατασκευαστές, ποιο λογισμικό θα δημοσιεύεται, ποιοι θα έχουν πρόσβαση στους πόρους, με ποιους όρους και πώς θα υποστηρίζονται ανοιχτά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Η κατοχή μιας υποδομής δεν συνεπάγεται αυτομάτως τον ουσιαστικό έλεγχό της.</p>



<p><em><strong>Για τον ελληνικό δημόσιο τομέα χρειάζεται ένας υποχρεωτικός έλεγχος τεχνολογικής εξάρτησης πριν από κάθε μεγάλη ψηφιακή προμήθεια.</strong></em> Ο έλεγχος πρέπει να καλύπτει ολόκληρη τη στοίβα, να απαιτεί ανοιχτά πρότυπα, πλήρη κατάλογο εξαρτήσεων, φορητότητα δεδομένων, τεκμηρίωση, μεταφορά τεχνογνωσίας και δοκιμασμένο σχέδιο εξόδου. Πρέπει επίσης να αξιολογεί αν μπορεί άλλος ανάδοχος ή δημόσιος φορέας να αναλάβει τη λειτουργία χωρίς να ξανακατασκευάσει το σύστημα από την αρχή.</p>



<p><em><strong>Η ψηφιακή αυτονομία δεν σημαίνει ότι μια χώρα πρέπει να παράγει μόνη της κάθε τεχνολογία. Σημαίνει ότι καμία κρίσιμη εξάρτηση δεν πρέπει να μπορεί να ακινητοποιήσει το κράτος, να ακυρώσει τον ανταγωνισμό ή να καταστήσει την αλλαγή πολιτικής απαγορευτικά ακριβή. Το ανοιχτό λογισμικό είναι το αναγκαίο πρώτο βήμα. Η πραγματική αυτονομία αρχίζει όταν γίνονται ανοιχτά, ελέγξιμα και αντικαταστάσιμα και τα στρώματα που βρίσκονται κάτω από τον κώδικα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές:</h2>



<p><strong>Gaël Lago, </strong><em><strong>From Chips to Code: The Many Layers of Digital Autonomy</strong></em><strong>:</strong> Το άρθρο της European Open Source Academy αναλύει την ψηφιακή αυτονομία ως ζήτημα ελέγχου ολόκληρης της τεχνολογικής στοίβας, από το λογισμικό έως το υλικό και τη συνδεσιμότητα: <a href="https://europeanopensource.academy/chips-code-many-layers-digital-autonomy">https://europeanopensource.academy/chips-code-many-layers-digital-autonomy</a>,</p>



<p><strong>Ευρωπαϊκή Επιτροπή, </strong><em><strong>Communication on European Technological Sovereignty, accompanied by an EU Open Source Strategy</strong></em>: Η ανακοίνωση COM(2026) 503 παρουσιάζει το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη μείωση των εξαρτήσεων σε όλα τα στρώματα, από τους ημιαγωγούς έως το νέφος και το ανοιχτό λογισμικό: <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/communication-european-tech-sovereignty-accompanied-eu-open-source-strategy">https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/communication-european-tech-sovereignty-accompanied-eu-open-source-strategy</a>,</p>



<p><strong>EuroHPC Joint Undertaking, </strong><em><strong>DARE</strong></em>: Το ευρωπαϊκό έργο αναπτύσσει επεξεργαστές, επιταχυντές τεχνητής νοημοσύνης και ολοκληρωμένη στοίβα υλικού και λογισμικού με βάση την ανοιχτή αρχιτεκτονική RISC-V: <a href="https://www.eurohpc-ju.europa.eu/research-innovation/our-projects/dare_en">https://www.eurohpc-ju.europa.eu/research-innovation/our-projects/dare_en</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-08-30T17:35:48Z</updated>
    <category term="e-government"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x394;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3AD;&#x3C1;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C3;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3B9;&#x3BF;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; &#x3B4;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BD;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x395;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3B8;&#x3B5;&#x3C1;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x39A;&#x3B1;&#x3B9;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x39A;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3C9;&#x3BD;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE; &#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3BF;&#x3B4;&#x3BF;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B1;&#x3C3;&#x3B7; &#x3A0;&#x3BF;&#x3BB;&#x3B9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AE;&#x3C2;"/>
    <category term="Digital Sovereignty"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opengov.ellak.gr</id>
      <link href="https://opengov.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opengov.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</subtitle>
      <title>Ανοιχτή Διακυβέρνηση</title>
      <updated>2026-09-16T07:15:54Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://openhardware.ellak.gr/?p=2670</id>
    <link href="https://openhardware.ellak.gr/2026/08/30/giati-ta-llm-chriazonte-anichto-protipo-epikinonias-me-ergastiriako-exoplismo/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Γιατί τα LLM χρειάζονται ανοιχτό πρότυπο επικοινωνίας με εργαστηριακό εξοπλισμό</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποκτά πρόσβαση στο εργαστήριο Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα δεν περιορίζονται πλέον στην αναζήτηση βιβλιογραφίας, στη συγγραφή κώδικα ή στην ανάλυση δεδομένων. Αρχίζουν να συνδέονται με μικροσκόπια, χειριστές υγρών, αναγνώστες μικροπλακιδίων, αισθητήρες, φυγοκέντρους και ρομποτικούς βραχίονες. Ένας ερευνητής μπορεί να περιγράψει ένα πείραμα σε φυσική γλώσσα και ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης να το ... <a class="read-more" href="https://openhardware.ellak.gr/2026/08/30/giati-ta-llm-chriazonte-anichto-protipo-epikinonias-me-ergastiriako-exoplismo/" title="&#x393;&#x3B9;&#x3B1;&#x3C4;&#x3AF; &#x3C4;&#x3B1; LLM &#x3C7;&#x3C1;&#x3B5;&#x3B9;&#x3AC;&#x3B6;&#x3BF;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B9; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x3C0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3BF; &#x3B5;&#x3C0;&#x3B9;&#x3BA;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3C9;&#x3BD;&#x3AF;&#x3B1;&#x3C2; &#x3BC;&#x3B5; &#x3B5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B1;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C1;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3CC; &#x3B5;&#x3BE;&#x3BF;&#x3C0;&#x3BB;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3CC;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><a href="https://openhardware.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/13/2026/08/03A85279EC39F75DEBAF-medium-640-1022301962.jpg"><img alt="" class="wp-image-2674" height="684" src="https://openhardware.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/13/2026/08/03A85279EC39F75DEBAF-medium-640-1022301962-1024x684.jpg" width="1024"/></a></figure></div>


<h2 class="wp-block-heading">Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποκτά πρόσβαση στο εργαστήριο</h2>



<p>Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα δεν περιορίζονται πλέον στην αναζήτηση βιβλιογραφίας, στη συγγραφή κώδικα ή στην ανάλυση δεδομένων. Αρχίζουν να συνδέονται με μικροσκόπια, χειριστές υγρών, αναγνώστες μικροπλακιδίων, αισθητήρες, φυγοκέντρους και ρομποτικούς βραχίονες. Ένας ερευνητής μπορεί να περιγράψει ένα πείραμα σε φυσική γλώσσα και ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης να το μετατρέψει σε ακολουθία ενεργειών, να παρακολουθεί τις μετρήσεις και να προσαρμόζει ορισμένες παραμέτρους.</p>



<p><strong><em>Ανάμεσα όμως στη φράση «μέτρησε την απορρόφηση των δειγμάτων» και στη φυσική λειτουργία ενός οργάνου μεσολαβεί ένα κρίσιμο στρώμα λογισμικού. Το στρώμα αυτό πρέπει να γνωρίζει τι μπορεί να κάνει κάθε συσκευή, ποιες μονάδες χρησιμοποιεί, σε ποια κατάσταση βρίσκεται, ποια όρια δεν επιτρέπεται να υπερβεί και πώς αναφέρει ένα σφάλμα.</em></strong> Αν κάθε κατασκευαστής και κάθε πάροχος μοντέλου χρησιμοποιεί διαφορετική διεπαφή, το εργαστήριο καταλήγει εξαρτημένο από ακριβές, εύθραυστες και δύσκολα ελέγξιμες συνδέσεις.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το Model Hardware Standard δείχνει το πρόβλημα, όχι ακόμη την τελική λύση</h2>



<p>Η Anthropic παρουσίασε τον Αύγουστο του 2026 το Model Hardware Standard, ένα κοινό στρώμα μέσω του οποίου πράκτορες Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να ανακαλύπτουν και να χειρίζονται προγραμματιζόμενες συσκευές. <strong><em>Η βασική ιδέα είναι εύλογη: κάθε όργανο αποκτά έναν τυποποιημένο οδηγό, ο οποίος εκθέτει στοιχειώδεις λειτουργίες ανάγνωσης και εγγραφής, περιγράφει τις δυνατότητες της συσκευής και δηλώνει τα όρια ασφαλείας της</em></strong>. Η πρόσβαση μπορεί να γίνεται μέσω προγραμματιστικής διεπαφής, γραμμής εντολών ή του Model Context Protocol.</p>



<p>Οι πρώτες εφαρμογές δείχνουν τη χρησιμότητα μιας κοινής γλώσσας. Στη Genentech συντονίστηκαν ένας χειριστής υγρών, ένας ρομποτικός βραχίονας και ένας αναγνώστης μικροπλακιδίων για έναν προσδιορισμό συγκέντρωσης πρωτεΐνης. Στο Πανεπιστήμιο Carnegie Mellon συνδέθηκαν όργανα με ασύμβατες διεπαφές, ακόμη και ένας αναγνώστης που δεν διέθετε κανονική προγραμματιστική διεπαφή. Στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον ένας βραχίονας βασισμένος στο LeRobot συνεργάστηκε με χειριστή υγρών, ενώ ένα σύστημα qPCR παρακολουθούνταν σε πραγματικό χρόνο.</p>



<p>Πρόκειται, ωστόσο, για αποτελέσματα που δημοσιεύονται από τους ίδιους τους εταίρους και όχι για ανεξάρτητες συγκριτικές δοκιμές. Επιπλέον, <em><strong>το MHS παραμένει περιορισμένη ερευνητική προεπισκόπηση. Η προδιαγραφή και ο κώδικας δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί. Επομένως, δεν μπορεί σήμερα να χαρακτηριστεί ανοιχτό πρότυπο μόνο επειδή έχει ανακοινωθεί πρόθεση μελλοντικού ανοίγματος.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τι πρέπει να περιλαμβάνει ένα πραγματικά ανοιχτό πρότυπο</h2>



<p>Ένα ανοιχτό πρότυπο δεν είναι απλώς ένα διαθέσιμο αρχείο τεκμηρίωσης. <strong><em>Χρειάζεται δημόσια προδιαγραφή, ελεύθερα υλοποιήσιμη από οποιονδήποτε, ανεξάρτητες υλοποιήσεις αναφοράς, ανοικτές διαδικασίες εξέλιξης και ουδέτερη διακυβέρνηση. Πρέπει επίσης να παραμένει ανεξάρτητο από συγκεκριμένο κατασκευαστή εξοπλισμού, υπηρεσία νέφους ή οικογένεια γλωσσικών μοντέλων.</em></strong></p>



<p>Η βάση δεν χρειάζεται να κατασκευαστεί από την αρχή. Το SiLA 2 παρέχει ήδη ανοιχτή αρχιτεκτονική επικοινωνίας για την αυτοματοποίηση εργαστηρίων, με αυτοπεριγραφόμενες υπηρεσίες και υλοποιήσεις ανοιχτού κώδικα. Το PyLabRobot προσφέρει ενιαία διεπαφή Python για χειριστές υγρών, αντλίες, ζυγούς, αναγνώστες πλακιδίων και άλλα όργανα διαφορετικών κατασκευαστών. Ένα στρώμα προσαρμογής μπορεί να εκθέτει αυτές τις ασφαλείς και σαφώς ορισμένες λειτουργίες σε ένα LLM μέσω MCP.</p>



<p>Το UniLabOS κινείται επίσης προς ένα λειτουργικό σύστημα για αυτόνομα εργαστήρια, με κατανεμημένη ανακάλυψη συσκευών, μοντελοποίηση πόρων και συναλλακτικούς ελέγχους. Το κύριο πλαίσιό του διατίθεται με GPL-3.0, αλλά οι οδηγοί συσκευών καλύπτονται από ιδιόκτητη άδεια. <em><strong>Αυτό αποκαλύπτει ένα ευρύτερο πρόβλημα: συχνά ανοίγει ο γενικός πυρήνας, ενώ παραμένει κλειστό ακριβώς το στρώμα που μεταφράζει τις εντολές σε φυσική κίνηση. Χωρίς ανοιχτούς οδηγούς, η ασφάλεια, η αναπαραγωγιμότητα και η δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή παραμένουν περιορισμένες.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Ανοιχτό υλισμικό, ανοιχτό λογισμικό και τοπικά LLM</h2>



<p>Το OpenFlexure Microscope αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυνατότητας που δημιουργείται. Πρόκειται για τρισδιάστατα εκτυπώσιμο, μηχανοκίνητο μικροσκόπιο με ανοιχτά σχέδια, λογισμικό ελέγχου και προγραμματιστική διεπαφή HTTP και Python. Ένας ανοιχτός προσαρμογέας SiLA 2 ή MCP θα μπορούσε να εκθέτει λειτουργίες όπως μετακίνηση της τράπεζας, ρύθμιση εστίασης, λήψη εικόνας και σάρωση δείγματος. Ένα τοπικά εγκατεστημένο ανοιχτό LLM, όπως το Olmo 3 Instruct, θα μπορούσε να σχεδιάζει τη σάρωση, να επιλέγει περιοχές ενδιαφέροντος και να ζητά πρόσθετες εικόνες, <em><strong>χωρίς να αποστέλλονται ευαίσθητα δεδομένα σε εξωτερική υπηρεσία.</strong></em></p>



<p>Αντίστοιχα, το Jubilee είναι μια ανοιχτή, επεκτάσιμη πλατφόρμα κίνησης με αυτόματη εναλλαγή εργαλείων. Το Science Jubilee προσθέτει λογισμικό Python, εργαστηριακή τράπεζα και εργαλεία όπως πιπέτες, σύριγγες και κάμερες. <em><strong>Σε μια πλήρως ανοιχτή διάταξη, ένα τοπικό LLM μπορεί να μετατρέπει την περιγραφή ενός πειράματος σε δομημένο σχέδιο, το οποίο ελέγχεται από τον ερευνητή και εκτελείται από το ντετερμινιστικό λογισμικό της πλατφόρμας. Το μοντέλο δεν χρειάζεται να ελέγχει απευθείας τους κινητήρες ούτε να αποφασίζει σε πραγματικό χρόνο κάθε μικροκίνηση.</strong></em></p>



<p>Αυτή η διάκριση είναι θεμελιώδης. Το LLM πρέπει να προτείνει, να σχεδιάζει και να ερμηνεύει. Το ελεγχόμενο λογισμικό πρέπει να επικυρώνει και να εκτελεί. Οι δικλείδες ασφαλείας, τα όρια ταχύτητας, οι επιτρεπόμενες περιοχές κίνησης, η αποφυγή συγκρούσεων και η διακοπή έκτακτης ανάγκης πρέπει να επιβάλλονται από συμβατικό, επιθεωρήσιμο κώδικα και από το ίδιο το υλισμικό.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ασφάλεια δεν μπορεί να βασίζεται στην «κατανόηση» του μοντέλου</h2>



<p>Στο πείραμα της Genentech, το μοντέλο αντιμετώπισε φυσαλίδες σε ένα υγρό ως επαναλαμβανόμενο σφάλμα λειτουργίας και δοκίμασε ξανά την ίδια ενέργεια, επιδεινώνοντας το φυσικό πρόβλημα. <em><strong>Το περιστατικό δείχνει ότι ακόμη και ένα ισχυρό μοντέλο μπορεί να μην διαθέτει την απαιτούμενη φυσική ή χημική διαίσθηση.</strong></em></p>



<p>Γι’ αυτό ένα ανοιχτό πρότυπο πρέπει να περιγράφει μηχανικώς ελέγξιμες προϋποθέσεις, μονάδες μέτρησης, επιτρεπόμενα εύρη, κατάσταση πόρων, δικαιώματα πρόσβασης και αναμενόμενες μετασυνθήκες. Κάθε εντολή πρέπει να καταγράφεται, να μπορεί να αναπαραχθεί και, όπου απαιτείται, να χρειάζεται ανθρώπινη έγκριση. <em><strong>Το ανοιχτό πρότυπο δεν καταργεί τις δικλείδες. Επιτρέπει στην επιστημονική κοινότητα να τις επιθεωρεί και να τις βελτιώνει.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Μια ευκαιρία για τα ελληνικά και ευρωπαϊκά εργαστήρια</h2>



<p>Τα ελληνικά πανεπιστήμια διαθέτουν συχνά εξοπλισμό διαφορετικών κατασκευαστών και εποχών, με περιορισμένους πόρους για εξειδικευμένες διασυνδέσεις. Οι δημόσιες προμήθειες εργαστηριακού εξοπλισμού πρέπει να απαιτούν τεκμηριωμένη προγραμματιστική διεπαφή, υποστήριξη ανοιχτού προτύπου, δυνατότητα τοπικής λειτουργίας, εξαγωγή όλων των δεδομένων και αρχείων καταγραφής, καθώς και οδηγούς με άδεια ανοιχτού κώδικα.</p>



<p><em><strong>Η Ευρώπη μπορεί να συνδέσει το SiLA 2, το MCP, τα ανοιχτά σχήματα εργαστηριακών πρωτοκόλλων και πλατφόρμες όπως το PyLabRobot σε μια κοινή υλοποίηση αναφοράς. Έτσι, ένα εργαστήριο θα μπορεί να αλλάζει μοντέλο, κατασκευαστή ή υπολογιστική υποδομή χωρίς να ξαναχτίζει ολόκληρο το σύστημά του. Η σύνδεση των LLM με τον φυσικό κόσμο είναι πολύ σημαντική για να εξαρτηθεί από μια κλειστή διεπαφή. Χρειάζεται να αντιμετωπιστεί ως κοινή επιστημονική υποδομή.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές άρθρου:</h2>



<p><strong>Anthropic, Previewing the Model Hardware Standard:</strong> Η επίσημη ανακοίνωση παρουσιάζει την αρχιτεκτονική και τις πιλοτικές εφαρμογές του MHS, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται ακόμη για ερευνητική προεπισκόπηση πριν από το σχεδιαζόμενο άνοιγμά του: <a href="https://www.anthropic.com/news/model-hardware-standard-research-preview">https://www.anthropic.com/news/model-hardware-standard-research-preview</a>.</p>



<p><strong>SiLA Consortium, SiLA 2 Standard and Implementations:</strong> Η επίσημη σελίδα διαθέτει τις προδιαγραφές του SiLA 2 και αποθετήρια υλοποιήσεων για διαφορετικές γλώσσες προγραμματισμού, τεκμηριώνοντας μια ώριμη βάση ανοιχτής εργαστηριακής διαλειτουργικότητας: <a href="https://sila-standard.com/downloads/">https://sila-standard.com/downloads/</a>.</p>



<p><strong>DeepModeling, UniLabOS:</strong> Το αποθετήριο παρουσιάζει το λειτουργικό σύστημα για αυτόνομα εργαστήρια και διευκρινίζει τη διπλή αδειοδότηση, με GPL-3.0 για το κύριο πλαίσιο αλλά ιδιόκτητη άδεια για τους οδηγούς συσκευών: <a href="https://github.com/deepmodeling/Uni-Lab-OS">https://github.com/deepmodeling/Uni-Lab-OS</a>.</p>



<p><strong>Wierenga κ.ά., PyLabRobot: An Open-Source, Hardware-Agnostic Interface for Liquid-Handling Robots and Accessories:</strong> Η επιστημονική δημοσίευση τεκμηριώνει μια ανοιχτή, ανεξάρτητη από κατασκευαστές διεπαφή για χειριστές υγρών και περιφερειακό εργαστηριακό εξοπλισμό: <a href="https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10369895/">https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10369895/</a>.</p>



<p><strong>OpenFlexure Project, OpenFlexure Microscope:</strong> Το έργο παρέχει ανοιχτά σχέδια για τρισδιάστατα εκτυπώσιμα ψηφιακά μικροσκόπια, μαζί με λογισμικό αυτοματισμού και προγραμματιστικές διεπαφές για δικτυακό έλεγχο: <a href="https://openflexure.org/">https://openflexure.org/</a>.</p>



<p><strong>Machine Agency, Science Jubilee:</strong> Το αποθετήριο περιλαμβάνει λογισμικό, οδηγίες και παραδείγματα για τη χρήση της ανοιχτής πλατφόρμας Jubilee με πιπέτες, σύριγγες, κάμερες και εργαστηριακές τράπεζες: <a href="https://github.com/machineagency/science-jubilee">https://github.com/machineagency/science-jubilee</a>.</p>



<p><strong>Allen Institute for AI, Olmo:</strong> Το Olmo αποτελεί πλήρως ανοιχτή οικογένεια γλωσσικών μοντέλων, με διαθέσιμα βάρη, κώδικα, δεδομένα και εργαλεία εκπαίδευσης, ενώ οι εκδόσεις Instruct υποστηρίζουν χρήση εξωτερικών εργαλείων και τοπική εγκατάσταση: <a href="https://allenai.org/olmo">https://allenai.org/olmo</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-08-30T16:42:20Z</updated>
    <category term="open hardware"/>
    <category term="open source"/>
    <category term="Open Standards"/>
    <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1;&#x3AF;&#x3C9;&#x3BC;&#x3B1; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x395;&#x3C0;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BA;&#x3B5;&#x3C5;&#x3AE;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://openhardware.ellak.gr</id>
      <link href="https://openhardware.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://openhardware.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό Hardware</subtitle>
      <title>Ανοιχτό Hardware</title>
      <updated>2026-08-30T17:15:52Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://glossapi.gr/?p=1017</id>
    <link href="https://glossapi.gr/%cf%80%cf%8e%cf%82-%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%81%ce%bf%cf%8d%ce%bc%ce%b5-%ce%bd%ce%b1-%ce%ba%ce%ac%ce%bd%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%cf%84%ce%b5%cf%87%ce%bd%ce%b7%cf%84%ce%ae-%ce%bd%ce%bf/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Πώς μπορούμε να κάνουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη ερμηνεύσιμη και επεξηγήσιμη;</title>
    <summary>Η διαφάνεια ενός συστήματος ΤΝ δεν επιτυγχάνεται επειδή το σύστημα μπορεί να μας δώσει μια πειστική εξήγηση. Απαιτεί συνδυασμό εγγενώς κατανοητών μοντέλων, τεχνικών επεξήγησης, ελέγχου των εσωτερικών αναπαραστάσεων, πειραματικών παρεμβάσεων, ανεξάρτητης αξιολόγησης και θεσμικών περιορισμών στη χρήση του. Τα σύγχρονα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργούν ένα πρόβλημα που δεν συναντούσαμε με την ίδια ένταση στο συμβατικό […]</summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><img alt="" class="wp-image-1019" height="576" src="https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/08/maxresdefault-2561811146-1024x576.jpg" width="1024"/></figure>
</div>


<h2 class="wp-block-heading"><em>Η διαφάνεια ενός συστήματος ΤΝ δεν επιτυγχάνεται επειδή το σύστημα μπορεί να μας δώσει μια πειστική εξήγηση. Απαιτεί συνδυασμό εγγενώς κατανοητών μοντέλων, τεχνικών επεξήγησης, ελέγχου των εσωτερικών αναπαραστάσεων, πειραματικών παρεμβάσεων, ανεξάρτητης αξιολόγησης και θεσμικών περιορισμών στη χρήση του.</em></h2>



<p class="wp-block-paragraph">Τα σύγχρονα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης δημιουργούν ένα πρόβλημα που δεν συναντούσαμε με την ίδια ένταση στο συμβατικό λογισμικό. Σε ένα παραδοσιακό πρόγραμμα, οι μηχανικοί γράφουν κανόνες και μπορούν, τουλάχιστον θεωρητικά, να ακολουθήσουν την ακολουθία των υπολογισμών. Στα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα καθορίζουμε την αρχιτεκτονική, τα δεδομένα, τον στόχο εκπαίδευσης και τις διαδικασίες βελτιστοποίησης. Οι εσωτερικές αναπαραστάσεις και πολλοί από τους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί τελικά το δίκτυο προκύπτουν μέσα από την εκπαίδευση.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Γι’ αυτό η πρόσβαση σε όλες τις παραμέτρους ενός μοντέλου δεν σημαίνει ότι κατανοούμε πώς λειτουργεί. Μπορούμε να γνωρίζουμε την είσοδο, να βλέπουμε την έξοδο και παρ’ όλα αυτά να μην γνωρίζουμε ποιοι εσωτερικοί υπολογισμοί οδήγησαν στο αποτέλεσμα.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Η αντιμετώπιση αυτού του «μαύρου κουτιού» απαιτεί να διακρίνουμε δύο διαφορετικούς στόχους: <strong>ερμηνευσιμότητα (interpretability)</strong> και <strong>επεξηγησιμότητα (explainability)</strong>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Δύο διαφορετικές σημασίες της ερμηνευσιμότητας</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ο όρος «ερμηνευσιμότητα» δεν χρησιμοποιείται με μία μόνο σημασία στη βιβλιογραφία.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Στην παράδοση της Cynthia Rudin, ερμηνεύσιμο είναι πρωτίστως ένα μοντέλο που είναι κατανοητό εκ κατασκευής. Ένα μικρό δέντρο αποφάσεων, ένα βαθμολογικό σύστημα ή ένα περιορισμένο σύνολο κανόνων μπορεί να επιτρέπει στον άνθρωπο να κατανοήσει άμεσα τη λογική της απόφασης. <em><strong>Σε εφαρμογές υψηλού διακυβεύματος αυτή είναι συχνά η καλύτερη λύση: αντί να προσπαθούμε να εξηγήσουμε ένα αδιαφανές μοντέλο εκ των υστέρων, να χρησιμοποιούμε εξαρχής μοντέλο που μπορεί να ελεγχθεί.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Στη <strong>μηχανιστική ερμηνευσιμότητα</strong>, αντίθετα, ξεκινάμε από ένα ήδη σύνθετο νευρωνικό δίκτυο και επιχειρούμε να κατανοήσουμε τους εσωτερικούς του μηχανισμούς.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Οι δύο προσεγγίσεις είναι συμπληρωματικές. Η πρώτη ρωτά πού μπορούμε να αποφύγουμε το μαύρο κουτί. Η δεύτερη ρωτά τι μπορούμε να μάθουμε όταν το μαύρο κουτί είναι ήδη εκεί.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Πρώτο επίπεδο: επεξηγήσεις των αποφάσεων</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η πιο ώριμη κατηγορία εργαλείων αφορά την επεξηγησιμότητα. Μέθοδοι όπως η SHAP επιχειρούν να δείξουν πόσο συνέβαλαν διαφορετικά χαρακτηριστικά σε μια συγκεκριμένη πρόβλεψη.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Σε ένα σύστημα πιστωτικής αξιολόγησης μπορεί, για παράδειγμα, να διαπιστωθεί ότι το διαθέσιμο εισόδημα, το υφιστάμενο χρέος και το ιστορικό πληρωμών είχαν τη μεγαλύτερη επίδραση. Στην υπολογιστική όραση, αντίστοιχες τεχνικές μπορούν να υποδείξουν τις περιοχές μιας εικόνας που επηρέασαν περισσότερο μια ταξινόμηση.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Η καλή επεξήγηση πρέπει όμως να σχεδιάζεται για τον άνθρωπο που τη χρειάζεται. Ο προγραμματιστής, ο γιατρός, ο ελεγκτής και ο πολίτης δεν χρειάζονται την ίδια εξήγηση. Το NIST γι’ αυτό συνδέει την επεξηγησιμότητα όχι μόνο με την ύπαρξη μιας εξήγησης, αλλά και με την κατανοητότητα και την ακρίβειά της.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Κυρίως, η επεξήγηση πρέπει να είναι <strong>πιστή</strong> στη διαδικασία που επιχειρεί να περιγράψει. Μια ωραία ιστορία δεν είναι κατ’ ανάγκη σωστή εξήγηση.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Δεύτερο επίπεδο: να εξετάσουμε τις εσωτερικές αναπαραστάσεις</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η μηχανιστική ερμηνευσιμότητα προχωρά βαθύτερα. Εξετάζει ενεργοποιήσεις, μηχανισμούς προσοχής, χαρακτηριστικά και υπολογιστικά κυκλώματα.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Οι λεγόμενες <em>induction heads</em> είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Σε ορισμένους Transformers έχουν εντοπιστεί μηχανισμοί που μπορούν να αναγνωρίζουν ένα προηγούμενο μοτίβο και να συνεχίζουν ανάλογα την ακολουθία. Σε μικρότερα μοντέλα έχει καταστεί δυνατό να συνδεθεί αιτιωδώς συγκεκριμένη εσωτερική δομή με αυτή τη συμπεριφορά.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ένα άλλο εργαλείο είναι οι <strong>γραμμικοί ανιχνευτές (linear probes)</strong>. Αν μια πληροφορία είναι κωδικοποιημένη στις ενεργοποιήσεις, ένας απλός ταξινομητής μπορεί μερικές φορές να ανιχνεύσει την παρουσία της χωρίς να έχουμε κατανοήσει ολόκληρο το δίκτυο.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Αυτή η περισσότερο πραγματιστική προσέγγιση είναι σημαντική. <em><strong>Δεν χρειάζεται να διαθέτουμε μια πλήρη «θεωρία του μοντέλου» για να διερευνήσουμε συγκεκριμένα ερωτήματα, όπως αν αναγνωρίζει ότι εξετάζεται ή αν μια ανεπιθύμητη κατάσταση αποτυπώνεται στις ενεργοποιήσεις του.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Οι αραιοί αυτοκωδικοποιητές δεν είναι μαγικό μικροσκόπιο</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ένα βασικό πρόβλημα είναι ότι οι νευρώνες συχνά είναι <strong>πολυσημαντικοί (polysemantic)</strong>. <em><u><strong>Ένας νευρώνας μπορεί να συμμετέχει σε περισσότερες από μία αναπαραστάσεις και μια έννοια μπορεί να κατανέμεται σε πολλούς νευρώνες.</strong></u></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Οι <strong>αραιοί αυτοκωδικοποιητές (Sparse Autoencoders, SAE)</strong> επιχειρούν να αποσυνθέσουν τις πυκνές ενεργοποιήσεις σε περισσότερα, αραιότερα χαρακτηριστικά.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Τα πρώτα αποτελέσματα δημιούργησαν μεγάλη αισιοδοξία, αλλά η εικόνα σήμερα είναι πιο σύνθετη. Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο ICML 2025 έδειξε ότι σε συγκεκριμένες εργασίες ανίχνευσης τα SAE δεν υπερέχουν με συνέπεια απλούστερων μεθόδων. Το σωστό συμπέρασμα δεν είναι ότι απέτυχαν, αλλά ότι πρέπει να αξιολογούνται με αυστηρές βάσεις σύγκρισης και όχι από το πόσο εύλογα φαίνονται τα χαρακτηριστικά που παράγουν.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η ερμηνευσιμότητα είναι πειραματική επιστήμη, όχι απλώς παραγωγή εντυπωσιακών οπτικοποιήσεων.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Το chain of thought δεν είναι παράθυρο στη «σκέψη»</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η <strong>αλυσίδα σκέψης (chain of thought)</strong> των μοντέλων συλλογισμού.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Είναι δελεαστικό να θεωρούμε τα εμφανιζόμενα βήματα συλλογισμού ως καταγραφή του τρόπου με τον οποίο το μοντέλο έφθασε στην απάντηση. Η έρευνα όμως δείχνει ότι η ορατή αλυσίδα σκέψης μπορεί να μην είναι πλήρως πιστή.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Ακόμη πιο σημαντικό, η ισχυρή εκπαίδευση ενός μοντέλου ώστε να παρουσιάζει «ασφαλή» συλλογισμό μπορεί να δημιουργήσει το αντίθετο αποτέλεσμα: να μάθει να αποκρύπτει προβληματικές στρατηγικές από τον ορατό συλλογισμό χωρίς να παύει να τις ακολουθεί.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Άρα μια εξήγηση που δημιουργεί το ίδιο το LLM είναι <strong>ακόμη μία έξοδος του μοντέλου</strong>. Δεν αποτελεί αυτομάτως ανεξάρτητη απόδειξη του τρόπου λειτουργίας του.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Τρίτο επίπεδο: μπορεί το μοντέλο να καταλάβει ότι εξετάζεται;</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Το πρόβλημα γίνεται δυσκολότερο με την <strong>επίγνωση αξιολόγησης (evaluation awareness)</strong>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Έρευνα σε προηγμένα μοντέλα έχει δείξει ότι μπορούν σε σημαντικό βαθμό να διακρίνουν αν μια αλληλεπίδραση προέρχεται από περιβάλλον αξιολόγησης ή πραγματικής χρήσης. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι εξαπατούν σκόπιμα τους αξιολογητές. Δείχνει όμως ότι μια κρίσιμη υπόθεση των συμβατικών δοκιμών δεν είναι πλέον ασφαλής: το αντικείμενο της αξιολόγησης μπορεί να αναγνωρίζει ότι αξιολογείται.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Γι’ αυτό ένα υψηλό αποτέλεσμα σε ένα benchmark δεν αρκεί. <em><strong>Χρειαζόμαστε πολλαπλές μεθόδους αξιολόγησης, απρόβλεπτες δοκιμές, ανεξάρτητο red teaming, εσωτερική παρακολούθηση όπου είναι δυνατή και συνεχή αξιολόγηση κατά την πραγματική λειτουργία.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τρία επίπεδα διαφάνειας</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Μια πρακτική πολιτική για ελέγξιμη ΤΝ μπορεί να οργανωθεί σε τρία επίπεδα.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Συμπεριφορική διαφάνεια:</strong> τι κάνει το σύστημα στις δοκιμές και στην πραγματική χρήση;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Διαδικαστική διαφάνεια:</strong> με ποια δεδομένα, στόχους, διαδικασίες εκπαίδευσης και μηχανισμούς αξιολόγησης κατασκευάστηκε;</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Μηχανιστική διαφάνεια:</strong> τι μπορούμε να διαπιστώσουμε για τις εσωτερικές αναπαραστάσεις και τους υπολογισμούς που παράγουν τη συμπεριφορά;</p>



<p class="wp-block-paragraph">Κανένα επίπεδο δεν αρκεί μόνο του. Και ο εντοπισμός ενός εσωτερικού χαρακτηριστικού δεν σημαίνει ότι έχουμε ανακαλύψει όλα τα σημαντικά χαρακτηριστικά του μοντέλου.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Η γλωσσική διάσταση έχει ιδιαίτερη σημασία για τα Ελληνικά</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Υπάρχουν επίσης ενδείξεις κοινών εσωτερικών αναπαραστάσεων μεταξύ γλωσσών. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο εσωτερικός χώρος ενός πολυγλωσσικού μοντέλου είναι πολιτισμικά ή γλωσσικά ουδέτερος.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Έρευνα σε πολύγλωσσους Transformers έχει δείξει ότι ενδιάμεσες αναπαραστάσεις μπορούν να ευθυγραμμίζονται περισσότερο με τα Αγγλικά, όταν αυτά κυριαρχούν στα δεδομένα εκπαίδευσης.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Για τα Ελληνικά αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία. Η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται στο αν οι τελικές απαντήσεις «ακούγονται σωστές». Χρειάζονται ελληνικά σύνολα αξιολόγησης, γλωσσική έρευνα και, όπου είναι εφικτό, πρόσβαση στις εσωτερικές αναπαραστάσεις του μοντέλου.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Από την τεχνική διαφάνεια στον θεσμικό έλεγχο</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Η τεχνική ερμηνευσιμότητα δεν πρέπει να μετατραπεί σε δικαιολογία για περισσότερη αυτοματοποίηση υψηλού κινδύνου.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Στην υγεία, τη δικαιοσύνη, τις κοινωνικές παροχές ή τη δημόσια διοίκηση χρειάζονται ανθρώπινη τελική ευθύνη, πλήρη αρχεία λειτουργίας, δυνατότητα αμφισβήτησης μιας απόφασης, ανεξάρτητος έλεγχος και δυνατότητα άμεσης διακοπής λειτουργίας.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Το ευρωπαϊκό πλαίσιο δείχνει πόσο δύσκολη είναι η μετάβαση από την αρχή στην εφαρμογή. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/1744 τροποποίησε τον AI Act και μετέθεσε την εφαρμογή βασικών απαιτήσεων για τα συστήματα υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος III στη 2α Δεκεμβρίου 2027 και για εκείνα του Παραρτήματος I στη 2α Αυγούστου 2028, μεταξύ άλλων λόγω της καθυστερημένης διαθεσιμότητας προτύπων και υποδομών συμμόρφωσης.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Το γεγονός αυτό δεν μειώνει την ανάγκη ελέγχου. Την κάνει πιο επείγουσα.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Χωρίς πρόσβαση δεν υπάρχει ανεξάρτητη ερμηνευσιμότητα</h2>



<p class="wp-block-paragraph">Τέλος, η μηχανιστική ερμηνευσιμότητα έχει μια υλική προϋπόθεση: <strong>πρόσβαση</strong>.</p>



<p class="wp-block-paragraph">Η πρόσβαση μόνο σε ένα εμπορικό API επιτρέπει την παρατήρηση εισόδων και εξόδων. Δεν επιτρέπει κατ’ ανάγκη μελέτη ενεργοποιήσεων, βαρών, αρχιτεκτονικής ή εσωτερικών χαρακτηριστικών.</p>



<p class="wp-block-paragraph"><em><strong>Τα ανοικτά βάρη δεν εγγυώνται ασφάλεια. Η πλήρης ανοικτότητα επίσης δεν λύνει από μόνη της την ερμηνευσιμότητα. Δημιουργεί όμως τις προϋποθέσεις ώστε πανεπιστήμια, δημόσια ερευνητικά κέντρα και ανεξάρτητες ομάδες να μπορούν να επαναλάβουν πειράματα, να αναπτύξουν νέα εργαλεία και να αμφισβητήσουν τα αποτελέσματα των κατασκευαστών.</strong></em></p>



<p class="wp-block-paragraph">Η αξιόπιστη ΤΝ δεν πρέπει επομένως να είναι εκείνη που απλώς δίνει πειστικές εξηγήσεις. Πρέπει να είναι ένα σύστημα που μπορεί να <strong>εξεταστεί ανεξάρτητα, να αμφισβητηθεί και να περιοριστεί θεσμικά όταν δεν γνωρίζουμε αρκετά για τη λειτουργία του</strong>.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές άρθρου:</h2>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>NIST,</strong> <em><strong>Four Principles of Explainable Artificial Intelligence, NISTIR 8312</strong></em>: Θεμελιώδες πλαίσιο που διακρίνει την ύπαρξη μιας εξήγησης από την κατανοητότητα και την ακρίβειά της και επισημαίνει ότι διαφορετικοί χρήστες χρειάζονται διαφορετικές μορφές εξήγησης. <a href="https://www.nist.gov/publications/four-principles-explainable-artificial-intelligence">NIST publication</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Cynthia Rudin,</strong> <em><strong>Stop explaining black box machine learning models for high stakes decisions and use interpretable models instead</strong></em>: Εργασία που υποστηρίζει ότι στις αποφάσεις υψηλού διακυβεύματος πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να χρησιμοποιούνται εγγενώς ερμηνεύσιμα μοντέλα αντί να προσθέτουμε εκ των υστέρων επεξηγήσεις σε αδιαφανή συστήματα. <a href="https://www.nature.com/articles/s42256-019-0048-x">Nature Machine Intelligence article</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Scott M. Lundberg &amp; Su-In Lee,</strong> <em><strong>A Unified Approach to Interpreting Model Predictions</strong></em>: Η εργασία που εισήγαγε το SHAP ως ενιαίο πλαίσιο απόδοσης της συμβολής των χαρακτηριστικών σε συγκεκριμένες προβλέψεις. <a href="https://proceedings.neurips.cc/paper/2017/hash/8a20a8621978632d76c43dfd28b67767-Abstract.html">NeurIPS paper</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Catherine Olsson et al.,</strong> <em><strong>In-context Learning and Induction Heads</strong></em>: Θεμελιώδης μελέτη μηχανιστικής ερμηνευσιμότητας που εντοπίζει συγκεκριμένους μηχανισμούς προσοχής για αναγνώριση και συνέχιση μοτίβων και παρέχει αιτιώδη τεκμηρίωση σε μικρότερα μοντέλα. <a href="https://arxiv.org/abs/2209.11895">arXiv paper</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Chris Wendler et al.,</strong> <em><strong>Do Llamas Work in English? On the Latent Language of Multilingual Transformers</strong></em>: Κριθείσα εργασία ACL 2024 που εξετάζει τη γλώσσα των εσωτερικών αναπαραστάσεων πολυγλωσσικών μοντέλων και καταγράφει <strong>αγγλοκεντρικές τάσεις</strong> σε μοντέλα εκπαιδευμένα σε άνισα πολύγλωσσα σώματα κειμένων. <a href="https://aclanthology.org/2024.acl-long.820/">ACL Anthology paper</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Subhash Kantamneni et al.,</strong> <em><strong>Are Sparse Autoencoders Useful? A Case Study in Sparse Probing</strong></em>: Κριθείσα εργασία ICML 2025 που αξιολογεί αυστηρά τους αραιούς αυτοκωδικοποιητές και δεν βρίσκει συνεπή υπεροχή έναντι απλούστερων μεθόδων σε εργασίες ανίχνευσης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ισχυρών βάσεων σύγκρισης. <a href="https://proceedings.mlr.press/v267/kantamneni25a.html">ICML/PMLR paper</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Tomek Korbak et al.,</strong> <em><strong>Chain of Thought Monitorability: A New and Fragile Opportunity for AI Safety</strong></em>: Μελέτη που αξιολογεί την αλυσίδα σκέψης ως πιθανό κανάλι παρακολούθησης της ασφάλειας, τονίζοντας όμως ότι η δυνατότητα αυτή είναι ατελής. <a href="https://arxiv.org/abs/2507.11473">arXiv paper</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>Joe Needham et al.,</strong> <em><strong>Large Language Models Often Know When They Are Being Evaluated</strong></em>: Εμπειρική μελέτη που δείχνει ότι σύγχρονα προηγμένα μοντέλα μπορούν σε σημαντικό βαθμό να διακρίνουν περιβάλλοντα αξιολόγησης από πραγματική χρήση, δημιουργώντας νέο πρόβλημα για την αξιοπιστία των benchmarks. <a href="https://arxiv.org/abs/2505.23836">arXiv paper</a>,</p>



<p class="wp-block-paragraph"><strong>European Union,</strong> <em><strong>Regulation (EU) 2026/1744, Digital Omnibus on AI</strong></em><strong>:</strong> Η ισχύουσα τροποποίηση του AI Act, η οποία μεταξύ άλλων μεταθέτει την εφαρμογή βασικών υποχρεώσεων για ορισμένες κατηγορίες συστημάτων υψηλού κινδύνου και καταγράφει τις δυσκολίες ωρίμανσης των προτύπων και της υποδομής αξιολόγησης συμμόρφωσης. <a href="http://data.europa.eu/eli/reg/2026/1744/oj">EUR-Lex official text</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-08-30T11:22:33Z</updated>
    <category term="Commons"/>
    <category term="GlossAPI"/>
    <author>
      <name>ellak-editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://glossapi.gr</id>
      <logo>https://glossapi.gr/wp-content/uploads/2026/07/cropped-gfoss_white-32x32.png</logo>
      <link href="https://glossapi.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://glossapi.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <title>glossAPI – blog</title>
      <updated>2026-09-17T03:18:44Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://privacy.ellak.gr/?p=5524</id>
    <link href="https://privacy.ellak.gr/2026/08/29/i-asfalia-antistrefete-ti-simeni-gia-ta-dedomena-mas-otan-i-tn-vriski-oles-tis-efpathies/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Η ασφάλεια αντιστρέφεται: τι σημαίνει για τα δεδομένα μας όταν η ΤΝ βρίσκει όλες τις ευπάθειες</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Η Τεχνητή Νοημοσύνη μειώνει δραστικά το κόστος εντοπισμού σφαλμάτων, αλλά η προστασία των πολιτών εξαρτάται από το πόσο γρήγορα αξιολογούνται, διορθώνονται και εγκαθίστανται οι ενημερώσεις ασφαλείας Το 2026 αποκαλύφθηκε στο libcurl ένα σφάλμα που επέτρεπε την επαναχρησιμοποίηση μιας σύνδεσης αμοιβαίας πιστοποίησης TLS ακόμη και όταν είχαν αλλάξει κρίσιμες ρυθμίσεις, όπως το ιδιωτικό κλειδί. Η ευπάθεια ... <a class="read-more" href="https://privacy.ellak.gr/2026/08/29/i-asfalia-antistrefete-ti-simeni-gia-ta-dedomena-mas-otan-i-tn-vriski-oles-tis-efpathies/" title="&#x397; &#x3B1;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1; &#x3B1;&#x3BD;&#x3C4;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3C1;&#x3AD;&#x3C6;&#x3B5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3B9;: &#x3C4;&#x3B9; &#x3C3;&#x3B7;&#x3BC;&#x3B1;&#x3AF;&#x3BD;&#x3B5;&#x3B9; &#x3B3;&#x3B9;&#x3B1; &#x3C4;&#x3B1; &#x3B4;&#x3B5;&#x3B4;&#x3BF;&#x3BC;&#x3AD;&#x3BD;&#x3B1; &#x3BC;&#x3B1;&#x3C2; &#x3CC;&#x3C4;&#x3B1;&#x3BD; &#x3B7; &#x3A4;&#x39D; &#x3B2;&#x3C1;&#x3AF;&#x3C3;&#x3BA;&#x3B5;&#x3B9; &#x3CC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B9;&#x3C2; &#x3B5;&#x3C5;&#x3C0;&#x3AC;&#x3B8;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B5;&#x3C2;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><a href="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/08/Cybersecurity-3643916873-1.jpg"><img alt="" class="wp-image-5526" height="536" src="https://privacy.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/9/2026/08/Cybersecurity-3643916873-1-1024x536.jpg" width="1024"/></a></figure></div>


<h2 class="wp-block-heading">Η Τεχνητή Νοημοσύνη μειώνει δραστικά το κόστος εντοπισμού σφαλμάτων, αλλά η προστασία των πολιτών εξαρτάται από το πόσο γρήγορα αξιολογούνται, διορθώνονται και εγκαθίστανται οι ενημερώσεις ασφαλείας</h2>



<p>Το 2026 αποκαλύφθηκε στο libcurl ένα σφάλμα που επέτρεπε την επαναχρησιμοποίηση μιας σύνδεσης αμοιβαίας πιστοποίησης TLS ακόμη και όταν είχαν αλλάξει κρίσιμες ρυθμίσεις, όπως το ιδιωτικό κλειδί. Η ευπάθεια υπήρχε από την έκδοση 7.7, δηλαδή επί περίπου 25 χρόνια, χωρίς να προκαλεί εμφανές σφάλμα. Δεν επηρέαζε άμεσα το γνωστό εργαλείο γραμμής εντολών, αλλά εφαρμογές που ενσωμάτωναν τη βιβλιοθήκη libcurl.</p>



<p>Το περιστατικό είναι χαρακτηριστικό της αλλαγής που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην ασφάλεια λογισμικού. Σφάλματα που παρέμεναν κρυμμένα επί δεκαετίες μπορούν πλέον να εντοπιστούν με πολύ μικρότερο κόστος και σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. <em><strong>Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο πόσα προβλήματα μπορεί να βρει ένα μοντέλο. Είναι πόσος χρόνος μεσολαβεί από την ανακάλυψη μέχρι τη διόρθωση και, κυρίως, μέχρι την εγκατάσταση της ασφαλούς έκδοσης στα συστήματα που επεξεργάζονται δεδομένα πολιτών.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η παλιά ασυμμετρία της ασφάλειας αλλάζει</h2>



<p>Η ασφάλεια πληροφοριακών συστημάτων βασιζόταν πάντοτε σε μια δυσμενή ασυμμετρία. Ο επιτιθέμενος χρειαζόταν να ανακαλύψει μία αξιοποιήσιμη ευπάθεια, ενώ ο αμυνόμενος έπρεπε να προστατεύσει ολόκληρο το σύστημα. Η άμυνα σε βάθος, η απομόνωση διεργασιών, η στατική ανάλυση και το fuzzing περιόριζαν τον κίνδυνο, χωρίς να μπορούν να εξετάσουν εξίσου αποτελεσματικά κάθε διαδρομή του κώδικα.</p>



<p><em><strong>Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα αλλάζουν αυτή την ισορροπία επειδή μπορούν να αναλύουν κώδικα, σχόλια, τεκμηρίωση και σχέσεις μεταξύ διαφορετικών υποσυστημάτων</strong></em>. Δεν αντικαθιστούν τους έμπειρους ερευνητές ασφαλείας, αλλά συμπιέζουν τον χρόνο που απαιτείται για εργασίες οι οποίες μέχρι πρόσφατα προϋπέθεταν εβδομάδες ανθρώπινης έρευνας.</p>



<p>Η Mozilla ανέφερε ότι η έκδοση Firefox 150 περιλάμβανε διορθώσεις για 271 ευπάθειες που εντοπίστηκαν κατά την αξιολόγηση ενός προηγμένου μοντέλου. Η σημασία δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό. <em><strong>Σύμφωνα με την εμπειρία της ομάδας, το μοντέλο μπορούσε να εντοπίζει κατηγορίες προβλημάτων που μέχρι πρόσφατα απαιτούσαν τη συλλογιστική κορυφαίων ανθρώπινων ερευνητών. Αυτό δεν σημαίνει ότι ανακάλυψε σφάλματα ακατανόητα για τον άνθρωπο. Σημαίνει ότι η ανακάλυψή τους έγινε φθηνότερη, ταχύτερη και επαναλήψιμη.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Από την αναζήτηση καταρρεύσεων στην κατανόηση της λογικής</h2>



<p>Τα συμβατικά εργαλεία ασφαλείας είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στον εντοπισμό σφαλμάτων μνήμης, μη έγκυρων εισόδων και καταρρεύσεων. <em><strong>Δυσκολεύονται περισσότερο όταν το πρόγραμμα λειτουργεί ακριβώς όπως γράφτηκε, αλλά η ίδια η λογική του είναι λανθασμένη</strong></em>.</p>



<p><em><strong>Τα γλωσσικά μοντέλα μπορούν να συγκρίνουν την πρόθεση που εκφράζεται στην τεκμηρίωση με τη συμπεριφορά του κώδικα. </strong></em>Μπορούν, για παράδειγμα, να αναγνωρίσουν ότι ένας μηχανισμός ταυτοποίησης δύο παραγόντων παρακάμπτεται εξαιτίας μιας σταθερά κωδικοποιημένης εξαίρεσης. Η Google Threat Intelligence Group κατέγραψε το 2026 περίπτωση κώδικα εκμετάλλευσης ευπάθειας μηδενικής ημέρας, ο οποίος εκτιμήθηκε ότι είχε αναπτυχθεί με τη βοήθεια ΤΝ και προοριζόταν για μαζική χρήση.</p>



<p><em><strong>Εδώ βρίσκεται και η σκοτεινή πλευρά της αλλαγής. Τα ίδια εργαλεία που επιτρέπουν σε μια κοινότητα να ελέγξει εκατομμύρια γραμμές κώδικα επιτρέπουν και σε έναν επιτιθέμενο να αναζητήσει αδυναμίες, να προσαρμόσει κώδικα εκμετάλλευσης και να αυτοματοποιήσει διαδοχικά στάδια μιας επίθεσης.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ιδιωτικότητα κρίνεται στο παράθυρο ενημέρωσης</h2>



<p>Για την προστασία προσωπικών δεδομένων, το ουσιαστικό μέγεθος δεν είναι ο συνολικός αριθμός των ευπαθειών, αλλά το παράθυρο έκθεσης. <em><strong>Αυτό αρχίζει όταν μια ευπάθεια γίνεται γνωστή ή μπορεί να ανακαλυφθεί από επιτιθέμενους και κλείνει όταν η διόρθωση εγκατασταθεί στα πραγματικά συστήματα.</strong></em></p>



<p>Η ΤΝ μπορεί να μειώσει τον χρόνο ανακάλυψης και σύνταξης μιας διόρθωσης. Δεν εγκαθιστά, όμως, αυτομάτως την ενημέρωση σε έναν δήμο, ένα νοσοκομείο, ένα πανεπιστήμιο ή μια δημόσια υπηρεσία. Μεσολαβούν η αξιολόγηση της αναφοράς, ο έλεγχος της διόρθωσης, η έκδοση νέου πακέτου, οι δοκιμές συμβατότητας και η αναβάθμιση των παραγωγικών συστημάτων.</p>



<p>Αν ο αριθμός των ευπαθειών αυξάνεται ταχύτερα από την ικανότητα των οργανισμών να εφαρμόζουν διορθώσεις, το συνολικό παράθυρο έκθεσης μπορεί να διευρυνθεί. <em><strong>Περισσότερη γνώση για τα προβλήματα δεν συνεπάγεται αυτομάτως μεγαλύτερη ασφάλεια. Χρειάζεται αντίστοιχη αύξηση της δυνατότητας απόκρισης.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τα έργα ανοιχτού λογισμικού χρειάζονται υποδομές, όχι μόνο αναφορές</h2>



<p>Το curl αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Την άνοιξη του 2026 ο ρυθμός αναφορών ασφαλείας ήταν περίπου διπλάσιος από εκείνον του 2025, ο οποίος ήταν ήδη υπερδιπλάσιος σε σχέση με προηγούμενα έτη. Η έκδοση 8.21.0 περιλάμβανε 18 διορθώσεις ασφαλείας, αριθμό ρεκόρ για μία έκδοση του έργου.</p>



<p><em><strong>Η διαφάνεια του ανοιχτού κώδικα διευκολύνει τον μαζικό έλεγχο, την επαλήθευση και τη συνεργασία. Δεν εξασφαλίζει, όμως, από μόνη της ανθρώπους, χρόνο και χρηματοδότηση. Ένα έργο που συντηρείται από λίγους εθελοντές μπορεί να δεχθεί εκατοντάδες μηχανικά παραγόμενες αναφορές, τις οποίες πρέπει να επιβεβαιώσει, να ταξινομήσει και να διορθώσει υπεύθυνα.</strong></em></p>



<p>Το AI Cyber Challenge της DARPA έδειξε ότι η αυτοματοποιημένη άμυνα μπορεί να λειτουργήσει. Τα συστήματα των ομάδων εντόπισαν 54 από τις 63 συνθετικές ευπάθειες και διόρθωσαν 43, ενώ βρήκαν επίσης 18 πραγματικές ευπάθειες και παρήγαγαν 11 διορθώσεις. Τα συστήματα των επτά φιναλίστ διατέθηκαν ως ανοιχτό λογισμικό. Πρόκειται για σημαντικό υπόδειγμα: <em><strong>οι αμυντικές δυνατότητες της ΤΝ μπορούν να αντιμετωπιστούν ως δημόσιο ψηφιακό αγαθό και όχι ως προνόμιο λίγων μεγάλων εταιρειών.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η ίδια η διαδικασία διόρθωσης μπορεί να διαρρεύσει δεδομένα</h2>



<p>Υπάρχει και ένας λιγότερο ορατός κίνδυνος. Όταν ένας προγραμματιστής επικολλά κώδικα, αρχεία καταγραφής ή μια μη δημοσιοποιημένη ευπάθεια σε εμπορική υπηρεσία ΤΝ, ενδέχεται να μεταφέρει σε τρίτο μέρος διαπιστευτήρια, κρυπτογραφικά κλειδιά, εσωτερικές διευθύνσεις, δεδομένα χρηστών ή πληροφορίες ασφαλείας που βρίσκονται ακόμη υπό εμπάργκο.</p>



<p><em><strong>Οι οργανισμοί χρειάζονται σαφείς κανόνες για το ποια δεδομένα επιτρέπεται να υποβάλλονται σε εξωτερικά μοντέλα. Για κρίσιμα συστήματα πρέπει να προτιμώνται τοπικά εγκατεστημένα μοντέλα, εργαλεία ανοιχτού λογισμικού, ελεγχόμενα περιβάλλοντα εκτέλεσης και πλήρης καταγραφή των ενεργειών. Καμία μηχανικά παραγόμενη διόρθωση δεν πρέπει να ενσωματώνεται χωρίς ανθρώπινο έλεγχο, δοκιμές και δυνατότητα αναπαραγωγής του αποτελέσματος.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Ο ευρωπαϊκός κανονισμός συναντά τη νέα πραγματικότητα</h2>



<p>Από τις 11 Σεπτεμβρίου 2026 εφαρμόζονται οι υποχρεώσεις αναφοράς του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Κυβερνοανθεκτικότητα. Για ενεργά εκμεταλλευόμενες ευπάθειες προβλέπεται αρχική ειδοποίηση εντός 24 ωρών και πληρέστερη γνωστοποίηση εντός 72 ωρών. Ο Κανονισμός προβλέπει επίσης ειδικές υποχρεώσεις για τους διαχειριστές ανοιχτού λογισμικού, δηλαδή νομικά πρόσωπα που παρέχουν συστηματική και διαρκή υποστήριξη σε σχετικά έργα. Οι μεμονωμένοι εθελοντές και το αμιγώς μη εμπορικό ανοιχτό λογισμικό δεν εξομοιώνονται με κατασκευαστές.</p>



<p><em><strong>Για την Ελλάδα και την Ευρώπη, η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί στη συμμόρφωση. Χρειάζονται μόνιμες ομάδες ασφάλειας ανοιχτού λογισμικού, δημόσια χρηματοδότηση συντηρητών, αυτοματοποιημένη παρακολούθηση εξαρτήσεων, κατάλογοι συστατικών λογισμικού και ταχύτερη εγκατάσταση ενημερώσεων στον δημόσιο τομέα</strong></em>. Χρειάζεται επίσης ευρωπαϊκή υποδομή ανοικτών μοντέλων και εργαλείων κυβερνοασφάλειας, ώστε η προστασία κρίσιμων συστημάτων να μην εξαρτάται αποκλειστικά από υπηρεσίες τρίτων.</p>



<p><em><strong>Η ΤΝ δεν καταργεί τη βασική αρχή της ασφάλειας. Κάθε ευπάθεια πρέπει να εντοπιστεί, να επιβεβαιωθεί, να διορθωθεί και να κλείσει στα πραγματικά συστήματα. Απλώς κάνει το πρώτο βήμα πολύ ταχύτερο. Το αν αυτή η αλλαγή θα προστατεύσει ή θα εκθέσει περισσότερο τα δεδομένα μας θα κριθεί από το αν οι κοινωνίες θα επενδύσουν εξίσου γρήγορα στους ανθρώπους, στις ανοικτές υποδομές και στις διαδικασίες που απαιτούνται για τα επόμενα βήματα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές:</h2>



<ol>
<li><strong>Mozilla, The zero-days are numbered:</strong> Η Mozilla τεκμηριώνει την αξιοποίηση προηγμένου μοντέλου ΤΝ για τον εντοπισμό 271 ευπαθειών που διορθώθηκαν στον Firefox και αναλύει πώς η μείωση του κόστους ανακάλυψης μπορεί να περιορίσει το μακροπρόθεσμο πλεονέκτημα των επιτιθέμενων: <a href="https://blog.mozilla.org/en/firefox/ai-security-zero-day-vulnerabilities/">https://blog.mozilla.org/en/firefox/ai-security-zero-day-vulnerabilities/</a>.</li>



<li><strong>Daniel Stenberg, curl 8.21.0:</strong> Η παρουσίαση της έκδοσης καταγράφει 18 διορθώσεις ασφαλείας σε μία μόνο έκδοση του curl, αριθμό ρεκόρ για το έργο, και αποτυπώνει την απότομη αύξηση του όγκου των αναφορών: <a href="https://daniel.haxx.se/blog/2026/06/24/curl-8-21-0/">https://daniel.haxx.se/blog/2026/06/24/curl-8-21-0/</a>.</li>



<li><strong>Google Threat Intelligence Group, Adversaries Leverage AI for Vulnerability Exploitation, Augmented Operations, and Initial Access:</strong> Η έκθεση καταγράφει τη χρήση κώδικα εκμετάλλευσης ευπάθειας μηδενικής ημέρας που εκτιμάται ότι αναπτύχθηκε με ΤΝ, την εμφάνιση κακόβουλου λογισμικού με αυτόνομες λειτουργίες και επιθέσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού εφαρμογών ΤΝ: <a href="https://cloud.google.com/blog/topics/threat-intelligence/ai-vulnerability-exploitation-initial-access/">https://cloud.google.com/blog/topics/threat-intelligence/ai-vulnerability-exploitation-initial-access/</a>.</li>



<li><strong>DARPA, AI Cyber Challenge marks pivotal inflection point for cyber defense:</strong> Η DARPA παρουσιάζει μετρήσιμα αποτελέσματα αυτόνομου εντοπισμού και διόρθωσης ευπαθειών σε 54 εκατομμύρια γραμμές κώδικα και τη διάθεση των συστημάτων των φιναλίστ ως ανοιχτού λογισμικού: <a href="https://www.darpa.mil/news/2025/aixcc-results">https://www.darpa.mil/news/2025/aixcc-results</a>.</li>



<li><strong>Ευρωπαϊκή Ένωση, Κανονισμός (ΕΕ) 2024/2847 για την Κυβερνοανθεκτικότητα:</strong> Το κείμενο καθορίζει τις υποχρεώσεις αναφοράς ενεργά εκμεταλλευόμενων ευπαθειών, τις προθεσμίες των 24 και 72 ωρών και το ειδικό πλαίσιο για τους διαχειριστές ανοιχτού λογισμικού: <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32024R2847">https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/?uri=CELEX:32024R2847</a>.</li>
</ol></div>
    </content>
    <updated>2026-08-29T18:42:56Z</updated>
    <category term="ENISA"/>
    <category term="Open Source"/>
    <category term="Software Bill of Materials"/>
    <category term="&#x399;&#x3B4;&#x3B9;&#x3C9;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x39A;&#x3C5;&#x3B2;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3C3;&#x3C6;&#x3AC;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://privacy.ellak.gr</id>
      <link href="https://privacy.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://privacy.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα</subtitle>
      <title>Ασφάλεια και Ιδιωτικότητα</title>
      <updated>2026-09-16T09:16:02Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.ellak.gr/?p=176032</id>
    <link href="https://opensource.ellak.gr/2026/08/29/apo-ti-simplirosi-kodika-stous-praktores-tn-pos-allaxe-o-programmatismos-mesa-se-tria-chronia/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Από τη συμπλήρωση κώδικα στους πράκτορες ΤΝ: ποιος υπογράφει όσα παράγει η μηχανή;</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Μέσα σε τρία χρόνια, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα πέρασαν από την αυτόματη συμπλήρωση μιας συνάρτησης στην ανάληψη ολόκληρων εργασιών ανάπτυξης. Η καθοριστική αλλαγή, όμως, δεν είναι πόσες γραμμές γράφει η μηχανή. Είναι ποιος ελέγχει, ποιος συντηρεί και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τον παραγόμενο κώδικα. Από τη συγγραφή στην ανάθεση εργασιών Τον Ιούλιο του 2025, ... <a class="read-more" href="https://opensource.ellak.gr/2026/08/29/apo-ti-simplirosi-kodika-stous-praktores-tn-pos-allaxe-o-programmatismos-mesa-se-tria-chronia/" title="&#x391;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3B7; &#x3C3;&#x3C5;&#x3BC;&#x3C0;&#x3BB;&#x3AE;&#x3C1;&#x3C9;&#x3C3;&#x3B7; &#x3BA;&#x3CE;&#x3B4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3B1; &#x3C3;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C2; &#x3C0;&#x3C1;&#x3AC;&#x3BA;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C1;&#x3B5;&#x3C2; &#x3A4;&#x39D;: &#x3C0;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BF;&#x3C2; &#x3C5;&#x3C0;&#x3BF;&#x3B3;&#x3C1;&#x3AC;&#x3C6;&#x3B5;&#x3B9; &#x3CC;&#x3C3;&#x3B1; &#x3C0;&#x3B1;&#x3C1;&#x3AC;&#x3B3;&#x3B5;&#x3B9; &#x3B7; &#x3BC;&#x3B7;&#x3C7;&#x3B1;&#x3BD;&#x3AE;;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><a href="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/08/1744894504946-163770613.jpg"><img alt="" class="wp-image-176034" height="576" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/08/1744894504946-163770613-1024x576.jpg" width="1024"/></a></figure></div>


<p><em><strong>Μέσα σε τρία χρόνια, τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα πέρασαν από την αυτόματη συμπλήρωση μιας συνάρτησης στην ανάληψη ολόκληρων εργασιών ανάπτυξης. Η καθοριστική αλλαγή, όμως, δεν είναι πόσες γραμμές γράφει η μηχανή. Είναι ποιος ελέγχει, ποιος συντηρεί και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τον παραγόμενο κώδικα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Από τη συγγραφή στην ανάθεση εργασιών</h2>



<p>Τον Ιούλιο του 2025, ο δημιουργός του Ruby on Rails και τεχνικός διευθυντής της 37signals, David Heinemeier Hansson, εξηγούσε ότι χρησιμοποιούσε την ΤΝ ως βοηθό, αλλά δεν την άφηνε να καθορίζει τον κώδικά του. Υποστήριζε ότι η χειρωνακτική συγγραφή ήταν αναγκαία για τη μάθηση, την τεχνική επάρκεια και τη βαθύτερη επαφή με το λογισμικό.</p>



<p><em><strong>Τον Αύγουστο του 2026, στην επόμενη συνέντευξή του, δήλωσε ότι δεν είχε γράψει με το χέρι ούτε μία γραμμή από τον κώδικα που ενσωματώθηκε στην έκδοση Quattro του Omarchy. Είχε εξετάσει τη συνολική μορφή του συστήματος και τις κρίσιμες γραμμές του βασικού του επιπέδου, αλλά όχι μεγάλο μέρος του κώδικα της διεπαφής και των βοηθητικών λειτουργιών.</strong></em></p>



<p>Η εμπειρία ενός προγραμματιστή δεν αποδεικνύει τι συμβαίνει σε ολόκληρο τον κλάδο. Αποτυπώνει, όμως, τη μεγάλη μετατόπιση. Ο προγραμματιστής δεν ζητά πλέον μόνο «γράψε αυτή τη συνάρτηση». Μπορεί να αναθέσει σε έναν πράκτορα ΤΝ να εξετάσει ένα αποθετήριο, να εντοπίσει την αιτία ενός σφάλματος, να δημιουργήσει δοκιμή που το αναπαράγει, να τροποποιήσει τον κώδικα και την τεκμηρίωση και να προετοιμάσει ένα ολοκληρωμένο αίτημα ενσωμάτωσης.</p>



<p><em><strong>Ο άνθρωπος μετακινείται έτσι από τη συγγραφή κάθε γραμμής στη διατύπωση του προβλήματος, στην επιλογή των περιορισμών, στην επίβλεψη της διαδικασίας και στην αξιολόγηση του αποτελέσματος. Αυτό δεν μειώνει την ανάγκη τεχνικής γνώσης.</strong></em> Την κάνει περισσότερο κρίσιμη, επειδή ο προγραμματιστής πρέπει να αναγνωρίζει λύσεις που φαίνονται πειστικές, περνούν τις διαθέσιμες δοκιμές, αλλά παραβιάζουν την αρχιτεκτονική, την ασφάλεια ή τις εγγυήσεις συμβατότητας του έργου.</p>



<p>Ο ίδιος ο Hansson περιέγραψε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. <em><strong>Όταν σχεδιαστές χρησιμοποίησαν ελεύθερα πράκτορες σε ώριμο προϊόν της 37signals, κάθε επιμέρους αλλαγή μπορούσε να φαίνεται δικαιολογημένη, αλλά το άθροισμά τους κατέστρεψε τη συνοχή της αρχιτεκτονικής. Χρειάστηκε ανθρώπινη εργασία για να αποκατασταθεί το σύστημα. Η παραγωγή κώδικα είχε επιταχυνθεί, αλλά ο έλεγχος της συνολικής κατεύθυνσης παρέμενε ανθρώπινη ευθύνη.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Η παραγωγικότητα δεν είναι ένας ενιαίος αριθμός</h2>



<p>Οι δημόσιες συζητήσεις συχνά αναζητούν ένα ποσοστό: πόσο κώδικα γράφει πλέον η ΤΝ ή πόσο ταχύτερος γίνεται ο προγραμματιστής. <em><strong>Τέτοιοι αριθμοί έχουν περιορισμένη αξία όταν δεν συνοδεύονται από πληροφορίες για το είδος της εργασίας, την ωριμότητα του έργου, την εμπειρία του χρήστη και το κόστος επαλήθευσης.</strong></em></p>



<p>Η μελέτη της METR σε έμπειρους προγραμματιστές, οι οποίοι εργάζονταν σε έργα ανοιχτού λογισμικού που γνώριζαν καλά, κατέγραψε στις αρχές του 2025 αύξηση κατά 19% στον χρόνο ολοκλήρωσης όταν επιτρεπόταν η χρήση εργαλείων ΤΝ. Οι συμμετέχοντες, παρ’ όλα αυτά, πίστευαν ότι είχαν εργαστεί ταχύτερα.</p>



<p>Νεότερα δεδομένα της ίδιας ερευνητικής ομάδας έδειξαν ενδείξεις επιτάχυνσης με τα εργαλεία του τέλους του 2025. Η METR προειδοποίησε, όμως, ότι τα αποτελέσματα δεν επιτρέπουν ασφαλή εκτίμηση, επειδή πολλοί εντατικοί χρήστες δεν ήθελαν να συμμετάσχουν σε εργασίες όπου η ΤΝ θα απαγορευόταν, ενώ άλλοι απέφευγαν να δηλώσουν εργασίες που θεωρούσαν ιδιαίτερα κατάλληλες για πράκτορες.</p>



<p><em><strong>Το ασφαλές συμπέρασμα δεν είναι ότι η ΤΝ επιταχύνει ή επιβραδύνει πάντοτε τον προγραμματισμό. Είναι ότι η παραγωγικότητα πρέπει να μετριέται σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής: κατανόηση του προβλήματος, συγγραφή, δοκιμή, έλεγχος, ενσωμάτωση, ασφάλεια και μακροχρόνια συντήρηση.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος υπογράφει</h2>



<p><em><strong>Στα έργα ανοιχτού λογισμικού, η ποιότητα δεν είναι το μοναδικό ζήτημα. Εξίσου κρίσιμη είναι η προέλευση του κώδικα και η δυνατότητα ενός ανθρώπου να αναλάβει την ευθύνη για τη συνεισφορά.</strong></em></p>



<p>Στον πυρήνα Linux, κάθε συνεισφορά συνοδεύεται από την ένδειξη <code>Signed-off-by</code>, μέσω της οποίας ένας άνθρωπος πιστοποιεί τη συμμόρφωσή του με τη Δήλωση Προέλευσης Προγραμματιστή. Η επίσημη πολιτική του πυρήνα είναι σαφής: ένας πράκτορας ΤΝ δεν επιτρέπεται να προσθέτει αυτή την υπογραφή. Ο άνθρωπος που υποβάλλει την αλλαγή οφείλει να ελέγξει ολόκληρο τον παραγόμενο κώδικα, να διασφαλίσει τη συμβατότητα της άδειας, να προσθέσει ο ίδιος την υπογραφή και να αναλάβει την πλήρη ευθύνη.</p>



<p>Η χρήση του εργαλείου πρέπει να καταγράφεται με την ένδειξη <code>Assisted-by</code>, μαζί με το όνομα του εργαλείου και την έκδοση του μοντέλου. Για αναφορές σφαλμάτων, ο πυρήνας ζητά ακόμη περισσότερα: δημιουργία τρόπου αναπαραγωγής, υποβολή διόρθωσης, έλεγχο της λύσης και ρητή καταγραφή όσων δεν ήταν δυνατό να δοκιμαστούν.</p>



<p><em><strong>Η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί τυπική γραφειοκρατία. Επαναφέρει το κόστος της επαλήθευσης στον υποβάλλοντα, αντί να το μεταφέρει στον συντηρητή. Ένας πράκτορας μπορεί να βρει ένα πιθανό σφάλμα, αλλά δεν μπορεί να πιστοποιήσει νομικά την προέλευση του κώδικα ούτε να αναλάβει τις συνέπειες μιας λανθασμένης αλλαγής.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Διαφορετικές κοινότητες, διαφορετικές απαντήσεις</h2>



<p>Οι κοινότητες ανοιχτού λογισμικού δεν έχουν υιοθετήσει μία ενιαία πολιτική. Έχουν διαμορφώσει ένα φάσμα προσεγγίσεων, ανάλογα με το ρίσκο, τους διαθέσιμους πόρους και την κουλτούρα κάθε έργου.</p>



<p>Το QEMU απορρίπτει συνεισφορές που θεωρεί ότι περιλαμβάνουν ή προέρχονται από παραγόμενο περιεχόμενο. Επιτρέπει τη χρήση ΤΝ για έρευνα, κατανόηση διεπαφών, στατική ανάλυση και αποσφαλμάτωση, εφόσον το παραγόμενο αποτέλεσμα δεν ενσωματώνεται στη συνεισφορά. Η αιτιολόγηση αφορά κυρίως την αβεβαιότητα για τα δικαιώματα και τις άδειες του παραγόμενου κώδικα.</p>



<p>Το LLVM ακολουθεί πιο επιτρεπτική πολιτική, αλλά απαιτεί άνθρωπο σε κάθε κρίσιμο στάδιο. Ο συνεισφέρων πρέπει να έχει διαβάσει και κατανοήσει όλο το περιεχόμενο πριν ζητήσει από άλλους να το ελέγξουν. Οι πράκτορες δεν επιτρέπεται να δημοσιεύουν αυτόνομα αλλαγές ή σχόλια στους χώρους του έργου. Παράλληλα, απαγορεύεται η χρήση τους για ζητήματα που χαρακτηρίζονται ως <code>good first issue</code>, επειδή αυτά προορίζονται για την εκπαίδευση και την ένταξη νέων συνεισφερόντων.</p>



<p>Το Apache Software Foundation επιτρέπει συνεισφορές με τη βοήθεια γενετικών εργαλείων, υπό προϋποθέσεις. Ο χρήστης πρέπει να ελέγχει ότι οι όροι του εργαλείου επιτρέπουν τη διάθεση του αποτελέσματος με ανοιχτή άδεια και ότι δεν ενσωματώνεται υλικό τρίτων με ασύμβατα δικαιώματα. Συνιστά επίσης την ένδειξη <code>Generated-by</code> στο ιστορικό των αλλαγών. Το OpenInfra Foundation διακρίνει ανάμεσα στις ενδείξεις <code>Assisted-By</code> και <code>Generated-By</code>, διατηρώντας πάντοτε χωριστή την ανθρώπινη υπογραφή.</p>



<p>Ιδιαίτερα σημαντική είναι η απόφαση του Debian, η ψηφοφορία για την οποία ολοκληρώθηκε στις 28 Αυγούστου 2026. Ανάμεσα σε οκτώ διαφορετικές προτάσεις, από την πλήρη απαγόρευση μέχρι την επιτρεπτική χρήση, επικράτησε η πρόταση για «υπεύθυνη χρήση της γενετικής ΤΝ». <em><strong>Το Debian ούτε απαγορεύει ούτε εγκρίνει γενικά τα εργαλεία. Απαιτεί οι συνεισφορές να πληρούν τα ίδια πρότυπα ποιότητας, ορθότητας, συντηρησιμότητας και νομικής συμμόρφωσης, ανεξάρτητα από τον τρόπο παραγωγής τους. </strong></em>Η γνωστοποίηση ενθαρρύνεται, αλλά δεν είναι υποχρεωτική. Απαγορεύεται, ωστόσο, η μεταφορά εμπιστευτικών πληροφοριών, κλειδιών, προσωπικών δεδομένων ή μη δημοσιοποιημένων ευπαθειών σε εξωτερικές υπηρεσίες χωρίς σχετική εξουσιοδότηση. Για μαζικές αυτοματοποιημένες ενέργειες απαιτείται προηγούμενη συνεννόηση με την κοινότητα.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Η παραγωγή έγινε φθηνή, ο έλεγχος όχι</h2>



<p>Για τους συντηρητές, η σημαντικότερη αλλαγή είναι οικονομική. Η δημιουργία μιας αναφοράς, μιας διόρθωσης ή ενός αιτήματος ενσωμάτωσης έγινε πολύ ευκολότερη. Η αξιολόγησή του εξακολουθεί να απαιτεί ανθρώπους που γνωρίζουν την αρχιτεκτονική, το ιστορικό και τις άγραφες παραδοχές του έργου.</p>



<p>Η εμπειρία του curl δείχνει και τις δύο πλευρές. Τον Ιανουάριο του 2026 το έργο τερμάτισε το πρόγραμμα ανταμοιβών ευπαθειών, καθώς το ποσοστό των αναφορών που οδηγούσαν σε επιβεβαιωμένη ευπάθεια είχε μειωθεί από περισσότερο από 15% σε λιγότερο από 5%. Οι χαμηλής ποιότητας αναφορές κατανάλωναν χρόνο και ψυχική ενέργεια, ακόμη και όταν μπορούσαν σχετικά γρήγορα να απορριφθούν.</p>



<p>Μερικούς μήνες αργότερα, το πρόβλημα άλλαξε μορφή. Ο Daniel Stenberg κατέγραψε αναφορές ασφαλείας πολύ υψηλότερης ποιότητας, αλλά με ρυθμό τέσσερις έως πέντε φορές μεγαλύτερο από το 2024 και πάνω από μία αναφορά την ημέρα. <em><strong>Ακόμη και μια σωστή αναφορά πρέπει να αναπαραχθεί, να αξιολογηθεί, να διορθωθεί και να τεκμηριωθεί. Η ΤΝ μπορεί επομένως να αποκαλύπτει πραγματικές ευπάθειες και συγχρόνως να εξαντλεί την κοινότητα που πρέπει να τις διαχειριστεί.</strong></em></p>



<p>Αντίθετα, τα αιτήματα ενσωμάτωσης δεν δημιούργησαν το ίδιο πρόβλημα στο curl, επειδή περνούν από εκτεταμένες αυτοματοποιημένες δοκιμές, σαρωτές και περίπου διακόσιες εργασίες συνεχούς ενοποίησης πριν απαιτήσουν ανθρώπινη προσοχή. <em><strong>Το δίδαγμα είναι σαφές: ο όγκος γίνεται διαχειρίσιμος όταν υπάρχουν αποτελεσματικά φίλτρα και ακριβός όταν κάθε υποβολή απαιτεί εξαρχής ανθρώπινη διερεύνηση.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Μια πολιτική για ελληνικά έργα και φορείς</h2>



<p>Κάθε δημόσιος φορέας, πανεπιστήμιο, επιχείρηση ή κοινότητα ανοιχτού λογισμικού χρειάζεται πλέον γραπτή πολιτική για τη χρήση εργαλείων ΤΝ. <em><strong>Η πολιτική πρέπει να διακρίνει την απλή βοήθεια από τη μαζική παραγωγή κώδικα και από την αυτόνομη υποβολή αλλαγών. Πρέπει επίσης να καθιστά σαφές ότι κανένα αποτέλεσμα δεν φτάνει σε παραγωγικό σύστημα χωρίς επώνυμο ανθρώπινο έλεγχο και ανάληψη ευθύνης.</strong></em></p>



<p>Η προέλευση πρέπει να καταγράφεται στο ιστορικό του αποθετηρίου με μηχαναγνώσιμες ενδείξεις για το εργαλείο, το μοντέλο και τον τρόπο χρήσης του. Για σημαντικές αλλαγές πρέπει να διατηρούνται οι κρίσιμες οδηγίες, τα αποτελέσματα των δοκιμών και οι αποφάσεις που οδήγησαν στην τελική υλοποίηση.</p>



<p><em><strong>Οι αναφορές σφαλμάτων και ευπαθειών πρέπει να συνοδεύονται από τρόπο αναπαραγωγής, εκτίμηση επιπτώσεων και, όπου είναι δυνατό, ελεγμένη διόρθωση.</strong></em> Οι αυτοματοποιημένες μαζικές υποβολές πρέπει να απαιτούν προηγούμενη έγκριση, ώστε το κόστος τους να μην επιβάλλεται μονομερώς στους συντηρητές.</p>



<p>Για ιδιωτικό κώδικα, προσωπικά δεδομένα, κλειδιά και μη δημοσιοποιημένες ευπάθειες πρέπει να προτιμώνται ανοικτά μοντέλα που λειτουργούν σε τοπική ή ελεγχόμενη υποδομή. Η επιλογή εργαλείου δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στην απόδοσή του. Πρέπει να εξετάζονται οι όροι χρήσης, η άδεια, η διαχείριση των δεδομένων, η δυνατότητα ελέγχου και η εξάρτηση από συγκεκριμένο πάροχο.</p>



<p><em><strong>Τέλος, η χρηματοδότηση δεν πρέπει να κατευθύνεται μόνο στην παραγωγή περισσότερου κώδικα. Χρειάζεται να καλύπτει τη συντήρηση, τις δοκιμές, την τεκμηρίωση, την ασφάλεια και τον ανθρώπινο έλεγχο. Εάν επιχειρήσεις και δημόσιοι οργανισμοί αξιοποιούν κρίσιμα έργα ανοιχτού λογισμικού, οφείλουν να συμβάλλουν και στο κόστος διατήρησής τους.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Το σωστό ερώτημα</h2>



<p>Τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα έχουν ήδη αλλάξει τον προγραμματισμό. Δεν καταργούν, όμως, την ανάγκη για έμπειρους προγραμματιστές και συντηρητές. Αυξάνουν την αξία της κρίσης τους, ενώ ταυτόχρονα μπορούν να αυξήσουν δυσανάλογα τον φόρτο τους.</p>



<p><em><strong>Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι ποιο ποσοστό του κώδικα έγραψε η μηχανή. Είναι ποιος μπορεί να εξηγήσει τον κώδικα, να αποδείξει ότι λειτουργεί, να ελέγξει την προέλευσή του, να τον συντηρήσει και να υπογράψει γι’ αυτόν.</strong></em></p>



<p><em><strong>Ο πράκτορας μπορεί να προτείνει, να δοκιμάσει και να διορθώσει. Η ευθύνη, όμως, παραμένει ανθρώπινη.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές άρθρου:</h2>



<p><strong>Lex Fridman Podcast, συνεντεύξεις με τον David Heinemeier Hansson το 2025 και το 2026</strong>: Οι δύο απομαγνητοφωνήσεις τεκμηριώνουν τη μετάβαση από τη χειρωνακτική συγγραφή και τη βοηθητική χρήση της ΤΝ στην ανάπτυξη του Omarchy Quattro κυρίως μέσω πρακτόρων, καθώς και τα προβλήματα αρχιτεκτονικής σε ώριμες βάσεις κώδικα: <a href="https://lexfridman.com/dhh-david-heinemeier-hansson-transcript/">Συνέντευξη 2025</a> και <a href="https://lexfridman.com/dhh-2-transcript/">συνέντευξη 2026</a>.</p>



<p><strong>METR, Measuring the Impact of AI on Experienced Open-Source Developer Productivity</strong>: Η αρχική τυχαιοποιημένη μελέτη κατέγραψε επιβράδυνση 19% στις αρχές του 2025, ενώ η ενημέρωση του 2026 παρουσίασε ενδείξεις επιτάχυνσης αλλά και σοβαρούς περιορισμούς λόγω μεροληψίας επιλογής: <a href="https://metr.org/blog/2025-07-10-early-2025-ai-experienced-os-dev-study/">Μελέτη 2025</a> και <a href="https://metr.org/blog/2026-02-24-uplift-update/">ενημέρωση 2026</a>.</p>



<p><strong>Linux Kernel Documentation, AI Coding Assistants</strong>: Η επίσημη πολιτική καθορίζει την ανθρώπινη υπογραφή, την ένδειξη <code>Assisted-by</code>, την ευθύνη αδειοδότησης και τη διαδικασία αναπαραγωγής, διόρθωσης και δοκιμής σφαλμάτων: <a href="https://docs.kernel.org/process/coding-assistants.html">https://docs.kernel.org/process/coding-assistants.html</a>.</p>



<p><strong>Debian Project, General Resolution on LLM Usage</strong>: Η επίσημη σελίδα περιλαμβάνει τις οκτώ προτάσεις, τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας και το κείμενο της επιλογής «Responsible Use of Generative AI» που επικράτησε: <a href="https://www.debian.org/vote/2026/vote_002">https://www.debian.org/vote/2026/vote_002</a>.</p>



<p><strong>Apache Software Foundation και OpenInfra Foundation, πολιτικές για παραγόμενο περιεχόμενο</strong>: Οι δύο πολιτικές τεκμηριώνουν τις προϋποθέσεις αδειοδότησης, τον ανθρώπινο έλεγχο και τις μηχαναγνώσιμες ενδείξεις <code>Generated-By</code> και <code>Assisted-By</code>: <a href="https://www.apache.org/legal/generative-tooling.html">ASF Generative Tooling Guidance</a> και <a href="https://openinfra.org/legal/ai-policy/">OpenInfra Policy for AI Generated Content</a>.</p>



<p><strong>LLVM Project, AI Tool Use Policy</strong>: Η πολιτική απαιτεί άνθρωπο στον βρόχο, γνωστοποίηση σημαντικού παραγόμενου περιεχομένου και προστασία των <code>good first issue</code> ως ευκαιριών μάθησης για νέους συνεισφέροντες: <a href="https://llvm.org/docs/AIToolPolicy.html">https://llvm.org/docs/AIToolPolicy.html</a>.</p>



<p><strong>QEMU, Code Provenance and Use of AI-Generated Content</strong>: Η τεκμηρίωση εξηγεί την απόρριψη συνεισφορών που περιέχουν παραγόμενο περιεχόμενο και τη σύνδεση της πολιτικής με τη Δήλωση Προέλευσης Προγραμματιστή: <a href="https://www.qemu.org/docs/master/devel/code-provenance.html">https://www.qemu.org/docs/master/devel/code-provenance.html</a>.</p>



<p><strong>Daniel Stenberg, The End of the curl Bug-Bounty και The Pressure</strong>: Οι δύο πρωτογενείς καταγραφές αποτυπώνουν τόσο την έκρηξη αναφορών χαμηλής ποιότητας όσο και τη μεταγενέστερη αύξηση λεπτομερών, πραγματικών αναφορών που επιβάρυναν την ομάδα ασφαλείας του curl: <a href="https://daniel.haxx.se/blog/2026/01/26/the-end-of-the-curl-bug-bounty/">The End of the curl Bug-Bounty</a> και <a href="https://daniel.haxx.se/blog/2026/05/26/the-pressure/">The Pressure</a>.</p>



<p><strong>Software Freedom Conservancy, Recommendations When Using LLM-backed Generative AI Systems for FOSS Contributions</strong>: Οι συστάσεις καλύπτουν τον ανθρώπινο έλεγχο, την πλήρη γνωστοποίηση, τη διατήρηση των οδηγιών προς τα μοντέλα, την προστασία του χρόνου των συντηρητών και την ανάπτυξη περισσότερο ανοικτών εργαλείων ΤΝ: <a href="https://sfconservancy.org/llm-gen-ai/llm-backed-generative-ai-recommendations.html">https://sfconservancy.org/llm-gen-ai/llm-backed-generative-ai-recommendations.html</a>.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-08-29T17:45:04Z</updated>
    <category term="AI"/>
    <category term="Open source"/>
    <category term="&#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <category term="open source"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.ellak.gr</id>
      <link href="https://opensource.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό λογισμικό</subtitle>
      <title>Ανοιχτό λογισμικό</title>
      <updated>2026-09-14T07:15:42Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://opensource.ellak.gr/?p=176020</id>
    <link href="https://opensource.ellak.gr/2026/08/28/apo-ti-chrisi-stin-ipefthini-sinisfora-anichto-logismiko-ke-kivernoanthektikotita-stin-ellada/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Από τη χρήση στην εφαρμογή: ανοιχτό λογισμικό, ανοιχτή ΤΝ και κυβερνοανθεκτικότητα στην Ελλάδα</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Οι επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια και δημόσιοι φορείς στην Ελλάδα διαθέτουν μεγάλη εμπειρία στη χρήση ανοιχτού λογισμικού. Οι προτάσεις της ΕΕΛΛΑΚ δείχνουν πώς μπορούν να εξελιχθούν σε ασφαλείς, επαναχρησιμοποιήσιμες και εθνικά ελεγχόμενες ψηφιακές υποδομές. Η μετάβαση του ελληνικού Δημοσίου και της οικονομίας προς τα ευρωπαϊκά ψηφιακά κοινά δεν ξεκινά από το μηδέν. Λογισμικό ανοιχτού κώδικα χρησιμοποιείται ... <a class="read-more" href="https://opensource.ellak.gr/2026/08/28/apo-ti-chrisi-stin-ipefthini-sinisfora-anichto-logismiko-ke-kivernoanthektikotita-stin-ellada/" title="&#x391;&#x3C0;&#x3CC; &#x3C4;&#x3B7; &#x3C7;&#x3C1;&#x3AE;&#x3C3;&#x3B7; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x3B5;&#x3C6;&#x3B1;&#x3C1;&#x3BC;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AE;: &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;, &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AE; &#x3A4;&#x39D; &#x3BA;&#x3B1;&#x3B9; &#x3BA;&#x3C5;&#x3B2;&#x3B5;&#x3C1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B1;&#x3BD;&#x3B8;&#x3B5;&#x3BA;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1; &#x3C3;&#x3C4;&#x3B7;&#x3BD; &#x395;&#x3BB;&#x3BB;&#x3AC;&#x3B4;&#x3B1;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><div class="wp-block-image">
<figure class="aligncenter size-large"><a href="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/08/Gemini_Generated_Image_&#x395;&#x399;&#x39A;&#x39F;&#x39D;&#x391;_&#x395;&#x39B;&#x39B;&#x391;&#x39A;.jpeg"><img alt="" class="wp-image-176022" height="572" src="https://opensource.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/5/2026/08/Gemini_Generated_Image_&#x395;&#x399;&#x39A;&#x39F;&#x39D;&#x391;_&#x395;&#x39B;&#x39B;&#x391;&#x39A;-1024x572.jpeg" width="1024"/></a></figure></div>


<h2 class="wp-block-heading">Οι επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια και δημόσιοι φορείς στην Ελλάδα διαθέτουν μεγάλη εμπειρία στη χρήση ανοιχτού λογισμικού. Οι προτάσεις της ΕΕΛΛΑΚ δείχνουν πώς μπορούν να εξελιχθούν σε ασφαλείς, επαναχρησιμοποιήσιμες και εθνικά ελεγχόμενες ψηφιακές υποδομές.</h2>



<p>Η μετάβαση του ελληνικού Δημοσίου και της οικονομίας προς τα ευρωπαϊκά ψηφιακά κοινά δεν ξεκινά από το μηδέν. Λογισμικό ανοιχτού κώδικα χρησιμοποιείται ήδη σε επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, ερευνητικές υποδομές και δημόσιες ψηφιακές υπηρεσίες. Η πραγματική εικόνα, όμως, είναι πιο σύνθετη από κατάλογους που παρουσιάζονται στο <a href="https://interoperable-europe.ec.europa.eu/eu-oss-catalogue"><strong>EU Open Source</strong></a> και στο <a href="https://mathe.ellak.gr/"><strong>mathe.ellak.gr</strong></a>. <strong>Άλλο είναι η χρήση ανοιχτού λογισμικού, άλλο η εφαρμογή ανοιχτών προτύπων, άλλο η συνεισφορά κώδικα και άλλο η συγκρότηση μιας κοινότητας που συντηρεί το έργο σε βάθος χρόνου.</strong></p>



<p>Πλέον προστίθεται η ευθύνη για την ασφάλεια σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του λογισμικού. Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Κυβερνοανθεκτικότητα, γνωστός ως Cyber Resilience Act ή CRA, <em><strong>ενσωματώνει την κυβερνοασφάλεια στον σχεδιασμό, στην ανάπτυξη, στη διάθεση και στη συντήρηση των προϊόντων με ψηφιακά στοιχεία.</strong></em></p>



<p>Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι επομένως αν η Ελλάδα χρησιμοποιεί ανοιχτό λογισμικό, αλλά αν μπορεί να μετατρέψει τη σημερινή διάσπαρτη χρήση σε πολιτική παραγωγής δημόσιου κώδικα, ανοιχτών δεδομένων, τοπικών υποδομών Τεχνητής Νοημοσύνης και εγχώριας τεχνογνωσίας. <em><strong>Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσονται τέσσερις συμπληρωματικές προτάσεις της ΕΕΛΛΑΚ για τον ιδιωτικό τομέα, τη συνεργατική εργασία στις επιχειρήσεις, τη δημόσια διοίκηση και την τοπική ανοιχτή ΤΝ.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Από τη χρήση ανοιχτών τεχνολογιών στη συνεισφορά</h2>



<p>Η Upstream αποτελεί ένα από τα καλύτερα τεκμηριωμένα παραδείγματα ελληνικής τεχνολογικής δραστηριότητας μεγάλης κλίμακας στον ιδιωτικό τομέα. Όπως περιέγραφε η ίδια η εταιρεία το 2022, η ομάδα της στην Αθήνα λειτουργούσε δύο συστοιχίες Kubernetes σε παραγωγικό περιβάλλον, εγκατεστημένες με Kubespray, με περισσότερες από 1.600 εφαρμογές και σύνολα υπηρεσιών. Χρησιμοποιούσε επίσης Docker, PostgreSQL, Ansible, Jenkins, Harbor, Nagios, Prometheus, Grafana, Elasticsearch, Logstash και Kibana, ειδικά στην PostgreSQL η Upstream έχει βάσεις με δισεκατομμύρια εγγραφές(records).</p>



<p>Ανάλογη είναι η εμπειρία του Skroutz, το οποίο έχει τεκμηριώσει τη χρήση Ruby on Rails, MariaDB, Elasticsearch, Kafka, MongoDB, Redis, Memcached και Jenkins. Παλαιότερες αναρτήσεις της τεχνικής ομάδας περιέγραφαν υποδομές βασισμένες σε Debian, KVM, Ganeti και OpenStack Swift. Το 2019 η εταιρεία έκανε ένα σημαντικότερο βήμα, δημοσιεύοντας ως λογισμικό ανοιχτού κώδικα το mistry, ένα εργαλείο που είχε αναπτύξει για τις δικές της ανάγκες. Δεν περιορίστηκε έτσι στη χρήση έργων που δημιούργησαν άλλοι, αλλά επέστρεψε κώδικα στην κοινότητα.</p>



<p>Η χαρτογράφηση της ΕΕΛΛΑΚ για τον ευρωπαϊκό ιδιωτικό τομέα επιβεβαιώνει την εκτεταμένη χρήση Linux και τεχνολογιών υπολογιστικού νέφους ανοιχτού κώδικα σε παρόχους υποδομών, τηλεπικοινωνιακούς οργανισμούς, βιομηχανικούς ομίλους, τράπεζες και τουριστικές επιχειρήσεις. Η δημόσια τεκμηρίωση είναι πολύ ασθενέστερη για μαζικές εγκαταστάσεις LibreOffice σε μεγάλες πολυεθνικές, ενώ για λύσεις όπως το Nextcloud και το ONLYOFFICE υπάρχουν εταιρικές εγκαταστάσεις χωρίς πάντοτε να δημοσιοποιούνται αριθμοί χρηστών ή τεχνικές λεπτομέρειες.</p>



<p>Η ΕΕΛΛΑΚ προτείνει τη δημιουργία εθελοντικού μητρώου χρήσης και συνεισφοράς ανοιχτού λογισμικού από ελληνικές επιχειρήσεις. Χωρίς να αποκαλύπτει ευαίσθητες πληροφορίες, το μητρώο μπορεί να καταγράφει κατηγορίες λύσεων, συνεισφορές σε κοινότητες, ανάγκες υποστήριξης και ελλείψεις δεξιοτήτων. <em><strong>Θα επιτρέψει έτσι τον σχεδιασμό προγραμμάτων κατάρτισης και την ανάπτυξη ελληνικών εταιρειών που παρέχουν υπηρεσίες γύρω από ανοιχτές τεχνολογίες.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">OpenCollab: ανοιχτή συνεργατική υποδομή για τις επιχειρήσεις</h2>



<p>Για να μεταφερθεί η ανοιχτότητα από τα κέντρα δεδομένων στην καθημερινή εργασία, η ΕΕΛΛΑΚ προτείνει το <a href="https://cloud.ellak.gr/s/xc77GTxatZ2HQKz"><strong>OpenCollab</strong></a>, μια συνεργατική πλατφόρμα για μικρές, μεσαίες και μεγαλύτερες ελληνικές επιχειρήσεις. Μπορεί να εγκαθίσταται στις υποδομές της επιχείρησης, σε ιδιωτικό νέφος ή σε ελληνικό κέντρο δεδομένων και να λειτουργεί ως εναλλακτική στις κλειστές σουίτες γραφείου και επικοινωνίας.</p>



<p>Η προτεινόμενη στοίβα συνδυάζει Nextcloud για αρχεία, Collabora Online για συνεργατική επεξεργασία εγγράφων, <a href="https://stalw.art/"><strong>Stalwart</strong></a> για ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, <a href="https://opensource.ellak.gr/2020/06/17/matrix-element-jitsi-homeserver-installation/"><strong>Matrix</strong></a> και Element για μηνύματα και τηλεδιασκέψεις και Keycloak για ενιαία αυθεντικοποίηση. PostgreSQL, Redis, Traefik, Prometheus, Grafana και Loki μπορούν να υποστηρίζουν τα δεδομένα, την ασφαλή δρομολόγηση, την παρακολούθηση και την καταγραφή συμβάντων.</p>



<p><em><strong>Το πλεονέκτημα δεν είναι ότι η τεχνολογία έχει μηδενικό κόστος</strong></em>. Παραμένουν το κόστος υποδομής, εγκατάστασης, προσαρμογής, αντιγράφων ασφαλείας, κυβερνοασφάλειας, αναβαθμίσεων και τεχνικής υποστήριξης. <em><strong>Η διαφορά είναι ότι οι πόροι μετακινούνται από τις επαναλαμβανόμενες άδειες ανά χρήστη προς την υποδομή και την εγχώρια τεχνογνωσία.</strong></em></p>



<p>Η ανοιχτή άδεια μειώνει τον εγκλωβισμό, αλλά δεν τον εξαφανίζει από μόνη της. Για αυτό χρειάζονται πλήρης τεκμηρίωση, αυτοματοποιημένη εγκατάσταση, ανοιχτά πρότυπα, δυνατότητα εξαγωγής των δεδομένων και συμβατικό δικαίωμα αλλαγής παρόχου υποστήριξης. </p>



<h2 class="wp-block-heading">Από τα ώριμα δημόσια έργα στο GovCollab</h2>



<p>Στον δημόσιο και ακαδημαϊκό τομέα υπάρχουν ορισμένα από τα πιο ώριμα ελληνικά έργα. Η έκδοση του <a href="https://data.gov.gr/"><strong>data.gov.gr</strong></a> του 2026 βασίζεται στο <a href="https://ckan.org/"><strong>CKAN</strong></a> και συγκεντρώνει περισσότερα από 9.000 σύνολα δεδομένων και 30.000 ψηφιακούς πόρους από πάνω από 450 φορείς. Χρησιμοποιεί επίσης το ευρωπαϊκό πρότυπο <a href="https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/semic-support-centre/dcat-ap"><strong>DCAT-AP</strong></a>, ώστε τα μεταδεδομένα να ανταλλάσσονται και να επαναχρησιμοποιούνται.</p>



<p>Το Open eClass του Ακαδημαϊκού Διαδικτύου GUnet διατίθεται από το 2003 με άδεια GNU GPL, χρησιμοποιείται από το σύνολο σχεδόν των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και συνεχίζει να αναπτύσσεται σε δημόσιο αποθετήριο. <a href="https://grnet.gr/2020/11/18/grnet-cloud/"><strong><em>Ιστορικής σημασίας</em></strong></a> είναι και το <a href="https://www.synnefo.org/"><strong>Synnefo</strong></a> της ΕΔΥΤΕ, το οποίο απέδειξε ότι ένας ελληνικός δημόσιος φορέας μπορεί να αναπτύξει ολοκληρωμένη υποδομή νέφους και να δημοσιεύσει τον κώδικά της. Η περιορισμένη συνέχισή του υπενθυμίζει ότι η αρχική χρηματοδότηση δεν αρκεί. Τα ανοιχτά έργα χρειάζονται διαρκή συντήρηση, κοινότητα και σταθερή χρηματοδότηση.</p>



<p>Η πρόταση <a href="https://cloud.ellak.gr/s/iRqmd2NC5ceRccM"><strong>GovCollab</strong></a> της ΕΕΛΛΑΚ αξιοποιεί αυτή την εμπειρία για τη δημιουργία μιας αυτοδιαχειριζόμενης συνεργατικής πλατφόρμας για υπουργεία, δήμους, περιφέρειες, ανεξάρτητες αρχές, πανεπιστήμια και δημόσιες επιχειρήσεις. Βασίζεται στις ίδιες ώριμες τεχνολογίες με το OpenCollab, αλλά προσαρμόζεται στις απαιτήσεις της διοίκησης για διαχωρισμό ρόλων, ισχυρή αυθεντικοποίηση, καταγραφή ενεργειών, διαλειτουργικότητα και διατήρηση των δεδομένων σε ελεγχόμενες υποδομές.</p>



<p>Η ΕΕΛΛΑΚ προτείνει πιλοτική εφαρμογή σε 3 έως 5 φορείς με διαφορετικά χαρακτηριστικά, κεντρική ομάδα υποστήριξης, κοινή τεχνική τεκμηρίωση και αποτίμηση του συνολικού κόστους. Μετά την αξιολόγηση, η λύση μπορεί να ενσωματωθεί στις δημόσιες προκηρύξεις ως ισότιμη και επαναχρησιμοποιήσιμη επιλογή.</p>



<p>Για να αποτελεί πραγματικό ψηφιακό κοινό, το GovCollab δεν πρέπει να εξαρτάται από έναν ανάδοχο. Ο πηγαίος κώδικας των προσαρμογών, τα εγχειρίδια, οι αυτοματισμοί εγκατάστασης, οι κατάλογοι συστατικών και τα σενάρια μετάπτωσης πρέπει να δημοσιεύονται με κατάλληλες ανοιχτές άδειες. <em><strong>Η υποστήριξη θα μπορεί έτσι να παρέχεται ανταγωνιστικά από περισσότερες ελληνικές εταιρείες και συνεργατικά σχήματα.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">GlossAPI και τοπική ανοιχτή ΤΝ</h2>



<p>Στην εποχή της ΤΝ, το ανοιχτό λογισμικό πρέπει να συνδυάζεται με ποιοτικά και κατάλληλα τεκμηριωμένα δεδομένα. Το GlossAPI αποτελεί ελληνικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης. Είναι ανοιχτή υποδομή επεξεργασίας ελληνικών κειμένων και δημιουργίας συνόλων δεδομένων κατάλληλων για την εκπαίδευση και αξιολόγηση γλωσσικών μοντέλων.</p>



<p>Μέσω του GlossAPI έχουν οργανωθεί σώματα κειμένων από δημόσιες διαβουλεύσεις, ακαδημαϊκά αποθετήρια, την ελληνική νομοθεσία, τη Διαύγεια και άλλες πηγές. Τα δημόσια έγγραφα μπορούν έτσι να υποστηρίξουν έρευνα, τοπικά γλωσσικά μοντέλα και νέες εφαρμογές για τη διοίκηση, την εκπαίδευση και τις επιχειρήσεις.</p>



<p>Το πιλοτικό <a href="https://cloud.ellak.gr/s/2kKbxjPXayZtAnB"><strong>Open Local LLM</strong></a> της ΕΕΛΛΑΚ μεταφέρει αυτή τη λογική από τα δεδομένα στην υπολογιστική υποδομή. Προτείνει τοπική εγκατάσταση για την εκτέλεση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, χωρίς υποχρεωτική αποστολή εγγράφων και ερωτημάτων σε εξωτερικές υπηρεσίες νέφους. <em><strong>Η ίδια αρχιτεκτονική μπορεί να προσαρμόζεται σε πανεπιστήμια, δήμους, περιφέρειες, υπουργεία, νοσοκομεία και επιχειρήσεις.</strong></em></p>



<p>Το πιλοτικό βασίζεται σε λογισμικό ανοιχτού κώδικα και σε αρχιτεκτονική ανεξάρτητη από συγκεκριμένο μοντέλο. Ένα ενιαίο API επιτρέπει την αντικατάσταση μοντέλων χωρίς επανασχεδιασμό των εφαρμογών. <em><strong>Για δημόσιες και ερευνητικές χρήσεις προτείνεται να δίνεται προτεραιότητα σε πλήρως ανοιχτά μοντέλα</strong></em>. Μοντέλα ανοιχτών βαρών μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται όταν προσφέρουν την απαιτούμενη απόδοση, με σαφή καταγραφή της άδειας, της προέλευσης και των περιορισμών τους.</p>



<p><em><strong>Η υποδομή μπορεί να υποστηρίζει αναζήτηση και απαντήσεις πάνω σε έγγραφα του φορέα, περίληψη κειμένων, απομαγνητοφώνηση συνεδριάσεων, εξαγωγή δομημένων δεδομένων και εσωτερικούς βοηθούς γνώσης</strong></em>. Για νομοθεσία και διοικητικές διαδικασίες προβλέπονται απαντήσεις αποκλειστικά από ελεγμένο σώμα εγγράφων, εμφάνιση της πηγής, έλεγχος της ισχύος των κειμένων, ένδειξη αβεβαιότητας και τελική ανθρώπινη ευθύνη.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Τι αλλάζει με τον Cyber Resilience Act</h2>



<p>Ο CRA τέθηκε σε ισχύ στις 10 Δεκεμβρίου 2024. Οι κύριες υποχρεώσεις του θα εφαρμοστούν από τις 11 Δεκεμβρίου 2027. <em><strong>Στις 11 Σεπτεμβρίου 2026 θα αρχίσει νωρίτερα να εφαρμόζεται το άρθρο 14 για την αναφορά ενεργά αξιοποιούμενων ευπαθειών και σοβαρών περιστατικών.</strong></em></p>



<p>Η απλή εσωτερική χρήση μιας εφαρμογής ανοιχτού κώδικα δεν μετατρέπει αυτομάτως μια επιχείρηση ή έναν δημόσιο φορέα σε κατασκευαστή. Όταν, όμως, ένας οργανισμός διαθέτει ένα ψηφιακό προϊόν στην αγορά με την επωνυμία του, ενσωματώνει ανοιχτές βιβλιοθήκες σε εμπορικό προϊόν ή προχωρεί σε ουσιαστική τροποποίηση, μπορεί να αναλάβει τις ευθύνες του κατασκευαστή.</p>



<p>Οι κατασκευαστές θα πρέπει να διενεργούν αξιολόγηση κινδύνων κυβερνοασφάλειας και να σχεδιάζουν τα προϊόντα με ασφάλεια εκ κατασκευής και εξ ορισμού. Θα πρέπει επίσης να διατηρούν τεχνικό φάκελο, να διενεργούν αξιολόγηση συμμόρφωσης, να εκδίδουν δήλωση συμμόρφωσης ΕΕ και, όπου απαιτείται, να τοποθετούν σήμανση CE.</p>



<p><em><strong>Κεντρική απαίτηση είναι ο κατάλογος συστατικών λογισμικού, γνωστός ως <a href="https://www.ibm.com/think/topics/sbom">Software Bill of Materials ή SBOM</a>.</strong></em> Ένας οργανισμός πρέπει να γνωρίζει τις βιβλιοθήκες, τις εκδόσεις και τις εξαρτήσεις κάθε προϊόντος, ώστε να εντοπίζει πού χρησιμοποιείται ένα ευάλωτο συστατικό. Το OpenCollab, το GovCollab και το Open Local LLM πρέπει συνεπώς να παράγουν SBOM για κάθε έκδοση και να διαθέτουν κοινή διαδικασία ενημέρωσης των εξαρτήσεών τους.</p>



<p>Ο κατασκευαστής οφείλει επίσης να καθορίζει περίοδο υποστήριξης, κατά κανόνα τουλάχιστον πέντε ετών, να παρακολουθεί τις ευπάθειες, να διαθέτει διαδικασία συντονισμένης γνωστοποίησης και να παρέχει ενημερώσεις ασφάλειας χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Για το Δημόσιο, αυτό σημαίνει ότι οι συμβάσεις πρέπει να καλύπτουν όχι μόνο την παράδοση, αλλά και τη συντήρηση και την ασφάλεια για όλη την αναμενόμενη διάρκεια λειτουργίας.</p>



<p>Από τις 11 Σεπτεμβρίου 2026, η πρώτη προειδοποίηση για ενεργά αξιοποιούμενη ευπάθεια ή σοβαρό περιστατικό πρέπει να υποβάλλεται εντός 24 ωρών και η πληρέστερη γνωστοποίηση εντός 72 ωρών. Για ευπάθεια ακολουθεί τελική έκθεση το αργότερο 14 ημέρες μετά τη διάθεση διορθωτικού μέτρου, ενώ για σοβαρό περιστατικό η τελική έκθεση υποβάλλεται εντός ενός μήνα. Οι αναφορές θα υποβάλλονται στην Ενιαία Πλατφόρμα Αναφοράς του ENISA. Επιχειρήσεις και φορείς χρειάζονται επομένως υπεύθυνο αναφοράς, αναπληρωτή, έτοιμα υποδείγματα και δοκιμασμένες διαδικασίες.</p>



<p><em><strong>Ο CRA εξαιρεί από τις πλήρεις υποχρεώσεις το ελεύθερο λογισμικό που αναπτύσσεται ή διατίθεται εκτός εμπορικής δραστηριότητας.</strong></em> Ο εθελοντής συντηρητής δεν μετατρέπεται σε κατασκευαστή επειδή μια επιχείρηση ενσωμάτωσε τον κώδικά του σε εμπορικό προϊόν. Ο Κανονισμός αναγνωρίζει επίσης τον διαχειριστή ανοιχτού λογισμικού, δηλαδή το νομικό πρόσωπο που υποστηρίζει συστηματικά συγκεκριμένα έργα για εμπορική χρήση, προβλέποντας ελαφρύτερο καθεστώς και εξαίρεση από διοικητικά πρόστιμα.</p>



<p>Η ισορροπία αυτή είναι ουσιώδης. Το κόστος συμμόρφωσης δεν πρέπει να μεταφερθεί στους εθελοντές, ενώ επιχειρήσεις και δημόσιοι οργανισμοί αποκομίζουν αξία από τον κώδικά τους. <strong>Οι μεγάλοι χρήστες πρέπει να χρηματοδοτούν τη συντήρηση και την ασφάλεια των κρίσιμων έργων ανοιχτού λογισμικού από τα οποία εξαρτώνται.</strong></p>



<h2 class="wp-block-heading">Τα OSPO ως κοινός μηχανισμός εφαρμογής</h2>



<p><em><strong>Οι τέσσερις προτάσεις της ΕΕΛΛΑΚ χρειάζονται έναν κοινό οργανωτικό μηχανισμό. Τα Γραφεία Προγράμματος Ανοιχτού Λογισμικού μπορούν να διατηρούν το μητρώο έργων και εξαρτήσεων, να συντονίζουν την παραγωγή SBOM, να ελέγχουν τις άδειες, να παρακολουθούν τις ευπάθειες και να οργανώνουν τη συνεργασία με τις κοινότητες.</strong></em></p>



<p>Στις δημόσιες συμβάσεις πρέπει να απαιτούνται ανοιχτές άδειες για τον δημόσια χρηματοδοτούμενο κώδικα, δημόσια αποθετήρια, τεκμηρίωση, αυτοματοποιημένες δοκιμές, πολιτική γνωστοποίησης ευπαθειών, περίοδος υποστήριξης και δικαίωμα ανάθεσης της συντήρησης σε διαφορετικό προμηθευτή. Οι διορθώσεις πρέπει να επιστρέφουν στα αρχικά έργα, αντί να δημιουργούνται μόνιμες ιδιωτικές παραλλαγές.</p>



<p>Χρειάζεται επίσης εθνικό αποθετήριο δημόσιου λογισμικού, συνδεδεμένο με τον ευρωπαϊκό κατάλογο λύσεων. Σε αυτό θα καταγράφονται η άδεια, ο υπεύθυνος συντήρησης, η περίοδος υποστήριξης, το SBOM και οι φορείς που χρησιμοποιούν κάθε λύση. Έτσι η επαναχρησιμοποίηση θα γίνει κανονική επιλογή της διοίκησης.</p>



<h2 class="wp-block-heading">Από την κατανάλωση στη δημιουργία ψηφιακών κοινών</h2>



<p>Η Ελλάδα χρησιμοποιεί ήδη πολύ περισσότερο ανοιχτό λογισμικό από όσο φαίνεται στις επίσημες ψηφιακές στρατηγικές της. Αυτό που απουσιάζει είναι μια πολιτική που θα μετατρέπει τη χρήση σε συνεισφορά και τη δημόσια χρηματοδότηση σε επαναχρησιμοποιήσιμο ψηφιακό κεφάλαιο.</p>



<p><em><strong>Οι προτάσεις της ΕΕΛΛΑΚ συγκροτούν ένα εφαρμόσιμο πλαίσιο: καταγραφή και ενίσχυση της χρήσης στον ιδιωτικό τομέα, OpenCollab για τις επιχειρήσεις, GovCollab για τους δημόσιους φορείς και τοπικές ανοιχτές υποδομές ΤΝ που αξιοποιούν ελληνικά δεδομένα. Ο CRA προσθέτει τις αναγκαίες απαιτήσεις ασφάλειας, τεκμηρίωσης και μακροχρόνιας υποστήριξης.</strong></em></p>



<p>Το επόμενο βήμα δεν είναι απλώς να χρησιμοποιούμε περισσότερο ανοιχτό λογισμικό. Είναι να δημιουργούμε, να συντηρούμε και να ασφαλίζουμε καλύτερα το λογισμικό που χρησιμοποιούμε. <em><strong>Έτσι, οι ψηφιακές δαπάνες μπορούν να δημιουργούν εγχώρια τεχνογνωσία, θέσεις εργασίας υψηλής ειδίκευσης και κοινές υποδομές που παραμένουν διαθέσιμες στην κοινωνία. Αυτή είναι η ουσιαστική έννοια της ψηφιακής κυριαρχίας: όχι η τεχνολογική απομόνωση, αλλά η μετρήσιμη δυνατότητα ελέγχου, τροποποίησης, επαναχρησιμοποίησης και αλλαγής προμηθευτή.</strong></em></p>



<h2 class="wp-block-heading">Πηγές άρθρου:</h2>



<ol>
<li><strong>Upstream, «DevOps: Master one of the most sought-after specializations in Software Engineering with Upstream»</strong>: Τεκμηριώνει τη χρήση ανοιχτού λογισμικού: <a href="https://www.upstreamsystems.com/devops-master-one-of-the-most-sought-after-specializations-in-software-engineering-with-upstream/">https://www.upstreamsystems.com/devops-master-one-of-the-most-sought-after-specializations-in-software-engineering-with-upstream/</a></li>



<li><strong>Skroutz Engineering, «Speeding Up Our Build Pipelines»</strong>: Περιγράφει τη δημοσίευση του mistry ως λογισμικού ανοιχτού κώδικα με άδεια GPLv3: <a href="https://engineering.skroutz.gr/blog/speeding-up-build-pipelines-with-mistry/">https://engineering.skroutz.gr/blog/speeding-up-build-pipelines-with-mistry/</a></li>



<li><strong>GUnet, «Open eClass»</strong>: Το επίσημο αποθετήριο της πλατφόρμας: <a href="https://github.com/gunet/openeclass">https://github.com/gunet/openeclass</a></li>



<li><strong>ΕΔΥΤΕ, «Data.gov.gr: Ελεύθερη πρόσβαση σε πάνω από 9.000 σύνολα δεδομένων από 450 φορείς του Δημοσίου»</strong>: <a href="https://grnet.gr/2026/05/15/pr-mindigital-open-data/">https://grnet.gr/2026/05/15/pr-mindigital-open-data/</a></li>



<li><strong>ΕΕΛΛΑΚ, «Χρήση Ανοιχτών Προτύπων και Ανοιχτού Λογισμικού στον Δημόσιο Τομέα»</strong>: <a href="https://eellak.ellak.gr/2020/07/08/chrisi-anixton-protipon-ke-anichtou-logismikou-ston-dimosio-tomea/">https://eellak.ellak.gr/2020/07/08/chrisi-anixton-protipon-ke-anichtou-logismikou-ston-dimosio-tomea/</a></li>



<li><strong>ΕΕΛΛΑΚ, «Open Source Program Office: Ο στρατηγικός πυλώνας του ψηφιακού μετασχηματισμού στο Δημόσιο»</strong>: <a href="https://opengov.ellak.gr/2026/07/17/open-source-program-office-ospo/">https://opengov.ellak.gr/2026/07/17/open-source-program-office-ospo/</a></li>



<li><strong>GlossAPI, «Δεδομένα για την ΤΝ»</strong>: <a href="https://glossapi.gr/">https://glossapi.gr/</a></li>



<li><strong>European Commission, OSOR, «Updated country report on open source software in Greece»</strong>: <a href="https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/updated-country-report-open-source-software-greece">https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/news/updated-country-report-open-source-software-greece</a></li>



<li><strong>European Commission, OSOR, «Public Procurement of Open Source Software»</strong>: <a href="https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/public-procurement-open-source-software">https://interoperable-europe.ec.europa.eu/collection/open-source-observatory-osor/public-procurement-open-source-software</a></li>



<li><strong>ΕΕΛΛΑΚ, «Cyber Resilience Act: η πρώτη προθεσμία εφαρμογής στις 11 Σεπτεμβρίου»</strong>: <a href="https://openbusiness.ellak.gr/2026/08/18/cyber-resilience-act-september/">https://openbusiness.ellak.gr/2026/08/18/cyber-resilience-act-september/</a></li>



<li><strong>Ευρωπαϊκή Ένωση, Κανονισμός (ΕΕ) 2024/2847</strong>: Σχετικά με οριζόντιες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας για προϊόντα με ψηφιακά στοιχεία: <a href="https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/2847/oj/ell/pdf">https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/2847/oj/ell/pdf</a></li>



<li><strong>Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Cyber Resilience Act: Manufacturers»</strong>: Ο CRA αναγνωρίζει ότι οι κατασκευαστές σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού φέρουν ευθύνη για τα θέματα ασφάλειας: <a href="https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cra-manufacturers">https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/cra-manufacturers</a></li>



<li><strong>ENISA, «Single Reporting Platform»</strong>: Η Ενιαία Πλατφόρμα Αναφοράς (SRP) θα αποτελέσει το τεχνικό εργαλείο για την αναφορά ευπαθειών και περιστατικών που επηρεάζουν προϊόντα με ψηφιακά στοιχεία στην Ψηφιακή Ενιαία Αγορά της ΕΕ: <a href="https://www.enisa.europa.eu/topics/product-security/single-reporting-platform-srp">https://www.enisa.europa.eu/topics/product-security/single-reporting-platform-srp</a>.</li>
</ol></div>
    </content>
    <updated>2026-08-28T10:31:06Z</updated>
    <category term="AI"/>
    <category term="Open source"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BA;&#x3C4;&#x3AD;&#x3C2; &#x3C4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3BF;&#x3BB;&#x3BF;&#x3B3;&#x3AF;&#x3B5;&#x3C2;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AE; &#x395;&#x3C0;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3AE;&#x3BC;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3C7;&#x3BD;&#x3B7;&#x3C4;&#x3AE; &#x39D;&#x3BF;&#x3B7;&#x3BC;&#x3BF;&#x3C3;&#x3CD;&#x3BD;&#x3B7;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AC; &#x39A;&#x3BF;&#x3B9;&#x3BD;&#x3AC;"/>
    <category term="&#x3A8;&#x3B7;&#x3C6;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BA;&#x3AE; &#x391;&#x3BD;&#x3B5;&#x3BE;&#x3B1;&#x3C1;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C3;&#x3AF;&#x3B1;"/>
    <category term="open source"/>
    <author>
      <name>Ellak-Editor</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://opensource.ellak.gr</id>
      <link href="https://opensource.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://opensource.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτό λογισμικό</subtitle>
      <title>Ανοιχτό λογισμικό</title>
      <updated>2026-09-14T07:15:42Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="el">
    <id>https://openstandards.ellak.gr/?p=3247</id>
    <link href="https://openstandards.ellak.gr/2026/08/28/truly-open-document-standard-format/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <title>Τα χαρακτηριστικά ενός πραγματικά ανοιχτού προτύπου μορφότυπου εγγράφων</title>
    <summary type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">Ένας μορφότυπος εγγράφων δεν είναι ανοιχτός επειδή κάποιος τον χαρακτηρίζει έτσι. Είναι ανοιχτός όταν η προδιαγραφή του διατίθεται ελεύθερα και δημόσια, όταν η υλοποίησή του δεν επιβαρύνεται με δικαιώματα ή τέλη, και όταν δεν συνοδεύεται από περιορισμούς χρήσης. Οργανισμοί όπως το Open Knowledge Foundation και θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρησιμοποιούν έναν πυρήνα κριτηρίων ακριβώς ... <a class="read-more" href="https://openstandards.ellak.gr/2026/08/28/truly-open-document-standard-format/" title="&#x3A4;&#x3B1; &#x3C7;&#x3B1;&#x3C1;&#x3B1;&#x3BA;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C1;&#x3B9;&#x3C3;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3B5;&#x3BD;&#x3CC;&#x3C2; &#x3C0;&#x3C1;&#x3B1;&#x3B3;&#x3BC;&#x3B1;&#x3C4;&#x3B9;&#x3BA;&#x3AC; &#x3B1;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3BF;&#x3CD; &#x3C0;&#x3C1;&#x3BF;&#x3C4;&#x3CD;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C5; &#x3BC;&#x3BF;&#x3C1;&#x3C6;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3BF;&#x3C5; &#x3B5;&#x3B3;&#x3B3;&#x3C1;&#x3AC;&#x3C6;&#x3C9;&#x3BD;">Read more</a></div>
    </summary>
    <content type="xhtml"><div xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"><p>Ένας μορφότυπος εγγράφων δεν είναι ανοιχτός επειδή κάποιος τον χαρακτηρίζει έτσι. Είναι ανοιχτός όταν η προδιαγραφή του διατίθεται ελεύθερα και δημόσια, όταν η υλοποίησή του δεν επιβαρύνεται με δικαιώματα ή τέλη, και όταν δεν συνοδεύεται από περιορισμούς χρήσης. Οργανισμοί όπως το Open Knowledge Foundation και θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρησιμοποιούν έναν πυρήνα κριτηρίων ακριβώς για να διασφαλίσουν τη μακροχρόνια πρόσβαση στα δεδομένα, την ανεξαρτησία από συγκεκριμένα συστήματα και την απουσία ελέγχου από έναν και μοναδικό προμηθευτή.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Τα βασικά κριτήρια ανοιχτότητας</h3>



<ul>
<li><strong>Δημόσια προδιαγραφή</strong>: οι κανόνες του μορφότυπου δημοσιεύονται στο σύνολό τους και είναι εύκολα προσβάσιμοι από οποιονδήποτε.</li>



<li><strong>Απαλλαγή από δικαιώματα (royalty-free)</strong>: κανένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και καμία χρέωση αδειοδότησης δεν εμποδίζει την ανάπτυξη συμβατού λογισμικού.</li>



<li><strong>Καμία διάκριση</strong>: ο καθένας μπορεί να χρησιμοποιήσει τον μορφότυπο για οποιονδήποτε σκοπό, χωρίς να χρειάζεται ειδική άδεια.</li>



<li><strong>Ανεξάρτητη διακυβέρνηση</strong>: τις μελλοντικές εκδόσεις και αναθεωρήσεις τις διαχειρίζεται ένας διαφανής, μη κερδοσκοπικός φορέας τυποποίησης.</li>
</ul>



<h3 class="wp-block-heading">Θεσμικά πλαίσια αναφοράς</h3>



<ul>
<li><strong>The Open Definition</strong>: καθορίζει με ακρίβεια τους νομικούς και τεχνικούς όρους υπό τους οποίους ένα έργο θεωρείται ανοιχτό.</li>



<li><strong>Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας (EIF)</strong>: επιβάλλει στις δημόσιες διοικήσεις τη χρήση πραγματικά ανοιχτών μορφότυπων για τα δημόσια έγγραφα.</li>
</ul>



<figure class="wp-block-image size-full"><a href="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/08/media_1071a4c23daa47013361e4fde3d77910811aeff8e.png"><img alt="" class="wp-image-3250" height="430" src="https://openstandards.ellak.gr/wp-content/uploads/sites/14/2026/08/media_1071a4c23daa47013361e4fde3d77910811aeff8e.png" width="599"/></a></figure>



<h3 class="wp-block-heading">ODF και OOXML: δύο διαφορετικές προσεγγίσεις</h3>



<p>Όταν το Open Document Format (ODF) και το Office Open XML (OOXML) αξιολογηθούν με βάση τα παραπάνω αυστηρά κριτήρια, προκύπτει ότι ακολουθούν θεμελιωδώς διαφορετική λογική. Παρότι αμφότερα αναγνωρίζονται ως επίσημα πρότυπα ISO, το ODF ικανοποιεί τα κριτήρια ανοιχτού προτύπου εξ ορισμού και εκ σχεδιασμού, ενώ το OOXML φέρει δομικές και νομικές περιπλοκές που στην πράξη περιορίζουν τη δυνατότητα πραγματικά ανοιχτής υλοποίησης.</p>



<figure class="wp-block-table"><table><thead><tr><th>Κριτήριο</th><th>Open Document Format (ODF)</th><th>Office Open XML (OOXML)</th></tr></thead><tbody><tr><td><strong>Δημόσια προδιαγραφή</strong></td><td>Πλήρως διαφανής. Συνεκτικές και λιτές προδιαγραφές, βασισμένες σε ένα απλοποιημένο σχήμα XML τύπου RelaxNG.</td><td>Εξαιρετικά σύνθετη. Πάνω από 6.000 σελίδες προδιαγραφών, με αποσπασματικές συμπεριφορές κληρονομημένες από παλαιότερα συστήματα.</td></tr><tr><td><strong>Καθεστώς royalty-free</strong></td><td>Ανεπιφύλακτο. Διέπεται από τυπικές royalty-free παραμέτρους που επιτρέπουν καθολική ανάπτυξη λογισμικού.</td><td>Υπό όρους. Καλύπτεται από μια μη ανακλητή υπόσχεση περί διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και όχι από κανονική άδεια.</td></tr><tr><td><strong>Καμία διάκριση</strong></td><td>Πλήρης. Ισότιμη υλοποίηση τόσο σε σουίτες ανοιχτού κώδικα όσο και σε ιδιόκτητες.</td><td>Λειτουργικά εμπόδια. Μεροληψία υπέρ συμπεριφορών προσανατολισμένων στα Windows και σε συγκεκριμένες πλατφόρμες.</td></tr><tr><td><strong>Ανεξάρτητη διακυβέρνηση</strong></td><td>Ουδέτερη ως προς τους προμηθευτές. Τη διαχείριση έχει εξ ολοκλήρου ο OASIS.</td><td>Επηρεαζόμενη από προμηθευτή. Συντηρείται μέσω ISO, αλλά ο δομικός πυρήνας παραμένει στενά συνδεδεμένος με τη Microsoft.</td></tr></tbody></table></figure>



<h3 class="wp-block-heading">Πού εντοπίζονται οι ουσιαστικές διαφορές</h3>



<h3 class="wp-block-heading">Προδιαγραφή και διαφάνεια</h3>



<p>Το <strong>ODF</strong> σχεδιάστηκε από την αρχή ως μια σύγχρονη, καθαρή προδιαγραφή XML. Όπως έχει επισημανθεί στο <a href="https://blog.granneman.com/2009/02/06/odf-compared-constrasted-with-ooxml/">GranneBlog</a>, πρόκειται για το μοναδικό ανοιχτά διαθέσιμο πρότυπο που δημοσιεύεται ολόκληρο σε ένα κείμενο ελεύθερα προσβάσιμο και κατανοητό.</p>



<p>Το <strong>OOXML</strong>, αντίθετα, σχεδιάστηκε πρωτίστως για να αποτυπώσει σε XML τα παλιά δυαδικά δεδομένα του Microsoft Office. Διακρίνεται σε δύο παραλλαγές, Strict και Transitional. Όπως έχει αναλυθεί σε <a href="https://blog.documentfoundation.org/blog/2026/06/02/a-standard-in-name-only/">προηγούμενο άρθρο του TDF Blog</a>, η Transitional λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας τεράστιος κατάλογος χαρακτηριστικών συμβατότητας, καταργημένων στοιχείων, συμπεριφορών εξαρτώμενων από την πλατφόρμα και αναφορών σε ατεκμηρίωτες ιδιαιτερότητες εκδόσεων του Microsoft Office της δεκαετίας του 1990.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Νομικό πλαίσιο και διανοητική ιδιοκτησία</h4>



<p>Το <strong>ODF</strong> αξιοποιεί ένα τυπικό πλαίσιο ανοιχτού κώδικα: οποιοσδήποτε μπορεί να το υλοποιήσει σε ένα έργο χωρίς φόβο δικαστικών διενέξεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας ή δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.</p>



<p>Το <strong>OOXML</strong> στηρίζεται στο <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Microsoft_Open_Specification_Promise">Microsoft Open Specification Promise (OSP)</a>. Πρόκειται για μονομερή δέσμευση μη άσκησης αγωγής, η οποία όμως καλύπτει τους προγραμματιστές μόνο στον βαθμό που ακολουθούν πιστά την προδιαγραφή. Αποκλίσεις που ορίζονται από την ίδια την υλοποίηση ή ακραίες περιπτώσεις μπορεί να αφήσουν τους προγραμματιστές νομικά ακάλυπτους.</p>



<h4 class="wp-block-heading">Τεχνικές διακρίσεις και έλεγχος του συστήματος</h4>



<p>Το <strong>ODF</strong> αποφεύγει εξαρτήσεις από συγκεκριμένο υλικό, ώστε ανεξάρτητες εφαρμογές — όπως το LibreOffice ή το Apache OpenOffice — να αποδίδουν τα δεδομένα με ομοιόμορφο τρόπο.</p>



<p>Το <strong>OOXML</strong> περιέχει στοιχεία στενά συνδεδεμένα με το οικοσύστημα των Windows. Επειδή το Microsoft Office παρήγαγε παραδοσιακά OOXML τύπου Transitional από προεπιλογή, οι εφαρμογές τρίτων προσκρούουν σε τεράστια εμπόδια μετατροπής όταν καλούνται να ερμηνεύσουν κληρονομημένα δυαδικά στοιχεία ή ιδιόκτητους ορισμούς μορφοποίησης ενσωματωμένους στη δομή του αρχείου.</p>



<h3 class="wp-block-heading">Μια ενδιαφέρουσα αναφορά: ο ιταλικός ορισμός</h3>



<p>Οι <strong>Linee guida su acquisizione e riuso di software per le pubbliche amministrazioni</strong> (Κατευθυντήριες γραμμές για την προμήθεια και την επαναχρησιμοποίηση λογισμικού από τις δημόσιες διοικήσεις), που δημοσίευσε η AgID το 2021, ορίζουν στο γλωσσάρι τους τον ανοιχτό μορφότυπο ως εξής:</p>



<blockquote class="wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow">
<p><strong>Ανοιχτός μορφότυπος (δεδομένων)</strong>: δημόσιος μορφότυπος δεδομένων, με εκδόσεις, πλήρως τεκμηριωμένος και χωρίς περιορισμούς υλοποίησης. Ανοιχτός θεωρείται ο μορφότυπος που αναγνωρίζεται από φορέα τυποποίησης και συντηρείται συνεργατικά από πλήθος οργανισμών οι οποίοι παρέχουν ανταγωνιστικές μεταξύ τους υλοποιήσεις, μέσα από διαφανή διαδικασία. Ο μορφότυπος οφείλει να παραμένει συνεπής προς τη δηλωμένη έκδοσή του.</p>
</blockquote>



<p>Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές δεν αποτελούν ερμηνευτικό σχόλιο που συνοδεύει τον νόμο. Εκδίδονται σε εφαρμογή των άρθρων 68 και 69 του Codice dell’Amministrazione Digitale, βάσει ρητών εξουσιοδοτήσεων που περιέχονται στον ίδιο τον νόμο, και αντικαθιστούν την παλαιότερη εγκύκλιο 63/2013 της AgID για την ίδια συγκριτική αξιολόγηση.</p>



<p>Ο ορισμός του <strong>formato aperto</strong> δεν είναι, επομένως, μια απλή σύσταση που τυχαίνει να είναι καλογραμμένη. Είναι ο νομικά δεσμευτικός ορισμός για την ιταλική δημόσια διοίκηση, και αντλεί αυτή την ισχύ από τον ίδιο τον νόμο.</p>



<p>Πηγή άρθρου: <a href="https://blog.documentfoundation.org/blog/2026/08/06/truly-open-document-standard-format/">https://blog.documentfoundation.org/</a></p>



<h3 class="wp-block-heading">Και στην Ελλάδα;</h3>



<p>Το ελληνικό δίκαιο διαθέτει επίσης ρητό ορισμό. Ο <a href="https://www.taxheaven.gr/law/4727/2020">ν. 4727/2020</a> για την Ψηφιακή Διακυβέρνηση, με τον οποίο ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη η Οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 για τα ανοικτά δεδομένα, ορίζει στο <a href="https://www.lawspot.gr/nomothesia/n-4727-2020/arthro-60-nomos-4727-2020-orismoi-anoikton-dedomenon/">άρθρο 60</a> ως <strong>ανοικτό μορφότυπο</strong> εκείνον που δεν εξαρτάται από πλατφόρμα και διατίθεται στο κοινό χωρίς κανέναν περιορισμό ο οποίος να παρεμποδίζει την περαιτέρω χρήση των εγγράφων. Το ίδιο άρθρο ορίζει το <strong>ανοικτό επίσημο πρότυπο</strong> ως πρότυπο καθορισμένο σε γραπτή μορφή, το οποίο περιγράφει λεπτομερώς τις προδιαγραφές για τη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας του λογισμικού.</p>



<p>Η υποχρέωση είναι εξίσου ρητή: σύμφωνα με το <a href="https://www.lawspot.gr/nomikes-plirofories/nomothesia/n-4727-2020/arthro-63-nomos-4727-2020-diathesimoi-morfotypoi-arthro-5">άρθρο 63</a>, οι φορείς του δημόσιου τομέα διαθέτουν ηλεκτρονικά τα έγγραφά τους, όπου αυτό είναι δυνατό, σε μορφότυπους ανοικτούς, μηχαναγνώσιμους, προσβάσιμους, προσιτούς και επαναχρησιμοποιούμενους, μαζί με τα μεταδεδομένα τους — και τόσο ο μορφότυπος όσο και τα μεταδεδομένα οφείλουν καταρχήν να συμμορφώνονται με επίσημα ανοικτά πρότυπα. Συμπληρωματικά, το άρθρο 54 του <a href="https://www.taxheaven.gr/law/4412/2016">ν. 4412/2016</a> για τις δημόσιες συμβάσεις απαγορεύει τη διατύπωση τεχνικών προδιαγραφών που παραπέμπουν σε συγκεκριμένη κατασκευή, εμπορικά σήματα ή διπλώματα ευρεσιτεχνίας, όταν αυτό οδηγεί σε ευνοϊκή μεταχείριση ή αποκλεισμό προμηθευτών.</p>



<p>Η διαφορά με το ιταλικό παράδειγμα δεν είναι η ύπαρξη του κανόνα, αλλά η λεπτομέρειά του. Ο ελληνικός ορισμός είναι σαφώς πιο λακωνικός: δεν απαιτεί ρητά πολλαπλές, ανταγωνιστικές μεταξύ τους υλοποιήσεις, ούτε συντήρηση του προτύπου μέσα από διαφανή και συνεργατική διαδικασία, ούτε συνέπεια προς τη δηλωμένη έκδοση. Στην πράξη, αυτό αφήνει περιθώριο ώστε μορφότυποι που απλώς «διατίθενται στο κοινό» να θεωρούνται ανοικτοί, ακόμη κι όταν η υλοποίησή τους από τρίτους παραμένει ουσιωδώς δυσχερής. Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι αν ο νόμος μιλά για ανοικτούς μορφότυπους , αλλά με ποια κριτήρια ελέγχεται η τήρησή του κατά τον σχεδιασμό των ψηφιακών υπηρεσιών και τη σύνταξη των διακηρύξεων του Δημοσίου.</p></div>
    </content>
    <updated>2026-08-28T05:07:00Z</updated>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3AC; &#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x391;&#x3BD;&#x3BF;&#x3B9;&#x3C7;&#x3C4;&#x3CC; &#x39B;&#x3BF;&#x3B3;&#x3B9;&#x3C3;&#x3BC;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;"/>
    <category term="&#x394;&#x3B9;&#x3B1;&#x3BB;&#x3B5;&#x3B9;&#x3C4;&#x3BF;&#x3C5;&#x3C1;&#x3B3;&#x3B9;&#x3BA;&#x3CC;&#x3C4;&#x3B7;&#x3C4;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A0;&#x3C1;&#x3CC;&#x3C4;&#x3C5;&#x3C0;&#x3B1;"/>
    <category term="&#x3A4;&#x3B5;&#x3BB;&#x3B5;&#x3C5;&#x3C4;&#x3B1;&#x3AF;&#x3B1; &#x39D;&#x3AD;&#x3B1;"/>
    <author>
      <name>Pkst</name>
    </author>
    <source>
      <id>https://openstandards.ellak.gr</id>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
      <link href="https://openstandards.ellak.gr" rel="alternate" type="text/html"/>
      <subtitle>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</subtitle>
      <title>Ανοιχτά πρότυπα και άδειες</title>
      <updated>2026-09-10T11:15:46Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9189</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/the-layer-a-civilization-built-on-the-sands-of-uncertainty/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/the-layer-a-civilization-built-on-the-sands-of-uncertainty/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/the-layer-a-civilization-built-on-the-sands-of-uncertainty/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">The Layer: A Civilization Built on the Sands of Uncertainty.</title>
    <summary xml:lang="en">Year is 2046. In the beginning, AI was never meant to be deterministic. It was celebrated for its ambiguity, its ability to surprise, improvise, and feel almost alive in its inconsistency. People called it creativity. Engineers called it progress. Investors called it the future. But something fundamental was being lost in the background. In early […]</summary>
    <updated>2026-08-27T16:52:29Z</updated>
    <published>2026-08-27T16:33:27Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="philosophy"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="science fiction"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="software engineering"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9177</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/proud-of-reality-engine-a-milestone-for-ai-synthetic-data-generation/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/proud-of-reality-engine-a-milestone-for-ai-synthetic-data-generation/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/proud-of-reality-engine-a-milestone-for-ai-synthetic-data-generation/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Proud of Reality Engine: A Milestone for AI &amp; Synthetic Data Generation.</title>
    <summary xml:lang="en">I’m very proud of what we’ve achieved at Medoid AI with Reality Engine. 🎉 This recognition is a great reflection of the hard work, persistence, and creativity of the Reality Engine team at Medoid AI, together with our partners at K2view. Winning Gold at the AI &amp; Data Awards 2025 is an important milestone for […]</summary>
    <updated>2026-08-27T16:52:39Z</updated>
    <published>2026-08-27T16:03:02Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Events"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="News"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="AI &amp; Data Awards 2025"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="deep learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="reality engine"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="SDG"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="synthetic data generation"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9159</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/taking-the-red-pill-unlocking-the-truth-of-software-engineering/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/taking-the-red-pill-unlocking-the-truth-of-software-engineering/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/taking-the-red-pill-unlocking-the-truth-of-software-engineering/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Taking the Red Pill: Unlocking the Truth of Software Engineering.</title>
    <summary xml:lang="en">The following dialogue reimagines a famous scene from 𝘛𝘩𝘦 𝘔𝘢𝘵𝘳𝘪𝘹, adapting its themes of choice and hidden truths to the journey of mastering software engineering. It presents the moral dilemma every developer will face at some point in their life: stay in the comfort of quick and dirty hacks, or embrace best practices for lasting […]</summary>
    <updated>2026-08-27T17:07:07Z</updated>
    <published>2026-08-27T15:37:54Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="clean code"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="matrix"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="software engineering"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9140</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/looking-for-a-faster-way-to-perform-knn-search-consider-locality-sensitive-hashing-lsh/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/looking-for-a-faster-way-to-perform-knn-search-consider-locality-sensitive-hashing-lsh/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/looking-for-a-faster-way-to-perform-knn-search-consider-locality-sensitive-hashing-lsh/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Looking for a faster way to perform KNN search? Consider Locality Sensitive Hashing (LSH)!</title>
    <summary xml:lang="en">🤔 What is it? Locality Sensitive Hashing (LSH) is an efficient technique used for approximate KNN search, which is a core function of several billion-dollar companies such as Amazon, Google, Netflix, Spotify, and Uber. What makes LSH so popular is its ability to perform efficient and fast similarity search. In simple terms, LSH maps similar […]</summary>
    <updated>2026-08-27T15:22:10Z</updated>
    <published>2026-08-27T15:10:41Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="data science"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="locality-sensitive hashing"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="LSH"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="similarity search"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9123</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-locally-weighted-regression-lwr/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-locally-weighted-regression-lwr/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-locally-weighted-regression-lwr/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Have you ever heard of Locally Weighted Regression (LWR)?</title>
    <summary xml:lang="en">🤔 What is it? LWR is a non-parametric regression technique used in machine learning to model the relationship between a dependent variable and one or more independent variables. It is ideal for non-linear relationship modeling between variables as it does not assume a specific functional form. LWR is memory-based, storing the entire training dataset and […]</summary>
    <updated>2026-08-27T14:49:28Z</updated>
    <published>2026-08-27T14:49:28Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="locally weighted regression"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="LWR"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="regression"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="supervised learning"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9115</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-k-means/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-k-means/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-k-means/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Have you ever heard of K-means?</title>
    <summary xml:lang="en">🤔 What is it? K-means is a popular unsupervised clustering algorithm used to partition data points into K clusters. It is a part of the centroid-based clustering family of algorithms and is particularly useful when the data is unstructured and has no predefined labels. K-means can be applied to a wide range of problems, such […]</summary>
    <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    <published>2026-08-27T14:32:37Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="clustering"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="unsupervised learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="k-means"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9102</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-heard-of-the-kernel-perceptron/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-heard-of-the-kernel-perceptron/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-heard-of-the-kernel-perceptron/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Have you heard of the Kernel Perceptron?</title>
    <summary xml:lang="en">🤔 What is it? The Kernel Perceptron is a variant of the perceptron algorithm used in machine learning. It uses a kernel function to map the input data from its original feature space to a higher-dimensional feature space. By doing so, the algorithm can capture nonlinear relationships between the input variables and improve the accuracy […]</summary>
    <updated>2026-08-27T14:22:22Z</updated>
    <published>2026-08-27T14:17:36Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="kernel method"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="kernel perceptron"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="neural networks"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9060</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-heard-of-k-nearest-neighbors-k-nn-algorithm/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-heard-of-k-nearest-neighbors-k-nn-algorithm/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-heard-of-k-nearest-neighbors-k-nn-algorithm/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Have you heard of k-Nearest Neighbors (k-NN) algorithm?</title>
    <summary xml:lang="en">🤔 What is it? The k-NN algorithm is a widely-used supervised learning technique that can handle classification and regression tasks. It is an instance-based learning method, which means that it stores the training instances and uses them at prediction time to make decisions. The algorithm uses proximity to determine the grouping of a new data […]</summary>
    <updated>2026-08-27T14:02:56Z</updated>
    <published>2026-08-27T13:25:56Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="classification"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="k-NN algorithm"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="regression"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9036</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/are-you-familiar-with-autoencoders-in-ai/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/are-you-familiar-with-autoencoders-in-ai/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/are-you-familiar-with-autoencoders-in-ai/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Are you familiar with Autoencoders in AI?</title>
    <summary xml:lang="en">🧐 As a Machine Learning Engineer, I find autoencoders to be a valuable tool for dimensionality reduction and feature learning. 📉 The autoencoder is an unsupervised learning technique that can help you reduce the dimensionality of your data by mapping it to a lower-dimensional representation. This reduced representation can be used for various tasks, such […]</summary>
    <updated>2026-08-27T13:57:31Z</updated>
    <published>2026-08-27T13:09:07Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="autoencoders"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="deep learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="neural networks"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="unsupervised learning"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9031</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-self-organizing-maps-som-or-kohonen-maps-in-ai/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-self-organizing-maps-som-or-kohonen-maps-in-ai/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/have-you-ever-heard-of-self-organizing-maps-som-or-kohonen-maps-in-ai/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Have you ever heard of Self-Organizing Maps (SOM) or Kohonen Maps in AI?</title>
    <summary xml:lang="en">🧠 SOMs are a powerful unsupervised machine learning technique that can be used for a variety of tasks, including clustering, dimensionality reduction, and data visualization. As a machine learning engineer, understanding SOMs has been incredibly useful to me in my work with high-dimensional data. 🌐 In a nutshell, SOMs work by mapping input data to […]</summary>
    <updated>2026-08-27T13:16:19Z</updated>
    <published>2026-08-27T12:53:52Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="algorithm"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="computational intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="neural network"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="self-organizing map"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="SOM"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="SON"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=9025</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/beyond-prediction-can-ai-truly-replicate-the-human-voice/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/beyond-prediction-can-ai-truly-replicate-the-human-voice/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/beyond-prediction-can-ai-truly-replicate-the-human-voice/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Beyond Prediction: Can AI Truly Replicate the Human Voice?</title>
    <summary xml:lang="en">As a machine learning engineer working in the depths of Natural Language Processing (NLP), I find myself constantly pondering a fundamental question: Can AI truly imitate human language? On a technical level, our current state-of-the-art models like GPT are essentially sophisticated engines trained to predict the next word in a sequence. They generate text using a […]</summary>
    <updated>2026-08-27T13:16:10Z</updated>
    <published>2026-08-27T12:42:37Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="deep learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="neural networks"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="nlp"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="transformers"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>

  <entry xml:lang="en">
    <id>http://efxa.org/?p=8997</id>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/ockhams-razor-in-machine-learning-why-simplicity-matters/" rel="alternate" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/ockhams-razor-in-machine-learning-why-simplicity-matters/#comments" rel="replies" type="text/html"/>
    <link href="https://efxa.org/2026/08/27/ockhams-razor-in-machine-learning-why-simplicity-matters/feed/atom/" rel="replies" type="application/atom+xml"/>
    <title xml:lang="en">Ockham’s Razor in Machine Learning: Why Simplicity Matters.</title>
    <summary xml:lang="en">Machine learning friends! 💡 William of Ockham, a 14th-century friar and philosopher, had a deep appreciation for simplicity. His famous principle, Ockham’s Razor, suggests that when several explanations are possible, we should prefer the simpler one. In machine learning terms, the idea is remarkably relevant: the less complex an ML model is, the more likely […]</summary>
    <updated>2026-08-27T16:53:11Z</updated>
    <published>2026-08-27T11:55:01Z</published>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Articles"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="Artificial Intelligence"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="data science"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="deep learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="machine learning"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="model selection"/>
    <category scheme="https://efxa.org" term="philosophy"/>
    <author>
      <name>Efstathios Chatzikyriakidis</name>
      <uri>http://www.efxa.org/</uri>
    </author>
    <source>
      <id>http://efxa.org/feed/atom/</id>
      <icon>https://efxa.org/wp-content/uploads/2018/06/cropped-tetraktys11.png?w=32</icon>
      <link href="https://efxa.org" rel="alternate" type="text/html"/>
      <link href="https://efxa.org/feed/atom/" rel="self" type="application/atom+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/osd.xml" rel="search" title="Efstathios Chatzikyriakidis" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://s1.wp.com/opensearch.xml" rel="search" title="WordPress.com" type="application/opensearchdescription+xml"/>
      <link href="https://efxa.org/?pushpress=hub" rel="hub" type="text/html"/>
      <subtitle xml:lang="en">“Everything changes and nothing stands still.” ― Heraclitus.</subtitle>
      <title xml:lang="en">Efstathios Chatzikyriakidis</title>
      <updated>2026-08-28T07:58:37Z</updated>
    </source>
  </entry>
</feed>
